قانون اجازﮤ مبادله عهدنامه مودت منعقده بين دولتين ايران و افغانستان

مجلس شوراي ملي بدولت اجازه ميدهد كه عهدنامه مورخه 15 شوال‌المكرم سنه 1339 منعقده بين دولتين ايران و افغانستان را كه ‌مشتمل بر دوازده فصل و دو فصل الحاقيه و ضميمه باين قانون است مبادله نمايد.

متن عهدنامه ‌چون جهت جامعه اسلاميه و روابط نژادي و علايق حسن مجاورت و همسايگي دولتين ايران و افغانستان اقتضا داشت كه مراودات حسنه و روابط ‌دوستانه بين‌الدولتين بوسيله انعقاد يك عهدنامه مستحكم گردد. ‌لهذا براي اجراي اين مقصود مقدس اعليحضرت شاهنشاه ايران جناب حاج ميرزا حسن‌خان محتشم‌السلطنه وزير امور خارجه و اعليحضرت امير‌افغانستان جناب سردار عبدالعزيز خان وزير مختار و ايلچي معتمد خود را وكلاي مختار خود تعيين فرموده و مشاراليهما پس از مبادله اختيارنامه‌هاي‌رسمي خود فصول ذيل را منعقد نمودند:

از امروز ببعد دوستي صادقانه و مناسبات حسنه في‌مابين ايران و افغانستان و اتباع دولتين مزبورتين برقرار خواهد بود.

سفراي كبار و وزراي مختار و شارژدافرهاي هر يك از دولتين معظمتين متعاهدتين در دربار يكديگر از كليه حقوق و امتيازاتيكه بموجب ‌عادت و رسوم بين‌المللي معمول و مقرر شده است بهره‌مند خواهند بود.

اتباع دولتين معظمتين متعاهدتين خواه در موقع مسافرت و خواه در موقع اقامت مورد احترام واقع شده و كاملا در حمايت مأمورين دولت‌متبوعه خودشان خواهند بود .

اتباع دولتين متعاهدتين مقيم يا مسافر در ممالك همديگر تابع قوانين محلي بوده مرافعه و مناقشه و جنحه و جنايت آنها در محاكم عدليه ‌محلي ايران و افغانستان رسيدگي و تسويه خواهد گرديد مأمورين سياسي يا قنسولگري طرفين معظمين بهيچ وجه حق دخالت در مسائل قضائي اعم‌ از حقوقي و جزائي اتباع خود در خاك يكديگر نداشته و مرجع كليه دعاوي اتباع دولتين محاكم داخلي دولت متوقف‌فيها خواهد بود.

دولتين معظمتين متعاهدتين حق خواهند داشت قنسول ژنرال و قنسول و ويس‌قنسول يا وكيل قنسولگري براي اقامت در شهرهاي عمده‌ و مراكز تجارتي مملكت يكديگر مأمور نمايند ولي مأمورين مزبور وقتي شروع بانجام وظايف مأموريت خودشان خواهند نمود كه مطابق معمول ‌دولت متوقف‌فيها تصديقنامه مأموريت آنها صادر شده باشد.

اتباع دولتين در ممالك يكديگر از كليه خدمات نظامي و ساير وظايفي كه مخصوص به اتباع داخله هر دولت است معاف و مستثني‌خواهند بود.

در صورت تقصير و فرار يكي از اتباع دولتين متعاهدتين به مملكت ديگري مأمورين دولتين معظمتين حق خواهند داشت كه بوسيله‌ مجاري سياسي اعاده او را بمملكت خود تقاضا نمايند و از طرف حكومت محليه از اين مساعدت خودداري نخواهد شد وليكن مقصرين سياسي از‌اين ترتيب مستثني خواهند بود.

براي استحكام مناسبات وداديه و روابط تجارتي طرفين متعاهدتين عهود و قراردادهاي لازمه راجع بمناسبات تجارتي و رسومات‌گمركي و مبادلات پستي و تلگرافي باسرع اوقات ترتيب داده و پس از امضاء و تصديق بموقع اجرا گذارده خواهد شد.

وقع جنگ بين يكي از دولتين متعاهدتين با دولت ثالثي موجب حدوث خلل در روابط دوستي و مودت بين طرفين نبوده و طرف ديگر ‌ملتزم خواهد بود كه از تسهيل موجبات و موفقيت دولت دشمن بر طبق قوانين بيطرفي احتراز كند.

