نظر مشورتي 7/1403/320 مورخ 1403/05/07 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : در پرونده تصادف رانندگي، به لحاظ شدت صدمات وارده شخص مصدوم مستحق دريافت دو ديه كامل انسان به انضمام پنجاه درصد ديه كامل انسان مي‌شود. پس از واريز مبلغ ديه از سوي شركت بيمه، مصدوم به لحاظ شدت صدمات فوت مي‌نمايد. شركت بيمه به مبلغ واريزي و ديه تعييني معترض بوده و اعلام داشته از اداره پزشكي قانوني خواسته شود صدمات مؤثر در فوت مشخص شود كه پس از استعلام از پزشكي قانوني تعدادي از صدمات وارده را مؤثر در فوت تشخيص داده است. حال با توجه به مراتب فوق، شركت بيمه اعلام داشته با توجه به نظريه پزشكي قانوني و صدمات مؤثر در فوت مصدوم، مبلغ ديه اين صدمات مي‌بايست از مجموع ديه كسر و ديه واريزي در صندوق دادگستري مسترد شود. حال با عنايت به مراتب فوق از منظر قانوني و اختلاف حادث شده، آيا مبلغ ديه پرداختي مي‌بايست به حساب اولياي دم واريز شود و يا اينكه مبلغ ديه صدمات مؤثر در فوت مي‌بايست كسر و الباقي به اولياي دم واگذار شود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : الف - مستفاد از مواد 2، 4، 7 و 489 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 قاضي اجراي احكام كيفري صرفاً در محدوده حكم محكوميت صادره و با رعايت موازين قانوني رأي را اجرا مي‌كند و چنانچه در اجراي حكم با اشكال يا ابهامي مواجه شود، مطابق ماده 497 اين قانون عمل مي‌كند. ب - در تصادفات مربوط به رانندگي چنانچه آسيب يا آسيب‌هاي بدني وارده به متوفي در اثر يك رفتار (مجرمانه) مرتكب باشد و حادثه نيز بلافاصله منتهي به فوت مصدوم شود، مقصر تنها بايد به پرداخت ديه نفس محكوم شود؛ لكن در صورتي كه حادثه مذكور به مصدوميت فرد منتهي شده و متعاقباً مصدوم در اثر سرايت صدمه يا صدمات فوت نمايد، موضوع مشمول مقررات ماده 539 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 و حسب مورد مشمول بندهاي «الف» يا «ب» اين ماده است. پ - سرايت در لغت به معني اثر كردن است و منظور از سرايت در ماده 539 پيش‌گفته اين است كه فوت ناشي از صدمه يا صدمات وارده باشد؛ البته صرف فوت بعد از چند روز از وقوع حادثه موجب شمول عنوان سرايت نيست؛ زيرا ممكن است فوت به علت ديگري غير از صدمه يا صدمات وارده باشد و در هر حال تشخيص اينكه فوت ناشي از سرايت است يا نه با پزشكي قانوني خواهد بود. ت - در فرضي كه موضوع مشمول عنوان سرايت باشد، بنا به تصريح قسمت اخير بند «ب» ماده 539 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، ديه صدمات غير مسري بايد جداگانه مورد محاسبه قرار گيرد والا مشمول مقررات بند «الف» ماده مذكور است.