قوانین — بایگانی محلی مرورگر آفلاین دادهٔ دریافت‌شده از qavanin.ir
« بازگشت به فهرست

نظامنامه قانون اوقاف

متن‌دار
تاریخ تصویب: 1314/02/13
مرجع تصویب: هيات وزيران
مشاهدهٔ اصل سند در qavanin.ir ↗

اطلاعات پایه

طبقه بندیندارد
نوع قانونمقرره
تاريخ اجرا1314/02/30
مرجع ابلاغنخست وزير
مرجع تصويبهيات وزيران
آخرین وضعیت1403/04/24
تاريخ تصويب1314/02/13
تاریخ ابلاغ1314/02/16
شماره ابلاغ1062
تاریخ انتشار—
تاریخ سند تصويب—
شماره سند تصویب—
تاریخ روزنامه رسمي1314/02/19
شماره روزنامه رسمي1891
مجریانوزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه

متن قانون

راهنمای رنگ‌بندی: معتبراصلاحی / الحاقیمنسوخهتفسیر
نظامنامه قانون اوقاف مصوب 1314,02,13 با اصلاحات و الحاقات بعدي
هيئت‌ دولت بموجب ماده دهم قانون اوقاف مصوب سوم ديماه 1313 مواد ذيل را در جلسه 13 اردي بهشت 1314 تصويب مينمايد:
نظامنامه قانون اوقاف
فصل اول
كليات
ماده 1
اداره كردن موقوفاتيكه اداره آنها با وزارت اوقاف است و همچنين اعمال نظارت در موقوفات عامه كه دردست اشخاص است بوسيله ادارات اوقاف صورت خواهد گرفت.
ماده 2
اداره اوقاف هر محل فقط امور مربوطه بحوزه ماموريت خود را انجام خواهد داد ولي اداره تحقيق مي‌ تواند در صورت تراضي طرفين و ابلاغ وزارتي بامور مربوطه به وظائف اداره تحقيق حوزه ديگر نيز رسيدگي كند.
ماده 3
وزارت اوقاف نظارت قانوني خود را نسبت به مؤسسات خيريه مستقيماً يا توسط نمايندگان وزارتخانه‌ ها و ادارات مربوطه اعمال خواهد كرد اجرا نظارت در مؤسسات مزبوره مجاني است.
ماده 4
مؤسسات خيريه عبارت از مؤسسات دائمي يا موقتي است كه از طرف شخص يا اشخاص و يا هيئتي براي رفاه و معاونت عامه تاسيس شده باشد مانند مؤسسات معارفي يا صحي و يا معاونتهاي عمومي و نظاير اينها.
ماده 5
اموال غيرمنقول كه برحسب نذر يا حبس يا ثلث باقي يا وصيت منافع آن بطور دائم يا در مدتيكه كمتر از 18 سال نباشد براي مصارف عامه تشخيص داده شده مشمول اين نظامنامه خواهد بود.
ماده 6
وقف خاص رقباتي است كه موقوف عليهم آن محصور و قابل انقراض و انقطاع باشد مانند وقف بر اولاد و خانواده مخصوص و غير آن وقف عام است.
ماده 7
اداره كردن موقوفات ذيل با وزارت اوقاف خواهد بود: 1ـ موقوفاتيكه متولي ندارد. 2ـ موقوفات مجهول‌ التويه. 3ـ موقوفاتيكه اداره آن از طرف متولي يا قائم مقام او به وزارت اوقاف برگذار شده باشد.
تبصره (منسوخه 09ˏ04ˏ1324)منسوخه 1324/04/09
موقوفاتي كه متولي آنها فوت ميشود تا تعيين متولي بعدي در مراجع و دادگاه صالح در حكم موقوفات بدون متولي خواهد بود.
ماده 8
مقصود از مجهول‌ التوليه آنستكه متولي شخص معين يا اشخاص معين يا برحسب اوصاف كه بالاخره منطبق با شخص معين ميشود نباشد.
ماده 9
عوايد موقوفاتيكه اداره آن‌ ها با وزارت اوقاف است پس از وضع مخارج و حق‌ التوليه حسب ما اوفقها اهلها بايد بمصارف مخصوصه خود برسد مگر اينكه متعذرالمصرف و يا مجهول‌ المصرف و يا وقف بر بريات باشد در اين صورت مطابق مواد 44 و 45 رفتار خواهد شد.
فصل دوم
وظائف اداره اوقاف و متوليان
ماده 10
اداره اوقاف هر محلي داراي دفاتر ذيل خواهد بود: 1ـ دفتر رقبات وقفي واقع در حوزه ماموريت خود 2ـ دفتر موقوفات متصرفي اداره 3ـ دفتر عايدات 4ـ دفتر خرج 5ـ دفتر موقوفاتي كه اداره موقتا متصرف مي‌ شود
ماده 11
متوليان و متصديان موقوفات نيز مكلفند دفتر مخصوصي براي جمع و خرج موقوفه داشته باشند.
تبصره
متولي موقوفه كسي است كه بر طبق مقررات وقف‌ نامه و يا بموجب حكم قانوني باين سمت شناخته شده باشد.
ماده 12
اداره اوقاف نسبت بامور ذيل نظارت خواهد نمود: 1ـ نظارت در عايدات. 2ـ نظارت در مخارج و عمران رقبات موقوفه و مصرف آن 3ـ نظارت در ثبت و اعتراض و محاكمات و نظارت در فروش و تبديل رقبات با اجاره ممتد لدي‌ الاقتضاء و بطور كلي نظارت در تمام اموريكه مربوط بمصالحه موقوفه شود.
الف
نظارت در عايدات
ماده 13 (منسوخه 19ˏ02ˏ1315)منسوخه 1315/02/19
براي نظارت در عايدات لازم است رقبات هر موقوفه مجموعا يا منفردا از طرف متولي با تصويب اداره اوقاف و رعايت اصول ذيل بطريق مزايده باجاره برگذار شود. 1ـ خسارات محتمله از قبيـل آفت حتي‌ الامكان بعهـدة مستاجر گذاشته شود. 2ـ از مستأجر ضامن معتبر گرفته شود ولي لزوم اخذ ضامن در مورد ادارات دولتي و شركت‌ هاي فلاحتي منوط بتشخيص وزارت معارف ميباشد. 3ـ مستاجر حق انتقال بغير را بدون اجازه كتبي متولي و اداره اوقاف نداشته باشد. 4ـ تعيين حداقل مال‌ الاجاره (در اعلان مزايده). 5ـ ذكر مدت كه بايد بيش از ده سال نباشد. 6 ـ اجاره‌ نامه رسمي باشد مگر در محلي كه دفتر اسناد رسمي داير نباشد.
تبصره 1
مزايده نسبت به املاكي كه عوايد ساليانه آن كمتر از دو هزار ريال است لازم ميباشد.
تبصره 2
در مواردي كه مصالح موقوفه اقتضا كند كه مدت اجاره بيش از ده سال باشد كسب نظر اداره تحقيق لازم خواهد بود.
تبصره 3 (منسوخه 22ˏ08ˏ1330)منسوخه 1330/08/22
هرگاه بتشخيص كميسيوني كه از استاندار يا فرماندار محل و رئيس اوقاف و دادستان و رئيس دارائي تشكيل ميشود برگذاري موقوفه اي باجاره از طريق مزايده موجب اختلافات محلي و يا تخريب و زيان موقوفه گردد و يا آنكه اجاره دادن موقوفه با نظر واقف مخالف باشد ممكن است مزايده انجام نگيرد، در اينصورت درآمد موقوفه بر طبق نظر هيئتي مركب از رئيس اوقاف و دادستان و نماينده دارائي و دو تن كارشناس منتخب از طرف اوقاف و متولي تعيين و ضمن ارسال صورت مجلس بوزارت فرهنگ پيشنهاد خواهد شد تا در صورت تصويب مطابق آن عمل شود.
بند 1 (منسوخه 27ˏ05ˏ1327)منسوخه 1327/05/27
هر چهار سال يكبار در ميزان درآمد موقوفه بطريق تبصره 3 تجديدنظر خواهد شد.
بند 2 (منسوخه 27ˏ05ˏ1327)منسوخه 1327/05/27
ساير شرايط در بند 1 و 2 و 3 و 6 ماده 13 درباره متولي يا متصدي اجراء خواهد گرديد.
تبصره 3(منسوخه 30ˏ11ˏ1338)منسوخه 1338/11/30
هرگاه طبق وقف نامه واقف اجاره موقوفه را از طريق مزايده و يا بطور مطلق مجاز ندانسته باشد و يا انكه به تشخيص كميسيوني مركب از استاندار يا فرماندار و رئيس اوقاف و دادستان و رئيس دارائي محل اجاره موقوفه اي از طريق مزايده موجبات اختلافات محلي و يا تخريب و زيان موقوفه را فراهم نمايد ممكن است از مزايده صرف نظر گردد در اين صورت درآمد موقوفه بر طبق نظر هيئتي مركب از رئيس اوقاف و دادستان و نماينده دارائي و كشاورزي و دو تن كارشناس منتخب از طرف اوقاف و متولي تعيين و ضمن ارسال صورتمجلس بوزارت فرهنگ پيشنهاد خواهد شد تا در صورت تصويب وزارت فرهنگ ميزان درآمد فوق الذكر ماخذ تنظيم سند اجاره قرار داده شود اجاره بطريق فوق حداكثر براي مدت چهار سال تنظيم ميگردد و بعد از انقضاء مدت اجاره در ميزان مال الاجاره بر طبق همين تبصره تجديدنظر بعمل خواهد آمد ساير شرائط و مقررات بند 1 تا 6 ماده 13 در مورد اجاره هاي بدون مزايده نيز لازم الرعايه خواهد بود .
تبصره (منسوخه 07ˏ02ˏ1345)منسوخه 1345/02/07
انجام تشريفات مزايده در مورد اجاره اراضي موقوفه موضوع بند (ز) ماده 18 ـ آئين‌ نامه اصلاحات ارضي (اراضي باير واقع در محدوده دهات موقوفه و همچنين اراضي و دهات موقوفه‌ اي كه در حال حاضر فاقد زارع باشد) الزامي نيست و سازمان اوقاف ميتواند اراضي مزبور را بشرط اينكه قبل از واگذاري بداوطلبان عمران باير بودن يا فاقد زارع بودن آنها بگواهي اداره اصلاحات ارضي هر منطقه برسد با نظر كارشناس و رعايت غبطه و صلاح موقوفه در اختيار داوطلبان عمران و آبادي بگذارد.
ماده 14
شرايط مذكوره در ماده فوق بوسيله اعلانات مخصوصه و همچنين در صورت لزوم توسط يكي از جرائد محلي در مدتيكه كمتر از يكماه و زيادتر از دو ماه نباشد اعلام و منتشر خواهد شد.
تبصره
براي تجديد اجاره رقبات مزروعي اعلان مزايده بايد لااقل سه ماه قبل از انقضاي مدت اجاره سابق به عمل آيد.
ماده 15
نسبت بموقوفاتي كه در تصرف اداره اوقاف است مقررات مواد 13 و 14 بموقع اجرا گذارده خواهد شد.
ماده 16
در صورت تساوي مفاد دو يا چند پيشنهاد انتخاب يكي از آنها با نظر متولي است در اين صورت چنانچه يكي از پيشنهاددهندگان اداره فلاحت باشد حق تقدم خواهد داشت.
ماده 17
در مواردي كه پيشنهادي نرسيده و يا پيشنهادهاي واصل مخالف مصالح موقوفه باشد مزايده تجديد و يا مطابق نظر متولي عمل خواهد شد.
ب
نظارت در مخارج
ماده 18 (منسوخه 27ˏ08ˏ1329)منسوخه 1329/08/27
مخارج موقوفه بسه درجه تقسيم ميشود. 1ـ مخارج عمران و آبادي كه از آن جمله است ذخيره احتياطي. 2ـ ماليات و عوارض و حق التوليه و حق النظاره و ساير مخارج عادي و فوق العاده كه از آنجمله است هزينه هاي ضروري اداري كه از صدي پنج درآمد موقوفه تجاوز نكند. 3ـ مصارف مقرره بر طبق وقفنامه.
ماده 19
متوليان و متصديان موظفند همه ساله بودجه موقوفه را مطابق نمونه كه از طرف اداره اوقاف به آنها داده ميشود با رعايت مدلول وقفنامه و مقررات اين نظامنامه در سه نسخه تنظيم و باداره اوقاف مربوطه تسليم نمايند تا پس از تصويب اداره مزبور يك نسخه بمتولي مسترد و نسخه ديگر بمركز ارسال و نسخه سوم در دفتر اداره ضبط شود.
ماده 20
براي ذخيره احتياطي در بودجه بايد صدي پنج از مجموع عايدات موقوفه را منظور داشت و ذخيره مزبور در صورت عدم پيش آمد مخارج غيرمترقبه جزء عايدات خالص سنه بعد منظور خواهد شد.
ماده 21
بودجه مزبور فقط بمنزله اعتبار است و متوليان مي‌توانند در مورد فقره 2 و 3 از ماده 18 مستقلا اقدام ولي لازم است سند خرج قابل اعتمادي تحصيل نمايند و نسبت به فقره اولي بايد موافقت اداره اوقاف مربوطه را جلب نمايند.
تبصره
آنچه نسبت ببودجه مصوب صرفه‌ جوئي ميشود جزو عوائد خالص سال بعد منظور خواهد شد.
ماده 22
در قسمت مخارجي كه تحصيل سند خرج متعذر يا متعسر است لازم است قبلا متولي مراتب را باداره اوقاف محل اطلاع دهد تا اداره مزبوره بوسايل مقتضي نظارت خود را اعمال نمايد.
ماده 23
همه ساله متوليان و متصديان موقوفات ملزم‌ اند كه صورت حساب خود را در حدود بودجه تنظيمي مطابق مقررات ذيل باداره اوقاف محل تسليم نمايند كه براي رسيدگي باداره تحقيق ارجاع شود 1ـ هر رقم عايدي يا خرج جز مورد ماده 22 بايد داراي مدرك و سند خرج قابل اعتماد باشد. 2ـ تفاضل حساب سنه قبل اعم از عايدات و مخارج بايد در صورت مزبور ملحوظ شود.