براي اينكه دوستي و اعتماد صادقانه موجود بين مملكت شاهنشاهي ايران و مملكت پادشاهي افغانستان كاملاً مشهود گردد دولتين‌متعاهدتين مصمم شده‌اند كه كليه اشكالات مهمه و اختلافات حاصله بين خود را كه بطرز مطلوبي از راه مذاكرات سياسي خاتمه‌پذير نگردد مطابق مقررات و عادات بين‌المللي مسئله را بحكميت رجوع نمايند و نيز طرفين متعهد ميشوند كه از روي صميميت كامل احكام صادره را بموقع اجرا ‌گذارند.

اين عهدنامه به نخستين بزبان فارسي نوشته ميشود.

نمايندگان طرفين متعاهدتين متعهد ميشوند كه در مدت سه ماه از تاريخ امضاء يا در صورت امكان زودتر اسناد لازمه دائر بتصديق‌ عهدنامه را در طهران يا كابل مبادله نمايند. بناء عليهذا نمايندگان طرفين متعاهدتين اين عهدنامه را امضاء و مهر نمودند. ‌طهران بتاريخ 15 شهر شوال المكرم 1339 مطابق اول سرطان 1300 ‌امضاء: وزير امور خارجه دولت عليه ايران (‌حسن محتشم‌السلطنه). ‌امضاء: عبدالعزيز سفير دولت عليه افغانستان.

مقصود از عبارت فصل سوم اين عهدنامه (‌اتباع دولتين معظمتين متعاهدتين خواه در موقع مسافرت و خواه در موقع اقامت مورد احترام ‌واقع شده كاملا در حمايت مأمورين دولت متبوعه خودشان خواهند بود) اين است كه مأمورين دولت متبوعه ميتوانند در حدود قوانين جاريه مملكت‌ متوقف‌فيها با مراجعه بمأمورين مملكت مزبوره تسهيلاتي براي اتباع خودشان فراهم نمايند.

طوائف و ايلاتي كه سابقاً از افغانستان بايران آمده‌اند اعم از بربري و غيره كمافي‌السابق تبعه ايران ميباشند. بربريهائي كه قصد مسافرت بخاك افغانستان را داشته باشند بدون آنكه تذكره‌هاي خود را بامضاي مأمورين افغانستان مقيمين ايران برسانند حق ورود بخاك افغانستان را ‌نخواهند داشت طوائف سرحدنشين كه در خاك دولتين ييلاق و قشلاق مي‌نمايند در مدت توقف در خاك ايران با آنها معامله تبعه ايران و در مدت‌توقف در افغانستان معامله تبعه افغانستان خواهد شد. ‌افرادي كه از افغانستان قبل از تأسيس سفارت دولت افغانستان در طهران بايران آمده و سكني اختيار كرده‌اند كمافي‌السابق تبعه ايران ميباشند تجاري‌كه فقط براي معاملات تجارتي از افغانستان بايران مسافرت نموده و در ايران اقامت دائمي اختيار نكرده‌اند و نيز بموجب اسناد محقق است كه در‌دوائر رسمي ايران با آنها معامله تبعه ايران نشده است تبعه افغانستان شناخته خواهند شد. ‌

همچنين طوائف و ايلاتي كه سابقاً از ايران بافغانستان رفته اند كمافي السابق تبعه دولت متوقف فيها ميباشند و بدون اينكه تذاكر خود را بامضاي مأمورين ايران برسانند حق ورود بخاك ايران را نخواهند داشت چنانكه همين ترتيب نظيراً موافق فصل دوم الحاقي نسبت بكليه طوائف و ايلاتي كه سابقاً از افغانستان بايران آمده اند مجري خواهد شد افرادي كه از ايران قبل از تأسيس سفارت ايران در كابل بافغانستان رفته سكني اختيار كرده اند كمافي السابق تبعه افغانستان شناخته ميشوند تجاري كه فقط براي معاملات تجارتي از ايران بافغانستان مسافرت نموده اند و در افغانستان اقامت دائمي اختيار نكرده اند و نيز بموجب اسناد محقق است كه در دواير رسمي افغانستان بآنها معامله تبعه افغانستان نشده است تبعه ايران شناخته خواهند شد.