رأي شماره 3197351 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بند 3 ـ 8 از ماده 3 آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب 1400/9/27 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان

شماره0200040 1402/12/19 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140231390003197351 مورخ 1402/12/8 با موضوع: «بند 3 ـ 8 ذيل ماده (3) آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب 1400/9/27 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان دائر بر عدم امكان بهره مندي فارغ التحصيلان رشته هاي گروه پزشكي دانشگاه آزاد اسلامي از امتياز مقرر در رديف (ط) ذيل بند 3ـ 1 از ماده (3) آيين نامه اخيرالذكر ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1402/12/8 - شماره دادنامه: 140231390003197351 شماره پرونده: 0200040 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: خانم فائزه سامره طرف شكايت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موضوع شكايت و خواسته: ابطال بند 3 ـ 8 از ماده 3 آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب 1400/9/27 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بند 3 ـ 8 از ماده 3 آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب 1400/9/27 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه: "اينجانب فائزه سامره دانشجوي رشته پرستاري دانشگاه آزاد در هنگام ثبت نام و استفاده از تسهيلات اعلامي براي تحصيل دانشجويان استعداد درخشان متوجه شدم كه با توجه به مصوبه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در قسمت بند 3 ـ 8 از ماده 3 آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب 1400/9/27 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان، فارغ التحصيلان رشته هاي گروه پزشكي دانشگاه آزاد از امكان برخورداري از مزاياي بند (ط) ماده 3 كه اشعار مي دارد: «10% برتر دانش آموختگان هر رشته با ورودي مشترك در مقاطع كارشناسي و بالاتر در هر دانشگاه (مشروط بر اينكه تعداد فارغ التحصيلان هر دوره حداقل 5 نفر باشند) با كسب معدل كل حداقل 17 استثنا شده اند لذا از آنجا كه اين مصوبه باعث تضييع حقوق فارغ التحصيلان رشته هاي گروه پزشكي دانشگاه آزاد اسلامي شده و با قانون اساسي و قانون رعايت حقوق شهروندي و نيز با تصميمات كشوري منافات دارد. برابر مواد 4، 6 و 17 از اساسنامه اصلاحي دانشگاه آزاد اسلامي مصوب جلسه 682ـ 1389/11/26 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، دانشگاه از تاريخ صدور جواز تأسيس توسط شوراهاي گسترش آموزش عالي وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسميت مي يابد و رئيس دانشگاه نماينده قانوني دانشگاه خواهد بود همچنين دانشگاه تابع كليه ضوابط و مقررات مربوط به مؤسسات آموزش عالي غيردولتي غير انتفاعي مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي و اصلاحات بعدي آن و حسب مورد مقررات وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بوده و ظرفيت پذيرش دانشجويان براي هر سال تحصيلي موضوع بند (ن) ماده 12 اين اساسنامه بايد بر اساس نيازهاي كشور و حسب مورد به تصويب نهايي وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي برسد. برابر مصوبه جلسه 380 ـ 1375/5/30 شوراي عالي انقلاب فرهنگي كليات طرح شكوفاسازي استعدادهاي درخشان و مراحل اجرايي آن مطرح و به تأييد رسيد و تأكيد گرديد كه اين طرح شامل رشته هاي پزشكي هم باشد. بحث در جزئيات و تصويب آيين نامه اين طرح به شوراي مشترك ارجاع شد. تمامي فرآيند تعيين رشته تحصيلي، پذيرش دانشجو و ضوابط فارغ التحصيلي دانش آموختگان، امكان تحصيل در مقاطع بالاتر در ساير دانشگاه ها برابر ضوابط اعلامي شوراي عالي انقلاب فرهنگي و تحت نظر وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي انجام مي گيرد و برخورداري از مزاياي طرح شكوفاسازي استعدادهاي درخشان و مراحل اجرايي آن همچنين آيين نامه شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت بهداشت مصوب 1386/5/13 محدوديتي در اين خصوص براي دانش آموختگان دانشگاه آزاد مشخص ننموده است لذا با توجه به اينكه به موجب بندهاي 9 و 6 از اصل 3 و اصول 4، 19 و 20 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امكانات عادلانه براي همه در تمام زمينه هاي مادي و معنوي از جمله وظايفي است كه دولت براي تحقق آن بايد همه امكانات خود را به كار برد و اعطاي امتياز خاص براي بخشي از افراد جامعه و از طرفي ايجاد محدديت و محروميت براي بخش ديگري از افراد جامعه در اين زمينه به وجود مي آورد. تقاضاي ابطال بند 3 ـ 8 از ماده 3 مصوبه مذكور به شرح خواسته جهت جلوگيري از تضييع حق اينجانب مورد تقاضاست." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير مي باشد: "آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مقدمه: در اجراي بند 1 ماده 2 آيين نامه شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و به منظور تسهيل مسير آموزشي دانشجويان استعداد درخشان در جهت شكوفايي استعدادهاي آنان، اين آيين نامه تدوين و اجرا مي شود. ماده 3 ـ پذيرش با آزمون متقاضيان واجد شرايط بند 3 ـ 1 مي توانند با رعايت ديگر شرايط مقرر در اين ماده و با شركت در آزمون ورودي براي تحصيل در دوره بالاتر (به استثناي دوره هاي فوق تخصصي) در دانشگاه ها پذيرفته شوند. 3 ـ 1 ـ واجدين شرايط عبارتند از: الف ـ برگزيدگان آزمون سراسري گروه آزمايشي علوم تجربي باكسب رتبه كشوري مساوي و كمتر از 500 (با معرفي سازمان سنجش آموزش كشور) ب ـ دارندگان مدال طلا، نقره و برنز كشوري از المپيادهاي دانش آموزي شيمي، رياضي، فيزيك، زيست شناسي، رايانه و نجوم (با معرفي سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان). ج ـ رتبه هاي اول تا سوم انفرادي و رتبه اول گروهي كشوري المپياد علمي دانشجويان علوم پزشكي كشور در هر يك از حيطه هاي المپياد (به شرط آن كه هر يك از اعضاي برگزيده رتبه اول گروهي، در مرحله انفرادي 80 % نمره نفر سوم انفرادي همان حيطه را كسب نموده باشند) با معرفي دبيرخانه المپياد علمي وزارت متبوع. د ـ برگزيدگان حائز رتبه هاي اول تا سوم كشوري جشنواره رازي، جشنواره هاي خوارزمي و جوان خوارزمي (در زمينه علوم پزشكي) و نفرات اول تا سوم جشنواره جايزه ملي ايثار با معرفي دبيرخانه هاي مربوطه. هـ ـ مـالكان ابـداع يا اختراع ثبت شـده در زمينـه علـوم پزشكي با تـأييد معاونت تحقيقات و فناوري وزارت متبوع بر اساس ضوابط مربوطه. و ـ دانشجويان نمونه كشوري گروه پزشكي در هر مقطع با معرفي ستاد انتخاب دانشجوي نمونه كشوري. ز ـ 5 /2% پذيرفته شدگان برتر كشوري در هر يك از آزمون هاي متمركز جامع علوم پايه پزشكي، دندانپزشكي و جامع داروسازي و جامع پيش كارورزي پزشكي با كسب حداقل 75% نمره كل آزمون مربوطه با معرفي مركز سنجش. ح ـ رتبه هاي برتر پذيرفته شدگان در آزمون ورودي دوره هاي تحصيلات تكميلي كارشناسي ارشد، تا ظرفيت 20 نفر پذيرفته شده در هر رشته، نفر اول كشوري، تا 50 نفر پذيرفته شده در هر رشته، دو نفر اول كشوري و در صورتي كه تعداد پذيرفته شدگان بيش از 50 نفر باشد، در مجموعه سه نفر اول كشوري. ط ـ 10% برتر دانش آموختگان هر رشته با ورودي مشترك در مقاطع كارشناسي و بالاتر در هر دانشگاه (مشروط بر اينكه تعداد فارغ التحصيلان هر دوره حداقل 5 نفر باشد) با كسب معدل كل حداقل 17. ................ 3 - 8 ـ فارغ التحصيلان رشته هاي گروه پزشكي دانشگاه آزاد اسلامي كه مطابق موارد مندرج در بند 3 ـ 1 ماده 3 (به غير از بند ط) آيين نامه رتبه كسب نموده اند، با رعايت ساير شرايط آيين نامه مي توانند از تسهيلات اين ماده بهره مند شوند. " در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل حقوقي، املاك و تنظيم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به موجب لايحه اي به شماره 1502/107 /د ـ 1402/2/30 به طور خلاصه توضيح داده است كه: "بر اساس قانون تشكيلات، وظايف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب سال 1367 تدوين و ارائه سياست ها، تعيين خط مشي ها و برنامه ريزي براي فعاليت هاي مربوط به تربيت نيروي انساني گروه پزشكي، تعيين رشته ها و مقاطع تحصيلي مورد نياز و اجراي برنامه هاي تربيت نيروي انساني گروه پزشكي از وظايف قانوني اين وزارتخانه است. با عنايت به مصوبه جلسه 502 ـ 1381/5/22 شوراي عالي انقلاب فرهنگي شوراي هدايت استعدادهاي درخشان به طور مستقل در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تشكيل شد. آخرين آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در اجراي بند 2 آيين نامه شوراي هدايت استعدادهاي درخشان وزارت متبوع در تاريخ 1397/10/30 به تصويب وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيده است و به موجب آيين نامه ياد شده مفاد آن براي پذيرش دانشجو از سال تحصيلي 1400 ـ 1399 لازم الاجرا اعلام شده است. با توجه به ظرفيت بالاي ورودي رشته هاي دكتراي عمومي، كارشناسي و كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسلامي در هر سال، ورود ده درصد فارغ التحصيلان همه رشته هاي آن دانشگاه به صورت مازاد (سهميه استعداد درخشان به صورت مازاد پذيرش مي شوند) به مقطع بالاتر موجب افزايش غيرمنطقي و مازاد بر نياز تعداد فارغ التحصيلان مقاطع بالاتر خواهد گرديد كه اين موضوع در دانشگاه هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني با توجه به تعداد محدود پذيرفته شدگان آنها تغيير غيرعلمي در تعداد فارغ التحصيلان مقطع بالاتر در سال هاي بعد ايجاد مي كند. شايان ذكر است با استقرار نظارت ها و ارزيابي هاي اخير با هماهنگي واحد نظارت و ارزيابي دانشگاه آزاد اسلامي، شوراي هدايت استعدادهاي درخشان در نظر دارد با در نظر گرفتن تعداد نفرات استعداد درخشان بهره مند از اين تسهيلات در دانشگاه هاي وزارت بهداشت در خصوص تعداد سهميه براي فارغ التحصيلان دانشگاه آزاد اسلامي موضوع را مورد بررسي قرار دهد به نحوي كه اين موضوع موجب افزايش مشكلي در بازار كار با توجه به حجم فارغ التحصيلان آن دانشگاه نگردد. بر اين اساس و با عنايت به موارد فوق از آنجا كه تمامي اقدامات وفق ضوابط و مقررات صورت گرفته است. صدور رأي به رد شكايت مطروحه مورد تقاضا است. " هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/12/8 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي بر اساس بند 9 اصل سوم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امكانات عادلانه براي همه در تمام زمينه هاي مادي و معنوي از وظايف دولت جمهوري اسلامي ايران است و مطابق اصل نوزدهم قانون اساسي، مردم ايران از هر قوم و قبيله كه باشند از حقوق مساوي برخوردارند و به موجب اصل بيستم قانون اساسي، همه افراد ملّت اعم از زن و مرد يكسان در حمايت قانون قرار دارند و از همه حقوق انساني، سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با رعايت موازين اسلام برخوردارند. نظر به اينكه مفاد بند 3 ـ 8 ذيل ماده (3) آيين نامه تسهيل ادامه تحصيل دانشجويان استعداد درخشان به مقاطع بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب 1400/9/27 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان دائر بر عدم امكان بهره مندي فارغ التحصيلان رشته هاي گروه پزشكي دانشگاه آزاد اسلامي از امتياز مقرر در رديف (ط) ذيل بند 3 ـ 1 از ماده (3) آيين نامه اخيرالذكر، مصداق تبعيض ناروا و عدم ايجاد امكانات عادلانه براي آحاد ملّت است، از اين رو بند مذكور با بند 9 اصل سوم و اصول نوزدهم و بيستم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران مغايرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري