قانون كنوانسيون چارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر

كنوانسيون چارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر مشتمل بر يك مقدمه و سي و هفت ماده به شرح پيوست تصويب و اجازه مبادله اسناد آن داده مي شود.

رعايت اصل يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اجراي اين كنوانسيون الزامي مي باشد.

بسم الله الرحمن الرحيم كنوانسيون چارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر دولتهاي ساحلي درياي خزر؛ جمهوري آذربايجان جمهوري اسلامي ايران جمهوري قزاقستان فدراسيون روسيه تركمنستان كه از اين پس طرفهاي متعاهد اين كنوانسيون خوانده مي شوند؛ با توجه به تخريب محيط زيست دريايي درياي خزر در اثر آلودگي ناشي از منابع مختلف فعاليتهاي انساني از جمله تخليه، انتشار و دفع مواد مضر و خطرناك، مواد زائد و ساير آلودگيهاي ناشي از منابع دريايي و منايع مستقر در خشكي؛ با عزم راسخ در حفظ منابع زنده درياي خزر براي نسلهاي حاضر و آينده؛ با آگاهي به ضرورت تضمين عدم مضر بودن فعاليتهاي مستقر در خشكي براي محيط زيست دريايي درياي خزر؛ با توجه به خطرات ناشي از نوسانات سطح آب كه محيط زيست دريايي درياي خزر و خصوصيات اكولوژيكي و آب‌نگاري منحصر به فرد آن را تهديد مي كند؛ با تأكيد بر اهميت حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر؛ با تصديق اهميت همكاري ميان طرفهاي متعاهد و با سازمانهاي بين‌المللي مربوط با هدف حفاظت و نگهداري محيط زيست دريايي درياي خزر؛ به شرح زير موافقت مي نمايند:

مقررات كلي

كاربرد تعاريف از نظر اين كنوانسيون معاني اصطلاحات به شرح زير است: «برنامه اقدام»: برنامه اقدام براي حفاظت و توسعه پايدار محيط زيست دريايي درياي خزر. «تخليه مواد زائد»: هرگونه آلودگي دريا ناشي از دفع عمدي مواد زائد يا ساير مواد از شناورها، وسائط نقليه هوائي، سكوها يا ديگر سازه‌هاي ساخت بشر به درياي خزر يا هرگونه رهاسازي عمدي لاشه شناورها، وسائط نقليه هوائي، سكوها يا ديگر سازه‌هاي ساخت بشر در درياي خزر. «مواد خطرناك»: هرگونه موادي كه ايجاد مسموميت، سرطان، تغييرات ژنتيكي يا معلوليت ارثي و تجمع مواد مضر در بافتهاي زنده مي نمايد بويژه در صورتي كه مقاوم باشد. «مرجع ملي»: مرجعي كه هر طرف متعاهد به عنوان مسؤول هماهنگ ساختن اقدامات آن طرف متعاهد براي اجراي اين كنوانسيون و پروتكلهاي آن تعيين نموده است. «آلودگي»: ورود مستقيم يا غير مستقيم مواد يا انرژي به محيط زيست توسط انسان كه اثرات زيانبخش دارد يا ممكن است داشته باشد به گونه‌اي كه به منابع زنده و حيات آبزيان آسيب برساند، براي سلامت انسان خطر داشته باشد يا مانع استفاده‌هاي مشروع از درياي خزر شود. «آلودگي ناشي از منابع واقع در خشكي»: آلودگي دريا ناشي از هر نوع منبع مشخص يا نامشخص كه از خشكي، از طريق آب يا هوا يا مستقيما" از ساحل به محيط زيست دريايي وارد مي شود يا دفع از خشكي به دريا از طريق تونل، خطوط لوله يا ديگر وسائل. «وضعيت اضطراري زيست محيطي»: وضعيتي كه موجب زيان يا وانمود كردن تهديد قريب‌الوقوع آلودگي يا زيانهاي ديگري به محيط زيست دريائي درياي خزر گردد و آنچه از علل طبيعي يا ساير فعاليتهاي انساني ناشي شود. «حادثه صنعتي»: حادثه‌اي كه از تغيير كنترل نشده در روند هر فعاليتي كه با مواد مضر و خطرناك در تأسيسات صنعتي سروكار دارد، ناشي شود به عنوان مثال در طول ساخت، استفاده، ذخيره، جابجائي يا دفع يا در طول حمل و نقل. «شناور»: هرگونه شناوري كه در محيط زيست دريايي فعاليت مي كند از جمله هاوركرافت، قايقهاي تندرو، زيردريايي‌ها، قايقهائي كه يدك كشيده مي شوند، قايقهاي خودرو و همچنين سكوها و ساير سازه‌هاي دريايي ساخت بشر. «گونه‌هاي غير بومي مهاجم»: گونه‌هاي غير بومي كه استقرار و انتشار آنها مي تواند خسارت اقتصادي يا زيست محيطي به اكوسيستمها يا منابع بيولوژيكي درياي خزر وارد آورد.

هدف هدف اين كنوانسيون، حفاظت از محيط زيست درياي خزر از كليه منابع آلوده كننده از جمله حفاظت،‌ نگهداري، احياء و استفاده منطقي و پايدار از منابع بيولوژيكي درياي خزر مي باشد.

دامنه شمول اين كنوانسيون در مورد محيط زيست دريايي درياي خزر با درنظر گرفتن نوسان سطح آب آن و آلودگي ناشي از منابع مستقر در خشكي اعمال مي شود.

تعهدات كلي

تعهدات كلي طرفهاي متعاهد موارد زير را انجام خواهند داد: الف - اتخاذ كليه اقدامات مناسب براي جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر به صورت فردي يا مشترك؛ ب - اتخاذ كليه اقدامات مناسب براي حفاظت، نگهداري و احياي محيط زيست درياي خزر به صورت فردي يا مشترك؛ ج - استفاده از منابع درياي خزر به شكلي كه موجب آسيب به محيط زيست دريايي درياي خزر نشود؛ د - همكاري با يكديگر و با سازمانهاي ذي‌صلاح بين‌المللي به منظور نيل به اهداف اين كنوانسيون.

اصول طرفهاي متعاهد در اقدامات خود به منظور نيل به اهداف اين كنوانسيون و اجراي مفاد آن، از جمله از طريق اصول زير راهنمايي خواهند شد: الف - اصل احتياطي كه به موجب آن در صورتي كه تهديد جدي يا خسارت جبران ناپذير به محيط زيست درياي خزر وجود داشته باشد، فقدان اطمينان علمي جامع نمي تواند به عنوان دليلي براي به تعويق انداختن اقدامات مقرون به صرفه براي جلوگيري از خسارت مزبور، مورد استفاده قرار گيرد. ب - اصل پرداخت توسط آلوده كننده، كه به موجب آن آلوده كننده هزينه‌هاي آلودگي از جمله جلوگيري، كنترل و كاهش را به عهده مي گيرد. ج - اصل دسترسي به اطلاعات مربوط به آلودگي محيط زيست دريايي درياي خزر، كه طبق آن طرفهاي متعاهد حد اكثر اطلاعات ممكن مربوط را در اختيار يكديگر قرار مي دهند.

تعهد به همكاري طرفهاي متعاهد بصورت دو يا چند جانبه براي توسعه پروتكلهاي اين كنوانسيون كه اقدامات، آئين نامه‌ها و استانداردهاي اضافي براي اجراي اين كنوانسيون را تعيين مي كند، با يكديگر همكاري خواهند نمود.

جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي

آلودگي ناشي از منابع واقع در خشكي

طرفهاي متعاهد كليه اقدامات مناسب را براي جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر ناشي از منابع واقع در خشكي به عمل خواهند آورد.

طرفهاي متعاهد در توسعه پروتكلهاي اين كنوانسيون كه اقدامات بيشتري را براي جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر ناشي از منابع واقع در خشكي تعيين مي كند، همكاري خواهند نمود، چنين پروتكلهائي از جمله مي تواند شامل اقدامات زير باشد:

جلوگيري، كنترل و كاهش خروج آلاينده‌ها از منابع آلوده كننده از جمله از طريق به كارگيري فناوري كه توليد مواد زائد در آن صفر يا كم مي باشد؛

جلوگيري، كنترل و كاهش آلودگي ناشي از منابع واقع در خشكي از طريق صدور مجوز تخليه فاضلابها توسط مراجع ملي ذي ‌صلاح طرفهاي متعاهد؛

اجازه تخليه فاضلابها بر اساس تشويق به استفاده از فناوري كه از لحاظ زيست محيطي معقول است؛

وضع الزامات شديدتر از آنچه كه در جزءهاي (ب) و (ج) اين ماده آمده، مطابق پروتكلهاي اضافي اين كنوانسيون، در صورتي كه كيفيت آبهاي دريافتي يا اكوسيستم متأثر از آن در درياي خزر چنين ايجاب كند؛

به كارگيري انواع تصفيه براي فاضلابهاي شهري و در صورت لزوم به صورت مرحله‌اي؛

به كارگيري بهترين فناوري موجود كه از لحاظ زيست محيطي معقول است براي كاهش ورود مواد آلي از منابع شهري و صنعتي؛

توسعه و اجراي اقدامات مناسب بر اساس بهترين رويه‌هاي محيط زيستي براي كاهش ورود مواد آلي و خطرناك از منابع نامعلوم از جمله كشاورزي؛

انجام اقدامات لازم براي حفاظت و تصفيه كامل برخي از منابع آلوده كننده ساحلي كه كماكان تأثيرات منفي بر درياي خزر دارد.

چنانچه تخليه از آبراهي كه در سرزمينهاي دو يا چند طرف متعاهد جريان دارد يا مرز بين آنها را تشكيل مي دهد احتمالا" باعث آلودگي درياي خزر شود، طرفهاي متعاهد در اتخاذ كليه اقدامات مناسب براي جلوگيري، كاهش و كنترل چنين آلودگي از جمله در صورت اقتضاء در تأسيس نهادهاي مشترك مسؤول براي تعيين و حل مسائل بالقوه آلودگي، همكاري خواهند نمود.

آلودگي ناشي از فعاليت در بستر دريا طرفهاي متعاهد كليه اقدامات مناسب را براي جلوگيري، كنترل و كاهش آلودگي درياي خزر ناشي از فعاليتهائي كه در بستر دريا صورت مي گيرد، انجام خواهند داد و همكاري آنها در گسترش پروتكلهاي اين كنوانسيون در اين زمينه تشويق مي گردد.

آلودگي ناشي از شناورها طرفهاي متعاهد كليه اقدامات مناسب را براي جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر ناشي از شناورها انجام خواهند داد و در گسترش پروتكلها و موافقتنامه‌هاي اين كنوانسيون كه اقدامات، آئين نامه‌ها و استانداردهاي مورد توافق در اين زمينه را تعيين مي كند با در نظر گرفتن استانداردهاي بين‌المللي مربوط همكاري خواهند نمود.

آلودگي ناشي از تخليه

طرفهاي متعاهد كليه اقدامات لازم را براي جلوگيري، ممانعت، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر ناشي از تخليه مواد زائد شناورها و وسائط نقليه هوائي كه در سرزمين آنها ثبت شده يا تحت پرچم آنها هستند به عمل خواهند آورد.

طرفهاي متعاهد در توسعه پروتكلهاي اين كنوانسيون كه اقدامات، آئين نامه‌ها و استانداردهاي مورد توافق در اين زمينه را معين مي كند، همكاري خواهند نمود.

در صورتي كه امنيت شناور يا وسيله نقليه هوائي در دريا در اثر تخريب يا از دست دادن كامل شناور يا وسيله نقليه هوائي تهديد شود يا در مواردي كه خطري انسان يا حيات دريايي را تهديد كند، چنانچه تخليه مواد زائد تنها راه دفع تهديد به نظر برسد و هر احتمالي وجود داشته باشد كه عواقب خسارت اين تخليه، كمتر از موارد ديگر باشد مفاد بندهاي (1) و (2) اين ماده اعمال نخواهد شد. چنين تخليه‌اي بايد به گونه اي اجرا شود كه احتمال آسيب رساندن به انسان يا حيات دريائي را به حد اقل رساند يا موجب كاهش محدوديت‌هاي استفاده مشروع از دريا طبق اسناد قابل اجراي منطقه‌اي يا بين‌المللي شود؛ اين تخليه بايد به طرفهاي متعاهد گزارش شود.

آلودگي ناشي از ساير فعاليتهاي انساني 1 - طرفهاي متعاهد كليه اقدامات مناسب را براي جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر ناشي از ساير فعاليتهاي انساني كه در مواد (7) تا (10) فوق مورد حكم قرار نگرفته‌اند، از جمله احياي اراضي و لايروبي سواحل و سدسازي به عمل خواهند آورد. 2 - طرفهاي متعاهد كليه اقدامات مناسب را براي كاهش تأثيرات منفي احتمالي اقداماتي كه منشأ انساني دارند به منظور كم كردن عواقب نوسان سطح دريا بر اكوسيستم درياي خزر انجام خواهند داد.

جلوگيري از ورود، كنترل و مبارزه با گونه‌هاي غير بومي مهاجم طرفهاي متعاهد كليه اقدامات مناسب را براي جلوگيري از ورود گونه‌هاي غير بومي مهاجم به درياي خزر و كنترل و مبارزه با آنها كه تهديدي براي اكوسيستمها، زيستگاهها يا گونه‌ها مي باشند، به عمل خواهند آورد.

موارد اضطراري زيست محيطي

طرفهاي متعاهد ضمن اتخاذ كليه اقدامات مناسب، براي حفاظت از انسان و محيط زيست دريائي در مقابل عواقب موارد اضطراري طبيعي يا انساني همكاري خواهند نمود. به همبن منظور، اقدامات پيشگيرانه، آماده سازي متقابل از جمله اقدامات احياء كننده به كار گرفته خواهد شد.

طرفهاي متعاهد مبدأ به منظور اقدامات جلوگيري كننده و ايجاد اقدامات آماده سازي، در حدود صلاحيت خود فعاليتهاي خطرناكي را كه قادر به ايجاد شرايط اضطراري زيست محيطي هستند مشخص خواهند كرد و همچنين تضمين خواهند نمود كه ساير طرفهاي متعاهد از فعاليتهاي پيشنهادي يا موجود آگاهي پيدا كنند. طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند كه ارزيابي تأثيرات محيط زيستي فعاليتهاي خطرناك و اقدامات مربوط به كاهش خطر پذيري را انجام دهند.

طرفهاي متعاهد براي ايجاد سيستمهاي هشدار دهنده سريع حوادث صنعتي و وضعيتهاي اضطراري محيط زيستي همكاري خواهند نمود. در صورت بروز حادثه اضطراري زيست محيطي يا تهديد قريب‌الوقوع آن، طرف متعاهد مبدأ تضمين مي كند كه طرفهاي متعاهدي را كه احتمالا" تحت تأثير قرار مي گيرند بدون درنگ در سطوح مناسب مطلع گرداند.

طرفهاي متعاهد كليه اقدامات لازم را براي برقراري و تداوم اقدامات لازم آماده سازي براي مواقع اضطراري از جمله اقداماتي براي تضمين اينكه تجهيزات كافي و كاركنان كارآمد براي واكنش در مقابل حادثه اضطراري زيست محيطي بلافاصله در دسترس قرار خواهند داشت، به عمل خواهند آورد.

حفاظت، نگهداري و احياي محيط زيست دريايي

حفاظت، نگهداري، احياء و استفاده منطقي از منابع زنده دريايي

طرفهاي متعاهد توجه ويژه اي نسبت به حفاظت، نگهداري، احياء و استفاده منطقي از منابع زنده دريايي خواهند داشت و تمامي اقدامات لازم را بر اساس علمي ترين مدارك قابل دسترس در موارد زير به عمل خواهند آورد: الف - توسعه و افزايش توانائي منابع زنده جهت نگهداري، احياء و استفاده منطقي از موازنه زيست محيطي به هنگام رفع نيازهاي انساني در مورد تغذيه و برآوردن اهداف اقتصادي و اجتماعي؛ ب - حفظ يا احياي جمعيت گونه‌هاي دريائي در سطوحي كه بتواند حد اكثر محصول پايدار و با كيفيت مطلوب را توسط عوامل زيست محيطي و اقتصادي مربوط و با در نظر گرفتن روابط بين گونه‌ها، توليد كند؛ ج - تضمين اينكه گونه‌هاي دريائي بوسيله بهره‌برداري بيشتر در معرض خطر نيستند؛ د - ترويج توسعه و استفاده از تورهاي ماهيگيري انتخابي و شيوه‌هائي كه ضايعات را در صيد گونه‌هاي هدف و صيد فرعي گونه‌هاي غير هدف به حد اقل مي رساند؛ ﻫ - حفاظت، نگهداري و احياء گونه‌هاي دريائي بومي كمياب و در معرض خطر؛ و - حفاظت از تنوع گونه‌اي و زيستگاههاي گونه‌هاي كمياب و گونه‌هاي در معرض خطر و نيز اكوسيستمهاي آسيب پذير.

طرفهاي متعاهد در توسعه پروتكلها به منظور به عهده گرفتن اقدامات لازم براي حفاظت، نگهداري و احياي منابع زنده دريائي همكاري خواهند نمود.

مديريت مناطق ساحلي طرفهاي متعاهد سعي خواهند نمود اقدامات لازم را جهت توسعه و اجراي برنامه‌ها و راهبردهاي ملي براي مديريت و برنامه ريزي اراضي متأثر از مجاورت دريا، به عمل آورند.

نوسان سطح آب درياي خزر طرفهاي متعاهد در زمينه توسعه پروتكلهاي اين كنوانسيون كه انجام تحقيقات علمي مورد نياز (تا آنجا كه علمي است) و اقدامات و رويه‌هاي توافق شده جهت ارزيابي تأثيرات نوسان سطح آب درياي خزر را تجويز ميكند، همكاري خواهند نمود.

آئين نامه‌ها

ارزيابي اثرات زيست محيطي

هر طرف متعاهد كليه اقدامات لازم را براي شروع و بكارگيري خط مشي‌هاي ارزيابي اثرات زيست محيطي هر نوع فعاليت برنامه ريزي شده كه احتمالا" تأثير زيان‌آور مهمي بر محيط زيست دريايي درياي خزر دارد، به عمل خواهد آورد.

هر يك از طرفهاي متعاهد كليه اقدامات لازم را جهت انتشار نتايج ارزيابي‌هاي اثرات زيست محيطي كه طبق بند (1) اين ماده انجام شده، براي ساير طرفهاي متعاهد انجام خواهد داد.

طرفهاي متعاهد در گسترش پروتكلهايي كه خط مشي ارزيابي اثرات محيط زيستي درياي خزر را در چارچوب فرامرزي تعيين مي كند، همكاري خواهند نمود.

همكاري بين طرفهاي متعاهد

طرفهاي متعاهد با توجه به الزامات و رويه‌هاي بين‌المللي رايج جهت جلوگيري،كاهش و كنترل آلودگي و حفاظت، ‌نگهداري و احياي محيط زيست درياي خزر در تدوين، تشريح و هماهنگ نمودن قواعد، استانداردها، رويه‌هاي توصيه شده و خط مشي‌هاي سازگار با اين كنوانسيون همكاري خواهند نمود.

طرفهاي متعاهد در تنظيم برنامه اقدام جهت حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر، به منظور جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي و حفاظت، نگهداري و احياي محيط زيست دريايي درياي خزر همكاري خواهند نمود.

طرفهاي متعاهد به صورت انفرادي يا مشترك در اجراي تعهدات خود كه در بندهاي (1) و (2) اين ماده شرح داده شده از جمله نسبت به موارد زير اقدام خواهند كرد: الف - جمع آوري، پالايش و ارزيابي اطلاعات به منظور تشخيص منابعي كه باعث آلودگي يا احتمال آلودگي درياي خزر مي شوند و تبادل اطلاعات ميان طرفهاي متعاهد در صورت اقتضاء. ب - توسعه برنامه‌هايي جهت پايش كيفيت و كميت آب. ج - توسعه برنامه‌هاي رويدادهاي پيش بيني نشده براي موارد اضطراري آلودگي. د - تشريح محدوديت هاي خروج و تخليه مواد زايد و ارزيابي تأثير برنامه‌هاي كنترل. ﻫ - تشريح معيارها و اهداف مربوط به كيفيت آب و پيشنهاد اقدامات مرتبط براي حفظ و در صورت لزوم بهبود كيفيت آبهاي موجود. و - توسعه برنامه‌هاي اقدام هماهنگ شده براي كاهش بار آلودگي ناشي از مناطق شهري و صنعتي و منابع انتشار آلودگي از جمله پسابهاي كشاورزي، شهري و ساير پسابها.

پايش

طرفهاي متعاهد براي ايجاد و اجراي برنامه‌هاي انفرادي و يا مشترك به منظور پايش شرايط زيست محيطي درياي خزر تلاش خواهند نمود.

طرفهاي متعاهد نسبت به تهيه فهرست و عوامل آلاينده كه در درون درياي خزر تخليه و متمركز مي شوند و به طور منظم قابل پايش مي باشند، توافق خواهند كرد.

طرفهاي متعاهد در فواصل منظم، ارزيابي‌هاي انفرادي يا مشتركي را از شرايط محيط زيستي درياي خزر و تأثير اقدامات اتخاذ شده مربوط به جلوگيري، كنترل و كاهش آلودگي محيط زيست دريايي درياي خزر انجام خواهند داد.

به همين منظور، طرفهاي متعاهد در هماهنگ كردن قواعدي جهت ايجاد و اجراي برنامه‌هاي پايش، سيستمهاي اندازه گيري، روشهاي تجزيه و تحليل، داده پردازي و ارزش گذاري خط مشي‌ها براي كيفيت اطلاعات، تلاش خواهند نمود.

طرفهاي متعاهد پايگاه داده‌هاي متمركز و نظام مديريت اطلاعاتي را به منظور به كارگيري به عنوان مخزن كليه داده‌هاي مربوط، انجام وظيفه به عنوان پايه‌اي براي تصميم گيري و منبع كلي اطلاعات و آموزش براي متخصصان، مديران و عموم مردم، توسعه خواهند داد.

تحقيق و توسعه طرفهاي متعاهد در هدايت تحقيق و توسعه روشهاي مؤثر براي جلوگيري، كاهش و كنترل آلودگي درياي خزر همكاري خواهند كرد؛ بدين منظور طرفهاي متعاهد در تلاش براي راه‌اندازي يا تقويت برنامه‌هاي تحقيقاتي (در صورت لزوم) از جمله در موارد زير همكاري خواهند نمود: الف - توسعه روشهاي ارزيابي سمي بودن مواد مضر و تحقيق درباره نحوه تأثير آنها بر محيط زيست درياي خزر؛ ب - توسعه و به كارگيري فناوري‌هائي كه از لحاظ زيست محيطي معقول يا ايمن هستند؛ ج - عدم كاربرد تدريجي و يا جانشين كردن موادي كه احتمالا" باعث آلودگي مي شوند؛ د - توسعه روشهائي كه از لحاظ زيست محيطي در انتقال مواد خطرناك معقول يا ايمن هستند؛ ه - توسعه روشهائي كه از لحاظ زيست محيطي براي سازه‌هاي آبي و مهار آب معقول يا ايمن هستند؛ و - ارزيابي خسارات مالي و فيزيكي ناشي از آلودگي‌ها؛ ز - بهبود دانش مربوط به نظام هيدروليكي و پويايي اكوسيستم درياي خزر از جمله نوسان سطح دريا و تأثيرات چنين نواساناتي بر اكوسيستم هاي ساحلي و دريايي؛ مطالعه ميزان تشعشع و سطوح راديو اكتيو در درياي خزر.

تبادل و دسترسي به اطلاعات 1 - طرفهاي متعاهد طبق مفاد اين كنوانسيون اطلاعات را به طور مستقيم يا از طريق دبيرخانه، به طور منظم مبادله خواهند كرد. 2 - طرفهاي متعاهد طبق قوانين ملي خود و با توجه به مفاد موافقتنامه‌هاي بين‌المللي موجود در ارتباط با دسترسي عموم به اطلاعات زيست محيطي، جهت تأمين دسترسي عموم به اطلاعات مربوط به شرايط زيست محيطي درياي خزر و اقدامات انجام شده يا برنامه ريزي شده براي جلوگيري، كنترل و كاهش آلودگي درياي خزر تلاش خواهند نمود.

ترتيبات سازماني

فراهمايي (كنفرانس) طرفهاي متعاهد

بدينوسيله فراهمايي طرفهاي متعاهد ايجاد مي شود.

فراهمايي طرفهاي متعاهد شامل يك نماينده از سوي هر طرف متعاهد مي باشد كه حق يك رأي را دارد. هر نماينده مي تواند توسط يك يا چند مشاور همراهي شود.

اولين جلسه فراهمايي طرفهاي متعاهد حد اكثر دوازده ماه پس از تاريخ لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون تشكيل خواهد شد. پس از آن جلسه عادي فراهمايي طرفهاي متعاهد در فواصل منظمي كه در اولين جلسه فراهمايي طرفهاي متعاهد تعيين مي شود، برگزار خواهد شد.

جلسات فوق‌العاده فراهمايي طرفهاي متعاهد در مواقع ديگري كه از نظر فراهمايي طرفهاي متعاهد ضروري باشد يا بر اساس درخواست كتبي هر طرف مشروط بر آنكه توسط حد اقل دو طرف متعاهد ديگر حمايت شود، برگزار خواهد شد.

جلسات فراهمايي طرفهاي متعاهد به صورت دوره‌اي و بر اساس نام طرفهاي متعاهد به ترتيب حروف الفباي انگليسي، در كشور طرفهاي متعاهد يا در مكان دبيرخانه برگزار خواهد شد.

رياست فراهمايي طرفهاي متعاهد به نوبت و بر اساس نام طرفهاي متعاهد به ترتيب حروف الفباي انگليسي به هر طرف متعاهد واگذار خواهد شد. در صورت خالي ماندن مسند رياست، طرف متعاهدي كه رياست فراهمايي را بر عهده دارد، جانشيني را تا پايان دوره رياست آن طرف متعاهد مشخص خواهد نمود.

زبانهاي كاري فراهمايي طرفهاي متعاهد، انگليسي و زبان رسمي تمام طرفهاي متعاهد خواهد بود. دبيرخانه، زبانهاي رسمي سازمان ملل متحد را پيش‌بيني خواهد كرد.

تمامي تصميم‌هاي فراهمايي طرفهاي متعاهد بر اساس اتفاق آراي طرفهاي متعاهد اتخاذ خواهد شد.

فراهمايي طرفهاي متعاهد در اولين جلسه خود درباره موارد زير تصميم مي گيرد: الف - تأسيس ساير نهادهاي كنوانسيون كه ممكن است ضروري به نظر برسند. ب - ترتيباتي براي دبيرخانه دايمي كنوانسيون، از جمله محل و كاركنان آن. ج - آيين كار و مقررات مالي خود و نهادهاي فرعي.

وظايف فراهمايي طرفهاي متعاهد به شرح زير مي باشد:

نظارت بر اجراي اين كنوانسيون، پروتكل هاي آن و برنامه اقدام.

نظارت بر محتواي اين كنوانسيون و پروتكل هاي آن.

بررسي و تصويب پروتكل هاي الحاقي يا هرگونه اصلاحيه كنوانسيون يا پروتكل هاي آن و تصويب و اصلاح پيوست هاي اين كنوانسيون و پروتكل هاي آن.

دريافت و بررسي گزارش هايي كه توسط طرفهاي متعاهد ارائه شده و بررسي و ارزيابي وضعيت محيط زيست دريايي بويژه وضعيت آلودگي و اثرات آن بر اساس گزارش هايي كه توسط طرفهاي متعاهد و سازمانهاي صلاحيتدار منطقه‌اي يا بين‌المللي تهيه شده است.

بررسي گزارش هايي كه توسط دبيرخانه راجع به موضوعات مربوط به اين كنوانسيون تهيه شده است.

در صورت اقتضاء مطالبه خدمات مالي و فني نهادهاي بين‌المللي مربوط و مؤسسات علمي براي اهداف اين كنوانسيون.

ايجاد نهادهاي فرعي براي اجراي كنوانسيون و پروتكلهاي آن، در صورتي كه لازم باشد.

انتخاب دبير اجرائي كنوانسيون و ساير كاركناني كه ممكن است مورد نياز باشند با در نظر گرفتن نمايندگي عادلانه طرفهاي متعاهد.

