رأي شماره 1917236 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال مصوبات كارگروه ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران مبني بر عدم شمول پرداخت شهريه ساير دانشگاه ها و از جمله دانشگاه هاي غير انتفاعي براي جانبازان 25 % و بالاتر و همسر و فرزندان آنها

شماره0107431 1402/8/8 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140231390001917236مورخ 1402/7/25 با موضوع: «مصوبات كارگروه ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران مبني بر عدم شمول پرداخت شهريه ساير دانشگاه ها و از جمله دانشگاه هاي غيرانتفاعي براي جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آنها ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1402/7/25 شماره دادنامه: 140231390001917236 شماره پرونده: 0107431 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي حامد كاشنده آغميوني طرف شكايت: 1ـ بنياد شهيد و امور ايثارگران 2ـ وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي 3ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي 4ـ وزارت علوم، تحقيقات و فناوري 5 ـ سازمان برنامه و بودجه موضوع شكايت و خواسته: ابطال مصوبات كارگروه ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال مصوبات كارگروه ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه: "اينجانب فرزند جانباز 25 % مي باشم كه طبق قانون از پرداخت 100% شهريه تحصيل معاف هستم و به همين دليل در آزمون كنكور سراسري سال 1401 سازمان سنجش شركت كرده و در مقطع كارشناسي رشته حقوق دانشگاه ايرانيان پذيرفته گرديده ام، اما زماني كه براي اخذ معرفي نامه جهت پرداخت هزينه دانشگاه به بنياد مراجعه كردم مسئول مربوطه با ارائه برگه اي تحت عنوان مصوبات كارگروه ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران اعلام داشته است كه: « از امسال پرداخت شهريه شامل دانشگاه هاي غيرانتفاعي نمي شود.» اين در حالي است كه هيچ گونه مستند قانوني دال بر حذف يا محروميت دانشگاه هاي غيرانتفاعي از پرداخت شهريه در مصوبه و آيين نامه مذكور يافت نمي شود. آنچه كه در آيين نامه هيأت وزيران به آن اشاره شده است؛ اولويت بندي رشته هاي تحصيلي براي تعيين نوع و ميزان شهريه است، اما كارگروه به جاي اين موضوع اقدام به حذف كلي برخي دانشگاه ها نموده كه در تعارض با آيين نامه مصوب هيأت وزيران مي باشد. با توجه به اينكه اين مصوبه بر خلاف آيين نامه هيأت وزيران است و همچنين نحوه و زمان اجراي آن كه به دليل عدم اطلاع رساني لازم موجب اضرار و محروميت افرادي همچون بنده از تحصيل و استفاده از سهميه ايثارگري شده ابطال آن مورد استدعا است." در پي اخطار رفع نقصي كه از طرف دفتر هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براي شاكي ارسال شده بود وي به موجب لايحه اي كه به شماره 5587 ـ 5/1/1402 ثبت دفتر هيأت عمومي و هيأتهاي تخصصي ديوان عدالت اداري شده توضيح داده است كه مقرره مورد شكايت مغاير با ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران و ماده 3 آيين نامه اجرايي آن مي باشد. متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: "مصوبات كارگروه موضوع ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران نوع دانشگاه، رشته و مقاطع تحصيلي با رويكرد مبتني بر اشتغال محوري، ارتقا تحصيلي و هدفمندي شهريه ها براي بهره مندي از آيين نامه فوق در جلسه مورخ 2/5/1401 تعيين و به شرح زير به تصويب رسيد. 1ـ آزمون سراسري الف) همه رشته هاي مقاطع كارداني و كارشناسي دوره هاي نوبت دوم دانشگاه هاي دولتي تحت پوشش وزارتخانه هاي علوم و بهداشت ب) همه رشته هاي مقاطع كارداني و كارشناسي دانشگاه، دانشكده ها و مراكز آموزش عالي فني و حرفه اي ج) همه رشته هاي مقاطع كارداني و كارشناسي با آزمون دانشگاه آزاد اسلامي د) همه رشته هاي مقطع كارشناسي دانشگاه پرديس علوم پزشكي تحت پوشش وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامي (پرداخت شهريه در سقف ريالي دانشگاه آزاد اسلامي) ه) همه رشته هاي مقاطع كارداني و كارشناسي دانشگاه جامع علمي كاربردي در گروه صنعت (به جز دوره هاي پروازي IR ، CPL ، PPL ) و) رشته هاي گردشگري و هتل داري مقاطع كارداني و كارشناسي علمي كاربردي ز) همه رشته هاي مقاطع ارشد پيوسته و دكترا حرفه اي همه دانشگاه 2ـ آزمون هاي تحصيلات تكميلي الف) همه رشته هاي مقطع ارشد و دكتراي دوره هاي نوبت دوم دانشگاه هاي دولتي تحت پوشش وزارتخانه هاي علوم و بهداشت ب) همه رشته هاي مقطع ارشد و دكتراي با آزمون دانشگاه آزاد اسلامي ج) همه رشته هاي با آزمون گروه پزشكي دانشگاه هاي پرديس تحت پوشش وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامي (پرداخت شهريه در سقف ريالي دانشگاه آزاد اسلامي ) د) همه رشته هاي با آزمون دكتراي تخصصي در همه دانشگاه ها ( به جز دانشگاه هاي مجازي و الكترونيكي) توجه: ساير رشته