آيين نامه اجرايي تبصره (3) ماده (3) قانون حفاظت از درياها و رودخانه هاي قابل كشتيراني در مقابل آلودگي به مواد نفتي

هيئت وزيران در جلسه 28/ 2/ 1393 به پيشنهاد شماره 02/ 100/ 43051 مورخ 8/ 7/ 1392 وزارت راه و شهرسازي و به استناد تبصره (3) ماده (3) قانون حفاظت از درياها و رودخانه هاي قابل كشتيراني در مقابل آلودگي به مواد نفتي – مصوب 1389 – آيين نامه اجرايي تبصره (3) ماده (3) قانون ياد شده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند: الف- قانون: قانون حفاظت از درياها و رودخانه هاي قابل كشتيراني در مقابل آلودگي به مواد نفتي – مصوب 1389 – ب- بازمانده نفت (لجن): بازمانده ضايعات محصولات نفتي كه حين عمليات عادي كشتي، نفتكش، سكو و تاسيسات نفتي توليد شده باشد. پ- مخزن بازمانده نفت (لجن): مخزن نگهداري بازمانده نفتي (لجن) به نحوي كه بازمانده نفت (لجن) بتواند به طور مستقيم از آنجا به خارج از كشتي، نفتكش، سكو يا تاسيسات دفع گردد. ت- آب خن آغشته به نفت: آبي كه آلوده به نفت ناشي از چكه، نشت يا تعميرات در فضاي موتورخانه باشد و نيز هر مايعي كه به هر يك از قسمتهاي سيستم خن وارد شود. ث- موتورخانه: محوطه اي كه در آن ماشين آلات اصلي و كمكي مورد نياز براي رانش در كشتي يا توليد الكتريسيته در كشتي يا تأسيسات نفتي نصب شده باشد. ج- تلمبه خانه: محوطه اي كه در آن پمپ ها و الكتروموتورهاي مورد نياز براي انتقال ماده نفتي نصب شده باشد. چ- كشتي كنوانسيوني: هر كشتي نفتكش با ظرفيت ناخالص حداقل (150) تن و بيشتر و هر كشتي غيرنفتكش با ظرفيت ناخالص حداقل (400) تن كه تحت مقررات ضميمه اول كنوانسيون مارپل فعاليت مي نمايد. ح- كشتي غيركنوانسيوني: هر كشتي نفتكش با ظرفيت ناخالص كمتر از (150) تن و هر كشتي غيرنفتكش با ظرفيت ناخالص كمتر از (400) تن و هر كشتي مسافري با ظرفيت حمل (40) نفر مسافر و بيشتر. خ- تأسيسات نفتي: تأسيسات و تجهيزات ثابت يا شناوري كه در اكتشاف، استخراج، توليد، بارگيري و انتقال مواد نفتي مورد استفاده قرار مي گيرد؛ از قبيل سكوها، مخازن نفتي، خطوط لوله و جزاير مصنوعي. د- نفت: نفت به هر شكل از قبيل نفت خام، نفت سوخت، لجن نفت، ضايعات نفت و فرآورده هاي تصفيه شده. ذ- تسهيلات دريافت مواد زايد: امكانات و تأسيساتي كه به منظور دريافت و پردازش آب توازن آلوده به نفت، بازمانده نفت، آب ناشي از شستشوي مخازن و آب خن آغشته به نفت يا ساير آميخته هاي نفتي ايجاد مي گردد. ر- اقلام ثبت شده: جزئياتي كه بايد مطابق مواد (4)، (5)، (6)، (7) و (8) اين آيين نامه در هر يك از دفاتر ثبت نفت درج گردند. ز- كنوانسيون: كنوانسيون بين المللي پيشگيري از آلودگي ناشي از كشتي ها (1973 برابر با 1352) و پروتكل 1978 (برابر با 1357) و اصلاحات بعدي آن. ژ- سازمان: سازمان بنادر و دريانوردي. س- دفتر ثبت نفت: دفتري كه در آن وقايع مربوط به عمليات فضاي موتورخانه و ماشين آلات كشتي، نفتكش، سكو يا تأسيسات نفتي و مخازن يا عمليات توازن و بار نفتكش ها ثبت مي گردد. اين دفتر مي تواند بخشي از دفاتر ثبت روزانه يا دفتري مستقل از ساير دفاتر باشد.