انجام ساير وظايفي كه براي نيل به اهداف كنوانسيون لازم است.

دبيرخانه كنوانسيون

بدين وسيله دبيرخانه كنوانسيون ايجاد مي شود.

دبيرخانه شامل دبير اجرائي كنوانسيون و ساير كاركنان لازم براي انجام وظايفي كه از اين پس مشخص مي گردد، خواهد بود.

دبير اجرائي، رئيس امور اداري دبيرخانه كنوانسيون خواهد بود و انجام وظايفي را كه براي اداره امور دبيرخانه كنوانسيون لازم است و توسط فراهمايي طرفهاي متعاهد طبق آئين كار و قواعد مالي مصوب آن تعيين شده، بر عهده خواهد داشت.

وظايف دبيرخانه به شرح زير خواهد بود:

ترتيب دادن و فراهم نمودن تداركات جلسات فراهمايي طرفهاي متعاهد و نهادهاي فرعي آن.

تهيه و ارسال اطلاعيه‌ها، گزارشها و ساير اطلاعات دريافت شده به طرفهاي متعاهد.

بررسي درخواستها و اطلاعات دريافتي از طرفهاي متعاهد و مشورت با آنها در خصوص موضوعات مربوط به اجراي كنوانسيون و پروتكلهاي آن.

تهيه و ارسال گزارشهاي راجع به موضوعات مربوط به اجراي كنوانسيون و پروتكلهاي آن.

تأسيس و نگهداري پايگاه داده‌ها و اتنشار قوانين ملي طرفهاي متعاهد و حقوق بين‌الملل مربوط به حفاظت از درياي خزر.

ايجاد ترتيبات لازم براي تأمين كمكها و توصيه‌هاي فني براي اجراي مؤثر اين كنوانسيون و پروتكلهاي آن، در صورت درخواست هر طرف متعاهد.

اجراي وظايفي كه ممكن است به موجب پروتكلهاي اين كنوانسيون تعيين شود.

در صورت اقتضاء، همكاري با سازمانها و برنامه‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي.

انجام ساير وظايفي كه ممكن است توسط فراهمايي طرفهاي متعاهد تعيين گردد.

پروتكلها و پيوستها

تصويب پروتكلها 1 - هر طرف متعاهد ميتواند پروتكلهائي را براي اين كنوانسيون پيشنهاد نمايد. اين پروتكلها به اتفاق آراء در جلسه فراهمايي طرفهاي متعاهد به تصويب خواهد رسيد. چنانچه در متن پروتكلها براي تصويب، روش ديگري پيش‌بيني نشده باشد، پروتكلها پس از آن كه تمامي طرفهاي متعاهد طبق تشريفات قانون اساسي خود، آنها را تنفيذ يا تصويب نمايند، لازم‌الاجراء خواهند شد. پروتكلها جزء لاينفك اين كنوانسيون خواهند بود. 2 - متن هر پروتكل پيشنهادي حد اقل شش ماه قبل از تشكيل جلسه فراهمايي طرفهاي متعاهد كه در آن پروتكل براي تصويب پيشنهاد شده توسط دبيرخانه به اطلاع طرفهاي متعاهد خواهد رسيد.

تصويب پيوستها و اصلاحات

پيوستهاي اين كنوانسيون يا هر يك از پروتكلهاي آن، حسب مورد جزء لاينفك كنوانسيون يا پروتكل مزبور مي باشد و جز در صورتي كه صريحا" به گونه ديگري پيش‌بيني شده باشد، اشاره به اين كنوانسيون يا پروتكلهاي آن در عين حال، اشاره به هر پيوست مربوط به آن نيز مي باشد. پيوستهاي مزبور محدود به موضوعات آئين نامه‌اي، علمي، فني و اداري خواهد بود.

پيوستهاي اين كنوانسيون يا هر يك از پروتكلهاي آن طبق تشريفات وضع شده در ماده (24) اين كنوانسيون پيشنهاد و تصويب خواهد شد.

پيشنهاد، تصويب و لازم‌الاجراء شدن اصلاحيه‌هاي پيوستهاي اين كنوانسيون يا هر يك از پروتكلها، تابع تشريفاتي خواهد بود كه براي پيشنهاد، تصويب و لازم‌الاجرا شدن پيوستهاي اين كنوانسيون يا پيوستهاي پروتكلها در نظر گرفته شده است.

چنانچه هر پيوست يا اصلاحيه آن مربوط به اصلاح اين كنوانسيون يا هر يك از پروتكلها باشد، پيوست يا اصلاحيه تا زمانيكه اصلاحيه اين كنوانسيون يا پروتكل مربوط لازم‌الاجراء نشود، لازم‌الاجراء نخواهد شد.

اجرا و رعايت

اجراي كنوانسيون 1 - هر طرف متعاهد براي هماهنگي در اجراي مفاد اين كنوانسيون در سرزمين خود، و تحت صلاحيت خويش يك مرجع ملي تعيين خواهد كرد. 2 - مفاد اين كنوانسيون تأثيري بر حقوق طرفهاي متعاهد به صورت انفرادي يا مشترك براي تصويب و اجراي اقداماتي شديدتر از آنچه در اين كنوانسيون پيش‌بيني شده است، نخواهد داشت.

گزارشها هر مرجع ملي، گزارشهاي مربوط به اقدامات انجام گرفته در خصوص اجراي مفاد اين كنوانسيون و پروتكلهاي آن را در چارچوب و فواصل منظمي كه توسط فراهمايي طرفهاي متعاهد تعيين مي شود به دبيرخانه ارائه خواهد نمود. دبيرخانه گزارشهاي دريافتي را بين تمامي طرفهاي متعاهد توزيع خواهد كرد.

اجرا و رعايت طرفهاي متعاهد جهت حصول اطمينان از رعايت مفاد اين كنوانسيون يا پروتكلهاي آن در گسترش آئين نامه‌ها، همكاري خواهند كرد.

مسؤوليت و جبران خسارت طرفهاي متعاهد با در نظر گرفتن اصول و ضوابط مربوط حقوق بين‌الملل، متعهد به گسترش قواعد و آئين نامه‌هاي مناسب در ارتباط با مسؤوليت و جبران خسارت وارده به محيط زيست درياي خزر ناشي از نقض مفاد اين كنوانسيون و پروتكلهاي آن خواهند بود.

حل اختلافات در صورت بروز اختلاف بين طرفهاي متعاهد در ارتباط با اجرا يا تفسير مفاد اين كنوانسيون، طرفهاي متعاهد از طريق مشاوره، مذاكره يا ساير روشهاي مسالمت آميز به انتخاب خود براي رفع اختلاف اقدام خواهند كرد.

مواد نهائي

امضاء، تنفيذ، پذيرش، تصويب و الحاق 1 - اين كنوانسيون براي امضاي دولتهاي ساحلي درياي خزر از تاريخ 1382/8/13 هجري شمسي (چهارم نوامبر 2003 ميلادي) تا تاريخ 1383/8/13 هجري شمسي (سوم نوامبر 2004 ميلادي) در تهران مفتوح خواهد بود. 2 - اين كنوانسيون منوط به تنفيذ، پذيرش يا تصويب دولتهاي ساحلي درياي خزر خواهد بود. اين كنوانسيون براي الحاق هر يك از دولتهاي ساحلي درياي خزر طبق قوانين ملي آنها از تاريخي كه كنوانسيون براي امضاء بسته ميشود، مفتوح خواهد بود. 3 - اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق نزد امين اسناد توديع خواهد شد.

حق شرط هيچ حق شرطي براي اين كنوانسيون در نظر گرفته نخواهد شد.

لازم‌الاجراء شدن اين كنوانسيون در نودمين روز پس از تاريخ توديع سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق توسط تمامي دولتهاي ساحلي درياي خزر لازم‌الاجراء خواهد شد.

اصلاح كنوانسيون يا پروتكلها 1 - هر يك از طرفهاي متعاهد مي تواند پيشنهاد اصلاح اين كنوانسيون يا هر يك از پروتكلها را بدهد. اين اصلاحات در جلسه فراهمايي طرفهاي متعاهد، به اتفاق آراء به تصويب خواهد رسيد. 2 - لازم‌الاجراء شدن اصلاحيه‌هاي اين كنوانسيون يا هر پروتكلي، تابع همان تشريفاتي است كه براي كنوانسيون در نظر گرفته شده است.

امين اسناد جمهوري اسلامي ايران وظايف امين اسناد را تقبل خواهد كرد.

متون معتبر اين كنوانسيون كه متون فارسي، آذري، روسي، قزاقي، تركمني و انگليسي آن داراي اعتبار يكسان مي باشد، نزد امين اسناد توديع خواهد شد. در صورت بروز اختلاف در تفسير يا اجراي اين كنوانسيون يا پروتكلهاي آن، متن انگليسي ملاك خواهد بود.

ارتباط با مذاكرات راجع به وضعيت حقوقي درياي خزر هيچ يك از مفاد اين كنوانسيون به نحوي تعبير نخواهد شد كه پيش داوري نسبت به نتايج مذاكرات مربوط به وضعيت حقوقي نهايي درياي خزر تلقي شود. در تأييد مراتب فوق، امضاء كنندگان زير كه به طور مقتضي بدين منظور مجاز شده‌اند، اين كنوانسيون را امضاء نمودند. اين كنوانسيون در تهران در تاريخ 1382/8/13 هجري شمسي برابر با چهارم نوامبر 2003 ميلادي تنظيم گرديد.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن كنوانسيون شامل مقدمه و سي و هفت ماده در جلسه علني روز سه‌شنبه مورخ دهم خرداد ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1384/3/25 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.

رئيس مجلس شوراي اسلامي – غلامعلي حداد عادل