ماده 24
اداره اوقاف مكلف است در مقابل وصول صورت‌ حساب قبض رسيد بدهد.
ماده 24 مكرر(منسوخه 19ˏ02ˏ1315)منسوخه 1315/02/19
براي موقوفاتيكه عوايد ساليانه آن كمتر از صد ريال است تنظيم بودجه و رسيدگي به حساب لازم نيست و متصدي يا متولي مكلف است در آخر سال صورت حساب خود را بضميمه حق‌ النظاره به نماينده اوقاف محل تسليم نمايد. راجع بموقوفاتي ‌كه عوايد ساليانه آن كمتر از پانصد ريال است تنظيم بودجه لازم نبوده ولي بمحاسبه موقوفات مزبور طبق مقررات رسيدگي بعمل آمده و حق‌ النظاره دريافت خواهد شد.
ماده 25
متوليان مكلفند كه بر حسب استعداد محلي در آبادي موقوفه اهتمام نمايند بطوري كه لااقل در هر 5 سال افزايش محسوسي در عايدات حاصل شود.
ج
نظارت در امور محاكماتي و ثبتي و بيع وقف
ماده 26
اداره اوقاف مكلف است در محل‌ هائي كه ثبت عمومي اعلان شده يا مي‌ شود مراقبت كند كه متوليان و متصديان موقوفات و آنچه در حكم آن است بثبت رقباتي كه در دست آن‌ ها است مطابق مقررات اقدام نمايند.
ماده 26 مكرر (منسوخه 19ˏ02ˏ1315)منسوخه 1315/02/19
نسبت بمدارس قديمه كه بعلت قلت عوايد و يا فراهم نبودن وسائل صرف عوايد طبق مقررات وقفنامه ميسر نيست وزارت معارف مجاز است لدي‌ الاقتضاء عوايد مدارس مذكوره را در همان محل تمركز داده و شعبه مقدماتي دانشكده معقول و منقول تأسيس نمايد در صورتي ‌كه ممكن نباشد مدارس مزبوره را در همان محل بدبستان يا دبيرستان تبديل و عوايد را بدين منظور تخصيص دهد.
ماده 27
هرگاه پس از سي روز از نشر اعلان نوبت اولي ثبت عمومي در هر ناحيه از طرف متولي يا متصدي موقوفه واقع در آن ناحيه اقدام بتقاضاي ثبت نشود نماينده اوقاف مكلف است كه مستقيما بتقاضاي ثبت اقدام نموده و مخارج ثبتي را از عايدات رقبه مورد تقاضا وصول و پرداخت نمايد.
ماده 28
اداره اوقاف هر محلي مكلف است اعلانات ثبتي مربوطه بان محل را مورد مطالعه قرار دهد تا از جريانات ثبتي مستحضر شود.
ماده 29
در مواردي كه رقبات موقوفه بعنوان ملكيت تقاضاي ثبت شده يا تقاضاي ثبت ملك ديگر بدون ذكر حقوق ارتفاقي املاك وقف بعمل آمده باشد متوليان و متصديان مكلفند به تقاضاي مزبور اعتراض نمايند و مراتب را باداره اوقاف محل راپورت دهند.
تبصره
علاوه بر موارد مذكور در ماده فوق متوليان و متصديان موظفند از جريانات ثبتي يا محاكماتي اداره اوقاف محل را مستحضر دارند.
ماده 30
در موارد مذكور در ماده فوق اداره اوقاف نيز مكلف است كه مستقيما عرضحال اعتراض بدهد و اعتراض متولي يا متصدي موجب اسقاط تكليف مزبور نخواهد بود.
ماده 31
علاوه بر فقره مذكور در ماده فوق اداره اوقاف حق دارد در دعاوي مربوطه به موقوفات عامه بعنوان شخص ثالث وارد در دعوي شود همچنين حق اعتراض بر احكام و قرارهاي صادره را دارد.
ماده 32
اداره اوقاف در موقوفات خاصه نيز هرگاه تقاضاي ثبت به‌ عنوان ملكيت شده باشد مكلف است اعتراض دهد.
ماده 33
در موقوفات عامه كه اداره كردن آن مستقيما بموجب قانون با وزارت اوقاف است در تقاضاي ثبت و اعتراض بر ثبت و اقامه دعوي و طرفيت در دعوي و غيره اداره اوقاف مانند متولي منصوص خواهد بود.
ماده 34
در موارد مذكوره در مواد 29 و 30 و 31 و 32 اداره اوقاف موقتا از پرداخت مخارج محاكمه معاف خواهد بود چنانكه ملك عايدي داشته و در تصرف اداره اوقاف باشد يا بموجب حكم قطعي بتصرف اداره مزبور درآيد بايد بعدا مخارج محاكمه را بپردازد.
ماده 35
براي ثبت مساجد و اماكن متبركه و مدارس قديمه و تكايا و آب ‌انبارهاي عمومي تقاضاي ثبت بدون اخذ حق‌ الثبت و مخارج مقدماتي بعمل خواهد آمد.
ماده 36
بيع وقف و تبديل آن (اعم از عام و خاص) در موردي كه مطابق مواد 88 و 89 قانون مدني جايز است بايد با اجازه وزارت اوقاف و با رعايت ماده 90 قانون مزبور واقع شود.
تبصره
در حكم بيع است كليه عقودي كه انتقال عين موقوفه است اعم از آنكه موضوع انتقال تمام عين موقوفه باشد يا بعض آن.
ماده 37
در مورد مذكور در ماده فوق لازم است كه متصديان و متوليان شرح احوال و اوضاع موفوقه را با ذكر علل و جهاتي كه ايجاب فروش تمام يا قسمتي از موقوفه را مينمايد به وزارت اوقاف اطلاع دهد تا پس از رسيدگي اجازه مقتضي صادر شود.
ماده 38
ثمن بيع وقف بايد در بانك امانت گذارده شود تا بمصرف خريد ملك ديگري كه اداره اوقاف اجازة آنرا ميدهد برسد.
ماده 39
نسبت بموقوفات مسلمه كه بعنوان ملكيت تقاضاي ثبت شده و در مدت قانوني اقدام باعتراض نشده و يا اينكه عرضحال اعتراض اداره اوقاف بجهات قانوني ابطال يا رد يا قرار سقوط صادر گرديده اداره اوقاف مكلف است متقاضي را در صورتي كه مطلع از وضعيت بوده مطابق مقررات قانوني تعقيب كند.
ماده 40
هرگاه متولي يا متصدي رتبه وقف مسلم را بعنوان ملكيت انتقال داده باشد اداره اوقاف مكلف است مرتكب جرم مذكور را مطابق مقررات تعقيب كند.
فصل سوم
موقوفات مجهول‌المصرف و متعذرالمصرف و وقف بر مبرات مطلقه و موقوفاتيكه اداره آن با وزارت اوقاف است
ماده 41
مقصود از موقوفات مجهول‌المصرف موقوفاتيست كه مصرف آن معلوم نباشد.
ماده 42
موقوفات متعذرالمصرف موقوفاتيست كه بجهت فراهم نبودن وسايل يا از ميان رفتن موضوع يا عدم احتياج به مصرف آنها صرف آنها در مصارف مقرره متعذر باشد.
ماده 43
مقصود از موقوفاتيكه مصرف آن ميراث مطلقه است موقوفاتيست كه وقف بر خيرات و مبرات بطور مطلق باشد.
ماده 44
عوايد موقوفات مزبور در مواد 41 - 42 - 43 پس از وضع حق‌ التويه و مخارج و حق‌ النظاره بحساب اداره اوقاف در بانك بايد امانت گذارده شود.
ماده 45(منسوخه 30ˏ06ˏ1342)منسوخه 1342/06/30
درآمد حاصل از موقوفات مشمول مواد 41 و 42 و 43 آيين‌ نامه قانون اوقاف هر محل كه طبق ماده 44 همان آيين‌ نامه تأمين ميشود بر طبق بودجه‌ اي كه همه ساله با نظر كميسيوني مركب از رؤساي ادارات اوقاف و فرهنگ در هر محل تنظيم خواهد شد به وسيله ادارات اوقاف با رعايت الاهم فالاهم در همان محل به مصرف ساختمان دبستان – آموزشگاه‌ هاي حرفه‌ اي و ديگر ساختمان‌ هاي فرهنگي از قبيل كتابخانه و نظاير آن‌ ها – كمك هزينه تحصيلي محصلان مستمند و تهيه لوازم تحصيلي آنان و طبع و خريد كتب مفيده خواهد رسيد.
تبصره (منسوخه 30ˏ06ˏ1342)منسوخه 1342/06/30
وجوهي كه از اين بابت از سال‌ هاي گذشته در اختيار ادارات اوقاف است مشمول اين ماده خواهد بود.
ماده 46
براي عوايد موقوفات مشمول مواد 41 - 42 - 43 اداره اوقاف هر محل حساب مخصوصي ترتيب و با رعايت ماده 45 همه ساله بودجه مخصوصي تنظيم و پس از تصويب وزارت اوقاف بموقع اجراء خواهد گذاشت.
تبصره
موقوفاتيكه بصيغه مبرات مطلقه است ولي تعيين مصرف آنها بنظر متولي برگذار شده است از مقررات مذكور در ماده 44 مستثني است.
فصل چهارم
حق‌التويه و حق‌النظاره اداره اوقاف
ماده 47
از عايدات خالص كليه موقوفات عامه بميزان ذيل حق‌النظاره اخذ ميشود 1ـ موقوفات مريضخانها و مدارس صدي 2 2ـ ساير موقوفات عامه صدي 5
ماده 48
از موقوفاتيكه اداره آن ها با وزارت اوقاف است مطابق وقفنامه فقط حق‌ التويه دريافت مي‌ شود و در صورت نبودن وقفنامه فقط صدي ده از عوائد خالص گرفته مي‌ شود مگر موقوفات مرض خانها و مدارس كه صدي 3 حق‌ التويه گرفته مي‌ شود.
ماده 49
حق‌ النظاره در مقابل قبوض چاپي اداره اوقاف كه رئيس و محاسب اوقاف محل امضاء نموده باشند در دو قسط از متولي يا متصدي وصول ميشود قسط اول تا پانزدهم شهريور و قسط دوم تا پانزدهم اسفند هر سال و در موردي كه موقوفه ملك مزروعي باشد اول تا آخر شهريور و قسط دوم تا آخر آذر بايد وصول گردد.
تبصره
هرگاه متولي يا متصدي حق‌ النظاره را تا موعد مقرره نپردازد اداره اوقاف مستقيما از عوايد موقوفه وصول خواهد نمود در اين صورت قبوض اداره اوقاف بجاي قبوض رسمي احتساب خواهد شد.
ماده 50
عايدات خالص مذكوره در ماده 9 قانون اوقاف عبارتست از جمع عايدات ساليانه پس از وضع صدي 20
تبصره (منسوخه 28ˏ05ˏ1329)منسوخه 1329/05/28
هرگاه در موقع رسيدگي بصورت حساب معلوم شود كه مخارج كمتر از صدي 20 بوده تفاوت بابت حق‌ النظاره سال بعد محسوب خواهد شد اصلاح و اجراي آنرا مقرر مي‌ دارد.
ماده 51
ماخذ تشخيص عوايد موقوفات اسناد رسمي است و در نقاطيكه دفاتر اسناد رسمي تشكيل نيافته اسناد قابل اعتماد و در صورت فقدان اسناد و اوراق مزبوره اظهارنامه متولي يا متصدي خواهد بود.
ماده 52
هرگاه در صحت اظهارنامه بين اداره اوقاف و متولي يا متصدي موقوفه اختلافي حاصل شود حل اختلاف در هيئتي مركب از نماينده اوقاف و نماينده متولي يا متصدي و يكنفر ديگر بعمل خواهد آمد كه با تراضي يا بحكم قرعه از ميان چهار نفر كه هر يك از طرفين دو نفر آنها را معرفي نموده باشند انتخاب مي‌شود رأي هيئت مزبور قطعي خواهد بود.
تبصره
محل كشيدن قرعه اداره اوقاف خواهد بود و در صورتيكه يكي از طرفين نماينده خود را معرفي نكرد يا در تعيين عضو ثالث بتراضي يا قرعه شركت ننمود نظر طرف ديگر در ميزان عوايد موقوفه قطعي خواهد بود هيئت مزبور در فوق بايد منتهي تا 15 روز از تاريخ رؤيت آخرين عضو هيئت نظر خود را اعلام دارد و اگر در ظرف مدت مزبور راي خود را اظهار ننمود انتخاب اعضاء بعضا يا كلا بترتيب مذكور در فوق تجديد ميشود.
ماده 53
اداره اوقاف موظف است وجوه ماخوذي بابت حق‌ التويه و همچنين بابت حق‌ النظاره را بحساب مخصوص در بانك بگذارد.
ماده 54
ادارات و نمايندگان اوقاف مكلفند در آخر هر سه ماه حساب موجودي صندوق عوايد اوقافي را مطابق نمونه تهيه و بمركز ارسال دارند.
ماده 55 (منسوخه 19ˏ02ˏ1315)منسوخه 1315/02/19
عايدات حاصله از حق‌ النظاره اوقاف پس از مخارج وصول كه از صدي ده نبايد تجاوز كند بر طبق بودجه كه بتصويب وزارت معارف بايد برسد بمصرف ساختمان و تعميرات ابنيه تاريخي و مرمت مدارس قديمه و اماكن و آثار مقدسه ملي خواهد رسيد. بودجه مخارج وصول بايد هر ساله در ضمن بودجه اداري حوزه‌ هاي اوقافي ايالات و ولايات بتصويب وزارت معارف و اوقاف برسد.
تبصره
در صورتي كه موارد مصرف در حوزه وقف باشد مقدم خواهد بود.
فصل پنجم
خيانت و استنكاف متوليان
ماده 56
موارد ذيل را اداره اوقاف براي تحقيق و تعيين ناظر موقت به اداره تحقيق اوقاف ارجاع خواهد كرد. 1ـ تقصير و عدم مواظبت در حفظ و بقاي اعيان موقوفه بطوري كه منتهي بخسارت موقوفه شود. 2ـ مسامحه در دفاع از حقوق موقوفه در مراجع صلاحيت‌دار بطوري كه موجب از دست رفتن تمام يا قسمتي از موقوفه شود. 3ـ حيف و ميل و يا تفريط عوائد موقوفات 4ـ معاملات مالكانه يا تقاضاي ثبت بعنوان ملكيت نسبت برقبه موقوفه متصرفي خود
ماده 57
اداره تحقيق اوقاف پس از احراز موارد مذكوره در ماده فوق موقتا ناظري بصير بر متولي خواهد گماشت.
ماده 58
حق‌ العمل ناظر موقت نيم‌عشر از عايدات موقوفه پس از وضع صدي بيست خواهد بود.
ماده 59
متولي كه ناظر بر او منصوب شده است بايد در كليه امور موقوفه جلب موافقت ناظر موقت را بنمايد.
ماده 60
هرگاه متولي از اجراي مفاد ماده فوق امتناع نمود ناظر منصوب موقتا با اجازه اداره اوقاف متصدي امور موقوفه خواهد شد.
ماده 61
اداره اوقاف مكلف است در ظرف سي روز از تاريخ صدور راي تحقيق مبني بر خيانت متولي در محاكم صالحه اقامه دعوي نمايد تا در صورت اثبات خيانت در محاكم مزبوره براي ضم امين باداره مدعي‌ العمومي مراجعه نمايد.
ماده 62
در صورت عدم اثبات خيانت در محكمه يا پس از تعيين و ضم امين از طرف اداره مدعي‌ العمومي نظارت ناظر موقت خاتمه مييابد.
ماده 63
امين منضم بايد با مشاركت متولي موقوفه را اداره نمايد و در صورت امتناع متولي از مشاركت خود امين منضم مستقلا امور موقوفه را اداره خواهد كرد ولي حق‌ التويه متولي را بايد بپردازد.
تبصره (منسوخه 19ˏ02ˏ1315)منسوخه 1315/02/19
بامين منضم مطابق ماده 58 حق‌العمل داده ميشود.
ماده 64
موارد ذيل استنكاف از قبول نظارت قانوني اوقاف محسوب و موجب ممنوع‌المداخله شده موقت متولي خواهد شد. 1ـ عدم رعايت مقررات اين نظامنامه در قسمت اجاره دادن موقوفات و تنظيم بودجه و مورد ماده 44 2ـ عدم تسليم صورت حساب صحيح تا سه ماه از سال بعد و همچنين عدم اقدام برفع نواقص صورت‌ حساب ساليانه در ظرف مدتي كه تحقيق اوقاف با رعايت اوضاع و احوال او معين مي‌ كند. 3ـ خودداري بدون عذرموجه از تسليم اسناد وقفيت از قبيل وقف نامه و غيره باداره اوقاف براي اخذ سواد در ظرف 6 ماه از تاريخ اخطار اداره مزبور. 4ـ عدم اجراي بودجه ساليانه كه بر طبق اين نظامنامه براي هر يك از موقوفات تنظيم مي‌ شود.
ماده 65
ممنوع‌ المداخله بودن متولي تا موقعي است كه بر استنكاف خود باقي است.
ماده 66
رسيدگي بكليه امور موقوفاتي كه متوليان آنها ممنوع‌ المداخله شده‌ اند مادام كه رفع ممنوعيت نشده با اداره اوقاف خواهد بود.
تبصره
در مواردي كه متولي ممنوع‌ المداخله مي‌شود قبوض اداره اوقاف بجاي قبوض رسمي محسوب خواهد شد.
تبصره 2 (منسوخه 19ˏ02ˏ1315)منسوخه 1315/02/19
متولي مذكور در مواد 64 الي 66 اعم از است از منصوب از قبيل واقف يا متصدي موقوفه
فصل ششم
اداره تحقيق اوقاف
الف
تشكيلات
ماده 67 (منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
اداره تحقيق اوقاف در مركز و استانها به تشخيص و تصويب وزارت اوقاف و با توجه باحتياجات هر حوزه ممكن است از چند شعبه تشكيل شود.
تبصره 1 (منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
هر شعبه مركب از يك رئيس و يك محقق خواهد بود و ممكن است عضو علي‌ البدل نيز داشته باشد.
تبصره 2 (منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
در موردي كه بين رئيس شعبه و محقق آن اختلاف نظر پيدا شود يك نفر از اعضاي شعب ديگر و يا از اعضاي علي‌ البدل به دستور رئيس كل تحقيق اوقاف به موضوع رسيدگي خواهد نمود. رأي و نظر اكثريت معتبر خواهد بود.
تبصره 3(منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
وظيفه هر شعبه بپيشنهاد اداره كل اوقاف و تصويب مقام وزارت اوقاف تعيين خواهد شد.
68 (منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
براي تعيين رئيس و محقق هر شعبه اداره اوقاف مربوط بايد لااقل چهار تن را كه سن آنان كمتر از سي سال نباشد و علاوه بر دارا بودن مزاياي علمي و بصيرت و اطلاعات لازم به پاكدامني و دقت نظر نيز معروف باشند بمقام وزارت اوقاف پيشنهاد نمايد تا انتخاب لازم به عمل آيد.
تبصره 1(منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
وزارت اوقاف مي تواند مستقيماً نسبت به انتخاب رئيس و محقق و اعضاء علي‌ البدل اقدام كند.
تبصره 2(منسوخه 24ˏ12ˏ1326)منسوخه 1326/12/24
رئيس كل تحقيق اوقاف به پيشنهاد اداره كل اوقاف و تصويب مقام وزارت اوقاف تعيين خواهد شد.
ب
وظائف اداري تحقيق
ماده 69
رسيدگي به امور ذيل از وظائف اداره تحقيق است: 1ـ تسويه اختلافات بين متولي يا متوليان و امناء منضم و ناظر و خدمه و موظفين موقوفات در امور مربوطه بوقف. 2ـ رسيدگي به عوائد و مخارج كليه موقوفات در حوزه خود 3ـ تحقيق و تميز املاك موقوفه از املاك شخصي 4ـ تشخيص اوقاف بلامتولي 5 ـ تشخيص اوقاف مجهول‌ التويه از معلوم التوليه 6ـ تشخيص خيانت متولي و گماشتن ناظر موقت 7 ـ تحقيق در اسناد و نوشتجات راجعه بوقف و تشخيص متولي و ناظر و موقوف عليهم و مصرف و تعيين آنان برحسب مفاد وقفنامه و اسناد ديگر 8 ـ تشخيص استنكاف متولي از قبول نظارت اداره اوقاف و صدور قرار ممنوع‌ المداخله بودن او و همچنين الغاء آن
تبصره
در مورد بند 2 اداره تحقيق مكلف است پس از وصول صورت‌حساب و رفع نواقص در ظرف يكماه مفاصاحساب صادر نمايد.
ماده 70
اداره تحقيق علاوه بر موارد مذكور در ماده فوق باموري كه از طرف اداره اوقاف براي كسب نظر ارجاع ميشود رسيدگي نموده راپرت مقتضي خواهد داد.
ماده 71
طرز تحقيق و رسيدگي در ادارات تحقيق مطابق نظامنامه مخصوصي خواهد بود كه بتصويب وزارت اوقاف رسيده باشد.
ماده 72
در قسمت‌هاي 3 و 5 و 7 وظايف اداره تحقيق هرگاه اشخاص ذينفع از راي اداره مزبور شكايت داشته باشند ميتوانند بمحاكم صالحه مراجعه نمايند. راي اداره تحقيق در قسم ت‌هاي مزبور از مواردي خواهد بود كه محاكم عدليه بايد بتقاضاي اداره اوقاف نسبت بتامين فورا ترتيب اثر بدهند.
ماده 73
در مواردي كه اداره اوقاف بر رأي اداره تحقيق اعتراض داشته باشد ممكن است با تصويب وزارت اوقاف تقاضاي تجديدنظر بر طبق مقررات داخلي اوقاف بنمايند.
تبصره (منسوخه 16ˏ02ˏ1334)منسوخه 1334/02/16
مفاصاحساب و قرار و نظريه هائيكه از ادارات تحقيق اوقاف صادر ميشود به ترتيب مذكور در ماده 73 آئين نامه قانون اوقاف مصوب 13 ارديبهشت ماه 1314 و مواد 31 و 32 و 33 آئين نامه طرز تحقيق و رسيدگي در ادارات تحقيق مصوب 4 شهروير ماه 1314 قابل تجديدنظر خواهد بود.
خاتمه
ماده 74
تصرفاتي را كه متوليان در امور موقوفه مينمايند در صورتي كه مخالف مقررات وقفنامه باشد يا برخلاف صرفه و غبطه وقف صورت گرفته باشد معتبر نخواهد بود.
ماده 75
در صورتي كه اداره كل اوقاف مقتضي بداند كه موقوفه در دست متصدي آن ابقاء و يا از او انتزاع شود و يا نسبت بموقوفه‌ كه متصدي ندارد كسي را براي تصدي انتخاب و همچنين در موقوفاتي كه عايدات آنها معتنابه نيست شخصي را براي اعمال نظارت معين كند مراتب را مدللا به مقام وزارت اوقاف پيشنهاد مينمايد تا پس از تصويب بموقع اجراء گذارده شود.

نسخه‌ها (پردهٔ زمانی)