سند ملي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

«سند ملي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني» كه در جلسه 901 مورخ 1403/03/29 شوراي عالي انقلاب فرهنگي و بر اساس مصوبه جلسه 476 شوراي معين شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است؛ به شرح ذيل براي اجراء ابلاغ مي گردد:

مقدمه «نكته اي كه به نظر من جا دارد جمع شما به خصوص به آن بپردازد؛ مسأله نشانه هاي فرهنگ كشور در بناها و كارهاي عمراني كشور است؛ يعني هم در شهرسازي، هم در بناهاي گوناگوني كه در كشور ساخته مي شود، اثر فرهنگ ملي و اسلامي در آنها ملاحظه شود؛ بي هويت و بي ريشه و چهل تكه نباشد؛ آن چنان كه متأسفانه تا حالا اين گونه بوده است» (بيانات مقام معظم رهبري در ديدار اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي، 1380/09/19). در اين راستا و با ابتناء به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و تأسي از رهنمودهاي امام راحل (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله العالي) و به منظور تجلي فرهنگ الهي و حكمت هنر اسلامي در معماري و شهرسازي به مثابه يكي از مهمترين عناصر كالبدي در تمدن سازي و بستر سلوك اسلامي و زمينه ساز تعالي انسان و كيفيت سبك زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي شهروندان و به منظور بازيابي، احياء و تقويت هويت اسلامي- ايراني در شهر و معماري معاصر، تحقق شهر و معماري فاخر، دستيابي به معماري و شهرسازي با هويت اسلامي - ايراني به عنوان بستر تحقق تمدن نوين اسلامي و حفاظت از بناها و بافت هاي تاريخي- فرهنگي به مثابه نشانه هاي اصيل معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني و همچنين در اجراي اقدامات ملي 20 و 21 راهبردهاي كلان 3 نقشه مهندسي فرهنگي مبني بر «رعايــت موازين، احكام و ارزش هاي اصيل اســلامي ـ ايراني در معماري خانه و مجتمع هاي مسكوني، شهرسازي و اماكن عمومي» و «تهيه و تصويب ســند جامع الگوي اســلامي - ايراني شهرسازي و مسكن»؛ «سند ملي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني» به شرح ذيل تصويب مي گردد:

كليات

1 - هويت اسلامي - ايراني: به معناي تعلق و تعهد افراد ايراني به باورها و ارزش هاي ديني اسلامي، انجام رفتارها و مناسك فردي و جمعي دين دارانه، داشتن تجربه و حس ديني در بستر سرزمين، تاريخ، دولت و فرهنگ ايران است.

1 - شهرسازي اسلامي: مشتمل بر مباني نظري و تئوري هاي مربوط به اصول و ارزش هايي است كه بايد در طراحي، برنامه ريزي و ايجاد محيط زندگي مسلمانان رعايت شوند و بر روابط انسان با محيط (طبيعي و مصنوع) و با ساير همنوعان خويش (جامعه) حاكم باشند. اين اصول و ارزش ها از تعاليم اسلامي استخراج خواهند شد و دربردارنده عوامل مهم فرهنگ ملي كه با آن ها در تضاد و تناقض نباشند نيز هستند. اجمالا بايد گفت كه منبع اصلي اصول حاكم بر كليه اعمال مسلمانان و از جمله شهرسازي آن ها قرآن كريم و سنت پيامبر(ص) هستند.

1 - شهر اسلامي - ايراني: به شهري اطلاق مي شود كه «مكان تحقق تمدن» بوده و از نظر مفهومي منبعث از اصول دين مبين اسلام و در مصداق؛ مبتني بر ويژگي هاي بستر طبيعي، فرهنگي و تاريخي ايران بوده و در هر يك از بازه هاي زماني متناسب با ويژگي ها و نيازمندي هاي مراتب گوناگون معنوي و مادي جوامع انساني و با استفاده بهينه از علوم، فناوري و مهندسي شكل مي گيرد.

