مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در خصوص طرح جامع شهر همدان

شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران درجلسه مورخ 1402/10/4 مصوبه جلسه مورخ 1401/12/25 شوراي برنامه ريزي و توسعه استان همدان موضوع "طرح جامع شهر همدان" را با توجه به صورتجلسه مورخ 1402/8/28 كميته فني شماره يك مورد بررسي قرار داد و ضمن تصويب كليات مقرر نمود اسناد طرح با اعمال اصلاحات به شرح زير ابلاغ گردد:

جمعيت شهر به جهت حداكثر هماهنگي جمعيت و افق طرح با طرح هاي فرادست و روند گذشته، سقف جمعيتي شهر براي افق ۱۴۱۵ با لحاظ الحاقات روستاهاي علي آباد پشت شهر، قاسم آباد و حسن آباد شورين معادل ۷۲۱ هزار نفر مورد تائيد قرار گرفت.

محدوده شهر

در نيمه شمالي شهر قريب به 2 هزار هكتار اراضي زراعي و باغي مرغوب بدون نياز و ضرورت شهرسازانه با كاربري تحت عنوان باغات ويژه و يا حريم رينگ (150 متر از طرفين) به محدوده شهر الحاق شده اند. اين در حالي است كه بخش عظيمي از اراضي الحاقي اراضي زراعي يا باغي درجه يك، يكپارچه و در چرخه توليد محصولات زراعي است. لذا ضمن مخالفت با الحاق مذكور مقرر شد خط محدوده در سمت شمال شهر حد فاصل محور ملاير تا محور سنندج بر محدوده مصوب قبلي با لحاظ محدوده هاي الحاقي روستاهاي علي آباد پشت شهر، قاسم آباد و حسن آباد شورين منطبق شود .

محدوده كوي پرواز مطابق مصوبه مورخ ۱۴۰۲/۳/۱ شوراي عالي به صورت ناحيه منفصل شهري تثبيت گردد .

با الحاق روستاي گراچقا، با عنايت به انفصال كالبدي، وجود حيات روستايي و عدم ضروت فني به محدوده مخالفت گرديد.

با عنايت به محدوديت توسعه افقي شهر همدان در سمت جنوب به دليل وجود ارتفاعات و رود دره الوند و در سمت شمال به دليل وقوع اراضي زراعي بسيار مرغوب، مقرر شد الحاق منفصل اراضي با مالكيت دولت و شهرداري در شمال شرق محدوده در مجاور جاده دسترسي به ايستگاه راه آهن موجود به منظور بهره گيري به عنوان ناحيه منفصل شهري در توسعه ميان مدت شهر در دستور كار بررسي مرجع استاني قرار گرفته و در صورت اخذ مصوبه استان در اسناد ابلاغي طرح لحاظ شود .

محدوده بافت فرسوده (ناكارآمد) بر اساس آخرين مصوبات كميسيون ماده ۵ ملاك عمل مي باشد .

كاربري اراضي

اراضي مربوط به پادگان قهرمان و ساير عرصه ها و اماكن در اختيار وزارت دفاع و نيروهاي مسلح، با كاربري نظامي در حريم و محدوده تثبيت شود. هرگونه اقدام در خصوص آنها موكول به طي فرآيند قانوني مطابق قانون انتقال پادگان ها خواهد بود .

درخصوص عرصه تخصيص يافته به كاربري موسوم به طرح هاي موضوعي و موضعي با توجه به مغايرت با مصوبات قبلي شورا مقرر شد :

بخش هاي داراي طرح مصوب " مصوبات موردي كميسيون ماده ۵ يا طرح تفصيلي " عينا منعكس شود .

ساير قسمت ها با توجه به نوعيت عموما زراعي آنها با "كاربري باغات و كشاورزي" در طرح تثبيت شود .

با عنايت به كمبود سرانه فضاي سبز، كليه عرصه هاي مصوب در طرح تفصيلي بر اساس آخرين مصوبات كميسيون ماده ۵ عينا در طرح جديد تثبيت گردد. در اين خصوص تامين حداقل سرانه ۸ متر مربع براي كاربري پارك و فضاي سبز مورد تاكيد مي باشد .

ضمن تاكيد بر اعمال حريم و بستر رودخانه هاي متداخل با محدوده شهر مطابق نظر آب منطقه اي لازم است خروجي طرح تهيه شده براي ساماندهي رود دره هاي جنوبي شهر در محدوده شهر پس از تاييد كميسيون ماده ۵ در اسناد طرح منعكس شود. همچنين بر احياء رودخانه آلوسگرد به عنوان يكي از عناصر سازماندهي كالبدي شهر و جلوگيري از تبديل آن به كانال شهري تاكيد مي شود .

تا تهيه و ابلاغ طرح در حال تهيه براي بافت تاريخي شهر، محدوده بافت تاريخي و ضوابط آن دقيقا بر اساس ابلاغ وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي در اسناد طرح اعم از نقشه كاربري اراضي و مجلد ضوابط و مقررات منعكس شود .

شبكه معابر

با عنايت به وجود كنارگذر مصوب و در حال اجرا در سرتاسر عرصه شمال شهر، عملا نياز شهر براي انتقال بار ترافيك برون شهري در شرق (محور ملاير)، شمال (محور تهران) و غرب (محور سنندج) از كنارگذر مذكور مرتفع خواهد شد. با اين حال به جهت حفظ ساختار شعاعي شبكه معابر شهر و بهبود و تكميل عملكردي رينگ هاي اول و دوم، مقرر شد مسير رينگ سوم صرفا در سمت شمال محور ملاير تا محور سنندج با بررسي مجدد اداره كل راه و شهرسازي و در هماهنگي با استانداري و شهرداري در حداكثر تماس با بدنه شهري موجود به شرح زير اصلاح و پس از تائيد دبيرخانه شوراي عالي در اسناد طرح لحاظ گردد .

در سمت شرق پس از اتصال با محور ملاير در انطباق با بلوار موجود دانشگاه آزاد .

در سمت شمال از طريق انطباق با شبكه معابر موجود و پيشنهادي طرح در اتصال با بدنه شهري شهرك مدني (جنوب روستاي حسن آباد شورين) و در ادامه در حد فاصل بافت روستاي علي آباد پشت شهر و شهرك فرهنگيان .

در سمت غرب در اتصال حداكثر با بافت موجود شهرك وليعصر تا جاده سنندج .

معبر فوق با نقش بزرگراه شهري و با عرض پوسته ۶۰ متري طراحي و به منظور حفظ ساختار توسعه و فضاي شهري در بلند مدت اجرا خواهد شد و در اولويت اجراي كوتاه مدت قرار ندارد .

با عنايت به انجام مطالعات جامع ترافيك شهر لازم است در خصوص تغييرات شبكه پيشنهادي، طبقه بندي معابر، طرح هاي تعريض سطح مقطع، بازگشايي معابر جديد، تقاطعات غيرهمسطح و شبكه حمل و نقل همگاني هماهنگي لازم بين دو طرح اعمال گردد .

با توجه به اينكه طرح حفاظت و احياء بافت تاريخي شهر همدان در حال تهيه است، مقرر شد موضوع مديريت ترافيك محدوده مذكور با رصد مولفه هاي شهرسازي و ترافيكي و ميراثي به صورت يكپارچه تعيين تكليف شود. تا زمان تهيه و تصويب طرح فوق در هسته مركزي شهر با عنايت به طرح هاي پيشين شبكه معابر شعاعي محدود به رينگ اول شهر به صورت معبر اشتراكي براي حمل و نقل عمومي (همگاني و تاكسي و...) و حمل و نقل غيرموتوري و محدوديت استفاده از خودروهاي شخصي مد نظر قرار گيرد .

سند شبكه حمل و نقل عمومي شهر در هماهنگي با طرح جامع حمل و نقل و ترافيك شهر به عنوان يكي از اسناد طرح جامع ارائه شود .

با عنايت به پيشنهادات طرح جامع و تفصيلي قبل، تكميل تعريض رينگ دوم بخصوص در قطاع جنوب غربي مورد تاكيد و ضروري مي باشد .

تاكيد مي گردد هرگونه تعريض احداث يا ايجاد معبر جديد در بافت تاريخي بر اساس اين طرح ممنوع بوده و مراتب حسب ضرورت در قالب طرح حفاظت و احياء بافت تاريخي شهر همدان (در حال تهيه توسط معاونت شهرسازي وزارت راه و شهرسازي) قابل بررسي خواهد بود .

ـ حريم شهر

مقرر شد موضوع مصوبه مورخ 1401/12/25 شوراي برنامه ريزي و توسعه استان در خصوص كوي آزادگان (واقع در بلوار جوان) با تكميل سوابق از سوي اداره كل راه و شهرسازي استان به صورت مجزا در كميته فني شماره يك بررسي و نظر كميته فني به شوراي عالي ارائه گردد .

حريم مصوب در شوراي برنامه ريزي و توسعه استان با اعمال اصلاحات به شرح زير مورد تاييد قرار گرفت :

حريم در سمت شمال به نحوي اصلاح شود كه شهرك بوعلي ۱ و ۲ كما في السابق در حريم شهر باقي بماند .

با تاييد نهايي استانداري و با رعايت حريم مريانج، حريم شهر در سمت غربي و در امتداد محور گردشگري امامزاده به نحوي افزايش يابد كه روستاهاي سولان، توييجين، موييجين و وفرجين در حد طرح هادي مصوب در حريم شهر قرار گيرند.

روستاي خاكو در سمت جنوب حريم كما في السابق در حريم شهر واقع گردد .

اصلاحات زير در سند پهنه بندي حريم اعمال گردد :

بستر و حرائم درياچه سدهاي اكباتان و آبشينه و همچنين ساير مسيل ها و رودخانه ها، بر اساس استعلام مجدد از شركت آب منطقه اي در حريم شهر تحت پهنه سطوح آبي تثبيت گردد .

كليه عرصه هاي نظامي متعلق به نيروهاي مسلح و وزارت دفاع با كاربري نظامي در سند پهنه بندي لحاظ گردد .

كليه خطوط انتقال حامل نيرو و انرژي در اسناد طرح منعكس گردد .

پهنه پيشنهادي موسوم به "پهنه هاي ويژه " به يكي از پهنه هاي پنج گانه مطابق مصوبه مورخ ۱۳۹۵/۱۱/۱۸ شوراي عالي اصلاح گردد.

ضمن پيش بيني محدوده لازم جهت ساماندهي صنوف مزاحم، با تاييد اداره كل محيط زيست استان، موقعيت پيشنهادي آرامستان نيز به تاييد مرجع مذكور رسانده شود.

ضوابط و مقررات :

با توجه به اينكه عليرغم تهيه دوطرح جامع براي شهر، همچنان شهر فاقد پهنه بندي تراكمي است، مقرر شد بر اساس پيشنهادات اوليه مشاور طرح و با هماهنگي استانداري، وزارت راه و شهرسازي و شهرداري نقشه پهنه بندي تراكمي شهر با تاكيد برانطباق حداكثري با ضوابط ملاك عمل و نظام دانه بندي طرح تفصيلي، توجه به ظرفيت معابر و خدمات موجود و پيشنهادي و همچنين توزيع و انتقال مناسب تراكم به پهنه هاي داراي ظرفيت بارگذاري تهيه و پس از تصويب شوراي توسعه و برنامه ريزي استان و تاييد دبيرخانه در اسناد ابلاغي طرح گنجانده شود.در اين خصوص لازم است موارد زير لحاظ شود :

حداكثر سطح اشغال در تمام حالات ۸۰ درصد خواهد بود .

سرانه فضاي باز به ازاء هر واحد به جهت كنترل واحد پذيري پهنه ها به جداول مربوطه اضافه شود .

ضوابط احداث بناي كليه باغات و اراضي كشاورزي مستند دستورالعمل ماده ۱۴ خواهد بود .

مشخص شده و همچنين لازم است سقف تراكم قابل احداث در اين پهنه ها نظير ساير بخش هاي شهر ارائه شود .

محدوديت هاي احداث بنا اعم از حداقل اندازه قطعه يا حداقل عرض معبر در همه پهنه ها ارائه شود .

در كليه پهنه ها علاوه بر حدنصاب تفكيك، حداقل اندازه قطعه مشمول ضوابط نيز ارائه شود .

ضوابط بافت تاريخي عينا بر اساس ابلاغيه وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي ملاك اقدام قرار گيرد .

ضوابط و مقررات پدافند غيرعامل بر اساس محورهاي ۲۲ گانه مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۲/۱۱ شوراي عالي در اسناد و مدارك طرح لحاظ شود .

مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعكاس و اقدام اعلام مي شود. در اجراي ماده ۴۲ آيين نامه نحوه بررسي طرح ها و...خواهشمند است دستور فرماييد اسناد طرح پس از اصلاح بر اساس مفاد اين مصوبه جهت ابلاغ به مراجع ذي ربط تحويل دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران شود.

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ـ خسرو دانشجو