نظر مشورتي 7/1402/678 مورخ 1402/09/05 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : دو طفل 14 ساله پسر با يكديگر درگير شده‌اند؛ «الف» با پرتاب جسم سخت به شخص «ب» باعث ايراد جراحات عمدي به وي مي‌گردد. پس از سير مراحل رسيدگي، قرائن مندرج در پرونده موجب ظن قوي و ايجاد لوث براي قاضي رسيدگي‌كننده مي‌شود. نظر به آنكه به موجب ماده 456 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، تعداد و شرايط ادا‌كنندگان سوگند مشخص گرديده و در مانحن‌فيه،‌ مجني‌عليه به جهت صغر سن فاقد شرايط اداي سوگند مي‌باشد و ولي وي در قيد حيات نيست، دادگاه جهت اجراي قسامه با چه تكليفي رو به رو است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : با توجه به ماده 456 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 كه مقرر داشته: «در جنايت بر اعضا و منافع اعم از عمدي و غير عمدي در صورت لوث، مجني‌عليه مي‌تواند با اقامه قسامه به شرح بندهاي زير، جنايت مورد ادعا را اثبات و ديه آن را مطالبه كند» و طبق ماده 202 همين قانون، اداكننده سوگند بايد عاقل، بالغ، قاصد و مختار باشد؛ لذا در فرض سؤال كه مجني‌عليه صغير و فاقد ولي قهري است، چنانچه مورد هم از موارد لوث تشخيص داده شود، بايد قيم وي با توجه به نصاب قانوني، افرادي از خويشان و بستگان ذكور مجني‌عليه را جهت اداي سوگند معرفي ‌كند؛ چون طبق ماده 320 قانون پيش‌گفته، حق اقامه قسامه، صرفاً متوجه صاحب حق قصاص يا ديه است و مادر و قيم از شمول اين حكم خارج است؛ مگر اينكه قيم از بستگان و خويشان ذكور مجني‌عليه باشد كه در صورت علم، مي‌تواند سوگند ياد كند.