قانون اجازه مبادله قرارداد عبور و مرور سكنه قراء سرحدي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي

مجلس شوراي ملي قرارداد عبور و مرور سكنه قراء سرحدي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي را كه مشتمل بر 16 ماده و‌يك ضميمه و يك پروتكل مي‌باشد و در تاريخ دهم خرداد 1307 امضاء شده تصويب و اجازه مبادله نسخ صحه شده آن را بدولت ميدهد. ‌اين قانون كه مشتمل بر يك ماده و متن قرارداد و پروتكل و ضميمه است در جلسه 16 ديماه 1307 شمسي بتصويب ‌مجلس شوراي ملي رسيد. ‌رئيس مجلس شوراي ملي - دادگر

قرارداد راجع بعبور و مرور سكنه قراء سرحدي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي باراضي يكديكر[يكديگر] ‌اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران از يك طرف اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي از طرف ديكر[ديگر] نظر باينكه مايلند روابط مابين سكنه قراء‌ مجاور سرحدي خود را تسهيل نمايند تصميم نمودند كه براي عبور و مرور اين قبيل سكنه از سرحدات خود ترتيب سهل و سادة را برقرار نمايند. ‌و براي اين منظور اختيارداران خود را بشرح ذيل تعين[تعيين] گردند: ‌از طرف اعليحضرت شاهنشاه ايران جناب فتح‌الله‌ خان پا ك روان كفيل وزارت امور خارجه از طرف اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي‌ باكوكريستوفرديچ داوتيان سفير كبير فوق‌العاده اتحاد جماهير شوروي در ايران اختيارداران مزبور پس از مبادله اعتبارنامه‌هاي خود كه آنها را صحيح و‌ معتبر يافتند در مراتب ذيل موافقت حاصل كردند:

(سكنه قراء سرحدي) مطابق مفهوم اين قرارداد بهاشخاصي اطلاق ميشود كه اقامتگاه ثابت آنها در شهر يا قريه‌ است كه در حدود منطقه بعرض 50 كيلومطر از قرار 25 كيلومطر از هر طرف سرحد واقع شده باشد.

سكنه قراء سرحدي مجازند با رعايت مقرراتي كه ذيلاً ذكر خواهد شد براي اقدام بساختمان و تسطيح اراضي و غيره - تجارت - ايفاء‌ تكاليف خانوادگي - مساعدت دفع آفات طبيعي - امداد طبي - تجسس حيوانات گم شده و اموال مسروقه و بجهات ديكري(ديگري) از اين قبيل از سرحد‌ عبور نموده و در خاك دولت ديگر در حدود 25 كيلومطر مذكور در فوق توقف نمايند و همچنين ميتوانند براي مراجعه بمأمورين محلي طرف‌ معظم متعاهد ديگر بجهت اتحاد اقدامات لازمه بر عليه مجرمين حقوق عمومي كه از سرحد فرار و به منطقه سابق‌الذكر پناه برده باشند از سرحد عبور‌نمايند.

سكنه قراء سرحدي براي اينكه بتوانند از حق توقف و عبور مذكور در ماده 2 استفاده كنند بايد داراي جوازهاي مخصوصي باشند كه از طرف‌ مأمورين حوزه اقامت آنان صادر شده باشد جوازهاي مزبوره مطابق نمونه منضمه باين قرارداد تنظيم ميشود عبور از سرحد فقط از نقاطي كه پست هاي‌ سرحدي در آنجا موجود و يا بعد ايجاد ميگردد و بطوريكه در ماده ذيل پيش ‌بيني شده قبلاً تعيين خواهد گرديد مجاز ميباشد.

وزارت امور خارجه ايران از يكطرف و سفارت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران از طرف ديگر در مدتي كه از موقع مبادله نسخ‌ مصوبه اين قرارداد تجاوز ننمايد فهرست ذيل را بيكديگر ابلاغ خواهند نمود: ‌الف - فهرست مأمورين محلي كه مأمور دادن جواز عبور هستند و حدود اختيارات آنها در اين موضوع. ب - فهرست نقاطي كه عبور از آنجاها مجاز و در آنجاها پست هاي سرحدي برقرار خواهد شد.

هر يك از دولتين معظمتين متعاهدتين بر طبق ترتيباتي كه مقرر خواهند داشت جواز عبور صادر ميكنند جوازهاي مزبوره در موقع اياب و‌ذهاب از سرحد بترتيبي كه از طرف هر يك از دولتين متعاهدين مقرر گرديده در پست هاي سرحدي مندرجه در ماده 4 مجانا ثبت خواهد شد .جوازهاي‌ عبور بزبان فارسي و روسي نوشته ميشود در جوازهاي صادره از طرف مأمورين محلي اتحاد جماهير شوروي ممكن است گذشته از السنه فوق زبان‌معمول بخاك جمهوري كه جزو اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و در منطقه پست سرحدي عبور واقع است نيز علاوه شود.

جوازهاي عبور كه هميشه باسم اشخاص صادر ميشود بر دو قسم خواهد شد.جواز سي روزه و جواز يكساله. جوازهاي يكساله فقط براي ‌تسهيل زراعت اراضي است كه در منطقه بعرض شش كيلومطر 3 كيلومطر از هر طرف سرحد واقع شده باشد. ‌اين جوازها فقط بسكنه قراء سرحدي كه اراضي مزبوره را زراعت مينمايند داده ميشود مادام كه جوازهاي عبور باعتبار خود باقي ميباشند با هر يك ‌از آنها ميتوان دفعات غير محدودي از سرحد عبور و مرور نمود در موقعي كه دارنده جوازي كه مدت اعتبارش در شرف انقضاء است هنوز بخاك ‌خود مراجعت نكرده و بيك دليل موجهي تقاضاي تمديد مدتي را كه كافي براي مراجعت باشد بنمايد مأمورين محلي با رعايت مقرراتي كه دولت‌ متبوع آنها در اين باب وضع نموده است تقاضاي او را بعمل خواهند آورد. ‌در كليه جوازهاي عبور از هر قسم كه باشد بايستي علاوه بر اسم دارنده جواز ناحيه(ناحيه‌اي) كه مقصد صاحب جواز است و همچنين پست سرحدي كه از آنجا‌ عبور مينمايند و علل عبور نيز قيد شود.

عبور از سرحد فقط از طلوع تا غروب آفتاب مجاز است ليكن در موارد ذيل ممكن است هنكام[هنگام] شب هم اجازه عبور داده شود: 1 - براي دفع بليات طبيعي. 2 - براي امداد فوري طبي يا جراحي در اينصورت فقط بطبيب يا پرسنل طبي و اشخاصيكه براي جلب مساعدت آنها ميروند اجازه داده ميشود. 3 - در صورتيكه لزوم فوري داشته باشد كه با مساعدت مصادر امور محلي در مقام تعقيب يا تجسس مجرمين حقوق عمومي يا همدستان آنان كه در‌يكطرف سرحد مرتكب جنايتي شده و بطرف ديگر سرحد متواري شده باشند برآيند. ‌در اينصورت جواز براي مجني‌عليه و خانواده او و شهود واقعه داده مي‌شود.

باشخاص ذيل جواز عبور داده نميشود: 1 - اشخاصي كه جواز خود را بالاراده بديگري واگذار كرده و يا عاريت داده باشند. 2 - اشخاصي كه از جواز ديگري خواه براي عبور از سرحد و خواه جهت توقف در خاك طرف ديگر استفاده كرده باشند. 3 - كساني كه مطابق قوانين طرف متعاهد ديگر براي قاچاق محكوم شده باشند. 4 - كساني كه از طرف مصادر امور طرف معظم متعاهد ديگر نسبت بانان پيشنهاد منع صدور جواز شده باشد. 5 - اشخاصي كه سابقاً تبعه طرف معظم متعاهد ديگر بوده‌اند مكر[مگر] اينكه قبلاً راجع بانها موافقتي شده باشد.

هر گاه جوازي كه از طرف مصادر امور يكي از طرفين معظمتين متعاهدتين صادر شده است برخلاف مقررات ماده 8 باشد مصادر امور طرف‌ معظم ديگر آزادند كه از ثبت جواز مزبور خودداري كرده و صاحب اين قبيل جواز را در خاك خود نپذيرند.

اشخاصي كه مطابق مقررات اين قرارداد تحصيل جواز عبور كرده‌اند حق دارند در موقع عبور از سرحد كليه آلات و البسه و توشه راه كه براي‌ احتياجات شخصي شان لازم باشد و آلات مربوطه بكار خود و همچنين كليه اثاث‌البيتي را كه براي مدت توقف آنها در خاك طرف ديگر مورد ‌احتياج است بدون تأديه حقوق گمركي و ساير عوارض مشابه چه اياباً و ذهاباً همراه خود ببرند. بعلاوه دارندگان جوازهاي يكساله مذكوره در -ماده 6‌ ميتوانند با معافيت از حقوق گمركي و ساير عوارض مشابهه به آن عرابه و اسب و حشم كار و بذر و كليه اشيائيكه براي كار و توقف موقتي آنها لازم‌است همراه برده و همچنين در موقع مراجعت محصول خود را همراه بياورند مشروط بر اينكه در صورت اخير از نظامات گمركي متابعت نمايند. ‌بايد متذكر بود كه هر يك از طرفين معظمتين متعاهدتين ميتوانند بموجب نظامات مخصوصه كه قبل از اجراي آن اطلاعاً باستحضار طرف معظم ‌ديگر خواهند رساند از ورود و خروج يك يا چند فقره از اشياء سابق‌الذكر ممانعت كرده و يا تحديداتي نسبت به آنها قائل شوند.

در صورتيكه مصادر امور يكي از طرفين معظمتين متعاهدتين مستحضر شوند كه در يكي از نقاط مجاور سرحدي هر يك از دولتين امراض ‌ساريه انساني يا حيواني موجود است ميتوانند كليه نظاماتي را كه در اين باب وضع نموده است بموقع اجراء بگذارد مشروط بر اينكه قبلاً طرف معظم‌ متعاهد ديگر را مستحضر ساخته باشد.

در موقعي كه دارنده جواز سي روزه جواز خود را مفقود كرده باشد مادامي كه مدت مزبوره سابق منقضي نشده و فقدان آن به پست‌هاي‌سرحدي مربوطه طرفين ابلاغ نشده باشد جواز جديدي بمشاراليه داده نخواهد شد هركاه[هرگاه] دارنده جواز يكساله جواز خود را گم كرده باشد (همين كه‌مراتب را به پست‌هاي سرحدي مربوطه طرفين معظمتين متعاهدتين اطلاع داد) ممكن است جواز ديگري باو داده شود. اعتبار جواز تا موعد ‌انقضاي جواز سابق خواهد بود. در هر دو صورت جوازهاي مفقوده باطل خواهد گرديد.‌ممكن است بدون رعايت مقررات و مهلت هاي مذكوره در فوق جوازهاي جديد صادر شود مشروط بر اين كه دليل كافي وجود داشته و فيمابين اداره(اداره‌اي) ‌كه جواز صادر نموده و اداره(اداره‌اي)‌ كه در پست سرحدي طرف معظم ديگر مباشر ثبت آنست قرار مخصوصي داده شده باشد.

هر يك از طرفين معظمتين متعاهدتين متقبل ميشوند كه فقط باخراج اشخاص ذيل كه بر طبق مقررات اين قرارداد تحصيل جواز كرده‌اند از‌مجراي اداي[اداري] اكتفا نمايند: الف - اشخاصي كه بدون تحصيل اجازه از مقامات صالحه از منطقه مجازه 25 كيلومطر تجاوز كرده باشند. ب - بدون اين كه مشمول حق تمديد مذكوره در ماده 6 باشند توقف خود را بيش از موعد مندرجه در جواز ادامه دهند. ‌بايد در نظر داشت كه مقررات مذكوره در فوق شامل اشخاصي كه در محاكم عمومي تحت تعقيب جنحه يا جنايتي ميباشند نخواهد گرديد.

عبور ايلات و احشام آنها از سرحد تابع مقررات مخصوصي خواهد بود.

اين قرارداد بلافاصله پس از مبادله نسخ مصوبه در مسكو قابل الاجراء خواهد بود. ‌هر يك از طرفين معظمتين متعاهدتين حق خواهند داشت كه در انقضاي مدت سه سال از تاريخ تصويب قرارداد آنرا فسخ نمايند در آن صورت باز يكسال پس از فسخ هم بقوت خود باقي خواهد ماند.

اين قرارداد بزبان فرانسه تحرير شده اختيارداران ذيل آن را امضا و بمهر خود ممهور ساختند.

ضميمه ماده 3 قرارداد شكل جوازها ‌الف – جهته[جهت] جوازهائي كه مدت سي روزه براي عبور و مرور سكنه قراء سرحدي از سرحدات ايران و شوروي معتبر است: 1 - اسم شخص 2 - اسم پدر 3 - تابعيت 4 - سن 5 - قد 6 - چشم 7 - مو 8 - ريش 9 - علامت مخصوصه 10 - مقصد 11 - مقصود از عبور از‌سرحد 12 - اشخاصي كه همراه دارنده جواز مسافرت مينمايند: زن ها و اولاد صغار 13 - تاريخ تسليم جواز14 - تاريخ عبور از سرحد در هر دفعه ‌به................... كه علامات مخصوصه آن در فوق قيد شده و ساكن قريه.................. ناحيه…………... ميباشد اجازه داده ميشود كه در نقطه.................. ‌پست سرحدي................... از سرحد عبور‌نمايد. ‌اين جواز از تاريخ تسليم الي مدت سي روز براي عبور دفعات غير محدودي از سرحد معتبر است. ب - جوازهاي عبور يكساله كه جهت عبور و مرور از سرحد ايران و شوروي بسكنه قراء سرحدي كه در منطقه سه كيلومطري سرحد اراضي دارند ‌داده ميشوند. 1 - اسم و اسم خانواده 2 - اسم پدر 3 - تابعيت 4 - سن 5 - قد 6 - چشم 7 - مو 8 - ريش 9 - علامت مخصوصه 10 - محل مزرعه 11 -‌اشخاصيكه همراه دارنده جواز هستند زنها و اطفال صغار.به................ كه علامات مخصوصه آن در فوق قيد شده.................... ساكن قريه................. ناحيه.............. اجازه داده ميشود كه در نقطه ‌پست سرحدي............. براي انجام امور فلاحتي از‌سرحد عبور نموده و از نقطه(نقطه‌اي) كه در نمره 10 معين شده عبور نمايد ‌فلان.............. حق دارد. 1 - عرابه و اسب و حشم كار و آذوقه سفر و بذر و كليه اشيائيكه براي كار و توقف موقتي او لازم است همراه ببرد. 2 - با متابعت از مقررات گمركي محصول خود را همراه بياورد. ‌اين جواز از تاريخ تسليم الي مدت يكسال براي عبور و مرور دفعات غير محدودي از سرحد معتبر است. ‌بتاريخ... 192 امضاء و مهر پاكروان امضاء داوتيان

پروتكل منضمه بقرارداد عبور و مرور سكنه قراء سرحدي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ‌چون اختيارداران ذيل لازم ديدند كه مقررات ماده 10 اين قرارداد تصريح شده باشد نسبت بمراتب ذيل موافقت كردند: ‌معافيت مذكوره در ماده 10 مشروط بر اين است كه از مراتبي كه در نظامنام‌هاي جاريه پيش‌بيني شده متابعت شود آذوقه(آذوقه‌اي) كه از پرداخت حقوق‌ گمركي معاف شده نبايست آن ميزاني كه براي سفر لازم است تجاوز نمايد مسلم است كه دارندگان جواز يكساله ميتوانند محصول خود را همراه ‌بياورند ولي بشرطيكه رعايت نظامات و تعرفه‌هاي گمركي را بنمايند. ‌تصريحات مذكوره در فوق كه اين پروتكل را تشكيل ميدهد جزء قرارداد محسوب شده و بايد در يك تاريخ با قرارداد براي تصويب فرستاده شود. ‌اختيارداران اين پروتكل را امضاء و بمهر خود ممهور ساختند. امضاء پاكروان: امضاء داوتيان

اجازة مبادله قرارداد عبور و مرور سكنه قراء سرحدي ايران و اتحاد جماهير شوروي در جلسة شانزدهم ديماه 1307 شمسي بدولت داده شده است.

رئيس مجلس شوراي ملي - دادگر