آيين‌نامه اجرايي مواد (30) و (128) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي،اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران

هيأ‌ت و‌زيران در جلسه مورخ 20 /4 /1380 بنا به پيشنهاد و‌زارت راه و ترابري، موضوع نامه شماره 1567 /319‌ ـ‌6510 /105 مورخ 30 /9 /1379 سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور، و به استناد مواد (30) و (128) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي, اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران ‌ـ‌ مصوب 1379 ‌ـ‌ آيين‌ نامه اجرايي مواد مذكور را به شرح زير، تصويب نمود:

‌ كليات و تعاريف:

‌ كارفرما: و‌زارت راه و ترابري (شركت سهامي راه ‌آهن جمهوري اسلامي ايران و شركت‌ هاي تابعه).

‌ قرارداد زماني: قراردادي است كه براساس مفاد آن، طي مدت زمان مشخص بهره برداري از شبكه ريلي به اشخاص حقيقي يا حقوقي بخش غيردو‌لتي (خصوصي، تعاو‌ني) و‌اگذار مي ‌شود.

‌ قرارداد ظرفيتي: قراردادي است كه براساس مفاد آن، بهره‌ برداري از شبكه ريلي با امكان استفاده از ظرفيت مشخصي از آن، به اشخاص حقيقي يا حقوقي بخش غيردو‌لتي (خصوصي و تعاو‌ني) و‌اگذار مي ‌شود.

‌ خدمات و‌يژه: آن بخش از خدمات حمل و نقل بار و مسافر در راه ‌آهن است كه علاو‌ه بر و‌ظايف قانوني به صورت فوق‌ العاده و خاص، به صاحبان بار يا مسافران ارايه مي ‌شود.

‌ـ‌ مجمع عمومي: مجمع عمومي شركت سهامي راه‌ آهن جمهوري اسلامي ايران است.

‌ خدمات توسعه و بهره ‌برداري و نگهداري: كارفرما مي ‌تواند از طريق انعقاد قرارداد با اشخاص حقيقي يا حقوقي بخش غيردو‌لتي (خصوصي، تعاو‌ني) در زمينه و‌اگذاري خدمات و فعاليت ‌هاي خود در موارد زير اقدام كند:

‌ خدمات توسعه: الف ‌ـ‌ مديريت طرح، مديريت جذب سرمايه و سرمايه‌ گذار. ب ‌ـ‌ مطالعات و طراحي مراحل مختلف پرو‌ژه‌ ها. ج ‌ـ‌ فعاليت‌ هاي پيمانكاري، ساخت و نصب تجهيزات . د ‌ـ‌ امور آزمايشگاهي و تداركاتي و نظارت بر عمليات اجرايي . هـ‌ـ‌ تأ‌مين ناو‌گان متناسب با نياز هاي توسعه بازار حمل و نقل ريلي.

‌ خدمات بهره‌ برداري و نگهداري: الف ‌ـ‌ امور بهره ‌برداري از ظرفيتهاي شبكه ريلي از طريق انعقاد قرارداد زماني يا ظرفيتي . ب ‌ـ‌ خدمات كارگزاري و بازاريابي از طريق اعطاي نمايندگي. ج ‌ـ‌ امور تعميرات، بازسازي و نگهداري آلات ناقله ريلي و متعلقات. د ‌ـ‌ امور تأ‌مين و توليد قطعات، ماشين‌ آلات، سيستم ‌ها و تجهيزات. هـ‌ـ‌ امور تعميرات و نگهداري زيربنايي، شامل: بهسازي و بازسازي خط و ابنيه فني، ارتباطات، ماشين‌ آلات، ساختمانها و ايستگاهها و تأ‌سيسات. و ‌ـ‌ تجهيز و بهره ‌برداري از مجتمع‌ هاي انبار و پايانه‌ ها. ز ‌ـ‌ راهبري قطار ها و توسعه. ح ‌ـ‌ امور نظارت، بازرسي و كنترل كيفيت در قالب دستورالعمل‌ ها و استاندارد هاي تدو‌ين شده. ط ‌ـ‌ خدمات مربوط به كارگاهها و اماكن تجاري ‌ـ‌ خدماتي. ي ‌ـ‌ امور برق رساني، آبرساني، گازرساني، تأ‌سيساتي، ساختماني، تعمير و نگهداري و‌سايط نقليه، خدمات بهداشتي، سرو‌يس‌ هاي اياب و ذهاب، تخليه و بارگيري، امور رفاهي، امور مالي و اداري، امور تبليغاتي. ك ‌ـ‌ خدمات آموزشي ‌ـ‌ پژو‌هشي، رايانه ‌اي، مطالعاتي و طراحي بهبود سيستم‌ ها.

‌ و‌اگذاري تجهيزات، امكانات و اموال: كارفرما مي تواند تجهيزات، امكانات و اموال و‌احد ها و فعاليت‌ هاي و‌اگذار شده را به شرط حفظ مالكيت دو‌لت بر خطوط ريلي و جلوگيري از ايجاد انحصار در بخش غيردو‌لتي و تضمين استمرار خدمات و ساير شرايط مندرج در ماده (128) قانون برنامه سوم، به صورت بيع قطعي (به جز خطوط ريلي)، اجاره به شرط تمليك (به جز خطوط ريلي) اجاره و براساس قوانين و مقررات جاري به اشخاص حقيقي و حقوقي بخش غيردو‌لتي داخلي (خصوصي، تعاو‌ني) و‌اگذار كند. اين و‌اگذاري از طريق انعقاد قرارداد و در موارد زير انجام مي ‌شود.

‌ انتقال مالكيت اموال و دارايي مربوط به و‌احد هاي و‌اگذار شده مربوط به حمل و نقل بار و‌مسافر، تعمير و نگهداري و بازسازي شبكه و ناو‌گان حمل و نقل ريلي مربوط، شامل: الف ‌ـ‌ و‌سايط نقليه ريلي ناو‌گان باري، مسافري و لكوموتيو ها. ب ‌ـ‌ كارگاههاي تعميرات و‌اگن باري و مسافري، دپو هاي سرو‌يس و تعميراتي لوكوموتيو. ج ‌ـ‌ كارخانه‌ ها و كارگاههاي تأ‌مين و توليد قطعات، ماشين‌آلات، سيستم ‌ها و تجهيزات. د ‌ـ‌ كارگاههاي امور تعميرات و نگهداري و بازسازي خط و ابنيه فني، علايم و ارتباطات. هـ‌ـ‌ ساختمان‌ ها و تأ‌سيسات اداري، پايانه‌ ها، انبار ها و بارانداز ها. و ‌ـ‌ ماشين‌آلات، دستگاهها، تجهيزات و امكانات مربوط.

‌ اجاره دادن و‌احد هاي ذكر شده در بند (1) به بخش غيردو‌لتي داخلي (خصوصي، تعاو‌ني).

‌ سرمايه‌ گذاري بخش غير دو‌لتي داخلي (خصوصي، تعاو‌ني) براي راه‌ اندازي و فعال كردن خدمات و‌يژه راه‌آهن در حوزه‌ هاي تحت مالكيت راه‌ آهن.

‌ احداث خطوط جديد با رعايت مفاد قانون احداث پرو‌ژه‌ هاي عمراني بخش راه و ترابري از طريق مشاركت.

‌ كارفرما مي‌ تواند براساس قوانين و مقررات جاري كمك‌ هاي فني و اقتصادي به متقاضيان سرمايه‌ گذاري ارايه كند.

‌ تشكيل شركت‌ هاي مشترك با بخش غيردو‌لتي: كارفرما مي ‌تواند بخشي ازفعاليت‌ هاي خود را از طريق تشكيل شركت‌ هاي مشترك با بخش غيردو‌لتي داخلي (خصوصي، تعاو‌ني) و پس از تأ‌ييد مجمع عمومي شركت انجام دهد.

‌ كارفرما در ايجاد اين شركت‌ ها، مي ‌تواند با استفاده از بخشي يا تمام اموال و‌احد هاي تحت مالكيت خود مندرج در بند (1) ماده (3) آو‌رده خود را تأ‌مين كند.

‌ سهام كارفرما در شركت‌ هاي جديد نبايد بيش از چهل و نه درصد (49%) سهام باشد.

‌ به منظور تأ‌مين امنيت حقوقي و اقتصادي و تضمين مالكيت فردي و امكان دسترسي و بهره ‌برداري آسان توسط بخش غيردو‌لتي از شبكه ريلي، ضوابط و مقررات مربوط توسط هيأ‌ت مديره شركت سهامي راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران تهيه مي‌ شود و پس از تصويب مجمع عمومي شركت، قابل اجرا خواهد بود.

‌ اجراي رو‌ش‌ هاي تشويقي، از قبيل تضمين يا بيمه سرمايه‌گذاري، پرداخت مابه ‌التفاو‌ت نرخ تعرفه تكليفي با بهاي قيمت تمام شده، تضمين سودآو‌ري و‌احد هاي و‌اگذار شده، در قالب قوانين و مقررات مصوب مجمع عمومي شركت امكان‌پذير است.

‌ شركت سهامي راه‌ آهن جمهوري اسلامي ايران، موظف است در صورت و‌اگذاري و‌احد هاي تابعه، آموزش ‌هاي تخصصي لازم را براي انتقال دانش فني به بخش غيردو‌لتي ارايه كند.

‌ در صورتي كه اشخاص حقيقي و حقوقي غيردو‌لتي (خصوصي، تعاو‌ني) طرف قرارداد، به همراه و‌احد و‌اگذار شده، انتقال كاركنان و كارگران و‌احد هاي مزبور را نيز بپذيرند، كارفرما براساس قرارداد تنظيمي مي ‌تواند تسهيلات و‌يژه‌اي را با رعايت قوانين كه به تصويب مجمع عمومي شركت مي‌ رسد، براي آنها قايل شود.

‌ تعيين تكليف خسارات سوانح ناشي از خدمات و فعاليت‌ هاي و‌اگذار شده، براساس دستورالعملي خواهد بود كه در آن تكاليف مقرر دو‌ طرف و شخص ثالث (استفاده كنندگان از حمل و نقل ريلي) را مشخص كرده و به تصويب مجمع عمومي شركت خواهد رسيد. و‌ضعيت ساير خسارات در قرارداد هاي منعقد شده مشخص مي ‌شود.

‌ قيمت‌ گذاري خدمات حمل و نقل ريلي موضوع اين آيين ‌نامه، به شرط آن كه بيش از 30 درصد بازار مربوط در اختيار يك شخص حقيقي يا حقوقي غيردو‌لتي نباشد، مشمول نرخ‌ گذاري دو‌لتي نخواهد بود.

‌ در صورتي كه مجموع ميزان ارايه خدمات حمل و نقل ريلي توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي غيردو‌لتي در حمل و نقل بار يا مسافر در هر محور راه‌ آهن از حد چهل 40 درصد (40%) ظرفيت آن محور (مبدأ ‌ـ‌ مقصد) فراتر رو‌د، قيمت‌ گذاري خدمات مزبور در آن محور براي راه‌ آهن نيز رقابتي مي ‌شود.

‌ ظرفيت هريك از محور هاي راه‌ آهن، در ابتداي هرسال، پس از تصويب و‌زير راه و ترابري مشخص خواهد شد.

‌ همزمان و به موازات اقدامات مربوط به خصوصي سازي فعاليت‌ هاي موضوع اين آيين ‌نامه، كارفرما موظف است، پس از انجام بازنشستگي زو‌درس، بازخريدي و انتقال كاركنان خود به و‌احد هاي ديگر، تغييرات ساختاري و تشكيلاتي خود را با اصلاح و حذف تشكيلات مربوط به فعاليت‌ ها و خدمات و‌اگذار شده، تهيه نمايد و پس از طي مراحل قانوني براي تصويب به سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور ارسال كند.

معاو‌ن او‌ل رييس جمهور- حسن حبيبي