آئين نامه قانون ماليات بر درآمد مصوب 19 آبان ماه 1322

اظهارنامه و موعد تسليم آن

كليه موديان ماليات مذكور در ماده اول قانون ماليات بر درآمد كه ذكري از معافيت آنها از حيث تنظيم اظهارنامه و تاديه ماليات در ماده دوم ‌قانون نامبرده نشده است و طبق ماده 14 از قانون مكلف به تنظيم و تسليم اظهارنامه ميباشند بايد پس از انقضاء سال مالياتي منتها تا سه ماه اظهارنامه ‌مالياتي حاكي از درآمد خود طي سال پيشين طبق مقررات اين آئين ‌نامه تنظيم نمايند.

منحصرا در سال 1323 تسليم اظهارنامهاي مذكور در بالا تا آخر تير ماه همان سال قبول خواهد شد و در شهرستانها كساني كه تا آخر شهريور ماه 1323 به تسليم اظهارنامه مبادرت ننمايند از پرداخت جريمه تأخير تسليم اظهارنامه مندرج در قسمت‌ الف مادة 16 قانون ماليات بر درآمد معاف خواهند بود.

موديان ماليات بايد اظهارنامه مذكور در ماده بالا را با داره دارائي محلي كه در آخرين روز سال مالياتي محل اقامت قانوني يا مركز شغل و يا‌كسب آنها بوده تسليم نمايند - در صورتيكه مودي اقامتگاه قانون يا محل دائمي براي شغل خود نداشته باشد نزديكترين اداره دارائي مقر اقامت‌ خود و كسانيكه مقر قانونيشان در خارج از ايران باشد بايد اظهارنامه خود را با داره درآمد داخلي تهران تسليم نمايند.

مالياتي كه بموجب بند الف ماده 13 قانون ماليات بر درآمد پرداخته خواهد شد بمصرف شهرداري همان شهرستاني خواهد رسيد كه ‌درآمد از آن محل حاصل شده است. ‌هر گاه محل درآمد متعدد و يا محلي كه مودي در آنجا اظهارنامه تسليم ميكند متفاوت باشد ماليات مقرره در بند الف ماده 13 قانون ماليات بر درآمد به ‌نسبت درآمد هر محل بين شهرداريهاي آن محل ها تقسيم خواهد شد.

اظهارنامه بايد روي اوراق مخصوصي كه از طرف اداره دارائي در دسترس موديان گذارده ميشود و نمونه و تعداد نسخ آنرا وزارت ‌دارائي تعيين ميكند تنظيم گردد و تاريخ تسليم آن تاريخ قبض رسيدي است كه مامور مربوط دارائي مكلف به تسليم بموديان است و يا قبض سفارشي ‌پست خانه محل در قبال تسليم اظهارنامه كه بموديان داده ميشود. ‌موديان ماليات كه در خارج از ايران اقامت دارند مي ‌توانند اظهارنامه خود را بوسيله تلگراف و يا در روي اوراق عادي تنظيم و توسط پست باداره ‌درآمدهاي داخلي تهران ارسال دارند - تاريخ تسليم اظهارنامه نسبت موديان مذكور تاريخ تسليم تلگراف يا استامپي است كه در پست خانه مبداء زده ‌ميشود.

پستخانه موظف است رسيد اظهارنامه را در قبض سفارشي با قيد تاريخ تمام حروف (‌روز - ماه - سال)تسليم مودي نمايد.

در مورد املاك مزروعي موديان بايد اولين اظهارنامه مندرج در ماده 14 قانون ماليات بر درآمد تا 31 تير 1323 طبق نمونه‌هائي كه‌وزارت دارائي تعيين مي ‌كند تنظيم و تقديم نمايند. اين اظهارنامه ميزان عايدات پنج سال آنها را بمأخذ حد متوسط عايداتشان در سالهاي 1320 -1321 1322 تعيين مينمايد اينگونه موديان بايد علاوه بر اظهارنامه مذكور اظهارنامه ديگري مثل ساير موديان تا موعدي كه در ماده يك اين آئين‌نامه ‌تصريح شده تنظيم و تقديم نمايند. اين اظهارنامه بايد مثل مدل درآمدهاي كشاورزي آنها در سال مالياتي و ساير درآمدهائي باشد كه در سال مالياتي‌مربوط داشته‌اند.

دعوي مودي ماليات كشاورزي كه در سال مالياتي عوايد ديگري نداشته است او را از تكليف تقديم اظهارنامه ساليانه معاف نميكند مگر‌آنكه ميزان عايدي كمتر از دوازده هزار ريال باشد.

براي درگذشتگان در صورتيكه داراي درآمدي باشند كه ماليات بآن تعلق گيرد بايستي اظهارنامه از طرف ورثه منتها تا پنج ماه بعد از اطلاع ‌از فوت مورث خود تنظيم و تسليم گردد - هنگامي ميتوان به تنظيم اظهارنامه براي درگذشتگان مبادرت نموده كه درآمد سال مالياتي قبل از مرگ آنان‌ اضافه بر دوازده هزار ريال بوده باشد.

در صورتيكه يكي از وراث بتقديم اظهارنامه مبادرت كند ساير وراث از مسئوليت بري خواهد شد - تسليم اظهارنامه از ناحيه يك يا ‌چند نفر از وراث مانع تسليم اظهارنامه از ناحيه ساير وراث (‌طبق تشخيص خودشان) نخواهد بود.

تنظيم اظهارنامه نسبت بشخصيت ‌هاي حقوقي اعم از آنكه بنگاهها يا مؤسسات آنها داراي تابعيت داخلي باشند يا خارجي و اعم از آنكه ‌مركز اصلي آنها در ايران باشد يا خارجه بعهده نماينده قانوني آنها است كه مقيم ايران بوده و طبق قوانين مربوط به ثبت اين قبيل موسسات برسميت ‌شناخته شده باشند. ‌اگر اين موسسات طبق قوانين ايران خود را بثبت نرسانده و يا نماينده قانوني آنها با دارات ثبت معرفي نشده باشند ادارات دارائي اداره‌ كنندگان مقيم ‌ايران آنها را متضامناً مسئول دانسته و از دارائي شخصي خود آنها و دارائي موسسات موجود در ايران آنها ماليات متعلقه را وصول خواهد نمود. ‌در مورد افراد اتباع ايران يا خارجه كه در ايران داراي درآمد مشمول مالياتي بوده و مقيم خارج از ايران باشند نيز در صورتيكه در موعد مقرر شخصا يا بوسيله نماينده اظهارنامه قانوني تنظيم ننموده و ماليات متعلقه را نداده باشند ادارات دارائي از اموال آنها مستقيما ماليات مربوطه را وصول خواهد نمود‌و در اين مورد اشخاصي نيز كه واسطه و يا ايصال عوايد آنها بوده‌اند متضامناً از دارائي شخصي خود مسئول پرداخت ماليات ميباشند.

سال مالياتي

طبق تبصره ماده 12 از قانون ماليات بر درآمد سال مالياتي عبارت است از سال شمسي كه در آن سال تحصيل درآمد شده باشد. ‌در صورتيكه شركتي يا هر نوع شخصيت حقوقي ديگري دوره عمل كرد ديگري بغير از سال شمسي داشته باشد سال مالياتي او همان دوره‌ عمل كردش محسوب خواهد گرديد بشرط آنكه اين دوره عملكرد در اساسنامه آن پيش ‌بيني شده و يا دفاتر محاسباتي و ترازنامه آنرا تأييد نمايد.‌لكن ‌ماليات مصرحه در اين قانون بدون توجه بدوره عمل سال مالي مودي شامل كليه درآمد مشمول ماليات سال 1322 ميشود. هر شركت يا شخصيت ‌حقوقي كه ماليات بر درآمد قسمتي از سال 1322 خورشيدي را مطابق قانون ماليات بر درآمد مصوب 21 آبان1312 پرداخته باشد مكلف است‌اظهارنامه جديدي براي مدت مزبور طبق مقررات قانون جديد و آئين‌نامه فعلي تنظيم و تسليم نمايد و در صورتي كه بر درامد مدت مزبور طبق قانون ‌جديد اضافاتي تعلق گيرد آن اضافات را نيز بايد بپردازد.

تغييري كه من بعد در سال مالياتي شركتها داده شود وقتي از طرف ادارات دارائي پذيرفته است كه تغيير مزبور در اداره ثبت شركتها بثبت ‌رسيده و سند مثبت آن باداره دارائي داده شده باشد.

در صورت تغيير سال مالياتي يا در مورد تاسيس و انحلال و يا عدم ادامه كسب و تجارت كه در سال مالياتي صورت ميگيرد اظهارنامه بايد ‌منتها در ظرف يكماه براي همان قسمت از سال مالياتي تنظيم و ماليات آن طبق مقررات اين آئين‌نامه پرداخته شود. در اين صورت بخشودگي ‌ها نيز به‌ تناسب همان قسمت سال مالياتي احتساب خواهد شد - مدت كمتر از 15 روز بحساب نيامده و بيش از 15 روز يكماه تمام محسوب خواهد گشت.

درآمدهاي ويژه و ناويژه

درآمد ويژه

درآمد ويژه مصرح در ماده سوم از قانون ماليات بر درآمد عبارت است از: ‌هر گونه درآمد نقدي يا جنسي حاصله از حقوق - مواجب - مزد - اجرت - حق‌ الزحمه – فوق ‌العاده - پاداش و بهره معاملات پولي و معاملات رهني و‌بيع شرطي - سود سهام - كارمزد - حق‌الامتياز - لاطار و شرط ‌بندي - حق داوري - درآمد املاك مزروعي مشمول ماليات - درآمد مشمول ماليات از‌اجاره بها - درآمد مشمول ماليات از فروش اموال غير منقول - هر نوع درآمد اتفاقي جز درآمد ارثي و هر نوع درآمد ديگري كه در اين آئيننامه اسم ‌صريحي از آن برده نشده و معافيت آن تصريح نگرديده و اجازه داده نشده است كه از آن درآمدها بعنوان هزينه تحصيل درآمد مبلغي موضوع شود.

نسبت بزراعت چاي تسعير جنسي مقرر در فقرات ج - د - هـ‌ - و ماده 3 از قانون ماليات بر درآمد روي قيمت برگ تر بعمل خواهد آمد. ‌

درآمد ناويژه و طريقه تبديل آن بدرآمد ويژه

درآمد ناويژه عبارت است از درآمد حاصله از هر نوع كسب يا معاملات بانضمام درآمدهاي بازرگاني و بانكي و صرافي و هر نوع عمليات ‌انتفاعي ديگر و همچنين بهره‌برداري كانها كه پس از كسر هزينه‌هائي كه براي تحصيل اين درآمدها بشرح زير لازم ميباشد بدرآمد ويژه تبديل ‌مي‌ گردد:

دستمزد - مواجب - حق‌الزحمه و حق‌العمل و فوق‌العاده مستخدمين و كارگران و وجوهي كه طبق نظامنامه وزارت دارائي بصندوقهاي ‌تقاعد و تعاون مستخدمين و كارگران پرداخته ميشود. ‌در صورتيكه وجهي ظاهراً در ازاء خدمت پرداخته شده باشد و بيش از حد متعارفي باشد كه معمولا براي كارهاي مشابه غير دولتي پرداخته ميشود ‌ميزان زائد از حد معمول و اعتدال جزء كسورات محسوب نخواهد شد. ‌پاداش پرداختي بمستخدمين و كارگران را هنگامي ميتوان جزء كسورات بشمار آورد كه حقيقتاً در قبال خدمت انجام شده و بطور كمك اضافي ‌پرداخته شده باشد.

بهاي مواد خام يا مواد نيمه ساخته كه در تهيه محصولات كارخانه بكار برده ميشود.

بهاي مواد ساخته شده منحصر بآنچه در سال مالياتي بفروش نرفته باشد مشروط بر آنكه بهاي مواد خام و نيمه ‌ساخته‌اي كه براي ساختن ‌آن مصرف شده براي تشخيص درآمد ويژه سالهاي پيش كسر نشده باشد - موديان مالياتي بايد براي اينگونه موارد دفاتر موجودي كالا داشته باشند.

مطابق ماده 7 از قانون ماليات بر درآمد در صورتيكه بهاي تمام شده اجناس را از دفاتر و اسناد ماليات ‌دهنده نتوان بدست آورد ارزيابي آن‌طبق بهاي تمام شده همان كالا متعلق بموديان مالياتي بحد متوسط قيمت كالا در سال مالياتي و اگر اين امر ممكن نشود از روي قرائن و امارات و‌اطلاعاتيكه اداره كل درآمدهاي داخلي بدست خواهد آورد بعمل خواهد آمد.

ملزومات اداري و ابزار آلات كه در ظرف كمتر از يكسال ممكن است از بين بروند و قيمت آنها جزء سرمايه محسوب نشده باشد.

وجوه پرداختي بابت بيمه‌هاي مربوط بكسب از قبيل بيمه‌هاي آتش‌سوزي - دزدي - طوفان و غرامت پرداختي بكارگران و امثال آن.

كرايه باربري و ساير هزينه‌ هاي حمل و نقل براي پيشرفت كار كه در ظرف سال مالياتي پرداخته مي‌شود.

فرع قرضه‌هاي مودي در موارد سه ‌گانه زير: ‌فرع اسناد قرضه كه از طرف مؤسسه منتشر شده. ‌فرع وامهائي كه از شركت‌هاي بيمه يا بانكها يا بنگاهها يا اشخاص براي تكميل حوائج پيشه گرفته شده است. ‌فرع بقاياي بدهي مؤدي بابت خريد مواد و لوازم كار.

در مورد دوم بايد وام متكي بر سند رسمي يا بانكي يا سندي باشد كه از شركت سهامي بيمه ايران صادر گرديده است و در مورد اول و سوم‌ مشروط باين است كه مودي داراي دفتر تجارتي ثبت شده قانوني باشد.

فرع وام بنرخي احتساب ميشود كه حقيقتاً مودي ماليات پرداخته است مشروط باينكه از حد متعارفي تجاوز ننمايد.

اجاره بهاي ساختمانها يا اثاثيه كه براي انجام عمليات مربوط ببازرگاني يا كسب و كار تاديه ميشود و وجوهي كه براي مرمت آنها مصرف ‌ميگردد.

اگر مودي قسمتي از بناي استيجاري را محل پيشه و قسمتي را محل سكونت شخصي خود قرار دهد ميزاني كه متناسبأ بآن محل اجاره ‌تعلق ميگيرد بابت پيشه محسوب خواهد شد.

برق و سوخت كه براي روشنائي و يا حرارت و يا قواي محركه ماشين آلات و امثال آن لازم است.

حقوق و حق‌الامتياز و ساير عوارض و مالياتها غير از ماليات بر درآمد بدولت يا شهرداري ها طي سال مالياتي پرداخت ميشود.

وجوهيكه در عرض سال طبق قسمت ب از ماده 10 قانون ماليات بر درآمد صرف توسعه ساختمان كارخانه براي كارخانه و خريد دستگاههاي‌ توليدي بمنظور توسعه ضروري كارخانه و تعميرات ماشين آلات ميشود تا حدي كه بآن اطلاق تأسيسات جديد نشود مشروط بر آنكه قيمت اين‌ تأسيسات هيچگاه بحساب سرمايه محسوب نگردد - خريد زمين مشمول توسعه ساختمان كارخانه نيست.

مطالبات لا وصول را ممكن است از درآمد نا ويژه كسر نمود يا برابر آن را كه بحساب ذخيره تأمين مطالبات سوخت شده اضافه نموده باشند از‌درآمد كسر كنند اين قبيل مطالبات در صورتيكه در سالهاي بعدي وصول كردند بحساب درآمد سالي كه وصول ميشوند محسوب خواهند شد ‌اثبات لا وصول بودن بعهده مودي است و مطالباتي كه قبل از فروردين 1319 بعنوان لا وصول قلم داد شده مشمول اين قاعده نيستند.

وجوه خالصي كه براي استهلاك و فرسودگي و اسقاط ساختمانها و ماشين آلات و لوازم آنها و معدنكاري تخصيص داده ميشود طبق تعرفه‌ پيوست اين آئين‌نامه خواهد بود.

در مورد تشخيص درآمد ويژه بانك ملي ايران مقررات اساسنامه بانك مزبور كه در تاريخ 22 مرداد 1317 بتصويب مجلس شوراي ملي ‌رسيده است مجري خواهد بود. ‌بانك ملي ايران مجاز است در صورتيكه مجمع عمومي صاحبان سهام تصويب نمايد قبل از پرداخت ماليات بر درآمد مبالغي از درآمدهاي غير عادي ‌خود براي تشكيل اندوخته‌ هاي احتياطي و اندوخته‌هاي ديگر از درآمد ناويژه خود كنار بگذارد.

وجوه ذخيره متعلق به شركتهاي بيمه كه در ايران تشكيل يافته و مركز اصلي آنها در ايران بوده و معاملات عمده ‌شان در ايران صورت ميگيرد ‌طبق جدولهائي كه از طرف وزارت دارائي تهيه ميشود.

فرع پولي كه بانكها بمشتريان خود مي ‌پردازد.

كليه هزينه‌هاي واقعي و لازمه اداري و انتفاعي ديكر(ديگر) كه براي اداره كسب ضرورت داشته و به حساب دارائي موسسه نرفته باشد.

سرمايه پرداخته شده مندرجه در قسمت الف از ماده 10 قانون ماليات بر درآمد در مورد شركتهاي سهامي عبارت است از سرمايه‌ كه‌حقيقتا صاحبان سهام يا شركاء پرداخته ‌اند.

موعد پرداخت

مودي ميتواند ماليات را تماما در حين تقديم اظهارنامه و يا در سه قسط متساوي بپردازد در صورتي كه پرداخت ماليات به اقساط باشد ‌قسط اول بايد بضميمه اظهارنامه و قسط دوم حداكثر بفاصله دو ماه قسط سوم به فاصله چهار ماه از تسليم اظهارنامه تاديه شود. ‌نسبت بموديان ماليات بر درآمد كشاورزي قسط اول بايد منتها تا يكماه بعد از تاريخي كه براي دادن اظهارنامه تعيين شده و قسط دوم حداكثر بفاصله دو ماه و قسط سوم بفاصله پنجماه از تاريخ تسليم اظهارنامه داده شود.

وزارت دارائي محل هائي را كه اقساط مالياتي بايد در آنجا پرداخت شود تعيين خواهد نمود.

پرداختهاي در ظرف سال

هر شخص يا شخصيت حقوقي كه عملي را مقاطعه بدهد در صورتيكه مبلغ آن بيش از بيست هزار ريال باشد مكلف است پانزده درصد ‌قيمت كل مقاطعه را عايدي موقت مشمول ماليات مقاطعه ‌كننده دانسته و در موقع هر پرداختي ماليات آنرا طبق نرخهاي مقرر در ماده 12 و بند الف‌ ماده 12 قانون ماليات بر درآمد كسر گذارده و منتها تا پانزده روز با قيد مشخصات باداره دارائي مربوطه بپردازد.

افراد يا شخصيتهاي حقوقي مذكور در ماده بالا مكلفند تا آخر هر ماه و منتها تا ده روز بعد از آن صورتي از اين قراردادها را كه متضمن‌ اسم متعاملين و مبلغ قرارداد و موعد پرداخت باشد باداره دارائي محل طبق نمونه‌هائي كه وزارت دارائي معين ميكند تسليم نمايند.

افراد و كليه شخصيت‌هاي حقوقي و بنگاه‌ها يا موسسات خصوصي از وجوهي كه بعنوان مواجب يا مزد و فوق‌العاده و پاداش يا بهر ‌عنوان ديگر در مقابل خدمات شخصي بمستخدمين يا كارگران خود بپردازند موظفند بتناسب درآمد ساليانه كه از اين بابت عايد آنها شده از هر‌پرداختي ماليات آنها را طبق نرخهاي مقرر در ماده 12 قانون ماليات بر درآمد به اضافه صدي ده مندرج در ماده 13 كسر نمايند. پرداخت‌ كنندگان در‌صورتي بدين عمل اقدام ميكنند كه اين عوايد ساليانه مودي از دوازده هزار ريال متجاوز بوده و با رعايت معافيت‌ها و بخشودگيهاي مندرج در فقرات ب- ج - د - ط از ماده 6 و الف از ماده 9 قانون نيز ماليات بده محسوب گشته و مشمول قسمت ها از ماده 2 قانون ماليات بر درآمد نباشد.

اگر زمان خدمت مندرج در ماده بالا كمتر از يكماه باشد كسر ماليات اجباري نيست.

ميزان فوق‌العاده اعاشه و هزينه سفر كه بموجب بند ب از ماده 6 قانون ماليات بر درآمد ماليات بآن تعلق نميگيرد نبايستي از حد ‌متعارفي تجاوز نمايد.

مالياتي كه در مادة 12 و بند الف مادة 13 قانون ماليات بر درآمد پيش‌بيني شده بايد بنحو زير بدون وضع هيچگونه معافيتي از درآمدهاي مزبور در موقع ‌پرداخت برداشت شود: ‌الف - سود سهام شركتهاي سهامي. ب - مبالغي كه بعنوان دلالي و حق‌العمل پرداخت ميشود. ج - درآمد جايزه - لاطار - شرط‌ بندي و حكميت. ‌اين مالياتها بايد در ظرف پانزده روز از آخر هر ماهي كه آنرا دريافت نموده‌اند بدارائي‌هاي محل تحويل شود - در مورد توزيع سود سهام نيز شركت‌ بايد صورتي از اسامي صاحبان سهام و وجوهي كه از بابت سود سهام به آنان پرداخته شده تنظيم و تسليم نمايد.

مؤديان ماليات مشروحه در ماده 16 بايد در ماه فروردين هر سال (‌در سال 1323 در ظرف يكماه پس از اعلان در هر محل) اسنادي كه ‌معافيت آنها را نسبت بفقرات (ب - ج) ماده نهم قانون ماليات بر درآمد برساند بكارفرمايان خود تسليم نمايند تا كارفرما طبق آنها اظهارنامه‌هاي‌مخصوصي را كه در دسترس آنها است تنظيم نموده و در ظرف پانزده روز پس از آن ماه با اداره دارائي محل بدهند اگر مودي اسناد خود را بكارفرما ‌در ظرف مدت معينه فوق ندهد مثل كسي تلقي ميشود كه داراي بخشودگي هاي نامبرده در قانون نيست - اداره دارائي محل با علاميه‌هاي فوق‌رسيدگي كرده و ميتواند به مندرجات آن اعتراض نمايد - اعتراض بمودي ابلاغ ميشود و مودي ميتواند در ظرف 15 روز از تاريخ ابلاغ به ‌كميسيون تشخيص اعتراض كند در صورت عدم اعتراض در ظرف 15 روز نظر اداره دارائي قطعي خواهد بود و در صورت اعتراض ماداميكه ‌كميسيون نظر ديگري اتخاذ نكرده اعلاميه‌ اي كه كارفرما تنظيم كرده موثر است.

در صورتيكه اسناد معافيت منضم باظهارنامه تقديمي از ناحيه كارفرما صادر از ناحيه دارائي محل باشد اداره دارائي محل باظهارات‌ مندرج در اظهارنامه كه طبق آن اسناد تنظيم شده حق اعتراض ندارد.

كارفرمايان مذكور در ماده 16 اين آئين‌نامه مكلفند برگهاي اظهارنامه‌ هاي لازم را از ادارات دارائي محل تحصيل و در دسترس موديان ‌ماليات بگذارند.

مالياتهائيكه طبق ماده 14 و 16 اين آئين‌نامه كسر ميگردد بدهي كسر گذارنده محسوب شده و بايد از طرف كسركنندگان در مورد ماده14 منتها تا 15 روز و در مورد ماده 16 در آخر هر ماه منتها پانزده روز بعد از ماه بانضمام صورت كارمندان بدارائي محل تسليم و قبض رسيد گرفته ‌شود – نمونه ‌هاي چاپي براي نوشتن صورت اسامي كارمندان و نمونه‌هاي چاپي براي قبض رسيدي كه كارمندان بايد بمستخدمين و كارگران و ساير‌اشخاص مذكور در مواد 14 و 16 بدهند از طرف دارائي محل در دسترس پرداخت‌ كنندگان گذارده خواهد شد.

موديان ماليات در موقع تنظيم اظهارنامه بايد وجوهي را كه به كيفيات مندرج در مواد 14 و 16 از آنها در ظرف سال مالياتي قبل كسر‌گرديده است در اظهارنامه خود با ذكر نمره قبض پرداخت قيد نمايند و پس از تصفيه حساب مالياتي اگر معلوم شد موديان ماليات چيزي بستانكار ‌گشته‌اند طلب آنها در همان سال مسترد خواهد شد.

قرائن و امارات

در صورتيكه طبق ماده 18 از قانون ماليات بر درآمد مودي دفاتر و اسناد معتبري ارائه ندهد و يا در موعد مقرر اظهارنامه خود را تهيه و‌تسليم ننمايد ادارات دارائي از روي قرائن و امارات زير ماليات متعلقه را تشخيص خواهند داد:

ميزان سرمايه

ميزان فروش ساليانه.

كرايه ساليانه محل پيشه يا خانه مسكوني يا هر دو آنها.

ميزان حقوق يا دستمزدي كه بكارمندان و كارگران پرداخت شده است.

ميزان قوه ماشين و مقدار مواد اوليه كه بمصرف رسيده يا ارزش محصولاتي كه بدست آمده.

ميزان بيمه.

ميزان دلالي و حق‌العمل دريافتي.

ميزان ظرفيت كاميونها.

ميزان كل درآمد ناويژه.

واحد معمولي دستمزد.

تعداد كارگران.

تعداد ويزيت پزشگان(پزشكان).

تعداد روزنامه ‌اي كه چاپ شده.

تعداد مجله‌اي كه در هر هفته و يا ماه چاپ ميشود.

تعداد صندليهاي سالون هاي تاتر - سينما - كافه‌ ها – رستوران ها - قهوه‌خانه‌ ها و غيره.

تعداد دستگاههاي پارچه ‌بافي در كارخانه ‌هاي پارچه ‌بافي.

تعداد قرقره‌ ها در كارخانه ‌هاي نخ ‌ريسي.

ظرفيت تاكسي ‌ها و اتوبوسها.

تعداد و بهاي اتوبوسهاي شخصي.

در مورد محصول اراضي مزروعي ميزان آب و جفت و بذر و مساحت زمين بتناسب هر محل و دفاتر جزو جمع وزارت دارائي و ميزان ‌تعهداتي كه در سالهاي قبل براي فروش غلات از طرف مالكين به وزارت دارائي داده شده است.

در مورد باغات و جنكلها[جنگلها] ميزان جريب و يا اجاره آنها در مورد نتايج و بهره اغنام و احشام عده آنها و در مورد قنوات و رودخانه ‌ها ميزان آب يا ‌اجاره آنها و در مورد آسياها قوه آب و يا اجاره آنها و در مورد حق‌الارض مساحت زمين كه در تمام اين موارد رعايت عرف هر محل بايد بشود.

ممكن است درآمد ويژه مودي را با اعمال يك يا چند نشاني از نشانيهاي مذكور در بالا تعيين نمود و چنانچه چند نشاني اعمال شود ‌بين نتايج حاصله از نشاني ‌هاي مختلفه نتيجه‌اي كه از همه بيشتر است ماخذ تشخيص ماليات خواهد بود. مگر آنكه بر اثر ارجاع پرونده بكميسيون ‌رسيدگي بشكايات موديان از طرف كميسيون نامبرده نظر ديگري اتخاذ شود.

در صورتيكه مودي اظهارنامه تنظيم نكرده باشد اداره دارائي محل بجاي مودي اظهارنامه تنظيم و بمودي ابلاغ خواهد نمود -تنظيم اين اظهارنامه مودي را از پرداخت جريمه كه در مورد عدم تنظيم اظهارنامه تعلق ميگيرد معاف نخواهد كرد.

در صورتيكه بواسطه نداشتن سواد فارسي خرده ‌مالك نتواند اظهارنامه را خود تنظيم كند مامور دارائي بايد از طرف او به تنظيم ‌اظهارنامه مبادرت كرده و آنرا به امضاء يا مهر و يا اثر انگشت او و همچنين به تصديق كدخداي محل و سه نفر از ساكنين محل كه معتمد باشند برساند اگر اشخاص نامبرده از تصديق اظهارنامه خودداري كنند بايد مراتب با ذكر اسامي آنها در اظهارنامه قيد گردد.

طرز انتخاب اعضاء كميسيون رسيدگي بشكايات و موديان و طرز رسيدگي

از آغاز هر سال منتها تا آخر خرداد ادارات دارائي و دادگستري و نيز اطاق بازرگاني و انجمن شهرداري و كميته كشاورزي و انجمن پزشكان‌ و كانون وكلاء و كانون سردفترداران در هر محل و يا نماينده هر طبقه كه مودي در آن طبقه است براي عضويت در كميسيون يا كميسيونهاي مندرج در‌ماده 19 قانون ماليات بر درآمد (‌تعداد كميسيون ها را وزارت دارائي تعيين و اعلام ميكند) تعيين و با دارات دارائي آن محل كتباً معرفي نمايند.

انجمن شهرداري و اطاق بازرگاني ممكن است نمايندگاني از غير از اعضاء خود انتخاب نمايند.

عضويت نمايندگان مذكور فقط براي يكسال است و در ظرف آن سال فقط از طرف مقاماتي كه آنها را انتخاب كرده‌اند قابل تغييرند.

ماليات ‌دهنده در موقع تسليم دادخواست رسيدگي بشكايت بايد از طرف خود در صورتيكه جزء طبقات بازرگانان يا اصناف يا ‌كشاورزان يا پزشكان باشد نماينده آن طبقه را كه طبق ماده بالا تعيين گرديده بنمايندگي خود براي عضويت كميسيون معرفي نمايد تا نماينده باتفاق ‌نماينده دادگستري و دارائي كميسيون رسيدگي بشكايت او را تشكيل و اتخاذ تصميم نمايند و اگر مودي جزء طبقات نامبرده نباشد حق دارد هر كس را‌ كه ميخواهد از طبقه خود براي تشكيل كميسيون مذكور معرفي نمايد.

اگر مودي نماينده خود را تعيين نكرد كسي كه از طرف اطاق بازرگاني يا انجمن شهرداري تعيين شده بعنوان نماينده مودي در كميسيون ‌تعيين خواهد گشت و اگر چنين نمايندگاني وجود نداشته باشند نمايندگان دادگستري و دارائي شخص صالح ثالثي كه مودي جزء آن طبقه است با توافق ‌يك ديكر معين و براي عضويت در كميسيون تعيين و به موضوع پرونده رسيدگي خواهند كرد.

اداره دارائي محل بايد يكي از كارمندان خود را بسمت دبير دائمي و بايگان كميسيون تعيين كند.

پس از تسليم اظهارنامه‌ ها بايستي اظهارنامه ‌ها منتها در ظرف هشت ماه بوسيله ادارات دارائي محل بررسي و ماليات طبق قوانين و‌آئين‌نامه‌ هاي جاريه تشخيص و تعيين شود و در صورتيكه دارائي محل تشخيص دهد كه اظهارنامه مودي ناقص است يا آنكه ميزان ماليات كمتر از‌مأخذ درآمد واقعي مودي در اظهارنامه نوشته شده و يا اينكه مودي اساساً اظهارنامه تسليم ننموده باشد و همچنين در مورديكه طبق تبصره 2 و 3 از ماده20 ادارات دارائي خود اظهارنامه‌ تنظيم نموده‌اند دارائي محل بايد كتبا نظر خود را بماليات ‌دهنده اخطار نمايد در اينصورت هر گاه ماليات‌ دهنده ‌تسليم بنظر اداره دارائي محل نشود مي ‌تواند در عرض بيست روز پس از تاريخ ابلاغ اخطار تقاضاي رسيدگي مورد اختلاف را از كميسيون محلي‌ بنمايد.

پس از انقضاء مدت مقرره در ماده بالا (‌هشت ماه) اعتراضي بر اظهارنامه تسليم شده نميتوان نمود مگر نسبت بمبالغي از عايدات كه در اظهارنامه ‌قيد نشده باشد در اين صورت ماده 20 قانون ماليات بر درآمد مجرا خواهد بود.

مدت معينه در مادة 24 براي بررسي اظهارنامه‌ها و تشخيص و تعيين ماليات بر درآمد استثنائاً براي سال 1323 از تاريخ تسليم اظهارنامه تا‌مدت هشت ماه خواهد بود.

دادخواستها بايد كتباً مستقيما يا بوسيله پست سفارشي يا تلگرافا توسط دارائي محل بعنوان كميسيون فرستاده شود و دلايلي كه‌براي رفع اختلاف و اثبات حقانيت در نظر گرفته شده است بطور صريح و روشن اظهار شود – دادخواست ها بايد بترتيب نوبت رسيدگي شود بجز در‌موارديكه از لحاظ اهميت موضوع و وصول مطالبات دولت بنابر تشخيص دارائي محل رسيدگي خارج از نوبت ايجاب گردد.

كميسيون رسيدگي بشكايات بايستي روزي را براي شنيدن اظهارات ماليات ‌دهنده تخصيص دهد و تاريخ و ساعت آنرا كتبا باطلاع‌ مودي ماليات و اداره دارائي برساند و اين تاريخ نبايد كمتر از ده روز و زياده بر يكماه از تاريخ ابلاغ باشد مگر اينكه مدت كمتر از ده روز طبق موافقت‌ كتبي مودي و اداره دارائي و تصويب كميسيون تشخيص ماليات معين شود - در صورتيكه مودي در روز معين حاضر نشود كميسيون مكلف است ‌براي يك دفعه جلسه را تجديد نمايد - در روز معين قضيه از طرف كميسيون مورد رسيدگي واقع خواهد شد اعم از اينكه مودي ماليات حاضر باشد يا ‌نباشد.

در صورتيكه عدم رسيدگي كميسيون بموضوعي ناشي از تشكيل نشدن كميسيون يا عدم كفايت وقت يا سبب ديگري كه مربوط بمودي نيست باشد كميسيون تجديد وقت خواهد نمود.

كميسيون بايد صورتي تنظيم نمايد و در آن تاريخ جلسات را بطور منظم تعيين كند رئيس كميسيون ميتواند در مورد لزوم جلسات ويژه ‌تشكيل دهد هر گاه اكثريت حضور داشت كميسيون ميتواند شروع بكار كند. تصميمي كه در كميسيون از طرف اكثريت گرفته ميشود معتبر است.

حدود اختيارات كميسيون محدود بمقرراتي است كه در قانون ماليات بر درآمد و اين آئين ‌نامه از حيث درآمد هاي ناويژه و درآمد هاي‌ ويژه درآمد مشمول ماليات مودي و غيره ذكر شده است كميسيون ميتواند دفاتر محاسبات و سوابق و مدارك ديگر را كه بايد روي آن تصميم بگيرد ‌از ماليات ‌دهنده بخواهد.

خلاصه مذاكرات بايد ضمن صورتمجلس نوشته شده و بامضاء كارمندان كميسيون برسد و راي كميسيون بايد كتباً بمودي ابلاغ گردد.

مأمورين دارائي مكلفند براي هر سال مالياتي پس از اخذ تمام ماليات مفاصا حساب بدهند.

اين آئين‌نامه كه مشتمل بر هفت قسمت و 31 ماده است در جلسه دوشنبه اول خرداد ماه 323 كميسيون قوانين دارائي مجلس‌ شوراي ملي بتصويب رسيده و از تاريخ اول فروردين 1323 قابل اجرا است. ‌وزارت دارائي ميتواند در صورت لزوم در اين آئين‌نامه با تصويب كميسيون قوانين دارائي مجلس شوراي ملي تجديد نظر نمايد.

اين آئين‌نامه كه مشتمل بر هفت قسمت و31 ماده است در تاريخ اول خرداد ماه 1323 بتصويب كميسيون قوانين دارائي مجلس شوراي ملي‌ رسيده و بموجب ماده 21 قانون ماليات بر درآمد مصوب 19 آبان 323 قابل اجرا است.

رئيس مجلس شوراي ملي محمد صادق طباطبائي

تعرفه وجوه خالصي كه براي استهلاك و فرسودگي و اسقاط ساختمانها و ماشين آلات و لوازم آنها و معدنكاري تخصيص داده ميشود (‌پيوست بند ‌ز ماده 11 آئين‌نامه قانون ماليات بر درآمد مصوب اول خرداد 1323 كميسيون قوانين دارائي) 1 - حروف و عددهاي چاپخانه 50 درصد 2 - ساختمانهاي سنگي و آجري 5 درصد 3 - ساختمانهاي چوبي 7 درصد 4 - ماشين آلات كارخانه‌هاي ريسندگي 8 درصد 5 - ماشين آلات كارخانه‌هاي بافندگي 8 درصد 6 - ماشين آلات كنسروسازي 8 درصد 7 - ماشين آلات متفرقه 10 درصد 8 - اتومبيل 20 درصد 9 - كاميون 20 درصد 10 - مبل و اثاثيه 10 درصد 11 - اثاثيه تجارتي 8 درصد 12 - ماشينهاي بخار 7 درصد 13 - ماشين ديزل 12 درصد 14 – ماشين هاي احتراق داخلي 10 درصد 15 - موتورهاي الكتريكي و دينام 7.5 درصد 16 - اسبابهاي متفرقه الكتريكي 15 درصد 17 - توربين‌ها 8 درصد 18 - ماشينهاي ابزارسازي 8 درصد 19 - افزار كار 50 درصد ‌براي مقاطعه ‌كاران ساختمان 20 - اتومبيل و كاميون 33 درصد 21 - ساير ماشين آلات از قبيل كمپرسور - بتونير - تلمبه ‌غلطك و غيره 15 درصد 22 - افزار كار 50 درصد ‌-جدول استهلاكات معادن 23 - كان ذغال 15 درصد 24 - كان فلزات 10 درصد 25 - كان گوگرد و كانهاي سطح‌الارض 10 درصد 26 - كان نمك 10 درصد 27 - ماشين آلات (‌بغير از ماشين آلات ثابت از ‌قبيل كارخانة احداث برق كه آنها مطابق ‌جدول معمولي محسوب خواهند شد) 15 درصد 28 - افزار كار 50 درصد