رأي شماره 1086741 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 اداره كل آموزش و پرورش استان زنجان

شماره 0301488 - 1404/5/18 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 40431390001086741 مورخ 1404/5/7 مبني بر: بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 ستاد ويژه مدارس استعدادهاي درخشان استان زنجان كه به صورت كلي و مطلق هرگونه جابجايي و انتقال دانش آموزان ميان پايه مدارس استعدادهاي درخشان بين نواحي يك و دو زنجان را ممنوع اعلام نموده است ابطال شد. جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1404/5/7 شماره دادنامه: 140431390001086741 شماره پرونده: 0301488 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي مسعود خان محمدي طرف شكايت : اداره كل آموزش و پرورش شهرستان زنجان موضوع شكايت و خواسته: ابطال بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 اداره كل آموزش و پرورش استان زنجان گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 اداره كل آموزش و پرورش استان زنجان را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه: "همان گونه كه مستحضريد مواد 51 الي 61 آيين نامه اجرايي مدارس مصوّب 1400 به عنوان سند بالادستي و همچنين ماده 16 آيين نامه اجرايي مدارس استعدادهاي درخشان به طور خاص نقل و انتقال بين مدارس سمپاد را با احراز دو شرط: الف) كسب حداقل امتياز مدرسه مقصد در داخل و يا خارج از استان و ب) وجود ظرفيت در مدرسه مقصد تجويز نموده اند كه اين موضوع در بند 3 ضوابط و نحوه نقل و انتقال دانش آموز مندرج در دفترچه راهنما و شرايط شركت در آزمون هاي ورودي دبيرستان هاي دوره اول و دوم استعدادهاي درخشان سال تحصيلي 1402ـ 1403 به عنوان دستورالعمل و ملاك عمل اداره كل آموزش و پرورش استان ها در موافقت يا عدم موافقت با درخواست هاي انتقال پذيرفته شدگان سال 1402 بيان گرديده؛ لذا بند 11 مصوبه ستاد ويژه مدارس استعدادهاي درخشان استان زنجان مبني بر ممنوعيت مطلق نقل و انتقال بين نواحي زنجان مغاير با اسناد بالادستي بوده و اداره كل آموزش و پرورش زنجان را در مقام قانون گذاري قرار داده است كه نمي توان چنين شأني براي استان قائل بود. اداره كل آموزش و پرورش استان زنجان هدف از مصوبه مذكور را حفظ توازن بين نواحي اعلام نموده در حالي كه راه حل عقلايي و علمي آن نه ممنوعيت بلكه عمل به وظيفه ذاتي و ارتقاء كيفيت آموزشي مدرسه مبدأ مي باشد كه مصوبه ممنوعيت انتقال مغاير با اسناد بالادستي و بند 9 اصل سوم و اصول 20، 30، 40 قانون اساسي و در نتيجه، اعمال تبعيض و محروميت دانش آموزان حائز شرايط از دسترسي به آموزش مطلوب بوده و به دور از عدالت مي باشد. مطابق ماده 11 آيين نامه مدارس استعدادهاي درخشان، انتقال دانش آموزان پذيرفته شده دوره هاي اول و دوم متوسطه در سال تحصيلي 1402ـ 1403 در سنوات و پايه هاي بالاتر (تا پايان دوره هاي اول و دوم متوسّطه) از يك مدرسه استعدادهاي درخشان به ساير مدارس استعدادهاي درخشان نيز تنها در صورت احراز شرايط ماده 16 آيين نامه مزبور، دارا بودن حداقل نمره آزمون ورودي مدرسه مقصد (در دوره دوم متوسّطه، با توجه به رشته تحصيلي مربوط) و وجود ظرفيت خالي در مدرسه مقصد، در داخل استان با موافقت اداره كل آموزش