رأي شماره 2177 هيأت عمومي ديوان عدالت اداراي با موضوع: مواد 7،4 و 8 آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد به شماره سند - عتف - آ - 2203 مصوب جلسه شماره 69 مورخ 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم،‌تحقيقات و فناوري ابطال شد

شماره 9901100 – 23 / 8 / 1400 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس ھيأت مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمھوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي ھيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140009970905812177مورخ 27 / 7 /1400 . با موضوع «مواد 4، 7 و 8 آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد به شماره سند عتف - آ – 2203 مصوب جلسه شماره 69 مورخ 1 / 10 / 1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد . مديركل ھيأت عمومي و ھيأتھاي تخصصي ديوان عدالت اداري - يدالله اسمعيلي فرد شماره دادنامه : 2177 تاريخ دادنامه : 27 /7 /1400 شماره پرونده : 9901100 مرجع رسيدگي : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : دانشگاه آزاد اسلامي موضوع شكايت و خواسته : ابطال مواد 4، 7 و 8 آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد به شماره سند عتف – آ - 2203 مصوب جلسه شماره 69 - 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال و نقض آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد به شماره سند عتف – آ - 2203 مصوب جلسه شماره 69 - 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده ‌است كه : " 1 - به استناد جزء 1 بند (ب) قانون اهداف، وظايف و تشكيلات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري مصوب سال 1383 به طور كلي وزارت علوم و شوراهاي زير مجموعه يا وابسته به آن اختياري براي تصويب ضوابط پذيرش دانشجو در مقاطع رسمي تحصيلي اعم از كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري نداشته و صرفاً مي تواند ضوابط و معيارهاي مورد نظر خود را براي تصويب نهايي به مراجع ذيصلاح (مجلس شوراي اسلامي و شوراي عالي انقلاب فرهنگي) ارائه نمايند . در حال حاضر، طبق قوانين مورد عمل به خصوص مواد 5 و 4 قانون سنجش و پذيرش دانشجو در دوره هاي تحصيلات تكميلي در دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي كشور مصوب سال 1394، پذيرش دانشجويان در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري منوط به شركت در آزمون متمركز بوده و طبق ماده 6 قانون مذكور و تبصره ذيل آن، صرفاً سهميه‌ها و معافيت هاي شركت در آزمون كه به تصويب مجلس شوراي اسلامي يا شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيده اند معتبر و ملاك عمل خواهد بود . 2 - در ماده 64 قانون برنامه ششم توسعه و مصوبات مورخ 22 /3 /1377 و 22 /5 /1381 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، وضع مقررات و آيين نامه هاي خاص حمايتي براي استعدادهاي درخشان پيش بيني گرديده و بديهي است كه تصويب اين قبيل آيين نامه ها در چهارچوب قوانين مصوب بوده و نبايستي مغاير قانون باشند . 3 - در بندهاي 9 گانه وظايف و اختيارات شوراي هدايت استعدادهاي درخشان به شرح ماده 2 آيين نامه مورخ 22 /5 /1381 مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي، تصويب ضوابط پذيرش دانشجو (بدون آزمون) در مقاطع تحصيلات تكميلي از جمله اختيارات اين شورا تلقي نشده و مقررات آيين نامه هاي مصوب نمي تواند مغاير قوانين باشد . 4 - مواد 8 و 7 و 2 آيين نامه تهيه شده مشتمل بر تبعيض ناروا بين دانشگاه ها مغاير بند 9 اصل 3 قانون اساسي بوده و براي فارغ التحصيلان اين دانشگاه ايجاد نارضايتي كرده است . از سويي ديگر مطابق قانون سنجش و پذيرش تحصيلات تكميلي هرگونه سهميه بندي منوط به تصويب مجلس شوراي اسلامي و يا شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي باشد و شوراي هدايت استعدادهاي درخشان كه زير مجموعه وزارت علوم است، اختياري در خصوص تعيين سهميه براي پذيرش دانشجو را ندارد . بر همين اساس، آيين نامه معترض عنه بر خلاف قانون سنجش و پذيرش دانشجو در تحصيلات تكميلي است . " در پـي اخطار رفـع نقصي كه از طرف دفـتر هيأت عمومـي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري براي دانشگاه آزاد اسلامي ارسال شده بود، اين دانشگاه به موجب لايحه شماره 13637 / 13 - 25 /5 /1399 توضيح داده است كه : " بازگشت به اخطاريه رفع نقص از كلاسه پرونده 9901100 - 4 /5 /1399 در خصوص شماره پرونده 9909980905800373 با موضوع شكايت اين دانشگاه از وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و شوراي هدايت استعدادهاي درخشان به استحضار مي رساند: مستنداً به مفاد دادخواست تقديمي به ان مرجع تقاضاي نقض و ابطال كل آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره كارشناسي ارشد مصوب جلسه مورخ 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري به شماره 301041 / 11 - 6 /11 /1398 كه براي اجرا به كليه دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي ابلاغ گرديده است، مورد استدعا مي باشد ." متن مقرره هاي مورد اعتراض به شرح زير است : " « آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد» ماده 4 - تغيير رشته يا محل تحصيل افراد پذيرفته شده بر اساس اين آيين نامه، مجاز نيست . ماده 7 - دانش آموختگان دوره هاي مجازي، فراگير پيام نور، پذيرفته شدگان آزمون اختصاصي (داخلي)، پذيرفته شدگان كارشناسي با سوابق تحصيلي و دارندگان مدرك حوزوي معادل كارشناسي مشمول اين آيين نامه نمي‌باشند . ماده 8 - دانشگاه پيام نور، آزاد اسلامي، علمي - كاربردي، فني و حرفه اي و پرديس هاي خودگردان مجاز به استفاده از اين آيين نامه براي پذيرش استعداد درخشان نمي باشند ." در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل دفتر حقوقي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري به موجب لايحه شماره 138564 / 75 / 7 - 7 /7 /1399، نامه شماره 135463 / 21 / 2 - 5 /7 /1399 مديركل دفتر برنامه ريزي آموزش عالي اين وزارت را ارسال كرده است كه متن آن به طور خلاصه به ‌قرار زير است : " 1 - بر اساس مـاده 2 آيين نامه تشكيل شـوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت علوم مصوب سـال 1381 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، از وظايف و اختيارات شورا، تصويب طرح ها، آيين نامه ها و برنامه هاي آموزشي خاص استعدادهاي درخشان، تعيين ضوابط و مقررات مورد نياز براي اجراي برنامه هاي مصوب و صدور مجوز اجراي برنامه‌هاي خاص استعدادهاي درخشان به دانشگاه و مراكز واجد شرايط است، بنابراين تصويب آيين نامه مورد شكايت و تعيين مشمولين استفاده از تسهيلات، در چارچوب اختيارات شوراست . 2 - بر اساس ماده 8 آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد، برخي دانشگاه ها امـكان پذيرش دانشـجوي استعـداد درخشان را ندارند اما در تبصره آن ماده به دانش آموختگان همـان دانشگاه ها، در صورت موافقت دانشگاه پذيرنده، مجوز بهره مندي از تسهيلات داده شده است كه مشمول اين تبصره دانش آموختگان دانشگاه آزاد اسلامي را در بر مي گيرد . 3 - موضوع عدم امكان پذيرش دانشجوي استعداد درخشان در دانشگاه آزاد اسلامي از سال 1393 در شوراي هدايت وزارت متبوع مصوب و از آن تاريخ اجرا شده است . " در اجراي ماده 84 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري پرونده به هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي ديوان عدالت اداري ارجاع مي شود و هيأت مذكور به موجب دادنامه شماره 829 - 20 /6 /1400، آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري را به جز مواد 4، 7 و 8 را قابل ابطال تشخيص نداد و راي به رد شكايت صادر كرد . راي مذكور به علت عدم اعتراض از سوي رئيس ديوان و يا ده نفر از قضات ديوان عدالت اداري قطعيت يافت . « رسيدگي به بندهاي 4، 7 و 8 آيين نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در دستوركار هيأت عمومي قرار گرفت . » هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 27 /7 /1400 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور راي مبادرت كرده است . راي هيأت عمومي الف - با توجه به اينكه براساس ماده 4 آيين‌نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد مصوب جلسه شماره 69 مورخ 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان حق تغيير رشته يا محل تحصيل افراد پذيرفته‌شده در چهارچوب مقررات بدون مبناي قانوني سلب شده و منجر به ايجاد تبعيض ناروا ميان متقاضيان پذيرش بدون آزمون و ساير دانشجويان شده است، بنابراين مقرره مذكور مغاير با قانون و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود . ب - ماده 7 آيين‌نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد مصوب جلسه شماره 69 مورخ 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان كه دانش‌آموختگان دوره‌هاي مجازي، فراگير پيام نور، پذيرفته‌شدگان آزمون اختصاصي (داخلي)، پذيرفته‌شدگان كارشناسي با سوابق تحصيلي و دارندگان مدرك حوزوي معادل كارشناسي را بدون ذكر مباني قانوني از شركت در پذيرش بدون آزمون دوره كارشناسي ارشد منع كرده، در حالي كه امكان وجود افرادي مستعد در ميان فارغ‌التحصيلان دوره‌هاي مـذكور وجود دارد، مصداق تبعيض ناروا بوده و با بند (9) اصل سوم قانون اساسي مغايرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود . ج - ماده 8 آيين‌نامه پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان در دوره تحصيلي كارشناسي ارشد مصوب جلسه شماره 69 مورخ 1 /10 /1398 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان كه دانشگاههاي پيام نور، آزاد اسلامي، جامع علمي - كاربردي و فني و حرفه‌اي را از پذيرش دانشجوي استعداد درخشان (بدون آزمون) محروم كرده در حالي كه ايجاد چنين محدوديتي براي دانشگاههاي اشاره شده مستند و مبناي قانوني ندارد و لذا مقرره مزبور مغاير با بند (9) اصل سوم قانون اساسي است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود ./ حكمتعلي مظفري رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري