آيين نامه مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارك و روش نگهداري و نمونه اظهارنامه مالياتي و نحوه ارايه براي رسيدگي و تشخيص درآمد مشمول ماليات موضوع ماده (95) قانون ماليات هاي مستقيم

: تعاريف

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح ذيل به كار مي روند:

: سازمان امور مالياتي كشور

: قانون ماليات هاي مستقيم مصوب سال ۱۳۶۶ و اصلاحيه هاي بعدي آن

: دفتري است كه كليه ي معاملات و رويدادهاي مالي و محاسباتي با رعايت اصول و ضوابط مربوط به تنظيم دفاتر تجاري موضوع قانون تجارت، اصول و ضوابط و استانداردهاي حسابداري در آن ثبت مي گردد. دفتر مذكور مي تواند به صورت دستي يا الكترونيكي (ماشيني – مكانيزه) باشد.

: دفتري است كه عمليات ثبت شده در دفتر يا دفاتر روزنامه بر حسب سرفصل يا كدگذاري حساب ها در صفحات مخصوص آن ثبت مي شود، به نحوي كه تنظيم صورت هاي مالي لازم از آن امكان پذير باشد. دفتر مزبور مي تواند به صورت دستي يا الكترونيكي (ماشيني – مكانيزه) باشد.

: دفاتري كه به استناد مقررات قانوني مربوط، از جمله قانون محاسبات عمومي و قانون شهرداري ها، به عنوان دفاتر مورد استفاده قرار مي گيرند.

مكانيزه): اطلاعاتي كه با شماره كد رهگيري دريافتي از سازمان ثبت اسناد و املاك كشور در سامانه ي دفاتر تجاري الكترونيكي ثبت مي شود.

: سامانه اي است كه به منظور فراهم ساختن بستر ثبت اطلاعات دفاتر الكترونيكي توسط سازمان راه اندازي شده و من بعد تكميل و به روزرساني مي گردد.

: فرمي است به منظور اظهار درآمدها، هزينه ها، دارايي ها، بدهي ها، سرمايه، معافيت ها، درآمد مشمول ماليات، ماليات، بخشودگي مالياتي و همچنين اطلاعات هويتي و مكاني حسب مورد، كه براي صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقي موضوع قانون، بر حسب نوع و حجم فعاليت اشخاص موصوف مطابق نمونه هايي كه توسط سازمان تهيه و اعلام مي شود، تنظيم مي گردد.

: فرمي است دستي يا الكترونيكي (ماشيني – مكانيزه) كه يك يا چند رويداد مالي و محاسباتي طبق اصول و ضوابط حسابداري در آن ثبت و حاوي تجزيه ي حساب ها و توضيحات مربوط، متكي به مدارك بوده و با تأييد اشخاص مجاز قابل ثبت در دفاتر مي باشد.

: عبارت از مستنداتي است دستي يا الكترونيكي (ماشيني – مكانيزه) كه بيانگر وقوع يك يا چند فعاليت يا رويداد مالي يا محاسباتي بوده و اسناد حسابداري يا دفاتر بر مبناي آن ها تنظيم و تحرير مي گردد.

: فرمي است داراي شماره ي منحصر به فرد مالياتي كه در نوع الكترونيكي آن، اطلاعات در حافظه ي مالياتي ذخيره مي شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتي صورتحساب متناسب با نوع كسب و كار توسط سازمان تعيين و اعلام مي گردد. در مواردي كه از دستگاه كارت خوان بانكي يا درگاه پرداخت الكترونيكي به عنوان پايانه ي فروشگاهي استفاده مي شود، رسيد يا گزارش الكترونيكي پرداخت خريد صادره با رعايت مقررات، در حكم صورتحساب است.

: شخص حقيقي است كه كالا و خدمات را متناسب با نياز خود براي مصارف شخصي خريداري كرده و از آن براي عرضه ي كالاها و خدمات به ديگران استفاده ننمايد.

: شماره اي شامل بيست و دو كاراكتر و داراي چهار بخش است: شناسه ي حافظه ي مالياتي (شش كاراكتر)، تاريخ صورتحساب (پنج كاراكتر)، سريال صورتحساب (ده كاراكتر) و ارقام كنترلي (يك كاراكتر) كه به هر صورتحساب اختصاص داده مي شود.

: عبارت است از رايانه، دستگاه كارت خوان بانكي (POS)، درگاه پرداخت الكترونيكي يا هر وسيله ي ديگري كه امكان اتصال به شبكه هاي الكترونيكي پرداخت رسمي كشور و سامانه ي مؤديان را داشته و از قابليت صدور صورتحساب الكترونيكي برخوردار باشد.

: سامانه اي است تحت مديريت سازمان كه در آن به هر مؤدي كارپوشه ي ويژه اي اختصاص يافته و تبادل اطلاعات ميان مؤديان و سازمان، منحصراً از طريق آن كارپوشه انجام مي شود. مؤديان مي توانند با استفاده از هرگونه سخت افزار يا نرم افزار اعم از رايانه ي شخصي، پايانه ي فروشگاهي، سامانه هاي ابري يا هر وسيله ي ديگري كه حافظه ي مالياتي به آن متصل شده باشد، به سامانه ي مؤديان متصل شوند. مرجع نهايي ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الكترونيكي، سامانه ي مؤديان است.

: گروه بندي مؤديان (صاحبان مشاغل)

صاحبان مشاغل بر اساس شاخص ها و معيارهايي از قبيل نوع و حجم فعاليت، به شرح ذيل گروه بندي مي شوند: 1- گروه اول 2- گروه دوم 3- گروه سوم

گروه اول: اشخاص ذيل از لحاظ انجام تكاليف موضوع اين آيين نامه جزء مؤديان گروه اول محسوب مي شوند:

كليه واردكنندگان و صادركنندگان

صاحبان كارخانه ها و واحدهاي توليدي و بهره برداران معادن داراي پروانه ي بهره برداري از وزارتخانه يا مراجع ذي ربط

صاحبان هتل هاي سه ستاره و بالاتر

صاحبان بيمارستان ها، زايشگاه ها، درمانگاه ها و كلينيك هاي تخصصي (مصاديق ذكرشده در اين بند صرفاً مربوط به امور انساني مي باشد)

صاحبان مشاغل صرافي

صاحبان فروشگاه هاي زنجيره اي داراي مجوز فعاليت از وزارتخانه يا مراجع ذي ربط

صاحبان مؤسسات حمل ونقل موتوري، زميني، دريايي و هوايي اعم از مسافري يا باربري

ساير صاحبان مشاغل و حرفه هايي كه درآمد ابرازي (فروش كالا يا فروش توأم كالا و ارائه ي خدمات) آنان در ماليات عملكرد دو سال قبل، مبناي تعيين گروه بندي سال بعد از تسليم اظهارنامه مالياتي عملكرد است. به عنوان مثال، مبلغ فروش و ساير درآمدهاي مندرج در اظهارنامه مالياتي عملكرد سال ۱۴۰۲، مبناي گروه بندي سال ۱۴۰۴ مي باشد يا آخرين درآمد قطعي شده فروش كالا يا فروش توأم كالا و ارائه خدمت آن ها بيش از مبلغ چهارصد و پنجاه ميليارد ريال باشد (مشروط به ابلاغ برگ قطعي حداكثر تا پايان دي ماه سال قبل به شخص مؤدي يا نماينده قانوني وي).

گروه دوم: ساير صاحبان مشاغل و حرفي كه درآمد ابرازي فروش كالا يا فروش توأم كالا و ارائه خدمت دو سال قبل آن ها و يا آخرين درآمد قطعي شده آن ها از فروش كالا يا فروش توأم كالا و ارائه خدمت بيش از يكصد و پنجاه ميليارد ريال و مساوي يا كمتر از مبلغ چهارصد و پنجاه ميليارد ريال باشد، مشروط به ابلاغ برگ قطعي حداكثر تا پايان دي ماه سال قبل به شخص مؤدي يا نماينده قانوني وي.

گروه سوم: صاحبان مشاغلي كه در گروه هاي اول و دوم قرار نمي گيرند، جزء گروه سوم محسوب مي شوند.

سازمان مي تواند در صورت تشخيص ضرورت، تا پايان دي ماه هر سال فهرست مشاغل افزوده شده به گروه اول بر اساس نوع فعاليت را تهيه و از طريق درج آگهي در روزنامه رسمي كشور و يكي از روزنامه هاي كثيرالانتشار و يا از طريق تشكل هاي صنفي و حرفه اي ذي ربط به مؤديان مالياتي اعلام نمايد. مؤديان اخيرالذكر از ابتداي سال مالياتي بعد از اعلام، مكلف به اجراي تكاليف تعيين شده مربوط به گروه اول خواهند بود.

در مواردي كه مؤديان صرفاً به فعاليت ارائه خدمت اشتغال داشته باشند، پنجاه درصد (50%) نصاب هاي تعيين شده مبناي گروه بندي مي باشد.

در مشاغل مشاركتي اعم از اختياري يا قهري، درآمد ابرازي و يا قطعي شده مشاركت ملاك عمل مي باشد.

تعيين گروه بندي صاحبان مشاغل و حرف موضوع اين آيين نامه در دو سال اول شروع فعاليت (به استثناي مؤدياني كه به واسطه موضوع فعاليت جزء گروه اول طبقه بندي شده اند) بنا به انتخاب ايشان خواهد بود و از سال سوم فعاليت به بعد، مي بايست بر اساس نصاب هاي مقرر طبقه بندي شده و نسبت به انجام تكاليف قانوني عمل نمايند.

تسليم اظهارنامه گروه هاي بالاتر توسط صاحبان مشاغلي كه در گروه هاي پايين تر قرار دارند (صاحبان مشاغل گروه سوم اظهارنامه گروه اول يا دوم ارائه نمايند يا صاحبان مشاغل گروه دوم اظهارنامه گروه اول تسليم نمايند) منعي ندارد، ليكن صرف انجام اين امر مؤدي را در گروه هاي بالاتر قرار نخواهد داد.

چنانچه صاحبان مشاغل گروه هاي بالاتر اقدام به تسليم اظهارنامه گروه هاي پايين تر در موعد مقرر نمايند، در صورتي كه كليه اقلام اطلاعاتي مربوط به گروه بالاتر در فرم اظهارنامه مالياتي مشاغل گروه پايين تر تعبيه شده باشد و مؤدي نيز موارد مزبور را تكميل نموده باشد، به منزله تسليم اظهارنامه توسط مؤدي خواهد بود. ليكن در صورتي كه اقلام اطلاعاتي مربوط به گروه بالاتر در فرم اظهارنامه گروه پايين تر تعبيه نشده باشد و يا مؤدي آن موارد را تكميل ننموده باشد، به منزله خودداري از ارائه اظهارنامه مطابق با مقررات است؛ اما جريمه موضوع صدر ماده ۱۹۲ قانون بابت عدم تسليم اظهارنامه در خصوص آن ها موضوعيت ندارد.

: اظهارنامه مالياتي و نحوه ارائه آن

فرم اظهارنامه هاي مالياتي براي اشخاص حقوقي و صاحبان مشاغل گروه هاي اول، دوم و سوم موضوع اين آيين نامه، حسب مورد شامل موارد زير مي باشد:

اطلاعات هويتي شامل: ۱- اطلاعات هويتي و مكاني ۲- مجوزهاي فعاليت اقتصادي ۳- اطلاعات شركاء

صورت حساب سود و زيان و ترازنامه

درآمد مشمول ماليات، بخشودگي هاي مالياتي، معافيت هاي قانوني و ماليات متعلق

ساير اطلاعات: ۱- موجودي مواد و كالا در اول و پايان دوره ۲- واردات و صادرات كالاها و خدمات ۳- اطلاعات حساب هاي بانكي مربوط به فعاليت شغلي ۴- ساير اطلاعات حسب نوع فعاليت و شرايط مؤدي

:

اطلاعات هويتي شامل: ۱- اطلاعات هويتي و مكاني ۲- مجوزهاي فعاليت اقتصادي ۳- اطلاعات شركاء

صورت درآمد و هزينه، (اطلاعات خريد و فروش كالا و خدمات و هزينه هاي مربوط)

درآمد مشمول ماليات، بخشودگي هاي مالياتي، معافيت هاي قانوني و ماليات متعلق

ساير اطلاعات: ۱- موجودي مواد و كالا در اول و پايان دوره، ۲- اطلاعات اموال و دارايي ها مربوط به فعاليت شغلي، ۳- اطلاعات حساب هاي بانكي مربوط به فعاليت شغلي،

اطلاعات هويتي شامل: ۱- اطلاعات هويتي و مكاني، 2- مجوزهاي فعاليت اقتصادي 3- اطلاعات شركاء

خلاصه درآمد و هزينه (اطلاعات خريد و فروش كالا و خدمات و هزينه هاي مربوط) نيز مي باشد.

درآمد مشمول ماليات، بخشودگي هاي مالياتي، معافيت هاي قانوني و ماليات متعلق

ساير اطلاعات: ۱- اطلاعات حساب هاي بانكي مربوط به فعاليت شغلي 2- ساير

: در مواردي كه هر يك از اقلام اطلاعاتي فرم اظهارنامه مالياتي اشخاص حقوقي و صاحبان مشاغل براي هر يك از مؤديان فاقد موضوعيت باشد، عدم تكميل آن خللي به اعتبار اظهارنامه وارد نخواهد كرد.

مؤديان موضوع اين آيين نامه مكلفند اظهارنامه مالياتي خود را براي هر سال مالياتي، (بصورت انفرادي يا مشاركتي) در موعد مقرر قانوني به صورت الكترونيكي از طريق درگاه هاي الكترونيكي سازمان تسليم نمايند. سازمان مي تواند در مواردي كه مقتضي بداند، تسليم اظهارنامه غيرالكترونيكي را نيز بپذيرد.

تسليم اظهارنامه در اجراي ماده (178) قانون مورد پذيرش مي باشد.

: مشخصات دفاتر

انواع دفاتر موضوع اين آيين نامه عبارتند از: ۱- دفتر روزنامه ۲- دفتر كل ۳- ساير دفاتر

: تكاليف مؤديان در خصوص نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك

مقررات مربوط به روش هاي نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك:

صاحبان مشاغلي كه در گروه اول قرار مي گيرند و كليه اشخاص حقوقي، مكلف به نگهداري دفاتر روزنامه و كل يا ساير دفاتر، حسب مورد، دستي يا الكترونيكي متكي به اسناد و مدارك با رعايت موارد زير مي باشند:

۱ ) استفاده از دفاتر دستي (كاغذي):

۱- رويدادهاي مالي بايد بر اساس استانداردهاي حسابداري و به صورت روزانه و به ترتيب تاريخ وقوع در دفتر روزنامه ثبت و حداكثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر كل منتقل گردد.

۲- مؤدياني كه دفاتر دستي (كاغذي) نگهداري مي نمايند، مكلفند براي هر سال مالياتي فقط از دفاتري كه طي سال مالياتي قبل نزد مراجع قانوني ذي ربط ثبت شده، استفاده نمايند. در مواردي كه دفاتر ثبت شده موصوف در هر سال براي ثبت عمليات مالي مؤديان تا پايان سال مالياتي كفايت ننمايد، مجاز به استفاده از دفاتر ثبت شده طي همان سال مي باشند.

۳- مؤدياني كه براي ثبت رويدادهاي مالي خود از نرم افزارهاي حسابداري داراي قابليت ثبت معاملات و رويدادهاي مالي استفاده نموده و سپس اطلاعات را به صورت دست نويس در دفاتر ثبت مي نمايند، مكلفند حداقل ماهي يك بار خلاصه عمليات ثبت شده در نرم افزار حسابداري را در دفاتر روزنامه ثبت و حداكثر تا پانزدهم ماه بعد اين اطلاعات را به دفتر كل منتقل نمايند. در اين صورت، مؤديان بايد هنگام رسيدگي، ضمن ارائه دستورالعمل نحوه كار با نرم افزار مالي و حسابداري مربوط، امكان دسترسي لازم به اطلاعات نرم افزار را فراهم نمايند. عدم ارايه دستورالعمل و يا عدم امكان دسترسي به اطلاعات، در حكم عدم تسليم دفاتر خواهد بود.

۴- نگهداري دفتر روزنامه واحد براي ثبت كليه عمليات و يا دفاتر روزنامه متعدد براي هر بخش از عمليات مجاز است.

۵- اشتباه در شماره گذاري صفحات و همچنين اشتباهات ناشي از ثبت دفاتر در مراجع قانوني ذي ربط، در صورت احراز، خللي به اعتبار دفاتر وارد نخواهد كرد.

۶- نوشتن دفاتر با وسايلي كه به سهولت قابل محو است، (مانند مواد گرافيتي) در دفاتر دستي ممنوع است.

۷- دفاتر و اسناد حسابداري مي بايست بر اساس واحد پول رايج كشور و همچنين به زبان فارسي تحرير شوند.

۸- در مواردي كه دفاتر موضوع اين آيين نامه توسط مقامات قضايي يا ساير مراجع قانوني و يا به عللي خارج از اختيار مؤدي از دسترس وي خارج شود، صاحب دفاتر موظف است از تاريخ وقوع اين امر حداكثر ظرف دو ماه، دفاتر جديد را ثبت و عمليات آن مدت را در دفاتر جديد تحرير نمايد. تأخير در تحرير عمليات در اين مدت خللي به اعتبار دفاتر وارد نخواهد كرد.

۹- تأخير در تحرير دفاتر در مورد اشخاص حقوقي جديدالتأسيس از تاريخ ثبت شخص حقوقي و در مورد ساير اشخاص از تاريخ شروع فعاليت تا دو ماه، مجاز خواهد بود.

۱۰- اشخاصي كه داراي شعبه هستند، مكلفند با توجه به روش هاي حسابداري مورد عمل، خلاصه عمليات شعبه يا شعب خود را در صورتي كه داراي دفاتر ثبت شده باشند، لااقل سالي يك بار (تا قبل از بستن حساب ها) و در غير اين صورت، عمليات هر ماه را تا پايان ماه بعد در دفاتر مركز ثبت نمايند.

۱۱- ثبت دفاتر نزد مراجع قانوني در طول سال مالي، مشروط بر اينكه تا تاريخ ثبت هيچ گونه فعاليت مالي و پولي صورت نگرفته باشد، مجاز است.

۱۲- ارائه دفاتر سفيد و نانويس و نيز ارائه دفاتر پلمب نشده، در حكم عدم ارائه دفاتر محسوب مي شود.

۱۳- مؤديان مكلف به نگهداري دفاتر، بايد نسبت به نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك اقدام و در صورت درخواست، حسب مقررات مربوطه، آنها را به اداره امور مالياتي ارائه نمايند.

2) استفاده از دفاتر الكترونيكي:

۱- مؤدياني كه از دفاتر الكترونيكي استفاده مي كنند، مي بايست براي ثبت اطلاعات در سامانه دفاتر تجاري الكترونيكي، نسبت به دريافت كد رهگيري پلمب دفاتر الكترونيكي از سازمان ثبت اسناد و املاك كشور براي سال مالي موردنظر اقدام نمايند.

2- مؤديان مكلفند براي ثبت اطلاعات سال مالي مورد نظر، اطلاعات رويدادهاي مالي خود را، مطابق نمونه اعلامي توسط سازمان، در دوره زماني مندرج در جدول زير حداكثر تا مهلت هاي تعيين شده، در سامانه دفاتر تجاري الكترونيكي بارگذاري كنند. رديف سال مالي دوره زماني حداكثر مهلت بارگذاري 1 براي سال مالي كه شروع آن تا 1403/12/30 باشد يك ساله تا پايان آذر ماه سال 1404 و يا چهار ماه پس از انقضاي مهلت تسليم اظهارنامه مالياتي موضوع مواد 100 و 110 قانون ماليات هاي مستقيم، هر كدام كه مؤخر باشد. 2 براي سال مالي كه شروع آن در سال 1404 باشد شش ماهه مطابق دوره هاي مالي شش ماهه، ثبت اطلاعات تا قبل از انقضاي مهلت تسليم اظهارنامه مالياتي موضوع مواد 100 و 110 قانون. 3 براي سال مالي كه شروع آن در سال 1405 باشد سه ماهه براي دوره سه ماهه منتهي به پايان سال مالي تا قبل از انقضاء مهلت تسليم اظهارنامه مالياتي موضوع مواد 100 و 110 قانون و براي ساير دوره هاي سه ماهه تا دو ماه پس از دوره زماني 4 براي سال مالي كه شروع آن از سال 1406 و به بعد باشد يك ماهه براي ماه منتهي به پايان سال مالي تا قبل از انقضاء مهلت تسليم اظهارنامه مالياتي موضوع مواد 100 و 110 قانون و براي ساير ماه ها تا پايان دو ماه بعد

3- ثبت اطلاعات مالي مطابق نمونه اعلامي توسط سازمان در سامانه دفاتر تجاري الكترونيكي سازمان، به منزله تنظيم دفاتر قانوني محسوب مي شود و داده هاي مزبور با رعايت مقررات مربوطه مي تواند در فرآيند رسيدگي مبنا قرار گيرد. با توجه به دسترسي سازمان به اطلاعات دفاتر الكترونيكي، مأموران مالياتي مي توانند در مواردي كه مؤديان مالياتي با رعايت قوانين و مقررات مربوطه براي حسابرسي انتخاب شده اند، بر اساس نوع حسابرسي مالياتي نسبت به مطالبه اسناد و مدارك وي براي رسيدگي اقدام نمايند.

4- عدم بارگذاري بخشي از اطلاعات مربوط به يك سال مالي در سامانه دفاتر تجاري الكترونيكي در حكم عدم ارايه دفاتر محسوب نمي شود.

۵- مؤدياني كه از دفاتر الكترونيكي استفاده مي نمايند، بايد نسبت به نگهداري اسناد و مدارك اقدام و در صورت درخواست حسب مقررات مربوطه به اداره امور مالياتي ارائه نمايند.

۶- مؤدياني كه اطلاعات خود را به صورت تجميعي در سامانه دفاتر تجاري الكترونيكي ثبت مي كنند، مكلفند از نرم افزارهاي داراي قابليت ثبت معاملات و رويدادهاي مالي مرتبط با فعاليت هاي خود استفاده نمايند، در اين صورت مؤديان بايد هنگام رسيدگي ضمن ارائه دستورالعمل نحوه كار با نرم افزار مالي و حسابداري مربوط، امكان دسترسي لازم به اطلاعات نرم افزار را ارائه نمايند. عدم ارائه دستورالعمل و عدم امكان دسترسي به اطلاعات در حكم عدم تسليم دفاتر مي باشد.

۷- نمايه هاي (فيلدهاي) اطلاعاتي مندرج در نمونه اعلامي، توسط سازمان مطابق قوانين و مقررات مرتبط تعيين مي گردد. در صورت تغيير نمايه هاي (فيلدهاي) موصوف، تغييرات صورت گرفته سه ماه بعد از اطلاع رساني هاي لازم مطابق قوانين و مقررات مرتبط توسط سازمان اجرايي مي گردد.

۸- در مواردي كه مؤدي حسب مقررات اقدام به پلمب و نگهداري دفاتر دستي نموده باشد، نيازي به رعايت مقررات مربوط به دفاتر الكترونيكي ندارد.

صاحبان مشاغلي كه در گروه دوم قرار مي گيرند، مكلفند براي هر سال مالياتي اسناد و مدارك مربوط به معاملات خود از قبيل اسناد درآمدي فروش كالا يا ارايه خدمات و ساير درآمدها و اسناد خريد كالا، خدمات و دارايي و ساير اسناد هزينه هاي انجام شده را به تفكيك و به ترتيب تاريخ وقوع هر يك از رويدادهاي مالي نگهداري و صورت درآمد و هزينه خود را ماهانه به شرح فرم پيوست (۱) بر اساس آن تنظيم نمايند.

پ . صاحبان مشاغلي كه در گروه سوم قرار مي گيرند، مكلفند براي هر سال مالياتي اسناد و مدارك مربوط به معاملات خود از قبيل اسناد درآمدي فروش كالا يا ارايه خدمات و ساير درآمدها و اسناد خريد كالا و خدمات و ساير اسناد هزينه هاي انجام شده را نگهداري و خلاصه درآمد و هزينه سالانه خود را به شرح فرم پيوست (۲) بر اساس آن تنظيم نمايند.

ت . نگهداري دفاتر قانوني براي مؤديان گروه دوم و سوم الزامي نيست.

: صورتحساب فروش و نحوه صدور و ارائه آن

كليه مؤدياني كه به عرضه كالا يا ارايه خدمات اشتغال دارند، مكلفند صورتحساب معاملات خود را صادر و نگهداري نمايند:

صورتحساب الكترونيكي: صورتحسابي است داراي شماره منحصر به فرد مالياتي كه در سه قالب زير صادر مي شود:

۱ - صورتحساب الكترونيكي نوع اول يا «صورتحساب با اطلاعات كامل»: شامل نوع فروش (شامل مواردي از قبيل بورس كالا، بورس انرژي، سامانه تداركات الكترونيكي دولت، حق العمل كاري، پيمانكاري داخلي، صادراتي و نظير آن) نوع خريدار (مصرف كننده نهايي حقيقي يا فعال اقتصادي) تاريخ و زمان صدور (ساعت، دقيقه و ثانيه) و حداقل در برگيرنده اطلاعات هويتي شامل نام، نام خانوادگي يا نام شخص حقوقي، شماره اقتصادي، شناسه يا كد ملي يا شناسه فراگير اتباع خارجي، نشاني كامل و شماره پستي، شماره شعبه براي هر دو شخص فروشنده و خريدار؛ و مشخصات كالا يا خدمات ارائه شده شامل شناسه كالا يا خدمت، شرح كالا يا خدمت، واحد سنجش، مقدار يا تعداد، مبلغ واحد (في) و مبلغ كل، تخفيفات، ماليات بر ارزش افزوده، شرح ساير عوارض و مبلغ ساير عوارض، و مقدار پرداخت نقدي و مقدار نسيه آن حسب مورد باشد.

در خصوص انواع معاملات طلا، جواهر و پلاتين علاوه بر اقلام صورتحساب الكترونيكي، ارزش اصل طلا، جواهر و پلاتين، اجرت ساخت، حق العمل و سود فروشنده به تفكيك به اقلام الزامي صورتحساب اضافه مي شود.

در فعاليت حق العمل كاري علاوه بر اقلام صورتحساب الكترونيكي، شماره يكتاي ثبت قرارداد حق العمل كاري در سامانه مؤديان هنگام ارسال صورتحساب به اطلاعات ارسالي اضافه مي شود.

موارد زير در حكم صورتحساب تلقي مي شود: - قبوض آب، برق، گاز و مخابرات (تلفن): درج شماره يكتاي قبض، (شماره اشتراك يا شناسه قبض) در اين نوع صورتحساب ها الزامي است. - بليط هواپيما: در اين حالت نوع پرواز داخلي يا خارجي و شماره گذرنامه مسافر براي پروازهاي خارجي بايد در صورتحساب درج شود. - بارنامه: در اين نوع صورتحساب ها، اقلام مرتبط با بارنامه به صورتحساب اضافه مي شود. - در مواردي كه بنابر اقتضاي شغل صورتحساب خاصي براي فروش كالا يا عرضه خدمات صادر مي شود، صورتحساب هاي مزبور با تشخيص سازمان در حكم صورتحساب الكترونيكي تلقي خواهد شد.

در مواردي كه صورتحساب با مبالغ ارزي صادر مي شود، (از جمله صادرات) مبلغ ارز، نوع ارز، نرخ برابري آن با ريال به اقلام صورتحساب اضافه مي شود. چنانچه براي صادرات پروانه گمركي وجود داشته باشد، شماره پروانه گمركي و كد گمرك محل اظهار به اقلام صورتحساب اضافه مي شود.

در حالت هايي كه صورتحساب به قرارداد مربوط است، شماره يكتاي قرارداد ثبت شده در سامانه مؤديان به اقلام صورتحساب اضافه مي شود.

در صورتي كه اقلام تعيين شده صورتحساب بنابر نوع فعاليت مؤدي موضوعيت ندارد، الزامي به درج آن در صورتحساب وجود ندارد.

در صورتي كه نوع خريدار مصرف كننده نهايي نباشد، صدور صورتحساب الكترونيكي نوع اول الزامي است. همچنين تشخيص مصرف كننده نهايي بر مبناي اعلام خريدار مي باشد و فروشنده مسئوليتي از اين بابت ندارد.

2 - صورتحساب الكترونيكي نوع دوم: صورتحسابي با اطلاعات كامل فروشنده و اطلاعات كامل كالا و خدمات و بدون اطلاعات خريدار است و از بابت آن اعتبار مالياتي موضوع قانون ماليات بر ارزش افزوده براي خريدار قابل احتساب نمي باشد.

3 - صورتحساب الكترونيكي نوع سوم: اين نوع از صورتحساب ها همان «رسيد پرداخت وجه» صادره از دستگاه كارتخوان بانكي و يا درگاه الكترونيكي پرداخت است كه حسب مقررات اعلامي سازمان، به عنوان پايانه فروشگاهي فروشنده (مؤدي) مي پذيرد. در اين نوع صورتحساب صرفاً مبلغ پرداختي و شماره سوئيچ، شماره پذيرنده فروشگاهي، شماره پايانه، شماره پيگيري، تاريخ و زمان پرداخت و حداقل مشخصات فروشنده وجود دارد و از بابت آن ها اعتبار مالياتي موضوع قانون ماليات بر ارزش افزوده براي خريدار قابل احتساب نمي باشد.

صورتحساب غيرالكترونيكي (كاغذي): اين نوع صورتحساب براي اشخاصي كه حسب مقررات قانوني امكان صدور صورتحساب غيرالكترونيكي را دارند موضوعيت دارد و اقلام اطلاعاتي آن شامل كليه اقلام صورتحساب الكترونيكي است به استثناي اقلام اطلاعاتي كه از طريق سامانه مؤديان نظير شماره منحصر به فرد مالياتي به صورتحساب اضافه مي شود. اين نوع صورتحساب به استثناي صورتحساب هاي موضوع تبصره اين بند، نقدي تلقي شده و اطلاعات پرداخت نسيه در آن وجود ندارد.

به منظور پوشش حوادث و موارد نقص فني و ساير موارد ذكر شده در مواد (12) و (13) قانون پايانه هاي فروشگاهي و سامانه مؤديان، در ابتداي هر دوره مالي با تشخيص سازمان، تعدادي شماره منحصر به فرد مالياتي صورتحساب در اختيار مؤدي قرار مي گيرد. مؤدي مي تواند درخواست افزايش شماره منحصر به فرد مالياتي در اختيار را از طريق كارپوشه يا شركت معتمد به سازمان ارائه نمايد. اقلام اطلاعاتي اين نوع از صورتحساب هاي كاغذي منطبق با صورتحساب الكترونيكي بوده و شماره فوق بر روي آن درج مي شود تا پس از امكان پذير شدن صدور صورتحساب الكترونيكي نسبت به ثبت و ارسال آن ها اقدام شود.

: نحوه ارايه دفاتر و اسناد و مدارك

دفاتر صورت درآمد و هزينه ماهانه، خلاصه درآمد و هزينه سالانه و اسناد و مدارك حسب مورد، با درخواست كتبي اداره امور مالياتي و يا گروه رسيدگي در روز و محل تعيين شده در برگ درخواست ارايه دفاتر و يا اسناد و مدارك (محل اقامتگاه قانوني مؤدي يا محلي كه قبلاً به صورت مكتوب به اداره امور مالياتي اعلام شده است و يا محل اداره امور مالياتي، حسب مورد و با توجه به نوع حسابرسي مالياتي) تحويل و توسط اداره امور مالياتي صورت جلسه مي گردد.

اين آيين نامه در اجراي ماده ۹۵ قانون ماليات هاي مستقيم اصلاحي مصوب سال ۱۳۹۴، به پيشنهاد سازمان امور مالياتي كشور، در ۷ فصل و ۸ ماده و ۱۶ تبصره به تصويب رسيده و مقررات آن از تاريخ ۱۴۰۴/۰۱/۰۱ لازم الاجرا است.

سيد علي مدني زاده وزير امور اقتصادي و دارايي