قانون تصويب عهدنامه وداديه و تأمينيه منعقده بين دولتين ايران و افغانستان

مجلس شوراي ملي عهدنامه و داديه و تأمينيه منعقده بين دولتين ايران و افغانستان را كه مشتمل بر نه فصل و يك پروتكل ضميمه ‌است و در ششم آذر ماه 1306 در كابل به امضاء رسيده است و همچنين مراسله نمره 847 وزير مختار ايران در كابل و مراسله جوابيه كفيل وزارتخارجه افغانستان نمره 2691 را تصويب مينمايد. ‌اين قانون كه مشتمل بر يك ماده و متن عهدنامه ضميمه است در جلسه هشتم خرداد ماه يكهزار و سيصد و هفت شمسي بتصويب مجلس شوراي ملي ‌رسيد. ‌رئيس مجلس شوراي ملي - حسين پيرنيا

متن عهدنامه و داديه و تأمينيه منعقده بين دولتين ايران و افغانستان بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم ‌دولتين عليتين ايران و افغانستان نظر بمناسبات و ارتباطات مادي و معنوي و نظر بوضعيت جغرافي و نيز از يگانگي ديني و حسي و ديگر ‌احتياجات وظايفي را كه عصر حاضر براي ملتين روز بروز ايجاد و ايجاب مينمايد در زير نظر ملاحظه آورده خواستند باعتقاد جازم رشته دوستي و ‌برادري موجوده را كه در بينشان ثابت و پايدار است روشن‌تر و روابط صميمي خود را متين‌تر و امين‌تر نمايند براي استحصال اين مطلب انعقاد يك‌ عهدنامه و داديه و تأمينيه را لازم شمرده. ‌از طرف دولت شاهنشاهي ايران جناب ميرزا سيد مهديخان فرخ وزير مختار و ايلچي مخصوص اعليحضرت شاهنشاه ايران و از طرف دولت شاهي ‌افغانستان عاليقدر جلالتمآب سردار اعلي‌ غلام صديق‌خان كفيل وزارت خارجه وكلاي مختار معين شدند وكلاي مختار مشاراليهما پس از ارائه ‌اعتبارنامه‌هاي خودشان كه آنرا موافق باصول جاريه يافتند بعقد فصول آتي موافقت كردند: ‌

اساس روابط ايران و افغانستان عهدنامه مورخ اول سرطان 1300 است كه تمام مواد و مقررات آن داراي اعتبار ميباشد.

هر يك از طرفين متعاهدين تقبل ميكند كه از حمله و تجاوزات بطرف مقابل و يا وارد كردن قواي مسلحة خود به خاك طرف مقابل ‌خودداري بكند. ‌در صورتي كه يكي از متعاهدين مورد حمله يك يا چند دولت ثالث بشود طرف متعاهد ديگر تقبل ميكند كه بيطرفي را در تمام مدت جنگ محفوظ ‌بدارد و ضمناً طرفي كه مورد حمله واقع شده از طرف خود بر فرض موجود بودن هر نوع منافع سياسي و سوق‌الجيشي و تاكتيكي نبايد اين بيطرفي را‌نقض كند.

هر يك از طرفين متعاهدين تقبل ميكند كه در هيچ نوع عمليات خصمانه كه از طرف يك يا چند دولت ثالث بر ضد طرف متعاهد وقوع ‌يابد و همچنين در اتحادها و ائتلافهاي سياسي و نظامي كه بر خلاف استقلال و يا مصونيت و يا اقتدارات متعاهد ديگر و يا موجب ضرر سياسي و يا ‌نظامي او باشد نه رسماً و نه عملاً شركت ننمايد. ‌و همچنين طرفين متعاهدين از مشاركت در محاصره و يا بايكت اقتصادي كه بر ضد يكي از متعاهدين بعمل آمده باشد خودداري خواهند نمود.

در صورتي كه يك يا چند دولت ثالث در موقع جنگ با يكي از متعاهدين بيطرفي متعاهد ديگر را نقض كرده و از خاك آن مملكت قشون و ‌اسلحه و مهمات جنگي عبور دهد و يا بخواهد نفرات و آذوقه و چهارپايان و كليه هر چيزي كه براي جنگ لازم باشد از آن مملكت تهيه نمايد و يا‌ قشون خود را كه عقب‌ نشيني مينمايد از آنجا عبور دهد و يا سكنه مملكت بي‌طرف را براي مقاصد نظامي خود تشويق و وادار بقيام بكند و يا در‌خاك مملكت بيطرف استكشافات نظامي بعمل آورد متعاهد بيطرف ملزم است كه با قواي مسلح خود از عمليات مزبور جلوگيري كرده و بيطرفي خود را‌حفظ نمايد.

طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه اختيارداران خود را در ظرف مدتيكه بيش از نه ماه پس از مبادله نسخ صحه شده اين قرارداد ‌نباشد در طهران مجتمع كرده و قراردادهاي تجارتي و اقامت و قنسولي و پستي و تلگرافي و اعادة مجرمين را مبني بر اصول تساوي طرفين منعقد ‌نمايند.

طرفين متعاهدين توافق نمودند كه براي تصفيه و تسويه اختلافاتي كه ممكن است فيمابين بروز كند و بطريق عادي ديپلوماتيك حل ‌نشود بطريق مخصوصي كه در پروتكل ضميمه توضيح شده است حل خواهند نمود.

محتاج بتوضيح نيست كه در خارج از حدود تقبلاتيكه طرفين متعاهدين نسبت بهمديگر دارند هر يك از طرفين در روابط بين‌المللي‌ خود آزادي مطلق خواهند داشت.

قرارداد حاضر براي مدت شش سال منعقد شده و پس از رسيدن بتصويب و صحه مقامات مقننه مملكتين داراي اعتبار خواهد بود هر‌گاه يكي از طرفين متعاهدين تا ششماه بانقضاي مدت اعتبار اين قرارداد مانده ميل خود را در باب خاتمه دادن بآن اعلان ننمايد قرارداد بخودي ‌خود براي مدت يكساله تجديد شده محسوب خواهد شد تا وقتي كه اقلاً تا ششماه قبل از انقضاي سال عدم تجديد آن در آخر آن سال از يكي از‌طرفين اخطار شود.

اخطار ـ تصميم بخاتمه دادن بقرارداد حاضر پس از انقضاي شش سال اول در موقعي كه كمتر از ششماه بانقضاي مدت آن مانده باشد مؤثر نخواهد ‌بود.

قرارداد حاضر در دو نسخه اصلي بزبان فارسي نوشته شده و نسخ صحه شده در كابل مبادله خواهد شد براي تصديق مراتب مذكوره در‌اين قرارداد اختيارداران طرفين آنرا در دو نسخه امضاء و مهر نمودند ـ بتاريخ ششم آذر ماه يكهزار و سيصد و شش مطابق ششم قوس يك هزار و‌سيصد و شش شمسي هجري 1306 محل امضاء وزير مختار و ايلچي مخصوص اعليحضرت شاهنشاه ايران. ‌مهدي فرخ ‌محل امضاء: وكيل وزير خارجه ‌غلام صديق

پروتكل ضميمه ‌نظر بفصل ششم قرارداد و داديه و تأمينيه منعقده بين دولتين ايران و افغانستان طرفين متعاهدين براي طرز ارجاع بحكميت اينطور موافقت نمودند ‌كه در صورت ظهور اختلاف مابين طرفين متعاهدين هر گاه از مجراي سياسي حل قضيه نشود هر يك از طرفين يكي از رجال مهم مملكت خود را بطور تفويض انتخاب مينمايند در صورت عدم موافقت رأي مابين آنها دو حكم مزبور متفقاً يكي از رجال مهم مملكت بي‌طرف ثالثي را انتخاب خواهند ‌نمود و رأي آنحكم ثالث در باب مابه‌الاختلاف قطعي‌الاجرا خواهد بود بتاريخ ششم ماه آذر يكهزار و سيصد و شش مطابق ششم قوس يك هزار و‌سيصد و شش شمسي هجري 1306. ‌محل امضاء: وزير مختار و ايلچي مخصوص اعليحضرت شاهنشاه ايران. ‌مهدي فرخ ‌محل امضاء: وكيل وزير خارجه ‌غلام صديق

نظر بموجود بودن روابط مادي و معنوي وشتهاي الفت و برادري بين مملكتين ايران و افغانستان كه خوشبختانه بوسيله عهد نامه وداديه اول سرطان 1300 و عهد نامه وداديه و تامينيه ششم آذر ماه 1306 برقرار و تكميل شده است و براي تشييد وتتميم روابط مزبوره اعليحضرت شاهنشاه ايران و اعليحضرت پادشاه افغانستان انعقاد پروتكل حاضر را در تكميل عهد نامه هاي مذكوره لازم شمرده و براي امضاء آن اختيار داران خود را بترتيب ذيل معين نمودند : اعليحضرت شاهنشاه ايران جناب ميرزا فتح‌الله خان پاك روان كفيل وزارت امور خارجه. اعليحضرت پادشاه افغانستان عالي قدر جلالتماب سردار اعلي غلام صديق خان كفيل وزارت امور خارجه. اختيار داران مزبور پس از ارائه اختيار نامهاي خود كه داراي شرايط و اعتبار لازمه بود در موارد ذيل موافقت حاصل كردند:

در صورتيكه يكي از مملكتين ايران و افغانستان مورد عمليات خصمانه يك يا چند دولت ثالث بشود متعاهد ديگر مكلف است كه تمام ‌كوشش خود را بعمل آورد كه وضعيت مذكوره را اصلاح نمايد. ‌اگر با وجود تمام مساعي مبذوله معذلك وقوع جنگ حتمي و ناگزير شود متعاهدين تقبل ميكنند كه وضعيت را بدقت و با روح يگانگي و محبت و‌خيرخواهي تحت مطالعه درآورند تا اينكه راه حلي كه موافق منافع عاليه آنها و متناسب با وضعيت باشد پيدا نمايند.

دولتين متعاهدين قبول ميكنند كه جهة ترقي و تعالي مملكتين و ملتين هر گونه وسائل و وسائطي را كه براي طرف ديگر نافع و مورد‌احتياج بوده و در مملكت طرف مقابل موجود باشد اعم از وسائل مادي و متخصص فني و غيره باختيار طرف مقابل واگذار و طرف مقابل را بان ‌معاونت نمايد ترتيب واگذاري و معاونت مذكور را بر طبق مقاولات مخصوص معين خواهند كرد. ‌هم چنين طرفين متعاهدين معظمين توافق نظر حاصل نمودند كه با هم ديگر تشريك مساعي اقتصادي بنمايند و قبول نمودند كه در اسرع اوقات‌ متخصصين فني طرفين مجتمعاً شرائط و وسايل تشريك مساعي اقتصادي مزبور را بطور كلي و بالخصوص شرايط و ترتيب ايجاد و تكميل و وسائل‌ارتباطيه بين مملكتين را اعم از اتصال راههاي مملكتين و ايجاد و اتصال پست زميني و هوائي و خطوط تلگرافي با سيم و بي‌سيم و شرائط دادن ‌ترانزيت آزاد و استفاده تجارت در سرتاسر خاك يك ديگر و دادن مزايا و تسهيلات گمركي و امثال آن را تحت مطالعه دقيق قرار دهند تا پس از تصويب بموقع عمل گذارده شود.

اتباع طرفين متعاهدين در خاك يكديگر در مسائل عمومي مورد معامله ملت كاملة‌الوداد خواهند بود. ‌در قراردادهاي تجارتي و گمركي و اقامت كه بايد در اسرع اوقات بين طرفين منعقد شود طرفين متعاهدين نسبت بهمديگر معامله‌ را كه غير‌مساعدتر از معامله(معامله‌اي) هر يك از آنها با هر دولت ثالثي نباشند خواهند نمود.

مدت اعتبار اين پروتكل كه پس از رسيدن بتصويب و صحه مقامات صلاحيت دار مملكتين داراي اعتبار خواهد بود تا آخر مدت اعتبار‌عهدنامه وداديه و تامينيه منعقده در تاريخ 6 آذر ماه 1306 خواهد بود. - ‌اختيارداران طرفين اين پروتكل را كه مكمل عهدنامه وداديه و تامينيه ششم آذر ماه 1306 ميباشد در دو نسخه اصلي فارسي امضاء نمودند. ‌طهران بتاريخ 25 خرداد 1307 مطابق 15 ژوئن 1928 ‌امضاء: پاك روان- امضاء: غلام ‌صديق

پروتكل راجعه باعاده مجرمين و متهمين بجرم بين دولتين ايران و افغانستان ‌در تعقيب فصل هفتم عهدنامة مودت منعقده بين ايران و افغانستان در تاريخ اول سرطان 1300 در باب اعاده مجرمين اختيارداران طرفين اين پروتكل را‌امضاء مينمايند: ‌كليه مجرمين غير سياسي و متهمين بجرم‌هاي غير سياسي كه پس از ارتكاب جرمي در خاك يكطرف بخاك طرف ديگر رفته باشند و تقاضاي‌استرداد آنها بشود بمأمورين طرفي كه جرم در خاك آن واقع شده تسليم خواهند شد. ‌تقاضانامه استرداد بايد بوزارت امور خارجه داده شده و ورقه جلب يا حكمي كه بامضاء مقامات صلاحيت‌دار قضائي رسيده بان ضميمه باشد. ‌بطوريكه واضح است در ورقه جلب يا حكم محكمه بايد جرم صريحا ذكر شده و -ماده قانوني كه مجازات آن جرم را معين ميكند تصريح گردد. ‌هر كاه(هرگاه) متهم يا مجرم از اتباع مملكتي باشد كه بانجا پناه برده مسترد نخواهد شد و مملكتي كه جرم در آنجا واقع شده حق دارد وقوع جرم را با دلايل و‌مدارك بمملكت طرف ديگر داده و تقاضاي تعقيب يا مجازات متهم يا مجرم را مطابق قانون آن مملكت بنمايد. ‌اعتبار اين پروتكل تا مدت دو سال باقي است هر كاه(هرگاه) در موقع انقضاء دو سال هيچيك از طرفين آنرا فسخ نكرد براي مدت دو سال ديگر داراي اعتبار‌خواهد بود. ‌طهران بتاريخ 25 خرداد 1307 مطابق 15 ژوئن 1928 امضاء: پاك روان امضاء: غلام ‌صديق

مراسله ضميمه عهدنامه وداديه و تأمينيه ايران و افغانستان) ‌نمرة 847 مورخة 29 آذر ماه 1306 ‌آقاي كفيل وزارت خارجه ‌نظر بعقد قرارداد و داديه و تأمينيه بين دولتين ايران و افغانستان افتخار دارم باطلاع جناب مستطاب اجل عالي برسانم كه چون دولت شاهنشاهي ‌ايران همواره اهتمام دارد كه تعهدات خود را انجام دهد و تعهدات عهدنامة مذكور را با تعهداتي كه در مقابل جامعة ملل دارد منافي نمي‌شمارد عليهذا ‌دولت شاهنشاهي ايران بدولت عليه افغانستان اعلام ميدارد كه تعهداتي را كه از عضويت خود در جامعة ملل دارد بنوبة خود محترم و مجرا خواهد ‌داشت. موقع را براي تجديد احترامات فائقه مغتنم ميشمارد محل امضاي مهدي فرخ.

مراسله كفيل وزارت امور خارجه افغانستان مورخه 6 جدي 1306 ‌نمرة 2691 آقاي وزير مختار ‌مراسلة تمبر 847 مورخه 29 آذر جلالتمآب در موضوع عقد قرارداد وداديه و تأمينيه بين دولتين افغانستان و ايران دائر باينكه دولت علية ايران مواد ‌قرارداد مذكور را منافي با تعهداتي كه در مقابل جامعة ملل دارد نميداند و اصل دست مودت گرديده استحضار حاصل شد. ‌محل امضاء: وكيل وزارت خارجه محمد ولي

عهدنامه و داديه و تأمينيه منعقدة بين دولتين ايران و افغانستان مشتمل بر نه فصل و يك پروتكل و دو فقره مراسله منضمه بشرح فوق در جلسة هشتم ‌خرداد ماه يكهزار و سيصد و هفت شمسي تصويب شده است.

رئيس مجلس شوراي ملي - حسين پيرنيا