مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در خصوص سند ميانكار طرح جامع شهر اروميه

شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در جلسه مورخ 30 /8 /1401 موضوع سند ميانكار طرح جامع شهر اروميه در خصوص "برآورد ظرفيت جمعيتي شهر در افق طرح (سال ۱۴۱۵) و همچنين تعيين جهات و حدود كلي محدوده طرح جامع" را پيرو مصوبه مورخ 28 /5 /1401 شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان آذربايجان غربي و با توجه به صورتجلسه مورخ 15 /8 /1401 كميته فني شماره يك مورد بررسي قرار داد و به شرح زير اتخاذ تصميم نمود:

: با توجه به مطالعات جمعيتي مشاور كه بر اساس روندهاي محتمل رشد طبيعي و مهاجرت شكل گرفته است و نيز احكام طرح‌ هاي فرادست در مقياس ملي و منطقه‌ اي نظير طرح جامع ناحيه اروميه و طرح كالبدي منطقه آذربايجان و مخصوصاً سند اخيرالتصويب (1399 ـ 1400) آمايش استان، جمعيت اروميه در افق 1415 با لحاظ تاثيرات ناشي از الحاق كليه روستاها و سكونت گاه‌ هاي غيررسمي الحاق شده قبلي و نيز ظرفيت‌ هاي مصوب در سند برنامه‌ ريزي طرح جامع شهر جديد گلمان، معادل 400 /046 /1 نفر مورد تائيد قرار گرفت .

: با عنايت به وجود شهر گلمان در مجاورت شمال شرقي شهر اروميه (با مساحت بيش از ۲ هزار هكتار) و همچنين ظرفيت‌ هاي دروني ايجاد شده ناشي از الحاقات متعدد در دهه گذشته، از نظر شوراي عالي بخش اساسي نياز برنامه‌ ريزي شده شهر اروميه براي توسعه افقي تا افق ۱۴۱۵ از طريق اراضي شهر جديد و همچنين حدود يك هزار هكتار اراضي بارگذاري نشده داخل محدوده تأمين خواهد شد. لذا همسو با مصوبه شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان با الحاق محدودِ اراضي و سكونت‌ گاه‌ هاي پيرامون شهر عمدتاً به ضرورت اعمال مديريت يكپارچه در حوزه شهري اروميه و رفع چالش ‌هاي مبتلا به مديريت شهري و استاني در محورهاي زير موافقت مي ‌گردد:

الحاق متصل چهار روستاي بادكي، بزوج، جانويسلو و ريحان ‌آباد و الحاق منفصل روستاي بالو در حد طرح هادي مصوب با توجه به تحولات جمعيتي آنها صرفا پس از تائيد اوليه فرماندار اروميه (در اجراي ماده ۶ قانون تقسيمات كشوري) و تكميل فرآيند قانوني در هيأت وزيران .

اراضي منابع طبيعي و پارك جنگلي موجود در جنوب شهر در حد مصوبه شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان در جهت بهبود و ارتقاي وضعيت سرانه‌ هاي عمومي در سمت جنوب شهر .

اراضي ميدان تير ارتش در سمت غرب شهر با توجه به موقعيت مناسب آن در تداخل با بافت كالبدي موجود شهر .

كاربري اين اراضي تا تعيين تكليف در قالب قانون انتقال پادگان‌ ها نظامي خواهد بود.

الحاق در ساير بخش‌ ها در حد مصوبه صدرالاشاره شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان با حذف حداكثري و حتي ‌الامكان اراضي زراعي و باغي با توجه به جهات مناسب توسعه شهر با كنترل و تائيد نهائي اداره كل راه و شهرسازي و جهاد كشاورزي استان

: بستر و حرايم رودخانه شهرچاي در هر صورت مشمول الحاق به محدوده شهر نخواهد بود.

: كاربري اراضي الحاقي به شرح اين بند، مختلط خدماتي و مسكوني است و پس از تصويب نهائي طرح جامع با تعيين تكليف حقوق عمومي و دولتي و اعمال ماده ۱۰۱ قانون شهرداري ‌ها و تبصره ۴ ذيل ماده واحده قانون تعيين وضعيت در كميسيون ماده ۵ تدقيق خواهد شد.

كمربندي در حال احداث شمال باغ رضوان به جهت تسهيل و تسريع فرآيند اجرائي آن صرفاً در حد پوسته معبر بدون هرگونه نوار حاشيه به شهر الحاق شود . الحاق اراضي در ساير مواضع با توجه به وقوع بر روي اراضي زراعي يا باغي مورد تائيد قرار نگرفت .

: حريم شهر: حريم مصوب شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان مشروط به عدم تداخل با محدوده شهرك‌ ها و نواحي صنعتي مصوب در بخش ‌هاي افزوده شده به حريم قبلي (بر اساس استعلام از شركت شهرك‌ هاي صنعتي) مورد تائيد قرار گرفت .

: ساير ملاحظات مهم با عنايت به اينكه سند فعلي به عنوان سند ميانكار مبناي تهيه طرح جامع خواهد بود، ضمن تأكيد بر تكميل هر چه سريع‌ تر طرح نهائي در چهارچوب سياست‌ ها و دستورالعمل‌ هاي مصوب شوراي عالي از جمله ضوابط و ملاحظات پدافند غيرعامل در طرح‌ هاي توسعه و عمران، توجه به رويكرد توسعه مبتني بر TOD دستورالعمل پهنه ‌بندي حريم شهر و ... بر موارد زير تأكيد مي‌ شود:

عرصه‌ هاي پيراموني شهر اروميه تماماً اراضي زراعي مرغوب است كه در چرخه توليد اقتصادي محصولات كشاورزي قرار دارد. به همين جهت رويكرد شوراي عالي در طي سه دهه گذشته بارگذاري بر روي اراضي گلمان بوده تا فشار توسعه را از روي اراضي بلافصل پيراموني شهر به اراضي گلمان منتقل كند. لذا هرگونه تساهل در موضوع توسعه متصل شهر، عملاً سرمايه‌ گذاري كلان دولت در شهر جديد را تلف نموده و فرايند جمعيت ‌پذيري شهر جديد را با شكست كامل مواجه مي ‌سازد .

متاسفانه شدت جريان ساخت و ساز غيرمجاز در پيرامون شهر در غياب نظارت فعال و موثر متوليان امر باعث شده كه مديريت شهري و استان به جاي برنامه‌ ريزي و هدايت جريان‌ هاي جمعيتي عملاً عقب ‌تر از روند‌هاي ساخت و ساز خلاف، صرفاً به مستندسازي روندهاي مذكور بپردازند. موارد متعدد درخواست‌ هاي الحاق در دهه گذشته به خوبي مؤيد اين موضوع است. لذا اقدام مؤثر دستگاه‌ هاي اجرائي و نظارتي استان در توقف اين روند كه متأسفانه حتي تا پس كرانه شهر در حريم نيز تسري يافته است (از جمله ساخت و ساز‌هاي متعدد در طرفين محور روستاي امام‌ زاده) كاملاً ضروري و اجتناب ‌ناپذير است.

افزايش روند مهاجرت به شهر اروميه و افزايش جمعيت آن چنانچه مبدأ خارج از استان نداشته باشد، نه تنها مزيت نبوده بلكه با كاهش جمعيت شهرها و روستاهاي كوچك ‌تر و بعضاً مرزي عملاً چالش امنيتي در منطقه حساس شمال غرب كشور محسوب مي‌ شود .

با توجه به چالش بسيار مهم خشك شدن درياچه اروميه و تهديدات زيست محيطي ناشي از آن، لازم است در تكميل طرح جامع تدابير متناسب در مقياس مختلف (از سطح پهنه ‌بندي حريم تا طراحي شهري) به عنوان يكي از مسايل اصلي شهر اتخاذ شود.

مراتب جهت استحضار و دستور انعكاس و اقدام اعلام مي ‌شود.

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ـ فرزانه صادق‌ مالواجرد