انواع دفاتر ثبت نفت عبارتند از: الف- دفتر ثبت نفت – عمليات فضاي موتورخانه (كشتي كنوانسيوني). ب- دفتر ثبت نفت – بار و توازن كشتي (نفتكش كنوانسيوني). پ- دفتر ثبت نفت – كشتي هاي غيركنوانسيوني. ت- دفتر ثبت نفت – بار كشتي هاي غيركنوانسيوني. ث- دفتر ثبت نفت – تأسيسات نفتي (فضاي تلمبه خانه و مخازن). اين دفاتر جزء اسناد قابل استناد كشتي ها و تأسيسات نفتي بوده و قابل ارايه در مراجع قضايي مي باشند. تأسيسات نفتي و نفتكش ها، كشتي ها و شناورهايي كه در آبهاي موضوع اين قانون تردد يا توقف مي كنند مكلفند دفتر مذكور را براساس مفاد اين آيين نامه نگهداري كنند.

الزامات دفتر ثبت نفت به شرح زير است: الف- ثبت اطلاعات در دفتر ثبت نفت بايد به طور صحيح و كامل صورت پذيرد و هرگونه پاك كردن، لاك گرفتن يا مخدوش نمودن مطالب ممنوع مي باشد. در صورت بروز اشتباه در ثبت عمليات، عاملان ثبت مكلفند روي آن يك خط كشيده به نحوي كه نوشته قبلي پس از كشيدن خط قابل خواندن باشد و سپس مطالب اصلاحي در كنار آن درج گردد. ب- مشخصات كشتي يا تأسيسات نفتي بايد در ابتداي دفتر ثبت نفت و بالاي كليه صفحات آن درج گردد. پ- صفحات دفتر ثبت نفت بايد به صورت پيوسته از اولين صفحه ثبت گزارشات داراي شماره صفحه باشند. ت- هيچگونه فضاي خالي بين خطوط ثبت عمليات در دفتر ثبت نفت نبايد باقي گذاشته شود. ث- كد حروف، شماره، تاريخ و ساعت عمليات مربوط بايد به دقت در محل هاي پيش بيني شده در دفتر ثبت نفت درج گردند. ج- شخص مسئول انجام عمليات بايد در پايان ثبت هر عمليات روبروي آنرا امضاء نمايد. چ- پايان هر صفحه از دفتر ثبت نفت بايد توسط فرمانده كشتي يا مسئول تأسيسات نفتي يا نفتكش و شناور امضاء و مهر شود. ح- تحويل هرگونه مواد زايد نفتي به تسهيلات دريافت مواد زايد بايد در دفتر ثبت نفت ثبت گردد و از تحويل گيرنده رسيد دريافت شود. رسيد مذكور بايد براي مدت سه سال در تاسيسات نفتي و همچنين نفتكش ها، كشتي ها و شناورهاي مربوط نگهداري شود. خ- هرگونه خرابي يا از كار افتادگي تجهيزات مربوط به عمليات فيلتراسيون (جداسازي) نفت بايد در دفتر ثبت نفت – عمليات فضاي موتورخانه و دفتر ثبت نفت – تأسيسات نفتي يا دفتر ثبت نفت هر كشتي غيركنوانسيوني كه چنين تجهيزاتي را دارا باشند، درج گردد. د- هرگونه تخليه يا دفع نفت كه به منظور نجات جان اشخاص يا رفع خطر از نفتكش، تاسيسات نفتي، شناور و كشتي غيركنوانسيوني يا در اثر سانحه يا هر شرايط ناخواسته ديگر صورت گرفته باشد بايد به همراه دلايل مربوط در دفاتر ثبت نفت ثبت گردد. ذ- دفتر ثبت نفت بايد در محلي نگهداري گردد كه به راحتي براي بازرسين در دسترس باشد و به استثناي كشتي هاي بدون سرنشين در حال يدك شدن و تاسيسات نفتي غيرفعال، در تأسيسات نفتي و نفتكش ها، كشتي ها و شناورهاي مربوط نگهداري شود. مالك تأسيسات نفتي و نفتكش ها، كشتي ها و شناورها، مسئول نگهداري دفاتر ثبت نفت تا مدت سه سال پس از ثبت آخرين واقعه در آن مي باشد.

هر كشتي غيرنفتكش با ظرفيت ناخالص (400) تن و بيشتر و هر كشتي نفتكش با ظرفيت ناخالص (150) تن و بيشتر مكلف است اطلاعات و گزارش هاي مربوط به عمليات محوطه موتورخانه را در هنگام انجام هر يك از عمليات زير براساس عمليات مخزن به مخزن تكميل و در دفتر ثبت نفت – عمليات فضاي موتورخانه (كشتي كنوانسيوني) ثبت و نگهداري نمايد: الف- برداشت آب توازن يا شستشوي مخازن سوخت و تخليه آب توازن آلوده به نفت يا آب ناشي از شستشوي مخازن سوخت مذكور. ب- جمع آوري، انتقال و تحويل بازمانده نفت (لجن) به تسهيلات دريافت مواد زايد يا دفع آن با استفاده از ساير روش ها. پ- تخليه يا دفع آب خن حاصل از عمليات فضاي موتورخانه. ت- سوختگيري يا دريافت روغن روان كننده به صورت فله.

هر كشتي نفتكش با ظرفيت ناخالص (150) تن و بيشتر مكلف است اطلاعات و گزارش هاي مربوط به عمليات بار و توازن خود را در هنگام انجام هر يك از عمليات زير براساس عمليات مخزن به مخزن تكميل و در دفتر ثبت نفت – بار و توازن كشتي (نفتكش كنوانسيوني) ثبت و نگهداري نمايد: الف- بارگيري كالاي نفتي ب- جابجايي نفت در مخازن كشتي در حين سفر پ- تخليه كالاي نفتي ت- آبگيري توازن مخازن كالا و مخازن تخصيص يافته به آب توازن تميز ث- پاكسازي و شستشوي مخازن كالا از جمله انجام عمليات شستشو با نفت خام ج- تخليه آب توازن به استثناي تخليه آب توازن از مخازن مجزا چ- تخليه آب از مخازن لجن ح- بستن شيرها يا ساير ابزارهاي مشابه پس از انجام عمليات تخليه مخزن لجن خ- بستن شيرهاي ضروري براي جداسازي مخازن تخصيص يافته آب توازن از خطوط لوله كالا و نظاير آن، بعد از انجام عمليات تخليه مخزن لجن د- دفع پسماندها

هر كشتي نفتكش با ظرفيت ناخالص كمتر از (150) تن و هر كشتي غيرنفتكش با ظرفيت ناخالص از (50) تا (400) تن و هر كشتي مسافري با ظرفيت حمل (40) نفر مسافر و بيشتر مكلف است اطلاعات و گزارشهاي مربوط به فضاي موتورخانه ها را در هنگام انجام هر يك از عمليات زير براساس عمليات مخزن به مخزن تكميل و در دفتر ثبت نفت – كشتيهاي غيركنوانسيوني ثبت و نگهداري نمايد: الف- شستشوي مخازن سوخت ب- جمع آوري، انتقال و تحويل بازمانده نفت، آب خن و ضايعات روغن هاي روان كننده به تسهيلات دريافت مواد زايد يا دفع آنها به ساير روشها پ- تخليه يا دفع آب خن و ضايعات نفتي فضاي موتورخانه و تلمبه خانه ت- سوختگيري يا دريافت روغن روان كننده به صورت فله

الزامات دفتر ثبت نفت كشتيهاي غيركنوانسيوني يك سال پس از تاريخ تصويب اين آيين نامه لازم الاجرا مي باشند.

كشتي هاي غير كنوانسيوني با ظرفيت ناخالص از (25) تا (50) تن از ابتداي سال 1396 مشمول مقررات اين ماده مي باشند.

هر كشتي نفتكش غيركنوانسيوني با ظرفيت ناخالص كمتر از (150) تن مكلف است اطلاعات و گزارش هاي مربوط به عمليات بار و توازن خود را در هنگام انجام هر يك از عمليات زير براساس عمليات مخزن به مخزن تكميل و در دفتر ثبت نفت – باركشتيهاي غيركنوانسيوني ثبت و نگهداري نمايد: الف- بارگيري يا تخليه كالاي نفتي ب- جابجايي نفت در مخازن كشتي در حين سفر پ- آبگيري توازن مخازن كالا و ساير مخازن ت- پاكسازي و شستشوي مخازن كالا ث- تخليه آب توازن به استثناي تخليه آب توازن از مخازن مجزا ج- تخليه آب از مخازن لجن چ- بستن شيرها با ساير ابزارهاي مشابه پس از انجام عمليات تخليه مخزن لجن ح- بستن شيرهاي ضروري براي جداسازي مخازن تخصيص يافته آب توازن از خطوط لوله كالا و نظاير آن بعد از انجام عمليات تخليه مخزن لجن خ- دفع پسماندها

الزامات دفتر ثبت نفت باركشتي شناورهاي غيركنوانسيوني شش ماه پس از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه لازم الاجرا مي باشند.

تأسيسات نفتي مكلفند اطلاعات و گزارشات مربوط به عمليات تلمبه خانه و مخازن خود را در هنگام انجام هر يك از عمليات زير براساس عمليات مخزن به مخزن تكميل و در دفتر ثبت نفت – تأسيسات نفتي (فضاي تلمبه خانه و مخازن) ثبت و نگهداري نمايند: الف- شستشوي مخازن نفت يا مخازن سوخت تأسيسات ب- جمع آوري، انتقال و تحويل بازمانده نفت (لجن و ساير بازمانده هاي نفتي) فضاهاي تلمبه خانه و موتورخانه به تسهيلات دريافت مواد زايد يا دفع آنها به ساير روش ها پ- سوختگيري يا دريافت روغن روان كننده به صورت فله

چنانچه از ديزل – ژنراتور به منظور تأمين نيروي الكتريكي مورد نياز براي رانش پمپ هاي نصب شده استفاده مي شود، گزارش هاي مربوط به كاركرد آنها نيز بايد در دفتر ثبت نفت درج گردد.

الزامات دفتر ثبت نفت تأسيسات نفتي (فضاي تلمبه خانه و مخازن) شش ماه پس از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه لازم الاجرا مي باشند.

بازرسان ذيصلاح سازمان كه آموزشهاي مورد نياز براي انجام صحيح تكاليف و وظايف محوله را ديده اند، مي توانند در هر زماني دفتر ثبت نفت كشتي، نفتكش، سكو يا تأسيسات نفتي واقع در آبهاي موضوع قانون را به منظور حصول اطمينان از تطابق عملكردها و رويه هاي عملياتي در تأسيسات نفتي و نفتكش ها، كشتي ها و شناورها با الزامات قانوني مورد بازرسي ايمني – زيست محيطي قرار دهند. فرماندهان و مسئولين ذي ربط تأسيسات نفتي و نفتكش ها، كشتي ها و شناورها موظفند همكاري لازم را با بازرسان سازمان براي اجراي مفاد اين آيين نامه به عمل آورند.

سازمان بايد براساس زمان بندي ابلاغي خود از دفاتر ثبت نفت كشتي ها و تأسيسات نفتي بازرسي نموده و در صورت مشاهده هرگونه تخلف از مفاد اين آيين نامه، براي اجراي مجازاتهاي تعيين شده در قانون اقدام نمايد.

سازمان مي تواند در صورت مشاهده آلودگي نفتي يا دريافت گزارش مبني بر وقوع آلودگي نفتي نسبت به بازرسي از دفاتر ثبت نفت تأسيسات نفتي و نفتكش ها، كشتي ها و شناورها اقدام و در صورت نياز به بازرسي جزييات بپردازد. بازرسي انجام شده متعاقب وقوع يك آلودگي نفتي بايد با هدف جمع آوري ادله و مستندات براي آشكارسازي تخلف از قانون انجام شود.

گزارشهاي بازرسي به شرح زير مورد استفاده قرار مي گيرد: الف- يك نسخه از گزارش بازرسي بايد در اختيار فرمانده كشتي يا بالاترين مقام تأسيسات نفتي قرار گيرد و نسخه ديگر نزد بازرس باقي خواهد ماند. ب- نسخه اي از گزارش بازرسي هاي صورت گرفته از دفاتر ثبت نفت به صورت فصلي به سازمان حفاظت محيط زيست ارايه شود. پ- در موارد مورد نياز كه با رعايت قوانين و مقررات مربوط امكان تهيه رونوشت از اطلاعات و مندرجات دفتر ثبت نفت وجود دارد، تأييد فرمانده يا بالاترين مقام مسئول تأسيسات نفتي، نفتكش ها، كشتي ها و شناورها براي تأييد برابري با اصل رونوشت مذكور كفايت كرده و قابليت استفاده در فرآيند قضايي را دارد. ت- نتايج و يافته هاي حاصل از بازرسي بايد در فرم (برگه) يكسان كه توسط سازمان تهيه مي گردد درج و به امضاي بازرس و فرمانده كشتي يا بالاترين مقام مسئول تأسيسات نفتي برسد.

اسحاق جهانگيري معاون اول رييس جمهور