و پرورش استان و از يك استان به استان ديگر با موافقت اداره كل آموزش و پرورش مقصد، مجاز خواهد بود. علي هذا و نظر به مراتب مذكور با توجه به اين كه بند 11 مصوبه ستاد ويژه مدارس استعدادهاي درخشان استان زنجان مغاير با اسناد بالادستي و اصول قانون اساسي و موجب اعمال تبعيض و محروميت از بهره مندي دانش آموز از آموزش مطلوب و به دور از عدالت بوده و در فرض محال صحّت و مشروع بودن آن، مصوبه مذكور ناظر به آينده و ورودي هاي 1403 به بعد بوده و بنا به اصل عطف به ماسبق نشدن قوانين، قابليت اعمال به ورودي هاي سال 1402 نداشته و نافي حقوق مكتسبه آنان نخواهد بود لذا ضمن تقاضاي اعمال ماده 47 ديوان عدالت اداري مصوّب 1402 مبني بر تسريع در رسيدگي به دليل بازگشايي مدارس در مهرماه، صدور حكم شايسته مطابق ستون خواسته از آن مقام عالي مورد استدعاست." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: "به: اداره آمورش و پرورش ناحيه يك و ناحيه دو، ابهر، خرم دره و خدابنده موضوع: سازوكار ثبت نام دانش آموزان دبيرستان هاي دوره اول و دوم استعدادهاي درخشان در سال تحصيلي 1403ـ1404 باسلام احتراماً، به استناد دستورالعمل اجرايي به شماره 140/112 تاريخ 1403/2/18 وزارت آموزش و پرورش در خصوص ثبت نام دانش آموزان و نيز دستورالعمل وزارتي آزمون هاي ورودي دبيرستان دوره اول و دوم استعدادهاي درخشان به شماره 460/453 تاريخ 1402/12/23 موارد مهم و قابل توجه در خصوص ثبت نام مدارس استعدادهاي درخشان جهت برنامه ريزي و اقدام لازم به پيوست ارسال مي گردد.- مديركل آموزش و پرورش استان زنجان موارد مهم و قابل توجّه در خصوص ثبت نام مدارس استعدادهاي درخشان در سال تحصيلي 1404ـ1403 در استان زنجان: پيرو دستورالعمل وزارتي اجرايي ثبت نام دانش آموزان به شماره 140/112 و تاريخ 1403/2/18 و نيز دستورالعمل وزارتي آزمون هاي ورودي دبيرستان هاي دوره اول و دوم استعدادهاي درخشان به شماره 460/453 و تاريخ 1402/12/23: ........................... بند 11ـ با توجّه به اين كه انتقال دانش آموزان پايه هاي هفتم و دهم اين مدارس در سال اول پذيرش در آزمون ورودي، در بين مدارس استعدادهاي درخشان درون يك شهرستان به استناد تبصره 1 ماده 11 آيين نامه مدارس استعدادهاي درخشان و بند 8 دستورالعمل آزمون هاي ورودي مدارس سمپاد، اكيداً ممنوع است؛ ستاد ويژه مدارس استعدادهاي درخشان استان بر اين اساس و مطابق دستورالعمل وزارتي ثبت نام دوره متوسطه به شماره 400/346 و تاريخ 1403/3/31 با هدف حفظ توازن جمعيّت دانش آموزي و مديريت درخواست هاي فزون گرفته انتقالي از ناحيه يك به دو زنجان و با در نظر گرفتن ظرفيت بسيار محدود مدارس و براساس مصوبه تاريخ (1403/5/4) مبتني بر مصوبات ستاد ويژه مدارس سمپاد به تاريخ هاي (1401/5/5و 1402/5/8) هرگونه جابه جايي و انتقال دانش آموزان ميان پايه مدارس استعدادهاي درخشان بين نواحي يك و دو زنجان را ممنوع اعلام كرده است." در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل حقوقي اداره كل آموزش و پرورش استان زنجان به موجب لايحه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/7/1 توضيح داده است كه: "طبق بند 3 بخش «و» (ظرفيّت، ضوابط و شرايط پذيرش دانش آموزان) دستورالعمل وزارتي آزمون هاي ورودي دبيرستان هاي دوره اول و دوم استعدادهاي درخشان به شماره 460/473 تاريخ 1401/12/16 ضمن تأكيد مؤكد بر دقّت در انتخاب اولويت ها در شهرهايي كه داراي چند ناحيه مي باشد و با دادن آزادي عمل به انتخاب هر ناحيه (حتّي ناحيه اي كه در آنجا اشتغال به تحصيل نداشته است.)