ها مقاطع و دانشگاه هايي كه در بند 1 و 2 آورده نشده اند حائز شرايط بهره مندي از خدمات آيين نامه نمي شوند. ـ وزارت علوم، تحقيقات و فناوري/ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي/وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي/سازمان برنامه و بودجه/ بنياد شهيد و امور ايثارگران" در پاسخ به شكايت مذكور، سرپرست امور حقوقي، قوانين و مقررات سازمان برنامه و بودجه كشور به موجب لايحه شماره 139530 ـ 27/3/1402 توضيح داده است كه: "مطابق تبصره ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران تعيين رشته هاي تحصيلي مورد نياز موكول به آيين نامه مصوبات هيأت وزيران گرديده است. طبق ماده 3 اين آيين نامه «نوع، ميزان و كمك شهريه، با اولويت رشته هاي تحصيلي مورد نياز با پيشنهاد مشترك سازمان برنامه و بودجه كشور و با همكاري وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي توسط كارگروهي متشكل از وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان اداري و استخدامي كشور، سازمان برنامه و بودجه كشور و بنياد و دانشگاه آزاد اسلامي هر پنج سال يك بار تعيين و از طريق دفترچه آزمون هاي سراسري سازمان سنجش آموزش كشور اعلام مي شود.» با توجه به شرايط اقتصادي، تورم و ساير عوامل، تعيين نوع، ميزان شهريه، دانشگاه هاي مشمول و ... بر عهده كارگروه مذكور است، بنابراين تصميمات كارگروه ياد شده نه تنها در تعارض با قانون نيست بلكه در راستاي اجراي قانون مي باشد. با عنايت به موارد فوق الذكر رد شكايت مطروحه مورد استدعا مي باشد." همچنين رئيس مركز امور حقوقي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي نيز به موجب لايحه شماره 6995 ـ 21/1/1402 نامه شماره 6492ـ 21/1/1402 مديركل توسعه منابع انساني وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي را ارسال كرده كه متن آن به قرار زير است: "طرف شكايت در دادخواست مذكور بنياد شهيد و امور ايثارگران مي باشد. لذا با توجه به عدم ارتباط موضوعي با اين وزارتخانه مقتضي است دستور فرماييد دادخواست مربوطه جهت تبادل لوايح به اين سازمان ارسال گردد." علي رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن براي طرف هاي ديگر شكايت (بنياد شهيد و امور ايثارگران، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي) تا زمان رسيدگي به پرونده پاسخي واصل نگرديده است. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/7/25 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي اولاً برمبناي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران مصوب سال 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدي مقرر شده است كه: «بنياد {شهيد و امور ايثارگران} موظّف است نسبت به تأمين و پرداخت صد درصد هزينه شهريه كلّيه دانشجويان شاهد (همسر و فرزندان شهدا)، جانبازان بيست و پنج درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آ نها و آزادگان و همسر و فرزندان آنان كه در مؤسسات آموزش عالي غيرانتفاعي غيردولتي، پيام نور، شبانه (نوبت دوم) دولتي، دانشگاه آزاد اسلامي و هر مؤسسه و دانشگاه آموزش عالي شهريه بگير مورد تأييد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مشغول تحصيل مي باشند، اقدام نمايد» و در نتيجه حكم ماده مذكور علي الاطلاق تمامي دوره هاي شهريه پرداز از جمله دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي غيرانتفاعي را در بر مي گيرد. ثانياً مطابق ماده 3 آيين نامه اجرايي تبصره ماده 66 قانون صدرالذكر (موضوع تصويب نامه شماره 39005/ت57186 هـ مورخ 11/3/1401 هيأت وزيران): «نوع، ميزان و كمك شهريه، با اولويت رشته هاي تحصيلي مورد نياز با پيشنهاد مشترك سازمان برنامه و بودجه كشور و بنياد و با همكاري وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي توسط كارگروهي متشكل از وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان اداري و استخدامي كشور، سازمان برنامه و بودجه كشور و بنياد و دانشگاه آزاد اسلامي هر پنج سال يك بار تعيين و از طريق دفترچه آزمون هاي سراسري سنجش آموزش كشور اعلام مي شود» و مستنبط از ماده مزبور اين است كه صرفاً نوع و ميزان كمك شهريه با اولويت رشته هاي تحصيلي از سوي كارگروه موضوع آيين نامه مشخص مي گردد و اين امر منصرف از تعيين نوع دانشگاه بوده و از طرفي نحوه اعلام آن نيز در دفترچه آزمون هاي سراسري سازمان سنجش آموزش كشور درج مي شود. بنا به مراتب فوق، مصوبات كارگروه ماده 3 آيين نامه اجرايي ماده 66 قانون جامع خدمات رساني به ايثارگران مبني بر عدم شمول پرداخت شهريه ساير دانشگاه ها و از جمله دانشگاه هاي غيرانتفاعي براي جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آنها مورخ 2/5/1401 ، خارج از حدود اختيار مرجع وضع كننده آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 10/2/1402 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري