نظر مشورتي 7/1403/371 مورخ 1403/07/10 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : چنانچه دادگاه تجديدنظر حكم بدوي را نقض و قرار عدم استماع دعوا صادر و يا حكم محكوميت را نقض و حكم بر بي‌حقي صادر كند و بار ديگر دعوايي با همان موضوع و بين همان اشخاص مطرح شود، آيا دادرسي كه در دعاوي قبلي اظهارنظر كرده و رأي وي در مرحله تجديدنظر نقض شده است، ممتنع از رسيدگي بوده و مشمول بند «د» ماده 91 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، در فرض سؤال كه قاضي دادگاه بدوي حكم بر محكوميت خوانده صادر؛ اما دادگاه تجديدنظر با تمسك به مقررات راجع ‌به شرايط شكلي دعوا، با نقض حكم، قرار عدم استماع دعواي بدوي را صادر و خواهان نيز بار ديگر همان دعوا را مطرح كرده است، دادرس دادگاه بدوي كه سابقاً اظهار نظر ماهوي كرده است، مشمول ايراد رد دادرس موضوع بند «د» ماده 91 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 است. ثانياً، در فرض سؤال چنانچه دادگاه تجديد نظر با نقض حكم صادره از دادگاه بدوي، حكم بر بي‌حقي خواهان صادر كرده باشد، موضوع مشمول اعتبار امر مختومه بوده و همان دعوا قابل طرح مجدد نيست و تشخيص انطباق يا عدم انطباق دعواي مطرح شده با دعوايي كه سابقاً مورد رسيدگي قرار گرفته است، بر عهده مرجع رسيدگي‌كننده است و احراز اين امر متفاوت از ماهيت دعوايي است كه سابقاً مورد رسيدگي قرار گرفته است و دادرس براي اتخاذ تصميم در خصوص انطباق يا عدم انطباق دعواي جديد با دعواي قبلي، با منعي مواجه نيست.