؛ قيد شده است كه: پس از اعلام نتيجه قبولي داوطلب در اولويت انتخاب مورد نظر، به هيچ وجه، امكان تغيير اولويت وجود ندارد. مطابق ماده 11 آيين نامه مدارس استعدادهاي درخشان به شماره 140/129 و تاريخ 1401/2/10 و نيز تصريح بخشنامه وزارتي ثبت نام دوره متوسّطه به شماره 400/346 و تاريخ 1403/3/31 در بند يك بخش مدارس استعداهاي درخشان، نقل و انتقالات مدارس استعداهاي درخشان، صرفاً از طريق بخش «نقل و انتقال مدارس سمپاد» پنجره واحد خدمات الكترونيك وزارت آموزش و پروزش به نشاني my.medu.ir انجام مي شود و تأييد نهايي درخواست هاي نقل و انتقال و تصميم گيري در خصوص اين موضوع، در اختيار اداره كل آموزش و پرورش استان مي باشد. اين راهكار، بيشتر به عنوان چتر حمايتي براي دانش آموزاني در نظر گرفته مي شود كه به هردليلي، محل زندگي آنها به تبعيّت از خانواده تغيير مي كند و نبايستي محروم از حق تحصيل در مدارس استعدادهاي درخشان شوند؛ در موارد خاص، امتياز ميهمان شدن (يك بار در هر دوره تحصيلي) نيز به آن علاوه مي گردد. براين اساس و مطابق ماده 11 آيين نامه مدارس استعدادهاي درخشان، انتقال دانش آموزان از يك مدرسه استعداهاي درخشان به ساير مدارس سمپاد، در كنار شرط احراز ماده 16 آيين نامه، دارا بودن حداقل نمره آزمون ورودي مدرسه مقصد و نيز وجود ظرفيّت خالي در مدرسه مقصد، موافقت اداره كل آموزش و پرورش استان، با توجه به سياست هاي كلان حفظ توازن جمعيت دانش آموزي در نواحي و مديريت درخواست هاي واصله در اين زمينه، اين شرط اثرگذار قانوني، در متن شكوائيه شاكي با تعمد حذف گرديده است. ستاد ويژه مدارس استعداهاي درخشان به رياست مديركل آموزش و پرورش استان، با توجه به ضرورت هاي موجود، جلساتي را در طول سال تشكيل داده و تصميمات اخذ شده رسماً به مدارس استان ابلاغ و نسخه اي از مصوبات جلسه به سازمان ملّي پرورش استعداهاي درخشان نيز ارسال مي شود كه اين امر، نشان دهنده شفافّيت تصميمات ستاد مي باشد. از اين رو، اين مصوبات (اعم از تعيين حق الثبت ساليانه، چگونگي هزينه كرد حق الثبت، سامان دهي نيروهاي انساني مدارس سمپاد، ساز و كار نقل و انتقال دانش آموزان سمپادي و ...) ضرورت اجرايي داشته و سال هاست كه اين روند، در تمامي استان ها، اجرا مي شود. از اين جهت است كه طبق بخشي از نوشتار شاكي با مضمون (در فرض مشروع و قانوني بودن مصوبه ستاد ويژه مدارس استعداهاي درخشان استان مبني بر ممنوعيت نقل و انتقال بين مدارس سمپاد نواحي يك و دو زنجان، مصوبه با توجه به اصل عطف به ماسبق نشدن قوانين، قابل اعمال نسبت به پذيرفته شدگان سال 1402 نمي باشد.) بايد خاطرنشان كرد در هيچ سالي، فرآيند انتقال دانش آموزان سمپادي بين ناحيه يك و دو زنجان، عملياتي نشده است؛ به عنوان مثال در بخش نامه هاي ساز و كار ثبت نام دانش آموزان مدارس استعداهاي درخشان منبعث از مصوبات ستاد ويژه مدارس استعداهاي درخشان در بخش نامه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1402 و تاريخ 1402/5/15 و يا بخشنامه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1401 و تاريخ 1401/5/18 همانند بخشنامه سال تحصيلي جاري به شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 و تاريخ 1403/5/15 اداره كل آموزش و پرورش استان زنجان با همين سبك و سياق، رفتار شده است و بحث ممنوعيت نقل و انتقال بين مدارس نواحي يك و دو زنجان، منتفي اعلام شده است؛ چرا كه همه متقاضيان شركت در آزمون ورودي مدارس تيزهوشان علاقه مند هستند در دبيرستان استعداهاي درخشان ناحيه دو زنجان پذيرفته شوند و همين باعث رقابت شديدي بين شركت كنندگان در آزمون مربوطه گرديده است ولي از آنجايي كه قبولي در دبيرستان هاي تيزهوشان ناحيه يك به سختي قبولي در تيزهوشان ناحيه دو نمي باشد بنابراين بعضي از متقاضيان از اين ترفند استفاده مي كنند كه در انتخاب محل تحصيل، دبيرستان هاي تيزهوشان ناحيه يك را انتخاب مي كنند و بعد از قبولي در آن آزمون متقاضي انتقال به تيزهوشان ناحيه يك مي گردند به همين دليل جابه جايي دانش آموزان دبيرستان هاي تيزهوشان داخل شهرستان ممنوع گرديده است. در نهايت مدارس استعداهاي درخشان به عنوان شيرازه دفتر آموزش و پرورش، سال هاست كه با هدف غايي تحقّق عدالت آموزشي و امر خطير شناسايي، هدايت و تربيّت صاحبان استعداهاي درخشان برتر براي پرورش جامعه نخبگاني فعاليت مي كند و نمي تواند بر مبناي هيجانات زودگذر برخي از خانواده ها كه درك درستي از رويكردهاي پذيرش و توانمندسازي عادلانه دانش آموزان سمپادي به عنوان دولتي ترين مدارس ايران كه شفاف طبقاتي را شكسته اند ندارند مديريت شوند. مع الوصف با عنايت به مراتب فوق اقدامات اين اداره كل وفق مقرّرات و بخشنامه هاي وزارت متبوع بوده و شاكي مداركي كه مؤيد نقض قوانين و مقرّرات از سوي اين اداره باشد، ارائه ننموده است؛ فلذا رد شكايت ايشان مورد تقاضاست." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1404/5/7 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي با عنايت به اين كه هيأت امناي سازمان ملّي پرورش استعدادهاي درخشان در اجراي بند 5 ماده 7 اساسنامه مصوّب جلسه 813 مورخ 1397/7/17 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به موجب ماده 11 آيين نامه مدارس استعدادهاي درخشان مصوّب 1400/12/23 انتقال دانش آموزان از يك مدرسه استعدادهاي درخشان به ساير مدارس استعدادهاي درخشان را در صورت احراز شرط معدل موضوع ماده 16 آيين نامه، دارا بودن حداقل نمره آزمون ورودي مدرسه مقصد و وجود ظرفيت خالي در مدرسه مقصد در داخل استان با موافقت اداره كل آموزش و پرورش استان مجاز اعلام نموده است و تبصره 1 اين ماده صرفاً انتقال دانش آموزان در سطح شهرستان را در طول سال نخست ممنوع كرده است، بنابراين بند 11 مصوبه شماره 11002/ 570016/ 2/ 1403 مورخ 1403/5/15 ستاد ويژه مدارس استعدادهاي درخشان استان زنجان كه به صورت كلّي و مطلق هرگونه جابجايي و انتقال دانش آموزان ميان پايه مدارس استعدادهاي درخشان بين نواحي يك و دو زنجان را ممنوع اعلام نموده، مغاير با ماده 11 مصوبه هيأت امناي سازمان بوده و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوّب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوّب 1402/2/10) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ احمدرضا عابدي