نظر مشورتي 7/1400/1016 مورخ 1400/10/27 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص ابهام زدايي از ماده 652 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات).

استعلام : 1- در مورد ماده 652 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) اين سوالات مطرح است: الف- اگر در حين كيف زني موضوع ماده 657 قانون تعزيرات، توسط سارق صدمه اي به مالباخته وارد شود،آيا موضوع اتهام را بايد با ماده 652 قانون تعزيرات سرقت توام با آزار منطبق دانست يا ماده 657 اين قانون؟ ب- اگر در جريان سرقت سارق صدمه اي بدون اسلحه صدمه اي به يك رهگذر وارد كندو مالباخته هيچ آسيبي نبيند، آيا موضوع هم مشمول سرقت توام با آزار تلقي مي شود؟ پ- اگر در جريان سرقت توام با آزار كه دو نفر سارق باشند، يكي از آن ها ايراد جرح كند، آيا هر دو سارقبايد به مجازات اشد محكوم شوند يا فقط شخصي كه جرح را وارد كرده است؟ 2- در مورد ماده 656 قانون تعزيرات، اين دو سوال مطرح است: الف- آيا پارك ها و بوستان ها مشمول عنوان محل هاي عمومي اين بند مي شوند يا اين كه منظور از «محل هاي عمومي» مكان هايي است كه با توجه به مثال هاي مندرج در اين بند، بايد حداقل حصار و ديواري داشته باشند؟ ب- آيا سرقت از كوپه قطار كه مسافران در طول سفر در آن اقامت دارند را مي توان به عنوان محل سكناي موقت مشمول اين بند دانست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- الف- طبق ماده 267 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392« سرقت عبارت از ربودن مال متعلق به غير است» بنابراين هر نوع ربودن مال متعلق به غير (كه همان سرقت است) چنانچه مقرون به آزار يا سارق مسلح باشد مانند فرض سؤال نيز مي تواند مشمول ماده 652 قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375 كه ناظر به سرقت مقرون به آزار يا سارق مسلح است قرار گيرد. ب- منظور از «آزار» در ماده 652 قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375 هرگونه صدمه بدني و روحي است كه موجب سلب يا تقليل مقاومت صاحب مال شده و به منظور انجام سرقت اعمال مي شود؛ يعني آزار سارق از اركان مادي تشكيل دهنده بزه موضوع ماده صدرالذكر است و علي الاصول اين آزار عليه صاحب مال مسروقه اعمال مي شود و آزار نسبت به شخص ثالث مانند بستگان صاحب مال يا رهگذري كه در مقابل سارق مقاومت مي كند و سعي دارند مانع انجام سرقت شوند نيز مي تواند مصاديق «آزار» موضوع ماده 652 قانون صدرالذكر تلقي شود؛ به عبارت ديگر، «آزار» موضوع اين ماده يك مفهوم عرفي و موضوعي است كه در هر مورد دادگاه با عنايت به اوضاع و احوال قضيه بايد آن را احراز كند. بديهي است چنانچه بعد از انجام سرقت به طور اتفاقي سارق صدمه اي به يك رهگذر وارد كند، از شمول ماده مذكور خارج است. پ- طبق ماده 125 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، اشخاصي كه در عمليات اجرايي جرم مشاركت مي كنند و جرم مستند به رفتار همه آن ها است، شريك در جرم محسوب مي شوند و مجازات هر يك مجازات فاعل مستقل آن جرم است؛ بنابراين در فرضي كه احراز شود سرقت مقرون به آزار موضوع ماده 652 قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375 با مشاركت دو نفر ارتكاب يافته است، هر دو سارق به مجازات سرقت مقرون به آزار محكوم مي شوند و اگر در راستاي سرقت، جرمي نيز واقع شده باشد، مجازات هر دو سارق بر اساس قسمت آخر ماده قانوني پيش گفته تشديد مي شود و وارد كننده جرح به مجازات جرح وارده نيز محكوم مي شود. 2- الف- مقصود از «محل هاي عمومي» در بند يك ماده 656 قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375 اماكني است كه تردد مردم در آن ها آزاد باشد؛ اعم از آن كه محصور باشد و يا مانند فرض استعلام (پارك و بوستان) فاقد حصار يا ديوار باشد. ب- صدر بند يك ماده 656 قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375 به سرقت در «محل سكني يا مهيا براي سكني» تصريح دارد و قطار يك وسيله نقليه عمومي است و عنوان محل سكني حتي محل سكناي موقت (كه در استعلام اشاره شده است) به آن صدق نمي كند؛ بنابراين سرقت اموال مسافران در طول سفر از شمول بند يك ماده 656 قانون صدر الذكر خارج است./