آيين نامه طبيعت گردي

هيئت وزيران در جلسه 1403/1/15 به پيشنهاد مشترك وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي، وزارت جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست و به استناد اصل يكصد و سي وهشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه طبيعت گردي را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

وزارت: وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي.

كارگروه ملي: كارگروه ملي طبيعت گردي.

كارگروه استاني: كارگروه طبيعت گردي استان ها.

اداره كل: هر يك از ادارات كل ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي استان ها.

مناطق و محدوده هاي طبيعي خاص:

مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست: مناطق چهارگانه شامل پارك ملي، اثر طبيعي،‌ ملي، پناهگاه حيات وحش، منطقه حفاظت شده (موضوع بند (الف) ماده (3) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست) مصوب 1353 با اصلاحات بعدي و تالاب ها و مناطق ثبت شده در معاهده هاي بين المللي.

مناطق تحت مديريت و نظارت سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور: محدوده هاي اراضي جنگلي، مراتع، بيابان ها، كويرها و ديگر پهنه هاي طبيعي.

زمين بوستان (ژئوپارك) هاي ملي و جهاني در داخل كشور مورد تأييد فني سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور.

محدوده هاي ميراث طبيعي ملي و جهاني و محدوده هاي تاريخي - فرهنگي - طبيعي (ثبت شده توسط وزارت) داراي ظرفيت طبيعت گردي.

طبيعت گردي: گونه اي از گردشگري و سفر مسئولانه، غيرمصرفي و پايدار در طبيعت با تأكيد بر حفظ و احياي محيط زيست، منابع طبيعي، فرهنگ، رفاه، رشد اقتصادي و احترام به جامعه محلي و اعتقادات و فرهنگ آن، تفسير و آموزش كه شامل فعاليت ها و خدمات گردشگري در طبيعت و مشتمل بر شاخه هاي مختلفي همچون بوم گردي (اكوتوريسم) و زمين گردشگري (ژئوتوريسم) است.

طرح طبيعت گردي: طرحي كه بر پايه تعريف طبيعت گردي به منظور بهره برداري در مناطق طبيعي با پايبندي حداكثري به اصول حفاظت و بهره برداري پايدار، متناسب با حفظ ظرفيت زيستي طبيعت و با هدف ارائه خدمات طبيعت گردي تهيه و حسب مورد به تصويب نهايي كارگروه ملي يا استاني مي رسد.

دامنه شمول اين آيين نامه مناطق و محدوده هاي طبيعي خاص مي باشد.

به منظور مديريت كلان، برنامه ريزي و هماهنگي در زمينه توسعه طبيعت گردي در مناطق خاص، تشويق و ترويج طبيعت گردي و تسهيل و هدايت فعاليت ها و امور مندرج در اين آيين نامه، كارگروه ملي طبيعت گردي مركب از اعضاي زير تشكيل مي گردد:

نماينده وزارت (معاون گردشگري به عنوان رييس كارگروه).

نماينده وزارت جهاد كشاورزي (رييس سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور).

نماينده سازمان حفاظت محيط زيست (معاون محيط زيست طبيعي)

نماينده وزارت صنعت، معدن و تجارت (رئيس سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور).

يك نفر متخصص حوزه طبيعت گردي.

دستيار وزير ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي در امر مردمي سازي.

نماينده دستگاه ها و معاونت هاي تخصصي مرتبط، حسب موضوع مورد بررسي در كارگروه (مدعو بدون حق رأي).

دبيرخانه كارگروه ملي، در وزارت و دبيرخانه كارگروه استاني، در اداره كل مستقر است.

ساختار و وظايف دبيرخانه كارگروه ملي و استاني بدون توسعه تشكيلات مطابق دستورالعملي خواهد بود كه به تصويب كارگروه ملي خواهد رسيد.

تصميمات كارگروه ملي به اتفاق آراي اعضاي كارگروه ملي اتخاذ و توسط وزارت ابلاغ مي گردد.

متخصص حوزه طبيعت گردي با معرفي وزارت و تأييد كارگروه ملي براي مدت دو سال انتخاب مي گردد.

اداره كل موظف است نسبت به تشكيل كارگروه هاي استاني متشكل از اعضاي متناظر كارگروه ملي (به جز بند (6)) در سطح استان و نماينده استانداري اقدام نمايد. در كارگروه استان تهران، از شهردار تهران با حق رأي دعوت به عمل مي آيد.

دستگاه هاي عضو كارگروه ملي مكلفند نسبت به پيش بيني پست هاي سازماني در ساختار اداري خود كه مرتبط با طبيعت گردي در سطوح ستادي و استاني است با استفاده از ظرفيت هاي موجود و بدون توسعه تشكيلات با ساختار جديد و با همكاري سازمان اداري و استخدامي كشور در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط اقدام نمايند.

وظايف كارگروه ملي در زمينه فعاليت ها و طرح هاي مرتبط با مناطق و محدوده هاي طبيعي خاص در چهارچوب قوانين و مقررات، به شرح زير است:

تدوين سياست هاي اجرايي،‌ دستورالعمل هاي اجرايي و تخصصي و ساز و كارهاي نظارتي با مشاركت دستگاه هاي ذي ربط.

تصويب و نظارت بر اجراي طرح هاي طبيعت گردي با رعايت ضوابط عرصه و حريم ميراث طبيعي و تاريخي - فرهنگي ثبت شده.

حمايت از طراحي و معرفي محصولات، مناطق و مسيرهاي جديد و مستعد طبيعت گردي در كشور و معرفي آنها در سطح ملي و بين المللي.

معرفي و ويژند (برند) سازي توليدات و محصولات محلي در سطح اثرگذاري طرح هاي طبيعت گردي.

حمايت و پشتيباني از فعالان حوزه طبيعت گردي و تبادل تجربيات و ارتباطات در سطح بين المللي.

حمايت و پشتيباني از طرح هاي توانمند سازي جوامع محلي در راستاي توسعه طبيعت گردي.

تهيه پيوست هاي فرهنگي مورد نياز طرح طبيعت گردي و تدوين دستورالعمل هاي لازم براي ساماندهي و نظارت برگشت (تور) هاي طبيعت گردي.

بسترسازي و تسهيل شرايط حضور خانواده ها در طبيعت و ترويج سفرهاي خانواده محور.

برنامه ريزي جهت ايجاد بسترهاي لازم براي هوشمند سازي فرآيندها و استفاده از ابزار رقومي در توسعه طبيعت گردي كشور.

برنامه ريزي در زمينه ساز و كارهاي حفاظتي، نظارتي و اجرايي ظرفيت برد گردشگري در مقصدها و مناطق مستعد طبيعت گردي.

تدوين دستورالعمل ساماندهي و نظارت بر بيراهه نوردي (آفرود سواري) در عرصه هاي طبيعي كشور.

دستگاه هاي عضو كارگروه ملي موظفند دستورالعمل و ضوابط مرتبط با طرح هاي طبيعت گردي در مناطق تحت مديريت خود را در كارگروه ملي اعلام و نسبت به رفع موانع موجود اقدام نمايند.

اجراي طرح هاي طبيعت گردي در اراضي ملي واقع در مناطق چهارگانه و تالاب هاي تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي با اولويت جوامع محلي و رعايت قوانين و مقررات طبق طرحي كه به تصويب نهايي كارگروه ملي مي رسد، انجام مي شود. سازمان يادشده با رعايت ضوابط زيست محيطي، نسبت به انعقاد قرارداد استفاده از منافع فعاليت هاي تفرجي بدون واگذاري عرصه و اعيان و بدون ايجاد هرگونه حقوق مكتسبه، براي مدتي معين با قابليت تمديد براي اشخاص مورد تأييد يا معرفي شده توسط وزارت اقدام مي نمايد.

كليه طرح هاي طبيعت گردي در داخل مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست، تابع ضوابط ابلاغي و برنامه مناطق تفرجي مندرج در طرح هاي مديريت اين مناطق مي باشند.

طرح هاي طبيعت گردي مشمول گزارش ارزيابي اثرات زيست محيطي بايد بر اساس مصوبه شوراي عالي حفاظت محيط زيست مورد ارزيابي محيط زيستي قرار گرفته و مجوز لازم را اخذ نمايند.

مشوق هاي حمايتي وزارت كه منطبق با ضوابط دستگاه هاي عضو كارگروه ملي باشد، در عرصه هاي طرح هاي طبيعت گردي قابل تسري مي باشد.

اجراي طرح هاي طبيعت گردي مصوب كارگروه ملي واقع در عرصه هاي تحت اختيار سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور،‌ منوط به انعقاد قرارداد با سازمان مذكور در قالب ماده (3) قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات بعدي است.

سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور مكلفند در صورت عدم انجام تعهدات توسط مجري طرح،‌ مراتب را به وزارت جهت پيگيري ايفاي تعهدات توسط مجري اعلام نموده و در صورت عدم انجام تعهدات،‌ اقدامات قانوني لازم را به عمل آورند. نظارت بر حسن جريان خدمات طبيعت گردي بر اساس طرح مصوب بر عهده وزارت مي باشد.

تعهدات مجري در قبال وزارت براي اجراي طرح هاي طبيعت گردي بايد به دستگاه هاي ذي ربط اعلام و در قراردادهاي مربوط قيد شود.

مجوز بهره برداري هرگونه فعاليت گردشگري مطابق ضوابط آيين نامه ايجاد،‌ اصلاح، تكميل، درجه بندي و نرخ گذاري تأسيسات گردشگري و نظارت بر آنها، موضوع تصويب نامه شماره 75791 /51001هـ مورخ 1394/6/11 با اصلاحات بعدي آن و ساير مقررات گردشگري از سوي وزارت صادر مي شود.

اعتبارات مورد نياز براي اجراي تعهدات اين آيين نامه از محل اعتبارات مصوب مربوط دستگاه هاي عضو كارگروه ملي تأمين مي گردد.

وزارت مكلف است ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه با همكاري و مشاركت دستگاه هاي عضو كارگروه ملي شرح خدمات طرح هاي طبيعت گردي را تهيه و ابلاغ نمايد.

تصويب نامه شماره 27313 /ت33472هـ مورخ 1384/5/5 با اصلاحات بعدي آن لغو مي گردد.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبر