برنامه راهبردي ارتقاء سرمايه اجتماعي و اعتماد عمومي (جلسه 839 مورخ 1404/04/31 شوراي فرهنگ عمومي كشور)

مقدمه سرمايه اجتماعي يكي از بنيادي ترين بنيان هاي انسجام اجتماعي و كاهش آن، تهديدي جدي براي همبستگي ملي، رضايت عمومي، مشاركت سازنده و اعتماد به نهادهاست. در همين راستا، شوراي فرهنگ عمومي به عنوان نهادي بين حوزه اي در سياست گذاري فرهنگي، مسئله سرمايه اجتماعي را به عنوان يكي از اولويت هاي سه گانه خود در دوره جديد، در قالب سه مؤلفه اصلي پيگيري مي كند: ۱. اعتماد عمومي۲. مشاركت اجتماعي۳. ارزش ها و هنجارهاي اجتماعي

شناخت علمي و مسئله محور از مؤلفه هاي اصلي سرمايه اجتماعي در ايران

طراحي راهبردهاي فرهنگي مؤثر براي ارتقاء اعتماد، مشاركت و همگرايي اجتماعي

ارتقاء نقش شوراي فرهنگ عمومي در هماهنگي نهادي و گفتمان سازي هاي فرهنگ عمومي

2 - سرمايه اجتماعي: سرمايه اجتماعي «شبكه روابط، تعهدات و اعتماد اجتماعي» است كه موجب تحقق اهداف افراد، گروه ها، سازمان ها و دولت ها مي شود. سرمايه اجتماعي تعريف مستقل و واحدي ندارد و مولفه هاي آن همواره در معرض بازسازي و بازتعريف قرار داشته اند.

2 - اعتماد: اعتماد ثابت ترين و مهمترين مولفه در پيمايش هاي سرمايه اجتماعي و به معناي اطمينان خاطر از اشخاص حقيقي يا حقوقي، نهادها يا عملكرد آنهاست. اعتماد، به عنوان منبعي تلقي مي شود كه تعاون و همكاري را در بين اعضاي يك اجتماع يا شبكه اجتماعي ترويج مي كند.

2 - مشاركت اجتماعي: مشاركت اجتماعي درگيري ذهني و عاطفي اشخاص در موقعيت هاي گروهي است كه كنشگران را برمي انگيزاند تا براي دستيابي به اهداف جمعي، يكديگر را ياري نمايند و در مسئوليت كار شريك شوند.

2 - ارزش ها و هنجارها: ارزش ها نوعي درجه بندي، طبقه بندي و امتياز بندي يك پديده از خوب تا بد و يا مثبت و منفي است و هنجارها، ظرف ها و قالب هايي هستند كه ارزش ها در آن ريزش نموده و از اين طريق در رفتار و عمل تجلي يافته و به سان قواعد رفتاري،كنش انساني را تنظيم مي كند. ميزان نهادينه بودن و نيز گستره و شموليت ارزش ها و هنجارها، با ميزان سرمايه اجتماعي جامعه رابطه مستقيم دارد. بدين معني كه هرچه تقيد اعضاي يك جامعه به ارزش ها و هنجارها بيشتر بوده و هر اندازه كه از عموميت و شموليت بيشتري در ميان اعضاي جامعه برخوردار باشند؛ به همان ميزان سرمايه اجتماعي نيز در آن جامعه بيشتر و گسترده تر است.

3 - دستگاه اصلي دستگاه اصلي مسئوليتِ تهيه و تدوين پيش نويس سياست گذاري ها و اقدامات، برنامه ريزي و تقسيم امور ميان دستگاه هاي موظف و تصويب آن در كارگروه، انجام امور هماهنگي با دستگاه موظف و نيز پايش و نظارت بر اجراي اقدامات در دستگاه ها و در نهايت گزارش دهي به وزارت كشور كه مسئول اجراي اين برنامه است، را بر عهده دارد.

3 - دستگاه موظف دستگاه موظف، عهده دار انجام امور محوله از دستگاه اصلي است. مسئوليت برنامه ريزي و تقسيم كار داخلي در حيطه وظايف دستگاه موظف است. دستگاه موظف بايستي سه ماه يك بار گزارش اقدامات انجام شده را به دستگاه اصلي ابلاغ نمايد.

4 - دستگاه مجري وزارت كشور مسئول اجراي «برنامه راهبردي ارتقاء سرمايه اجتماعي و اعتماد عمومي» است.

3 – [2 - 4] دستگاه ناظر دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي كشور به عنوان ناظر«برنامه راهبردي ارتقاء سرمايه اجتماعي و اعتماد عمومي» است.

راهبردها و اقدامات مرتبط با مسئله «كاهش اعتماد عمومي در سطح ميانه (نهادها و سازمان ها)» راهبردها اقدامات دستگاه اصلي دستگاه موظف ارتقاي شفافيت و پاسخگويي نهادها و سازمانها اگاه سازي جامعه نسبت به وظايف و مسئوليت هاي نهادها و سازمان ها و حقوق شهروندي سازمان صدا و سيما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - وزارت كشور - وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري - شهرداري ها رفع موانع و اجرايي سازي «نظامنامه پيوست فرهنگي» براي كليه طرح هاي مهم و كلان سازمان برنامه و بودجه - دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي - وزارت كشور - شهرداري ها تسهيل دسترسي خبرنگاران و فعالان رسانه اي به اطلاعات حوزه تخصصي مربوطه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - دبيرخانه شوراي اطلاع­رساني دولت - دستگا هاي اجرايي برگزاري نشست هاي گفتگوي مستقيم مسئولين با مردم در ادارات، مساجد، سراهاي محله و دانشگاه ها و سكوهاي فضاي مجازي و... و اطلاع رساني عمومي وزارت كشور - وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري – شهرداري ها - ستادهماهنگي كانون هاي فرهنگي، هنري مساجد - سازمان صدا و سيما تقويت مشاركت و نظارت مردمي تفويض امور قابل واگذاري به استان ها و شهرستان ها و تقويت نقش شوراها و تشكل هاي مردم نهاد (حلقه ها و نهادهاي واسط) با هدف مردمي سازي مديريت محلي وزارت كشور دستگاه هاي اجرايي آموزش و ارتقاء مهارت مسئولان محلي در حوزه حكمراني وزارت كشور - سازمان امور اداري و استخدامي - سازمان مديريت و برنامه ريزي – شهرداري ها تقدير از فعالان محلي و شهروندان مشاركت جو با پاداش­هاي غيرمادي وزارت كشور - شهرداري ها - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي استفاده از ظرفيت سازمان هاي مردم نهاد در ساختار سياستگذاري، برنامه ريزي، اجرا و نظارت در دستگاه هاي دولتي و عمومي وزارت كشور دستگاه هاي اجرايي تشكيل سامانه رصد و پيگيري وعده هاي كارگزاران دستگاه هاي دولتي با استفاده از گزارش­هاي مردمي و اطلاع رساني عمومي گزارش ها به صورت مستمر و بي طرفانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سازمان صدا وسيما اتخاذ رويكرد فعال رسانه اي برنامه ريزي و مديريت توليد محتواي حرفه اي (مستند، اينفوگرافيك، كليپ كوتاه) با روايت هاي واقع محور از عملكرد نهادهاي داخلي و انتشار هدفمند در پلتفرم هاي جهاني (تلگرام، يوتيوب، توييتر) و نيز رسانه هاي عمومي داخلي و خارجي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - سازمان صداوسيما - حوزه هنري - ساير نهادهاي فرهنگي، تبليغي و رسانه اي و كليه روابط عمومي نهادها تشكيل تيم هاي مطالعاتي حرفه­اي متشكل از متخصصان ارتباطات، روان شناسي اجتماعي براي پاسخ فوري به كمپين هاي تخريبي و جنگ شناختي دشمن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - سازمان صدا و سيما - خبرگزاري ها - شوراي اطلاع رساني دولت ارتقاي سواد رسانه اي عمومي آموزش و ارتقاي سواد رسانه جامعه از طرق مختلف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - سازمان صدا و سيما -وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات - سازمان تبليغات اسلامي - سازمان بسيج مستضعفين -ستاد هماهنگي كانون هاي فرهنگي، هنري مساجد

راهبردها و برنامه هاي مرتبط با مسئله «كاهش اعتماد به گروه هاي مرجع (سياستمداران، روحانيت)» راهبردها اقدامات دستگاه اصلي دستگاه موظف مقابله با تصويرسازي منفي رسانه هاي داخلي و خارجي توليد محتواي حرفه اي (مستند، اينفوگرافيك، كليپ كوتاه) با روايت هاي واقع محور از عملكرد مثبت نخبگان و گروه هاي مرجع و انتشار هدفمند در پلتفرم هاي داخلي و جهاني (تلگرام، يوتيوب، توييتر) سازمان صدا و سيما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - سازمان تبليغات اسلامي - نهادهاي فرهنگي و تبليغي - سازمان بسيج مستضعفين پرهيز از انزوا و پيوند با جامعه برگزاري جلسات مستمر روحانيون و مسئولين با مردم در محلات (مساجد، سراهاي محله، فرهنگسراها) و فضاي مجازي براي بحث آزاد پيرامون مسائل روز - سازمان تبليغات اسلامي - واحد ارتباطات مردمي دولت و وزارت خانه ها - شهرداري ها - نهادهاي مرتبط -ستاد هماهنگي كانون هاي فرهنگي، هنري مساجد

جدول راهبردها و برنامه هاي مرتبط با «كاهش عضويت مردم در نهادهاي داوطلبانه» راهبردها اقدامات دستگاه اصلي دستگاه موظف آگاه سازي عمومي و تربيت شهروند مشاركت جو تدوين و اجراي «برنامه ملي آموزش مشاركت اجتماعي» در مدارس، دانشگاه ها، مساجد و فرهنگسراها وزارت كشور - وزارت آموزش و پرورش -وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - وزارت علوم تحقيقات و فناوري - ستاد هماهنگي كانون هاي فرهنگي، هنري مساجد - سازمان بسيج مستضعفين -سازمان تبليغات اسلامي - شهرداري ها تشويق، حمايت و تقويت زمينه­ هاي عضويت و ميدان داري نوجوانان و جوانان در تشكل­ هاي دانش آموزي، دانشجويي، مسجدي، فرهنگي و اجتماعي داوطلبانه آگاه سازي عمومي از نقش و كاركردهاي تشكل هاي اجتماعي از طريق رسانه هاي جمعي و معرفي پروژه هاي موفق آنها سازمان صدا و سيما - وزارت كشور - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - شهرداري ها انگيزه سازي و ايجاد سازوكارهاي تشويقي تقويت «نظام انگيزشي حمايتي» از جمله اتصال فعاليت داوطلبانه رسمي به مزاياي اجتماعي وزارت كشور - سازمان امور اداري و استخدامي - وزارت ورزش و جوانان - سازمان محيط زيست - نهادهاي صادر كننده مجوز توانمندسازي تشكل ها تدوين «نشان كيفيت تشكل هاي اجتماعي» بر اساس رتبه بندي حرفه اي وزارت كشور - نهادهاي مرتبط گسترش كمي و كيفي آموزش اعضاي تشكل هاي مردم نهاد جهاد دانشگاهي - وزارت علوم، تحقيقات و فناوري - دانشگاه آزاد اسلامي - وزارت كشور شبكه سازي از سازمان هاي مردمي و تشويق آنها به فعاليت اجتماعي مستمر، موثر و نظارت محور وزارت كشور تقويت جايگاه و اصلاح ساختار تشكل ها پيگيري تصويب لايحه قانون­ تشكل هاي اجتماعي وزارت كشور معاونت حقوقي رياست جمهوري رفع موانع ساختاري فرآيند صدور مجوزها و حمايت ها از تشكل هاي اجتماعي وزارت كشور - وزارت ورزش و جوانان - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - نهادهاي مرتبط تمهيد و تشويق ايجاد تشكل هاي تخصصي در راستاي مشاركت در فرآيندهاي تصميم ساز پروژه هاي فرهنگي اجتماعي محله محور وزارت كشور

راهبردها و اقدامات مرتبط با مساله «كمبود امكان و فضاي گفت وگوي عمومي ميان مردم و نهادها» راهبردها اقدامات دستگاه اصلي دستگاه موظف نهادينه سازي گفتگوي مؤثر دولت با مردم تدوين و اجراي «طرح گفتگوي ملي» مسئولين در پنج سطح: كشوري، استاني، شهر، روستا و محلات با مردم، صاحبنظران، تشكل هاي سياسي و اجتماعي و... وزارت كشور سازمان امور اداري و استخدامي ايجاد خانه گفت وگوي دانشجويي و تقويت كرسي هاي آزادانديشي در فضاي دانشگاهي جهاد دانشگاهي - وزارت علوم، تحقيقات و فناوري - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - دانشگاه آزاداسلامي - نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها تقدير از نقدها و پيشنهادهاي برتر درباره نهادهاي حاكميتي مبتني بر نظرسنجي مستقيم از صاحبنظران، فعالان، رسانه ها، مراكز علمي و تشكل هاي اجتماعي، دبيرخانه شوراي اطلاع رساني دولت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تقويت فرهنگ گفتگو در سطح جامعه آموزش دانش و مهارت گفتگوي عمومي به دانش آموزان در تمام سطوح وزارت آموزش و پرورش دستگاه هاي علمي و فرهنگي توانمندسازي و ارتقاء مهارت­هاي مبلغان ديني و طلاب به تبليغات گفتگو محور مديريت حوزه هاي علميه سازمان تبليغات اسلامي برگزاري نشست هاي مداوم گفتگوي اجتماعي، قومي، مذهبي و تخصصي براي زدودن سوء تفاهم ها و همگرايي وزارت كشور - سازمان صدا و سيما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - وزارت ورزش و جوانان - نهادهاي آموزشي و تبليغي

راهبردها و اقدامات مرتبط با مسئله « پاسداشت و تقويت اصالت و هويت ايراني اسلامي» راهبردها اقدامات دستگاه اصلي دستگاه موظف تثبيت گفتمان هويت ملي و اسلامي بسيج تشكل هاي مردمي و سازمان هاي مردم نهاد براي تقويت روحيه همدلي، اميد و مشاركت وزارت كشور دستگاه هاي علمي و فرهنگي طراحي بسته جامع فرهنگي - رسانه اي براي تقويت و بازنمايي نمادهاي وحدت و وفاق ملي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - سازمان صدا و سيما - سازمان تبليغات اسلامي - حوزه هنري تقويت و استمرار فضاي اميد و اعتماد ملي با تكيه بر روايت دستاوردها، تكريم اسطوره هاي ايثار، شهداي مقاومت و مدافعان ميهن و ميدان بنياد شهيد و امور ايثارگران - سازمان صدا و سيما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - سازمان تبليغات اسلامي - حوزه هنري پيشگيري از قطبي سازي اجتماعي وتخريب روحيه مقاومت، اعتماد ملي و مقابله با جنگ رواني و تبليغاتي دشمنان وزارت كشور - سازمان صدا و سيما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - وزارت ورزش و جوانان - نهادهاي آموزشي و تبليغي

اين برنامه در جلسات 830 مورخ 1403/11/16 و 838 مورخ 1403/04/17 و 839 مورخ 1404/04/31 شوراي فرهنگ عمومي مطرح و مورد بررسي قرار گرفت و در جلسه 839 مورخ 1404/04/31 به تصويب رسيد و پس از ابلاغ توسط وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و رييس شوراي فرهنگ عمومي كشور لازم الاجراست.

دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي كشور