قانون مربوط به موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران ودولت پاكستان راجع به سرويسهاي حمل ونقل هوائي بازرگاني مابين قلمرو دو دولت وماوراء آنها

ماده واحده موافقت بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت پاكستان راجع بسرويس هاي حمل و نقل هوائي بازرگاني مابين قلمرو دو دولت و‌ماوراء آنها كه در تاريخ 28 ارديبهشت سال 1336 هجري شمسي مطابق با 18 ماه مه سال 1957 مسيحي در تهران امضاء شده است و مشتمل بر يك‌ مقدمه و هفده ماده و يك برنامه پرواز پيوست است تصويب مي‌شود و بدولت اجازه مبادله آنرا ميدهد.

قانون فوق كه مشتمل بر ماده واحده و متن موافقتنامه ضميمه است پس از تصويب مجلس سنا در جلسه پنجشنبه بيست و هفتم آبان ماه يكهزار و‌سيصد و سي و هشت بتصويب مجلس شورايملي رسيد.

نايب رييس مجلس شوراي .تربتي

قانون بالا در جلسه 1337.11.4 به تصويب مجلس سنا رسيده است

موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت پاكستان راجع بسرويسهاي حمل و نقل هوايي بازرگاني مابين قلمرو دو دولت و ماوراء آنها

مقدمه ‌نظر باينكه اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران و حضرت رئيس جمهور پاكستان كه در اين موافقت نامه طرفين معظمين متعاهدين ناميده ميشود‌امضاء‌كنندگان قرارداد بين‌المللي هوائي كشوري كه در هفتم دسامبر 1944 براي امضاء در شيكاگو حاضر شده بود مي‌باشند. ‌و نظر باينكه طرفين معظمين متعاهدين متساوياً مايل هستند كه موافقتنامه‌اي براي تأسيس و بكار انداختن سرويس هوائي بازرگاني مابين قلمرو ‌دو دولت و ماوراء آنها منعقد نمايند لذا نمايندگان تام‌الاختيار خود را به شرح زير تعيين نمودند ‌اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران ‌جناب آقاي دكتر عليقلي اردلان وزير امور خارجه ‌حضرت رئيس جمهور پاكستان ‌جناب آقاي نواب‌زاده آقا محمدرضا سفير كبير پاكستان ‌نمايندگان مزبور پس از ارائه و مبادله اختيارنامه‌هاي كامل خود كه صحيح و معتبر بود نسبت بمواد زير موافقت نمودند:

در اين موافقتنامه مقصود از بعضي عبارت مستعمله بشرحي است كه در زير ذكر شده مگر آنكه از مفهوم عبارت خلاف آن مستفاد شود. ‌الف - مقصود از مقامات هواپيمائي در مورد ايران اداره كل هواپيمائي كشوري و هر شخص يا هيئتي است كه متصدي وظايف فعلي آن اداره كل يا وظايف ‌مشابه گردد و در مورد پاكستان مدير كل هواپيمائي كشوري در پاكستان و هر شخص يا هيئتي است كه متصدي وظايف فعلي آن مدير كل يا وظايف ‌مشابه گردد. ب - مقصود از ‌قرارداد بين‌المللي هواپيمائي كشوري است كه در تاريخ 7 دسامبر 1944 براي امضاء در شيكاگو حاضر شده بود. ج - مقصود از قلمرو- سرويس حمل و نقل هوائي - سرويس حمل و نقل هوائي بين‌المللي موسسه هواپيمائي و فرود آمدن بمنظور غير از حمل و‌نقل همانست كه در مواد 2 و 96 قرارداد تصريح گرديده. ‌د - برنامه پرواز ضميمه اين موافقتنامه بمنزله جزئي از اينموافقتنامه تلقي ميگردد و در كليه موارديكه باينموافقتنامه اشاره ميشود شامل برنامه ‌پرواز نيز خواهد شد مگر اينكه خلاف آن صريحاً ذكر شده باشد. هـ - مقصود از عبارت «‌ظرفيت» در مورد يك هواپيما - گنجايش هواپيما است در تمام يا قسمتي از مسير و مقصود از ظرفيت در مورد «‌يك سرويس‌مورد موافقت» در تمام يا قسمتي از مسير گنجايش هواپيمائي است كه در سرويس مزبور مورد استفاده قرار مي‌گيرد - ضرب در تعداد دفعات رفت و آمد‌آن هواپيما در زمان معين.

با رعايت مقررات اينموافقتنامه هر يك از طرفين معظمتين متعاهدين بمؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي كه از طرف متعاهد ديگر تعيين شده ‌براي بكار انداختن سرويسهاي مورد موافقت حق پرواز ترانزيتي از فراز قلمرو خود همچنين حق فرود آمدن در آن قلمرو در نقاط مذكور در برنامه پرواز ‌پيوست را بمنظور غير از حمل و نقل و يا بمنظور پياده يا سوار كردن محمولات بين‌المللي مسافر - بار و پست اعطاء مي‌نمايد.

الف - هر يك از طرفين معظمين متعاهدين به منظور بهره‌برداري طبق اينموافقتنامه در خطوط مذكوره در برنامه پرواز پيوست يك يا چند‌ مؤسسه هواپيمائي خود را كتباً بطرف معظم متعاهد ديگر معرفي مينمايد. ب - طرف متعاهد ديگر بمجرد دريافت آن معرفي‌نامه با رعايت مقررات ماده 4 اين موافقتنامه بلاتأخير به مؤسسه يا مؤسسات معرفي شده‌اجازه مقتضي بهره‌برداري را اعطاء خواهد نمود. ج - در صورت لزوم مؤسسه يا مؤسسات معينه بايد مقامات صلاحيتدار هواپيمائي طرفيكه حقوق نامبرده را اعطاء مينمايد قانع كند كه قابليت انجام‌شرايطي را كه طبق قوانين و مقررات آن طرف براي عمليات موسسات هواپيمائي بازرگاني مقرر است دارا ميباشد هر موسسه هواپيمائي كه بدين ‌ترتيب تعيين و اجازه بهره‌برداري تحصيل نمود هر موقعيكه بخواهد ميتواند در سرويسهاي مورد موافقت شروع به بهره‌برداري نمايد. ‌د - بهره‌برداري از سرويسهاي مزبور در مناطق جنگ يا مناطقي كه تحت اشغال نظامي بوده و يا تحت تاثير آن واقع شده مي‌باشد بايد با موافقت مقامات ‌صلاحيتدار نظامي باشد.

هر يك از طرفين معظمين متعاهدين حق خواهند داشت از اعطاء حقوق اعطايي در ماده 2 اين موافقت نامه به يك موسسه يا موسسات‌هواپيمائي طرف متعاهد ديگر.خودداري يا آن حقوق را معلق يا نقض نموده و يا استفاده از آنرا مقيد به شرايطي كه لازم داند بنمايد در هر مورد كه آنطرف ‌قانع نشده باشد كه مالكيت و تسلط موثر در آن موسسه يا موسسات در دست طرف معظم متعاهد ديگر يا اتباع آن طرف ميباشد يا در موردي كه ‌موسسه يا موسسات مزبور از اجراء قوانين و مقررات آن طرف سابق‌الذكر خودداري نمايند و اينعمل بنظر طرف مزبور استنكاف از انجام تعهدات‌ مندرجه در اينموافقتنامه تلقي گردد يك چنين اقدامي فقط پس از مشورت بين طرفين معمول خواهد شد

هيچيك از مقررات اين موافقت نامه نبايد چنين تعبير شود كه حقوق انحصاري و استثنائي بطرف معظم متعاهد ديگر يا مؤسسه يا مؤسسات‌هواپيمائي آن طرف اعطاء نموده و يا نسبت به مؤسسات هواپيمائي هر كشور ديگري استثناء به تبعيض به عمل آمده است.

مفاد اينموافقتنامه بمؤسسه هواپيمائي يكي از طرفين معظمين متعاهدين حق نمي‌دهد كه در قلمرو طرف معظم متعاهد ديگر از يك نقطه ‌بنقطه ديگر آن مسافر يا بار يا محمولات پستي با دريافت كرايه يا حق‌الزحمه براي حمل قبول نمايد و مفاد مزبور نبايد باينمنظور تعبير گردد.

الف - موسسات هواپيمائي كه بوسيله طرفين معظمين متعاهدين معين شده‌اند فرصت مناسب و متساوي خواهند داشت سرويسهاي مورد‌موافقت را در خطوط هوائي مشخصه بين قلمرو طرفين و ماوراء آنها به كار اندازند. ب - مؤسسات هواپيمائي معينه هر يك از طرفين معظمين متعاهدين بايد در موقع بكار انداختن سرويسهاي مورد موافقت منافع موسسه يا موسسات‌هواپيمائي طرف معظم متعاهد ديگر را ملحوظ دارند. تا اثر نامطلوبي در جريان امور و سرويسهائيكه طرف اخيرالذكر در تمام يا قسمتي از همان‌خطوط دائر نموده حاصل نشود.

الف - هدف اصلي سرويسهائي كه طبق مواد 2 و 3 دائر ميشود تأمين يك ظرفيت كافي با ضريب بارگيري عادلانه‌ايست كه متناسب باشد ‌با احتياجات كنوني و احتياجاتي كه بطور معقول براي آتيه از نظر حمل و نقل مسافر و بار و پست بين سرزمينهاي طرفين متعاهدين كه مؤسسات‌ هواپيمائي را تعيين مينمايند پيش‌بيني ميشود. (ب)- بعلاوه مؤسسات هواپيمائي معينه هر دو طرف متعاهد ميتوانند ظرفيتي متناسب با احتياجات حمل و نقل هوائي بين سرزمينهاي دول ثالث بشرح مندرج در جدول منضم به موافقتنامه حاضر و سرزمين طرف متعاهد ديگر فراهم سازند. (ج) - بمنظور اجراي عملي اين ماده و براي تغييرات بعدي در ظرفيت مؤسسات هواپيمائي معينه هر دو طرف متعاهد براي حصول توافق بين خود با ‌يكديگر مشورت خواهند نمود. توافقي كه بدين ترتيب حاصل شود فقط پس از تصويب مقامات هواپيمائي دو طرف متعاهد قابل اجرا خواهد بود.

الف - تعرفه‌هائيكه از طرف مؤسسات هواپيمائي معينه براي هر يك از سرويسهاي مورد موافقت وضع ميشود بايد عادلانه بوده و ميزان آن ‌با رعايت كليه عوامل مربوطه از جمله صرفه‌جوئي در عمل و نفع عادلانه و اختلاف خصوصيات سرويسها (‌از قبيل ميزان سرعت - وسايل راحتي‌مسافرين) و تعرفه‌هائي كه از طرف مؤسسات هواپيمائي ديگر در هر قسمت از مسير وضع شده تعيين شوند. ب) نسبت بهر مسير تعرفه‌ها بايد در صورت امكان بين مؤسسات هواپيمائي طرفين معظمين متعاهدين پس از مشورت با مؤسسات هواپيمائي ديگر‌كه در همان مسير يا در قسمتي از آن عمل مينمايند تعيين گردد اينگونه موافقتها در تعيين تعرفه در صورت امكان بوسيله دستگاه تعيين نرخ انجمن ‌بين‌المللي حمل و نقل هوائيي انجام ميگيرد اجراي تعرفه‌هائيكه بدين ترتيب مورد موافقت قرار ميگيرد موكول بتصويب مقامات هواپيمائي طرفين‌ معظمين متعاهدين خواهد بود. ج - در صورت بروز اختلاف بين مؤسسات هواپيمائي مزبور طرفين معظمين متعاهدين سعي خواهند كرد كه بين خود موافقت حاصل نمايند و كليه‌اقدامات لازمه را معمول خواهند داشت كه چنين موافقتي بموقع اجرا درآيد. ‌در صورتي كه طرفين معظمين متعاهدين نتوانند در اين مورد توافق نظر حاصل نمايند براي حل اختلاف طبق ماده 13 رفتار خواهد شد. مادامي كه مورد‌اختلاف به وسيله موافقت حل نشده و يا تا موقعيكه تصميم مقتضي طبق ماده 13 اتخاذ نگرديده است نرخهائيكه قبلاً برقرار شده بقوت خود باقي‌ خواهند بود. ‌

مواد 11 - 13 - 14 - 15 - 24 - 31 - 32 - 33 - 35 قرارداد بصورت فعلي آنها بمنزله جزء لايتجزاي اين موافقتنامه در مورد هر يك از طرفين‌معظمين متعاهدين طي مدت اعتبار اين موافقتنامه لازم ‌الاجراء خواهد بود مگر اين كه طرفين معظمين متعاهدين كه قرارداد نامبرده را امضاء نموده‌اند بمواد مذكور اصلاحاتي را كه طبق ماده 94 آن قرارداد بموقع اجراء گذارده خواهد شد تصويب نمايند و در اين صورت مواديكه باين ترتيب اصلاح ‌شده نسبت بطرفين معظمين متعاهدين لازم ‌الاجراء خواهد بود.

مقامات صلاحيتدار هواپيمائي هر يك از طرفين معظمين متعاهدين در صورت تقاضاي مقامات صلاحيتدار هواپيمائي طرف معظم متعاهد ‌ديگر اطلاعات و آماري را كه معقولاً مورد لزوم و مربوط ميباشد بتعداد ظرفيت سرويسهاي مورد موافقت و حمل و نقلهائي كه توسط مؤسسات‌هواپيمائي معينه خود در سرويسهاي هوائي به مقصد نقاطي در قلمرو طرف معظم متعاهد ديگر موافقتنامه يا از نقاطي در قلمرو طرف مزبور يا از راه آن ‌قلمرو انجام شده و همچنين اطلاعات مربوط بمبداء و مقصد حمل و نقل‌هاي مزبور را تهيه و تسليم خواهند نمود. ‌

الف - مقامات هواپيمائي هر دو كشور معظم متعاهد براي اطمينان از رعايت مقررات و اجراي شرايط مندرجه در اين موافقتنامه با يك روح‌همكاري كامل با هم مشورت خواهند نمود. ب )هر گاه يكي از طرفين معظمين متعاهدين مقتضي بداند كه شرايط اين موافقتنامه را تغيير دهد ميتواند تقاضاي مشورت بين مقامات هواپيمائي ‌صلاحيتدار طرفين معظمين متعاهدين را بنمايد و اين مشورت در ظرف مدت 60 روز از تاريخ تقاضا شروع خواهد شد و هر موقع كه مقامات رسمي‌نامبرده با تغيير اين موافقتنامه توافق نظر حاصل نمودند تغيير مزبور پس از آنكه بوسيله مبادله يادداشتهائي از مجراي سياسي تأييد گرديد بموقع ‌اجرا گذارده خواهد شد. ‌ اين تغيير بايستي بلافاصله باطلاع شوراي سازمان بين‌المللي هواپيمائي كشوري برسد. (ج)- تغييرات وارده از طرف هر يك از مؤسسات هواپيمائي معينه در ترتيب نقاط مورد توافق در جدول ضميمه موافقتنامه - يا حذف نقطه‌اي در يك‌ پرواز يا در تمام پروازها - در حكم تغيير موافقتنامه تلقي نخواهد شد. ‌بنابراين مؤسسه هواپيمائي معينه هر طرف متعاهد ميتواند چنين تغييرات يا حذفي را بطور يكجانبه عملي سازد مشروط بر اينكه تغيير يا حذف ‌مربوطه بدون تأخير بمقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر اطلاع داده شود. (‌د) - افزودن نقطه يا نقاط جديد به نقاط مورد توافق در جدول مشروط به مشاوره قبلي و تصويب مقامات هواپيمائي طرفين متعاهد مي‌باشد.

الف - چنانچه نسبت بتفسير يا اجراي اين موافقتنامه اختلافي بين طرفين معظمين متعاهدين روي دهد طرفين در وهله اول كوشش ‌خواهند نمود كه آنرا بوسيله مذاكره مستقيم بين خود حل و فصل نمايند. ب) هرگاه بوسيله مذاكره مستقيم رفع اختلاف ميسر نگرديد. 1) ممكن است طرفين موافقت نمايند كه مورد اختلاف جهت اخذ تصميم بحكميت هيئت يا شخصي يا سازماني كه با توافق نظر طرفين تعيين شده‌باشد ارجاع گردد. 2) هر گاه با راجع امر بحكميت توافق نظر حاصل نشود. يا پس از موافقت يا ارجاع امر بحكميت نسبت بترتيب هيئت آن طرفين اتفاق نظر حاصل ‌ننمايند هر يك از طرفين معظمتين متعاهدين ميتواند موضوع مورد اختلاف را براي صدور رأي بمحكمه‌اي كه صلاحيت اخذ تصميم دارد و ممكن‌است در سازمان بين‌المللي هواپيمائي كشور تأسيس گردد ارجاع و در صورتيكه چنين محكمه‌اي وجود نداشته باشد بشوراي سازمان مزبور رجوع‌نمايند. ج )طرفين معظمين متعاهدين تعهد مينمايند كه طبق رأيي كه بترتيب مقرر در اين ماده صادر خواهد گرديد عمل كند. ‌ د ) هر گاه و ماداميكه هر يك از طرفين معظمين متعاهدين يا مؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي معينه آن طبق رأيي كه بموجب اين ماده صادر شود‌ عمل ننمايند طرف متعاهد ديگر ميتواند هر گونه حق را كه طبق اين موافقتنامه و برنامه پرواز آن بطرف متعاهد مستنكف يا بمؤسسه يا مؤسسات‌هواپيمائي مستنكف متعلق بآن اعطاء نموده است محدود يا معلق يا نقض نمايد. ‌

در صورتيكه يك قرارداد يا موافقتنامه عمومي چندجانبه راجع به حقوق مربوط بحمل و نقل سرويسهاي هوائي منظم بين‌المللي كه هردو طرف ‌معظم متعاهد بدان ملحق شوند بموقع اجرا درآيد موافقتنامه فعلي بطوري اصلاح خواهد شد كه با مقررات قرارداد يا موافقتنامه مزبور منطبق گردد.

اين موافقتنامه يكسال پس از تاريخ وصول ابطال خاتمه موافقتنامه بوسيله يكي از طرفين معظمين متعاهدين خاتمه خواهد يافت مگر‌اينكه اخطار نامبرده قبل از انقضاء مدت يكسال مذكور با موافقت طرفين پس گرفته شود. ‌اين اخطار بايد در آن واحد بشوراي سازمان بين‌المللي هواپيمائي كشوري نيز ارسال شود. طرف متعاهدي كه اخطار خاتمه موافقتنامه را دريافت كرده‌است بآن پاسخ وصول خواهد داد و در صورت عدم ارسال وصول اخطار مذكور 14 روز پس از تاريخ وصول بشوراي سازمان بين‌المللي هواپيمائي ‌كشوري بطرف معظم متعاهد ديگر وصول ‌يافته تلقي خواهد شد.

موافقتنامه فعلي و كليه قراردادهاي مربوط به آن در نزد سازمان بين‌المللي هواپيمائي كشوري بثبت خواهد رسيد .

اين موافقتنامه طبق مقررات قوانين اساسي هر يك از طرفين معظمين متعاهدين بتصويب خواهد رسيد و در تاريخ مبادله اسناد مصوبه كه‌هر چه زودتر در تهران بعمل خواهد آمد بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ‌ براي تأييد مراتب بالا نمايندگان تام‌ الاختيار امضاء كننده زير كه از طرف دول متبوع خود داراي اختيارنامه ميباشند اين موافقتنامه را امضاء و بمهر خود‌ ممهور نمودند. ‌اين موافقتنامه در تاريخ بيست و هشتم ارديبهشت ماه 1336 شمسي هجري در تهران بدو زبان فارسي و انگليسي كه هر دو متن متساوياً معتبر‌ميباشد در دو نسخه بامضاء رسيد. از طرف دولت شاهنشاهي. ‌ از طرف دولت پاكستان.

برنامه پرواز ‌ الف - مؤسسات هواپيمائي معينه دولت شاهنشاهي ايران حق دارند كه سرويسهائي را در هر يك از خطوط معينه زير در هر دو جهت بكار انداخته و‌بمنظور پياده و سوار كردن مسافر و محمولات بين‌المللي در نقاط مصرحه در اين بند در پاكستان فرود آيند. 1 ) نقاطي در ايران - قندهار - كراچي - و نقاط ماوراء 2) نقاطي در ايران - كراچي - و نقاط ماوراء. ب - مؤسسات هواپيمائي دولت پاكستان حق دارد كه سرويسهاي هوائي را در هر يك از خطوط معينه زير در هر دو جهت بكار انداخته و بمنظور‌پياده و سوار كردن مسافر و محمولات بين‌المللي در نقاط مصرحه در اين بند در ايران فرود آيند. 1 - نقاطي در پاكستان - قندهار - تهران - و نقاط ماوراء. 2 - نقاطي در پاكستان - زاهدان يا آبادان و نقاط ماوراء. ‌متن موافقتنامه فوق كه مشتمل بر يك مقدمه و هفده ماده و يك برنامه پرواز است ضميمه قانون مربوط به موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و‌دولت پاكستان راجع به سرويس هاي حمل و نقل هوائي بازرگاني بوده و صحيح است. ‌ نايب رئيس مجلس شوراي ملي - عماد تربتي