مصوبه شوراي عالي بيمه در خصوص نحوه محاسبه و نظارت بر توانگري مالي موسسات بيمه

با سلام و احترام ؛ به پيوست آيين نامه شماره 110 با عنوان «نحوه محاسبه و نظارت بر توانگري مالي موسسات بيمه» كه در پانصد و هفتمين نشست شوراي عالي بيمه مورخ 1404/05/08 به تصويب رسيده است، در هفت صفحه به همراه دستورالعمل محاسبه نسبت توانگري مالي موسسات بيمه، جهت اجراء، ابلاغ مي گردد. در ضمن به موجب تصميم ديگر نشست مذكور، محاسبه نسبت توانگري مالي طبق آيين نامه جديد و اعمال نظارت بر آن، بر اساس صورت هاي مالي حسابرسي شده سال مالي 1405 خواهد بود. موسسات بيمه موظف هستند براي سال مالي 1404 علاوه بر محاسبه نسبت توانگري مالي بر اساس مفاد آيين نامه شماره 69، محاسبه مذكور را بر اساس آيين نامه جديد نيز انجام و به بيمه مركزي ارائه نمايد.

مهدي نمن الحسيني رئيس دبيرخانه و دبير شوراي عالي بيمه

نحوه محاسبه و نظارت بر توانگري مالي موسسات بيمه

شوراي عالي بيمه در اجراي بند «۵» ماده (۱۷) و با توجه به مواد (۴۰) و (۵۹) قانون تأسيس بيمه مركزي ايران و بيمه گري، آيين نامه "نحوه محاسبه و نظارت بر توانگري مالي موسسات بيمه" را بازنگري و به شرح زير به عنوان آيين نامه شماره ۱۱۰ مشتمل بر دوازده ماده و يك تبصره و دستورالعمل پيوست تصويب نمود:

تعاريف و اصطلاحات

در اين آيين نامه، عبارات و اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار رفته است:

بيمه مركزي: بيمه مركزي ج.ا.ايران.

موسسه بيمه: بيمه ايران و هر موسسه بيمه (مختلط، تخصصي زندگي، تخصصي غيرزندگي و اتكايي) داراي پروانه فعاليت از بيمه مركزي ج.ا.ايران.

توانگري مالي: توانايي مالي موسسه بيمه براي پوشش ريسك هاي پذيرفته شده خود است.

ريسك بيمه گري: ريسك هايي كه موسسه بيمه به دليل صدور بيمه نامه و قبولي اتكائي با آن مواجه است.

ريسك بازار: ريسك هايي كه موسسه بيمه به دليل نوسانات قيمت دارايي ها (از قبيل سهام، اوراق مالي، ارز، املاك و مستغلات) يا عدم تطابق دارايي ها با سررسيد بدهي ها با آن مواجه است.

ريسك اعتبار: ريسك هائي كه موسسه بيمه به دليل احتمال عدم انجام تعهدات مالي توسط طرف هاي معامله خود با آن مواجه است و شامل ريسك طرف تجاري و ريسك مطالبات است.

6 - ريسك طرف تجاري(بيمه گران اتكايي و مستقيم): اين ريسك ناشي از نكول طرف هاي تجاري، مربوط به عدم ايفاي تعهدات اتكايي يا مستقيم (كنسرسيوم و بيمه مشترك) در صورت بروز خسارت بيمه است.

6 - ريسك مطالبات: ريسك ناشي از عدم انجام تعهدات ساير بدهكاران موسسه بيمه اعم از بيمه گذاران، نمايندگان بيمه و ساير بدهكاران موسسه بيمه است.

ريسك عملياتي: ريسك‏ احتمال بروز زيان كه ناشي از نقصان چهار عنصر منابع انساني، سيستم ها و فرآيند هاي داخلي كسب وكار و يا ناشي از رويدادهاي خارج از موسسه بيمه باشد.

دستورالعمل: دستورالعمل محاسبه نسبت توانگري مالي موسسات بيمه كه پيوست اين آيين نامه است.

سرمايه موجود: مجموع سرمايه طبقه اول و دوم موسسه بيمه پس از اعمال اضافات و كسورات كه لازم است به شرح دستورالعمل محاسبه شود.

ريسك نما: متغيرهاي مالي كه ريسك هاي تعريف شده در ماده (۱) اين آيين‏نامه را براي مؤسسه بيمه نمايندگي مي كنند.

ضريب ريسك نهايي بيمه ‏گري: ميانگين وزني ضريب ريسك بيمه گري صنعت و ضريب ريسك بيمه گري موسسه بيمه كه با اعمال ضريب باورمندي محاسبه مي شود.

ضريب ريسك بيمه ‏گري صنعت: ضريب ريسك بيمه گري كه در ارتباط با هر يك از ريسك نماها در سطح صنعت بيمه تعيين مي شود.

ضريب ريسك بيمه‏ گري موسسه: ضريب ريسك هر يك از ريسك نماهاي بيمه گري كه با توجه به پارامترهاي محاسبه ريسك در سطح موسسه بيمه تعيين مي شود.

ضريب باورمندي: وزني است كه ميزان اهميت اثرگذاري ضريب ريسك را متناسب با ميزان بلوغ (سابقه فعاليت) موسسه بيمه تعيين مي كند.

پارامترهاي محاسبه ريسك: پارامترهايي كه بيمه مركزي در اختيار موسسات بيمه قرار داده تا اين موسسات بتوانند ضرايب ريسك بيمه گري را بر اساس صورت هاي مالي خود محاسبه نمايند.

سرمايه الزامي: حداقل سرمايه اي كه موسسه بيمه بايد براي پوشش ريسك هايي كه در معرض آن است در اختيار داشته باشد.

نسبت توانگري مالي: نسبتي است كه مقدار توانگري مالي مؤسسه بيمه را اندازه مي گيرد.

: نحوه محاسبه نسبت توانگري مالي

نسبت توانگري مالي طبق فرمول زير محاسبه مي شود: مبلغ سرمايه موجود ۱۰۰ * = نسبت توانگري مالي مبلغ سرمايه الزامي موسسه بيمه موظف است مبلغ سرمايه الزامي و مبلغ سرمايه موجود خود را طبق دستورالعمل محاسبه نمايد.

هيئت عامل بيمه مركزي مي تواند ضرايب ريسك، پارامترهاي محاسبه ريسك و ضريب باورمندي موضوع دستورالعمل را حسب ضرورت اصلاح و ضرايب جديد را به موسسه بيمه ابلاغ نمايد.

موسسه بيمه موظف است نسبت توانگري مالي خود را بصورت سالانه طبق دستورالعمل محاسبه و گزارش تفصيلي محاسبات آن را پس از حسابرسي صورت هاي مالي با تاييد محاسب فني رسمي بيمه موسسه و هيئت مديره با امضاي مديرعامل موسسه بيمه به همراه اظهارنظر كميته مديريت ريسك، حداكثر تا چهار ماه پس از پايان سال مالي جهت تاييد به بيمه مركزي ارسال نمايد. بيمه مركزي ظرف مدت دو ماه مراتب تاييد يا عدم تاييد خود را به موسسه بيمه ذي ربط اعلام مي نمايد

تبصره ؛ موسسه بيمه موظف است، در صورت اعلام بيمه مركزي نسبت توانگري مالي خود را براي ساير مقاطع زماني محاسبه و به بيمه مركزي ارائه نمايد.

: نظارت بر توانگري مالي موسسات بيمه

سطوح نظارت بر توانگري مالي موسسات بيمه به شرح ۵ سطح زير تعيين مي شوند:

: عدم مداخله: مقدار نسبت توانگري مالي موسسه بيمه برابر يا بيش از ۱۳۰ درصد است.

: برنامه ريزي شركت: مقدار نسبت توانگري مالي موسسه بيمه برابر يا بيش از ۹۰ درصد و كمتر از ۱۳۰ درصد است.

: برنامه ريزي نظارتي: مقدار نسبت توانگري مالي موسسه بيمه برابر يا بيش از ۷۰ درصد و كمتر از ۹۰ درصد است.

: كنترل مجاز: مقدار نسبت توانگري مالي موسسه بيمه برابر يا بيش از ۵۰ درصد و كمتر از ۷۰ درصد است.

: كنترل اجباري: مقدار نسبت توانگري مالي موسسه بيمه كمتر از ۵۰ درصد است.

چنانچه نسبت توانگري مالي موسسه بيمه در سطح ۲ باشد، موسسه بيمه موظف است برنامه اقدامات موثر طبق يك جدول زماني مشخص جهت افزايش سرمايه از محل آورده نقدي، كاهش پرتفوي حق بيمه و بهبود عمليات واگذاري اتكايي را به بيمه مركزي ارائه نمايد به نحوي كه نسبت توانگري مالي موسسه حداكثر تا يكسال بعد به سطح ۱ ارتقاء يابد.

چنانچه نسبت توانگري مالي موسسه بيمه در سطح ۳ باشد، مؤسسه بايد برنامه اقدامات موثر طبق يك جدول زماني مشخص در جهت افزايش سرمايه از محل آورده نقدي و اصلاح ساختار پرتفوي حق بيمه، دارايي ها و فرآيندها را به بيمه مركزي ارائه نمايد و تا قبل از تحقق اين برنامه بايد به تشخيص بيمه مركزي، اقدامات زير را انجام دهد:

كاهش پرتفوي حق بيمه يا نرخ رشد آن؛

محدود نمودن جذب نماينده؛

واگذاري اتكايي؛

كاهش هزينه هاي اجتناب پذير؛

استعلام نرخ و شرايط بيمه نامه ها از بيمه مركزي قبل از صدور بيمه نامه حسب مورد؛

تغيير در ساختار دارايي ها جهت افزايش نقدشوندگي آن ها.

چنانچه نسبت توانگري مالي موسسه بيمه در سطح ۴ باشد، موسسه بيمه موظف است برنامه اقدام سريع در جهت افزايش سرمايه از محل آورده نقدي به بيمه مركزي ارائه نمايد و تا قبل از تحقق اين برنامه بايد به تشخيص بيمه مركزي، اقدامات زير را انجام دهد:

كاهش سريع پرتفوي حق بيمه يا نرخ رشد آن؛

محدود نمودن سريع جذب نماينده؛

واگذاري سريع اتكايي؛

كاهش سريع هزينه هاي اجتناب پذير؛

استعلام نرخ و شرايط بيمه نامه ها از بيمه مركزي قبل از صدور بيمه نامه حسب مورد؛

تغيير در ساختار دارايي ها جهت افزايش نقدشوندگي آن ها

چنانچه نسبت توانگري مالي موسسه بيمه در سطح ۵ باشد، بيمه مركزي علاوه بر موارد مندرج در ماده (۸)، يكي از اقدامات ذيل را انجام خواهد داد:

ارائه پيشنهاد تعليق پروانه فعاليت موسسه بيمه در يك يا چند رشته بيمه اي به شوراي عالي بيمه؛

سلب صلاحيت مديرعامل و يك يا اقليت اعضاي هيئت مديره موسسه بيمه؛

سلب صلاحيت اكثريت اعضاي هيئت مديره و ارائه پيشنهاد انتصاب فرد واجد شرايط (داراي كليه اختيارات هيئت مديره) به عنوان سرپرست موسسه بيمه جهت تاييد در شوراي عالي بيمه؛

ارائه پيشنهاد ابطال پروانه فعاليت موسسه در يك يا چند رشته بيمه اي به شوراي عالي بيمه.

: ضمانت اجرا

در صورت ارائه ناقص داده ها و اطلاعات محاسبه نسبت توانگري مالي، عدم رعايت مهلت هاي مقرر در اين آيين نامه، خودداري از محاسبه و ارسال گزارش تفصيلي نسبت توانگري مالي، انجام محاسبات بر مبناي اطلاعات غيرواقعي و غيرمعتبر و عدم اجراي برنامه هاي موضوع مواد؛ (۶)، (۷) و (۸) و ديگر الزامات اين آيين نامه توسط هر يك از موسسات بيمه، بيمه مركزي به تناسب يك يا چند اقدام زير را انجام مي دهد:

تذكر كتبي به مديرعامل و يا هيئت مديره موسسه بيمه؛

اخطار كتبي به مديرعامل و يا هيئت مديره موسسه بيمه؛

ممنوعيت پرداخت پاداش به هيئت مديره و مديران؛

ممنوعيت پرداخت سود سهامداران مازاد بر حداقل نصاب تعيين شده در قانون تجارت؛

ممنوعيت توزيع مشاركت در منافع به نمايندگان؛

ممانعت از فروش اقساطي؛

ممنوعيت سرمايه گذاري در گزينه هاي خاص به تشخيص بيمه مركزي؛

ممانعت از توسعه فعاليت هاي بيمه اي در رشته هاي جديد؛

سلب صلاحيت مديرعامل و يا هيئت مديره موسسه بيمه؛

تعليق پروانه فعاليت موسسه بيمه در يك يا چند رشته بيمه اي با تاييد شوراي عالي بيمه؛

ابطال پروانه فعاليت موسسه بيمه در يك يا چند رشته بيمه اي با تاييد شوراي عالي بيمه و تصويب مجمع عمومي بيمه مركزي.

بيمه مركزي موظف است گزارش عملكرد سالانه اين آيين نامه توسط هر يك از موسسات بيمه را تهيه و حداكثر تا پايان مهر ماه هر سال به شوراي عالي بيمه ارائه نمايد.

اين آيين نامه جايگزين آيين نامه شماره ۶۹ و اصلاحات بعدي آن خواهد شد.