قانون اساسي معارف

مكتب و مدرسه عبارت است از تأسيساتي كه براي تربيت اخلاقي و علمي و بدني ابناء نوع دائر ميگردد.

پروگرام مدارس و مكاتب از طرف وزارت معارف معين ميگردد و بايد در پروگرام حيثيت علمي و صنعتي و نشو و نماي بدني ملحوظ‌ باشد.

تعليمات ابتدائيه براي عموم ايرانيان اجباري است.

طريق تحصيل آزاد است ليكن هر كس بايد آن اندازه از معلوماتي را كه دولت براي درجة ابتدائي معين نموده تحصيل كند.

هر كس مكلف است اطفال خود را از سن هفت بتحصيل معلومات ابتدائيه وادارد اعم از اينكه در خانه باشد يا در مدرسه.

در صورت لزوم طبي يا وجود مانع با اطلاع مأمورين معارف تأخير شروع در ارسال طفل بمكتب جايز است.

ملل غير اسلامي در مدارس دولتي حق تقاضاي تحصيل مذهب خودشان را ندارند مجبور بتحصيل شرعيات اسلامي نيز نخواهند بود.

مكاتب و مدارس بر دو قسمت است رسمي و غير رسمي: ‌رسمي آنستكه از طرف دولت داير شده باشد - غير رسمي آنستكه باني مخصوص داشته باشد.

هر كس مدرسه غير رسمي افتتاح كند بايد به اطلاع دولت برساند.

كسي كه ميخواهد مدرسه افتتاح كند بايد رعايت شرايط ذيل را بنمايد:

مدير مدرسه كمتر از سي سال نبايد داشته باشد.

بناي مدرسه را موافق ملاحظات حفظ‌الصحه كه از طرف وزارت معارف مقرر شده است فراهم نمايد.

در مدارس ابتدائي مدير بايد داراي تصديقنامة تحصيلات مدارس متوسطه و در مدارس متوسطه داراي تصديق‌نامة تحصيلات عاليه باشد.

مدير مدرسه بايد معروف بسوء عقيده و اخلاق و عادات ذميمه نبوده مرتكب جنحه و جنايتي نشده باشد و معلميني را هم كه انتخاب‌ميكند بايد علاوه بر شرايط مزبوره هر كدام در فن خود تصديق رسمي وزارت معارف را دارا باشند.

مادام كه داوطلبان حائز تحصيلات متوسطه بقدر كافي براي مديريت دبستانملي نباشد وزارت ميتواند بكسانيكه داراي‌ تقوي بوده و صلاحيت علمي و اخلاقي آنها مورد گواهي شورايعالي فرهنگ در تهران يا شعب آن در شهرستان ها باشد اجازه تاسيس دبستانهاي چهار‌كلاسه ابتدائي را بدهد و مديريت دبستان را بآنان واگذار نمايد. ‌

هر كس در هر جا تحصيل كرده باشد تا در مقام امتحان رسمي بر نيامده است در مدارس رسمي دولتي پذيرفته نخواهد شد.

مفتشين دولتي در كل مدارس و مكاتب رسمي و غير رسمي حق ورود و تفتيش دارند و هيچ مديري در هيچ موقعي حق مخالف ندارد.

مدارسي كه از اموال اوقاف داير است نيز از حيث امور اخلاقي و حفظ صحتي و ترتيب تعليمات و امتحانات و غيرها تا اندازة كه با غرض‌واقف موافقت كند در تحت نظارت وزارت معارف است.

وزارت معارف بايد تدريس كتبي را كه مضر باخلاق و دين محصلين است ممنوع نمايد و كتبي كه از طرف وزارت معارف ممنوع شده‌باشد در هيچ مدرسة نبايد تدريس بشود.

مدارس و مكاتب بر چهار نوع است:

مكاتب ابتدائي دهكده.

مكاتب ابتدائي بلدي.

مدارس متوسطه.

مدارس عاليه.

هر يك از مكاتب و مدارس چهارگانه پروگرام مخصوص قانوني خواهد داشت و وزارت معارف مسئول اجراي آن پروگرام‌ها است.

پروگرام مكاتب و مدارس ابتدائيه و متوسطه بايد تعليم واجبات ديني را بقدر لزوم شامل باشد.

وزارت معارف ترتيب درجات و مراتب تحصيليه را معين نموده براي هر كدام امتحانات و تصديقنامه‌ها برقرار خواهد نمود كه دخول در‌خدمات دولتي موقوف بداشتن آن تصديقنامه‌ها خواهد بود.

در هر ده و در هر محله از قصبات يكي مكتب ابتدائي دهكده داير ميشود.

در شهرها بر حسب عدة نفوس و حاجت اهالي و كفايت ماليه محليه يك يا چندين مدرسه ابتدائي و متوسطه داير خواهد شد.

مدارس عاليه در طهران و در مراكز عمده داير خواهد شد.

مخارج مدارس ابتدائيه در قصبات و بلاد بعهدة دولت و مخارج آنها از محل مالياتي كه در هر محل بموجب قانون برقرار ميشود ‌پرداخته خواهد شد.

مخارج مكاتب دهكده نيز بر عهدة دولت و بموجب قانون از مالكين دهكده و اهالي دريافت خواهد شد.

مخارج مدارس غير مجاني دولتي از محل حق‌التعليمي است كه از شاگردان اخذ ميشود و چنانچه كسري داشته باشد بر عهدة دولت ‌است.

مكاتب و مدارس مجاني كه بخرج دولت اداره ميشود فقط براي تمتع اطفال فقرا و اشخاصي است كه رسماً عدم بضاعت آنها از طرف‌مأمورين رسمي محلي تصديق شده باشد.

ابنية متعلقة بمكاتب و مدارس و ساير متعلقات مدارس از منقول و غير منقول در تحت نظارت وزارت معارف است.

قبول محصلين بيبضاعت در مدارس متوسطه و عاليه بطور مجاني بموجب قانون مخصوص خواهد بود.

مجازات بدني در مكاتب و مدارس ممنوع است.