1 - معماري اسلامي: معماري اسلامي، بازآفريني و ساماندهي حكيمانه، عادلانه و منصفانه فضاي زيست انسان ها با مواد و صورت هاي مُلكي، تأمين كننده نيازهاي مادي و بسترساز نيازهاي روحي انسان ها و در جهت سعادت آن ها است.

1 - معماري اسلامي - ايراني: داراي وجوه معرفتي، معنوي و عملكردي است كه شامل نقش طبيعت و گسترش آن در زندگي روزمره، امتداديافتن معماري مسجد در همه الگوها و فرم هاي شهري، ارتباط معماري با هستي در زمينه كيهان شناسي، تقدس بخشي به فضا، بيان متانت و آرامش و سخاوت و غناي باطني در شهر اسلامي، رمز و رمزگرايي، نور و رنگ در فضاي معماري اسلامي، واقع گرايي، وحدت و يكپارچگي است. معماري اسلامي مظهر تبلور معنويت اسلامي و كليدي براي درك معنويت است.

1 - شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني: عبارت است از معماري و شهرسازي كه مبتني بر آموزه هاي حكمت اسلامي و متناسب با بوم ايراني شكل بگيرد. آموزه هاي حكمت اسلامي به عنوان مبنا و ترسيم وضع مطلوب و ويژگي هاي بوم ايراني به عنوان شرايط موجود (تابع زمان و مكان) در شكل گيري چنين آثاري ايفاي نقش مي كنند.

1 - شاخص هاي شهرسازي اسلامي- ايراني: عبارتند از؛ رعايت عدالت، خانواده محوري، حقوق شهروندي، حفظ حقوق و كرامت انساني و روابط همسايگي، حفظ حريم امن و خصوصي، معنويت مؤمنانه، دسترسي به منابع و مواهب طبيعي مناسب، حفظ سلامت محيط زيست، صيانت از حق محرميت و عدم اشراف، حفظ حقوق سالمندان و حقوق معلولان، رعايت اصول اقليمي و محيطي، امنيت، نفي تجمل گرايي در ساخت و ساز، نمادهاي دين و اخلاق، توجه به مسائل بومي- محلي، استفاده از فناوري، ممنوعيت بيگانه گرايي در نمادها، قانون مداري، آرامش روحي، غفلت زدايي و تجلي هويت الهي، سهولت زندگي، حفظ هويت و اصالت شهرها، ارزش هاي ديني ايرانيان، زيبايي، استحكام بناها، آسان سازي خدمت رساني و توسعه فضاي سبز.

2 - بي هويتي شهرهاي كشور در اثر عدم نمود شاخصه ها و نمادهاي هويت اسلامي - ايراني در مقايسه با نمود مظاهر غربي.

2 - غلبه تفكر «شهر ماشين محور» در سطوح مختلف مديريتي، برنامه ريزي و طراحي شهري برخلاف رويكرد انسان محور و كرامت انساني اسلامي

2 - عدم آگاهي مردم از مزاياي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و در نتيجه؛ عدم مطالبه آن به واسطه فرهنگ سازي ضعيف

2 - تقليل مفهوم خانه به آپارتمان هاي خوابگاهي خالي از مؤلفه هاي بنيادين سكونت و زيست اسلامي

2 - تعارض بلندمرتبه سازي و برج سازي در شهرها با اصول و بايسته هاي فرهنگ اسلامي - ايراني

2 - عدم تعادل فضايي در توزيع خدمات شهري در مناطق و نواحي مختلف شهرها بر خلاف اصل عدالت اسلامي

2 - عدم توجه به هويت اسلامي - ايراني در بازسازي و احياء بافت هاي فرسوده و قديمي شهرها

2 - كمبود فضاهاي فرهنگي - مذهبي عمومي در شهرها به ويژه فضاهاي مذهبي در توسعه هاي جديد شهري (مجتمع ها، برج ها، شهرك ها و غيره)

2 - توزيع نامناسب جمعيت در بافت هاي شهري و معضل حاشيه نشيني ناشي از عدم برنامه ريزي متعادل و متناسب با عدالت اسلامي

2 - عدم تناسب قوانين وضع شده موجود در زمينه شهرسازي و معماري با اصول سبك زندگي اسلامي - ايراني

2 - عدم تناظر طرح ها و برنامه هاي توسعه شهري با اصول شهرسازي و معماري اسلامي- ايراني و ارزش هاي فرهنگي - هويتي

2 - فقدان برنامه جامع در زمينه آموزش صحيح و جامع شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در سطح آموزش عالي

2 - از بين رفتن ساختار و هويت محله اي مسجد محور در شهرهاي كشور و محروميت مردم از اثرات مثبت آن

2 - عدم بهره برداري لازم و كافي حكمت و هنر اسلامي و ارزش هاي متعالي و تجربيات تاريخي در معماري و شهرسازي معاصر ايران

چشم انداز، اهداف، راهبردها و اقدامات:

نيل به الگوي شهرسازي و معماري تأمين كننده كرامت انساني و تجلي بخش فرهنگ و سبك زندگي و نشانه هاي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و تحقق شهر و معماري هويت مند

:

1 - احياء و تقويت هويت اسلامي - ايراني در شهرسازي و معماري

2 - تجلي هويت اسلامي - ايراني در كالبد شهرسازي و معماري

3 - ساماندهي سيما و منظر شهري با تأكيد بر نمادها و نشانه هاي اسلامي

:

شكل دهي نظام حقوقي متناسب با شهرسازي و معماري با هويت اسلامي - ايراني

راهبرد - تدوين و بازنگري اسناد، قوانين و ضوابط موجود در زمينه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني مبتني بر رويكرد اسلامي - ايراني

1 . بازنگري مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در خصوص ضوابط و شاخص هاي لازم جهت بازيابي هويت شهرسازي و معماري اسلامي- ايراني (مصوب 1391/12/14)، با تدبير ضمانت اجرايي آن

2 . تمهيد بازنگري و به روزرساني قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران با قيد اضافه شدن اعضاي حقيقي و حقوقي تخصصي با رويكرد اسلامي - ايراني به شورا و بازبيني وظايف آن

3 . بازنگري ضوابط و مقررات ارتقاء كيفي سيما و منظر شهري (مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران) مبتني بر رويكرد شهر اسلامي - ايراني

4 . اصلاح آيين نامه كميته سيما و منظر شهري (كميته نما) با رويكرد تشويقي نسبت به رعايت اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

5 . تهيه برنامه راهبردي ارتقا هويت بصري براي تمامي شهرهاي كشور با تأكيد بر محورها و ميادين اصلي شهرها و با اولويت كلان شهرهاي كشور

6 . ايجاد زمينه هاي قانوني و اجتماعي بر اساس تقدم مصالح اجتماعي بر منافع فردي و جلوگيري از سودجويي هاي فرصت طلبانه در عرصه شهرسازي و معماري با همكاري قواي سه گانه و با پيگيري شوراي عالي شهرسازي و معماري

7 . تهيه برنامه ملي فرهنگ سازي عمومي در حوزه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در شوراي فرهنگ عمومي با ملاحظات فرهنگي و اقليمي مناطق مختلف كشور

8 . تهيه آيين نامه طراحي و ساخت مسجد و نمازخانه با رويكرد اسلامي - ايراني به پيشنهاد مركز رسيدگي به امور مساجد تدوين مبحث مستقل در مقررات ملي ساختمان با موضوع شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و ابلاغ آن

9 . اصلاح قانون سازمان نظام مهندسي و اضافه شدن مقررات مربوط به آموزش شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در راستاي عمل به بند يك ماده 2 و 15 قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان

10 . اصلاح آزمون هاي نظام مهندسي با افزودن سؤالات محتوايي و فرهنگي با موضوع نقش هويت اسلامي در خلق آثار معماري و شهرسازي، توسط اساتيد ذي صلاح

تأمين زيرساخت هاي دانشي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

راهبرد - ايجاد و همگرا كردن شبكه اساتيد و دانشجويان حوزه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني تدوين «منشور شهرسازي و معماري اسلامي» با رويكرد تمدني و پرهيز از تشبه به تمدن غرب به منظور همگرايي با شهرسازان و معماران جهان اسلام و وحدت مراكز دانشگاهي و حوزوي و تقريب مذاهب اسلامي

1 . ايجاد نهاد مردمي بين المللي از طريق ارتباط گيري با اساتيد و پژوهشگران حوزه معماري و شهرسازي اسلامي در كشورهاي خارجي با رعايت قوانين و مقررات مربوطه

2 . تأسيس انجمن علمي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در سطح كشور براي همكاري و هم افزايي پژوهشگران و اساتيد شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

3 . ايجاد بانك اطلاعاتي از كليه اساتيد و پژوهشگران شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و اقدامات علمي و اجرائي آنها جهت هم افزايي و همكاري بين پژوهشگران و بهره برداري علمي

دستيابي به طرح ها و برنامه هاي متناسب با اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

راهبرد 1 - اصلاح ساختار فرآيند تهيه و تصويب طرح هاي معماري و شهرسازي مبتني بر رويكرد شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني با رعايت تشريفات قانوني مربوطه

1 . شفافيت و سيستمي شدن فرآيندهاي تهيه و تصويب طرح ها و برنامه هاي حوزه معماري و شهرسازي به ويژه طرح جامع و تفصيلي شهرها

2 . تشكيل كميته فني شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران متشكل از يك فقيه و متخصصان معماري و شهرسازي اسلامي جهت بررسي و ارزيابي طرح ها و برنامه هاي معماري و شهرسازي كشور با رويكرد اسلامي - ايراني

3 . تشكيل كميته فني شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در كميسيون ماده 5 متشكل از يك فقيه و متخصصان معماري و شهرسازي اسلامي جهت بررسي و ارزيابي طرح ها و برنامه هاي معماري و شهرسازي با رويكرد اسلامي - ايراني

4 . تشكيل كميسيون تخصصي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در شوراهاي اسلامي شهر جهت تهيه، كنترل و ارزيابي طرح ها و پايش مصوبات شورا با رويكرد اسلامي - ايراني

5 . مردمي سازي و افزايش مشاركت مردم (به صورت مستقيم و جمع سپاري و نيز از طريق نمايندگان شوراهاي اسلامي شهر و روستا) در فرآيندهاي برنامه ريزي و طراحي شهري و منطقه اي، فرآيندهاي تصويب برنامه و نيز نظام اجرايي

راهبرد 2 - استفاده از ظرفيت هاي برنامه اي موجود جهت تحقق اصول شهرسازي و معماري اسلامي- ايراني در طرح ها

1 . بهره گيري از ظرفيت طرح هاي ويژه بافت هاي تاريخي و فرسوده در راستاي احياء و روزآمدن نمودن اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

2 . تهيه طرح ها و برنامه هاي حفاظت و احياء بافت هاي تاريخي با ارزش با تأكيد بر احياء كيفيات و اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

3 . بهره برداري از فرصت توسعه و ساخت شهرها و شهرك هاي جديد در راستاي پياده سازي اصول و الگوسازي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

4 . حمايت از توسعه زيرساخت ها و خدمات و مراكز سكونتي و فعاليتي در مناطق جنوب و شرق كشور در جهت آمايش سرزمين و تحقق سياست هاي اقتصاد دريامحور

راهبرد 3 - متناسب سازي محتواي طرح ها و برنامه هاي معماري و شهرسازي با اصول و كيفيات شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

1 . الزام رعايت ضوابط مصوب موجود در زمينه معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني در تهيه طرح ها و برنامه هاي شهرسازي و معماري

2 . تهيه پيوست فرهنگي براي طرح ها و پروژه هاي بزرگ معماري و شهرسازي با هماهنگي و تأييد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

3 . تهيه و ارائه الگوهاي پايه معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني جهت كاربست آنها در طرح ها و برنامه ها

4 . تهيه و ارائه راهنماهاي طراحي شهري و معماري بر مبناي اصول و كيفيات شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني جهت هدايت و كنترل طرح ها و برنامه ها

5 . توجه به اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و بعد فرهنگي معماري و شهرسازي در تهيه همه طرح هاي تخصصي مثل طرح جامع، طرح تفصيلي، طرح جامع مسكن، طرح بافت هاي فرسوده و...

6 . پيشگامي نهادهاي حاكميتي و انقلابي در رعايت و كاربست اصول و كيفيات شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در فعاليت هاي عمراني مربوطه

7 . به مسابقه گذاشتن طراحي پروژه هاي بزرگ مقياس معماري و شهرسازي دولتي و عمومي با تأكيد بر توجه به اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني با نظارت معاونت معماري و شهرسازي وزارت راه و شهرسازي

راهبرد 4 - حمايت و تقويت مهندسين مشاور و گروه هاي متشكل معماران و شهرسازان جوان و متعهد به مباني و اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

1 . تشكيل و حمايت از شركت هاي دانش بنيان در زمينه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

2 . اختصاص درصدي از بودجه پروژه هاي معماري و شهرسازي نهادهاي حاكميتي، ويژه استعداديابي و توسعه دفاتر كوچك طراحي معماري و شهرسازي با استفاده از ظرفيت هاي نوآورانه همچون مسابقات، فرآيندهاي نوآوري باز، رويدادهاي كارآفريني، جمع سپاري و...

3 . اخذ گواهينامه بازآموزي و دانش افزايي در زمينه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني توسط شركت هاي مهندسي مشاور به عنوان شرط ارتقاء رتبه

دستيابي به الگوهاي عيني از شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در مرحله اجرا

راهبرد 1 - اصلاح فرآيندهاي اجرايي و نظارتي حوزه ساخت و ساز با رويكرد اجرايي سازي اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني، با رعايت قوانين و مقررات مربوطه

1 . تشكيل كميته نظارت بر اجرايي سازي قوانين و ضوابط موجود در حوزه معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني در وزارت راه و شهرسازي

2 . برگزاري دوره هاي دانش افزايي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني براي مديران و كارشناسان معماري و شهرسازي و دفاتر فني سازمان ها و ادارات مربوطه مانند شهرداري ها، ادارات راه و شهرسازي، ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و...

3 . قرار گرفتن اصول و ضوابط شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني به عنوان يكي از ملاك هاي مهم تصميم گيري كميسيون هاي ماده 5 و ماده 100

4 . اختصاص شعب قضايي ويژه رسيدگي به جرايم ارتكابي در حوزه هاي معماري و شهرسازي توسط رئيس قوه قضاييه

5 . اصلاح نظام مالي شهرداري ها و جلوگيري از درآمدزايي شهرداري ها با نقض اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و نيز التزام شهرداري ها و دهياري ها به كاهش درآمدهاي ناپايدار وابسته به ساخت وساز از طريق بازگرداندن مابه التفاوت افزايش درآمدهاي ناشي از ساخت و ساز نسبت به سال پايه (1402) به خزانه داري كل كشور

6 . ايجاد سامانه و نظام رتبه بندي شهرها و شهرداري هاي كشور بر اساس ميزان تحقق كيفيات و اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

راهبرد 2 - الزام پيمانكاران و مجريان به رعايت اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در پروژه هاي معماري و شهرسازي، با رعايت قوانين و مقررات مربوطه

1 . كنترل رعايت ضوابط شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني به هنگام صدور پروانه ساختمان

2 . اعطاي پايان كار به پروژه ها و طرح ها به شرط رعايت ضوابط و مقررات مصوب شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

راهبرد 3 - حمايت از طرح ها و پروژه هاي شهرسازي و معماري اسلامي- ايراني در مرحله اجرا

1 . پيشنهاد وضع مقررات مربوط به معافيت هاي مالي و بسته هاي تشويقي براي شركت هاي تعاوني مسكن، انبوه سازان، مجريان، سرمايه گذاران و پيمانكاران طرح هاي متناسب با اصول و معيارهاي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

2 . ايجاد يك نظام رتبه بندي بر اساس پايبندي به ضوابط معماري و شهرسازي اسلامي براي پيمانكاران، مجريان و دفاتر معماري و معرفي و تشويق رتبه هاي برتر

راهبرد 4 - الگوسازي اجرايي و عيني در تحقق شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

1 . حمايت از پژوهش هاي نوآورانه و فن آور در زمينه تكنيك هاي ساخت بومي (صنعت ساختمان سازي)

2 . اجراي طرح ها و پروژه هاي عمراني و ساختماني مبتني بر اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني به ويژه توسط نهادهاي عمومي، دولتي و انقلابي

3 . حفاظت، مرمت و احياء شواهد و الگوهاي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني، موجود در بناها و بافت هاي واجد ارزش تاريخي و ميراث فرهنگي كشور به عنوان امانتي از نسل هاي گذشته

4 . ارتقاء كيفيت شاخص هاي عدالت در مسكن و شهرسازي نظير كاهش دوره انتظار براي مسكن متناسب با نياز خانواده، سكونت پايدار و كاهش نسبت اجاره نشيني، كاهش نگاه سوداگرانه و سرمايه اي به زمين و مسكن، توسعه مسكن معيشت محور و مولد، ارتقاء كيفيت سكونت، كاهش بدمسكني و بي مسكني، توسعه متوازن منطقه اي، كاهش تراكم جمعيتي و ساختماني در كلان شهرها، احياي روستاها و شهرهاي كوچك، افزايش دسترسي به خدمات محله اي، و مناسب سازي شهر براي گروه هاي مختلف اعم از توان يابان جسمي و ذهني، جانبازان، سالمندان، زنان و كودكان و رصد دائمي آن در شهرها و مجتمع هاي سكونتي

5 . نهادينه سازي روابط سلسله مراتب خدمات و فضاهاي شهري از مقياس ملي و منطقه اي (سند آمايش سرزمين) تا مقياس شهري، محله و واحد همسايگي و توسعه روابط و تعاملات خانه، مسجد، مدرسه، محله و مراكز آموزشي، درماني، ورزشي، اجتماعي و اقتصادي با محوريت مساجد، حسينيه ها، تكايا، حرم هاي اهل بيت (عليهم السلام) و امام زادگان واجب التعظيم، مقبره الشهدا و ساير مراكز مذهبي

6 . التزام به كاهش آسيب هاي اجتماعي و فرهنگي در سكونت گاه ها (به ويژه اعتياد، حاشيه نشيني، طلاق و مهاجرت از روستاها) و شهرسازي و معماري تسهيل كننده سبك زندگي خانواده محور و اسلامي - ايراني

7 . حفاظت از محيط زيست و اجتناب از هرگونه آسيب رساندن به آن، با التزام به شهرسازي و معماري سازگار با اقليم (به ويژه در جهت كاهش مصرف آب) و ايجاد امكان ارتباط مستمر انسان با نشانه هاي الهي در بستر شهر و معماري اسلامي - ايراني

ارتقاء سطح آگاهي عمومي مردم و جامعه تخصصي در حوزه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

راهبرد 1 - آگاهي بخشي عمومي در خصوص مسائل و آسيب هاي معماري و شهرسازي منبعث از نگاه سرمايه داري و الگوهاي غربي و نقد عمومي فرايند نوسازي در حوزه معماري و شهرسازي

1 . ساخت مستندها و برنامه هاي تلويزيوني با موضوع نقد اقدامات مغاير با اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني از جمله تظاهرات تجملي و بيان مشكلات و مضرات خانه هاي آپارتماني و برج نشيني

2 . ساخت مستندها و برنامه هاي تلويزيوني تاريخي با موضوع نقد طرح هاي عمراني و ساختماني غيرهويتي زمان پهلوي و نقد حريم زدايي و عفاف زدايي از معماري به ويژه معماري خانه ها.

3 . ترغيب، گسترش و حمايت از نهادها و تشكل هاي علمي - فرهنگي مردم پايه و فراهم كردن زمينه هاي نظارت همگاني و مطالبات مردمي در ارتقاء كيفيات شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در محيط هاي شهري و روستايي

راهبرد 2 - ترويج و آگاهي بخشي ويژگي ها و جاذبه هاي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

1 . توليد محتواها و برنامه هاي تلويزيوني و راديويي در راستاي نشر اصول، ارزش ها، زيبايي ها و منافع شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني و تبديل تحقق معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني به عنوان يك مطالبه و ذائقه عمومي

2 . اصلاح محتواي كتاب هاي درسي دانش آموزان و اجراي برنامه اي تربيتي و اردويي در مدارس جهت آشنايي با زيبايي ها و اهميت معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني در زندگي انسان

3 . افزايش سطح آگاهي مردم از حقوق شهروندي، حقوق اجتماعي و اسلامي در زمينه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

4 . استفاده از ظرفيت تبليغي حوزه هاي علميه و سازمان تبليغات اسلامي در راستاي ترويج معماري و شهرسازي متناسب با سبك زندگي اسلامي

5 . استفاده از آگهي نماها و تابلوهاي تبليغات شهري جهت ترويج ارزش هاي معماري و شهرسازي اسلامي توسط نهادهاي متولي به ويژه شهرداري ها

راهبرد ۳ - حمايت، تبليغ و ترويج فعاليت ها و اقدامات اثرگذار در كشور در حوزه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني

1 . ساخت مستندها و برنامه هاي تلويزيوني با موضوع معرفي معماران شاخص متعهد و بنام و معرفي آثار معماري و شهرسازي شاخص بعد از انقلاب اسلامي ايران

2 . شناسايي مالكان، سازنده ها، معماران و افراد علاقمند به معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني و معرفي آنها به همراه ساختمان ساخته شده در برنامه هاي فرهنگي حوزه سبك زندگي تلويزيون به عنوان الگوهاي موفق

3 . برگزاري برنامه هاي استعداديابي در حوزه معماري و شهرسازي اسلامي - ايراني و كشف استعدادهاي برتر در اين حوزه

4 . حمايت از سمن هاي حامي ميراث تاريخي و فرهنگي شهرسازي و معماري و نشر اصول شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني توسط آن ها در جامعه

راهبرد ۴ - گفتمان سازي در سطح متخصصين معماري و شهرسازي با رويكرد هويتي

1 . برگزاري كرسي هاي آزادانديشي در زمينه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني در سطح حوزه و دانشگاه

2 . برگزاري مسابقات دانشجويي و تخصصي ساليانه در امور (طراحي ها، رساله ها و...) با هويت اسلامي - ايراني

3 . برگزاري جشنواره ملي و بين المللي معماري و شهرسازي فجر انقلاب اسلامي توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

سياست گذاري، نظارت و اجرا

سياست گذاري و نظارت كلان در حوزه شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني به عهده شوراي عالي انقلاب فرهنگي است.

سياست گذاري اجرايي، هماهنگي، راهبري اجرايي سازي و پايش اجراي سند و ايجاد نظام مديريت اجرايي و عملياتي كردن سياست هاي اين سند در راستاي ايجاد سبك و الگوي شهرسازي و معماري اسلامي - ايراني با همكاري و هماهنگي وزارت راه و شهرسازي و ساير دستگاه ها ذي ربط به عهده شوراي عالي شهرسازي و معماري است.

تعيين وظايف هر يك از دستگاه ها و نهادها به منظور تحقق راهبردها و انجام اقدامات و همچنين اولويت بندي اقدامات و تعيين ساز و كار هماهنگي ميان دستگاه ها با تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري انجام خواهد شد.

شوراي عالي معماري و شهرسازي ضمن ارائه گزارش سالانه اجراي سند به شوراي عالي انقلاب فرهنگي، حداكثر هر پنج سال يكبار روزآمدسازي سند را جهت تصويب به شوراي عالي انقلاب فرهنگي پيشنهاد مي نمايد.

اين سند مشتمل بر يك مقدمه و سه فصل در جلسه 901 مورخ 1403/03/23 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ لازم الاجراء است.

سرپرست رياست جمهوري و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي - محمد مخبر