مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران پيرامون طرح سامان دهي فضايي - عملكردي حوضه هاي آبريز سدهاي تأمين كننده آب شرب شهر تهران - حوضه آبريز سد طالقان در استان البرز

شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در جلسه مورخ 3 /9 /99 موضوع سامان دهي فضايي، عملكردي حوضه‌ هاي آبريز سدهاي تأمين كننده آب شرب شهر تهران (كرج، لتيان، طالقان، لار، ماملو و اميركبير) را پيرو استماع گزارش مشاور مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازي و معماري ايران و دفتر طرح ‌هاي كالبدي مورد بحث و بررسي قرار داد و مقرر نمود : موضوع مجددا و با هماهنگي استاندار محترم البرز و اعضاء ذي‌ ربط شوراي عالي (نمايندگان محترم وزارتخانه‌ هاي نيرو، جهاد كشاورزي، ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي و سازمان حفاظت محيط زيست) و دبيرخانه شوراي عالي مورد بررسي تفصيلي قرار گرفته و نتيجه ظرف مدت دو هفته جهت اتخاذ تصميم نهايي به شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ارائه شود.در اجراي تكليف مذكور مصوبه جلسه مورخ 1 /10 /99 شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران به شرح اعلام ميگردد:

در اجراي ابلاغيه مورخ 6 /5 /1394 دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي با موضوع مقابله با آلودگي منابع آب شرب تهران و تكليف محوله به وزارت راه و شهرسازي (با همكاري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري) طي بند ۱۳ ابلاغيه مذكور مبني بر تهيه طرح ساماندهي مناطق واقع در حوضه‌ هاي آبريز با تأكيد بر ساماندهي نقاط تفرجگاهي، تدوين راهكارهاي اجرايي، ضوابط ويژه ساخت ‌و ساز و كنترلي به تفكيك كاربري ‌ها، و تصويب آن در شوراي عالي شهرسازي و معماري و سپس ابلاغ به استانداري ‌هاي تهران و البرز براي اجرا، بررسي طرح تهيه شده توسط معاونت شهرسازي ‌و معماري ايران با عنوان "طرح ساماندهي فضايي ‌ـ‌ عملكردي حوضه ‌هاي آبريز سدهاي تأمين ‌كننده آب شرب تهران (با رويكرد حفاظت از آب و گردشگري پايدار)" در دستور كار شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران قرار گرفت . با توجه به پيچيدگي‌ ها و حساسيت طرح و گستره فضايي حوضه‌ هاي آبريز تأمين ‌كننده آب شرب تهران در استان‌ هاي تهران و البرز و ضرورت بررسي‌ هاي دقيق تر، در عين تسريع در مديريت مداخلات ناهمسو و ناهماهنگ نهادهاي اجرايي مسئول از يكسو و گرايش ‌هاي پرشتاب براي ساخت‌ و ساز و توسعه‌ هاي غيرنظام‌ مند (به ويژه تقاضا براي ساخت و سازهاي تحت عنوان گردشگري) از سوي ديگر در دو حوضه آبريز سدهاي طالقان و اميركبير، بررسي طرح مذكور در استان البرز و در حوضه‌ آبريز سد طالقان در اولويت بررسي در شوراي عالي قرار گرفت و طي دو جلسه در تاريخ هاي3 /9 /99 و 1 /10 /99 مطالعات و احكام طرح در اين حوضه، با رعايت محوريت "مقابله با آلودگي وحفاظت از آب"(موضوع مورد تاكيد در ابلاغيه دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي) و با توجه ويژه به ملاحظات زير بررسي شد : ۱ ـ تأمين امنيت آب شرب پايتخت؛ ۲ ـ توسعه گردشگري و تفرج پايدار و دوستدار طبيعت (موضوع مورد نظر در بند ۱۳ ابلاغيه شوراي امنيت ملي) و حفاظت از ميراث تاريخي و فرهنگي در حوضه ‌ها با توجه به ظرفيت‌ هاي موجود در مناطق مورد مطالعه ؛ ۳ ـ سطح ملي طرح و ضرورت رويكرد انقباضي در ساخت ‌و سازها و رشد كالبدي حوضه‌ هاي آبريز؛ ۴ ـ حفاظت محيط‌ زيست به‌ ويژه از منظر آلايندگي آب و مؤلفه‌ هاي آن از جمله پسماندها و پساب‌ ها‌؛ ۵ ـ لزوم ارتقاء معيشت و كيفيت زندگي جامعه محلي؛ ۶ ـ واقع‌ نگري در شناسايي تقاضاها، نيازها و اولويت‌ هاي توسعه در سطح ملي و محلي؛ ۷ ـ اهميت مديريت اجرايي طرح؛ ۸ ـ ضرورت يكپارچگي، شفافيت و صراحت احكام و ضوابط پيشنهادي طرح . شوراي عالي شهرسازي و معماري پس ازاستماع نتايج مطالعات انجام شده و با تأييد شيوه ‌هاي جديد اتخاذ شده در تهيه طرح، و ضمن تصويب احكام طرح در محدوده حوضه آبريز سد طالقان در استان البرز، بر ضرورت تحقق ديگر بندهاي ابلاغيه دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي همزمان با مأموريت بند ۱۳ اين ابلاغيه به منظور اثربخشي احكام طرح تأكيد و مقرر نمود اسناد نهايي طرح در حوضه ياد شده با لحاظ موارد زير توسط دبيرخانه شوراي عالي ابلاغ شود :

به منظور افزايش ضمانت اجرايي طرح (به منزله چالش اصلي در تحقق اهداف طرح و مصوبه شوراي عالي امنيت ملي)، مقرر شد نظام مديريت يكپارچه حوضه‌ هاي آبريز بصورت فرابخشي زير نظر هيئت دولت با رعايت موارد زير طراحي و مستقر شود. ساختار مديريتي مذكور ظرف مدت حداكثر سه ماه به پيشنهاد مشاور طرح به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري رسيده و براي اخذ مصوبه نهايي به هيئت دولت ارسال خواهد شد : 1 ـ 1 ـ اجتناب از ساختارسازي و ايجاد سازمان جديد و تحميل بار مالي، 1 ـ 2 ـ استفاده حداكثري از ظرفيت‌ هاي قانوني موجود و رفع همپوشاني‌ ها و تعارض‌ قوانين مربوط، 1ـ 3 ـ مشاركت حداكثري ذينفعان و مديريت تعارض منافع و مسئوليت‌ ها در 3 بخش دولتي، خصوصي و جامعه محلي، 1 ـ 4 ـ اطمينان از انطباق عملكرد دستگاههاي مسئول بررسي، تصويب و اجراي طرح‌ ها و پروژه‌ هاي مرتبط با طرح مصوب حوضه آبريز در صدور مجوزهاي ساخت و ساز و نظارت بر رعايت آنها .

با توجه به ابعاد سياسي وامنيتي مديريت تأمين آب شرب پايتخت در مقياس ملي، به منظور ارتقاء تحقق ‌پذيري احكام طرح و التزام دستگاه‌ ها و نهادهاي اجرايي به رعايت آن‌ ها، آن بخش از احكام طرح كه فراتر از مسئوليت شوراي عالي شهرسازي و معماري بوده و نيازمند اخذ مصوبه از مراجع فرادستي است، توسط مشاور احصاء و ظرف مدت يك ماه از اعلام مصوبه طرح جهت طي مراحل بررسي تصويب نهايي در هيئت دولت در اختيار دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري قرار گيرد .

نظر به تعدد طرح‌ هاي تهيه شده در محدوده حوضه‌ هاي آبريز سدهاي تأمين‌ كننده آب شرب تهران از جمله دو سد طالقان و اميركبير (اعم از طرح‌ هاي توسعه و عمران منطقه ‌اي و محلي و طرح ‌هاي موضوعي دستگاه ‌هاي اجرايي مانند طرح‌ هاي گردشگري)، شوراي عالي ضمن تأكيد بر جايگاه فرادستي "طرح ساماندهي حوضه‌ هاي آبريز منابع تأمين‌ كننده آب شرب تهران" (به تأسي از ابلاغيه دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي) لازم مي‌ داند در مواردي كه احكام طرح‌ هاي ياد شده با طرح نامبرده در تعارض قرار مي ‌گيرند، اسناد و ضوابط اين طرح ملاك عمل قرار گيرد .

نظر به اينكه بازنگري در طرح مجموعه شهري تهران )شامل استان‌ هاي تهران و البرز( توسط معاونت شهرسازي و معماري وزارت راه و شهرسازي در دست اقدام است، اين معاونت نسبت به تمهيدات تكميلي مرتبط با احكام طرح ساماندهي حوضه‌ هاي آبريز در طرح مجموعه شهري تهران (از جمله در بخش شبكه ارتباطي و زيرساخت‌ ها) اقدام و پيش‌ بيني ‌هاي لازم را اتخاذ خواهد نمود .

لازم است ممنوعيت توسعه گردشگري متمركز و متقابلاً تشويق توسعه گردشگري طبيعي و تفرجي گسترده در اسناد طرح تصريح و تأكيد گردد. در اين ارتباط، ضرورت و پيشنهادهاي احداث مناطق نمونه گردشگري مصوب هيئت محترم دولت، در چارچوب راهبردها و سياست‌ هاي شوراي عالي امنيت ملي و"طرح ساماندهي حوضه ‌هاي آبريز" و با رعايت اصل ممنوعيت بارگذاري جمعيتي، سكونتي و فعاليتي فراتر از توان اكولوژيك منطقه و ممنوعيت هرگونه ساخت‌ و ساز مسكوني در آنها، توسط وزارت ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، جهت طي فرآيند قانوني بررسي و تصويب، به دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري اعلام خواهد شد .

احداث هرگونه مجتمع مسكوني و ساخت ‌و ساز مسكوني و ويلايي خارج از نقاط شهري و روستايي، به هر شكلي مانند تعاوني‌ هاي مسكن و ويلاسازي به دليل مغايرت با اساس طرح صراحتاً ممنوع است.بارگذاري مسكوني در داخل نقاط شهري و روستايي نيز صرفا در حد نياز ناشي از رشد طبيعي و متعارف جمعيتي و در چارچوب طرح مصوب اين سكونتگاه‌ ها مجاز خواهد بود .

طرح ‌هاي جامع و هادي مصوب شهرها و روستاهاي واقع در محدوده حوضه آبريز سد طالقان در صورت عدم مغايرت با راهبردهاي "طرح ساماندهي حوضه‌ هاي آبريز" كماكان ملاك عمل خواهند بود. در صورت مغايرت، اخذ مصوبه شوراي عالي شهرسازي (در مورد شهرها) و شوراي برنامه ‌ريزي و توسعه استان (در مورد روستاها) ضروري است. طرح‌ هاي جامع شهري جديد نيز با رعايت راهبردهاي "طرح ساماندهي حوضه‌ هاي آبريز" توسط شوراي عالي شهرسازي و معماري و طرح ‌هاي هادي روستايي جديد توسط شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان به تصويب خواهند رسيد. در اين ارتباط لازم است اسناد راهنما شامل اصول و الزامات برنامه ‌ريزي توسعه و عمران شهر و روستاهاي واقع در حوضه آبريز سد طالقان در "طرح ساماندهي حوضه‌ هاي آبريز" تهيه و ارائه شود .

شوراي عالي شهرسازي و معماري با توجه به اهميت ملاحظات پدافند غيرعامل، بر ضرورت انجام اقدامات لازم براي افزايش تعداد ايستگاه‌ هاي سنجش آلودگي آب و تعداد شاخص‌ هاي مورد سنجش در ايستگاه ‌هاي مذكور در منطقه، توسط سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت نيرو، به عنوان يكي از احكام طرح تأكيد مي ‌كند .

نظر به اينكه كمبود منابع اعتباري براي احداث و تكميل شبكه فاضلاب در منطقه يكي از اصلي ترين موانع تأمين امنيت آب در منطقه تشخيص داده شد، شوراي عالي شهرسازي بر لزوم تأمين اعتبارات لازم به منزله شرطي از شروط تحقق احكام طرح تأكيد مي‌ كند . با توجه به مطالب ذكر شده لازم است مهندسين مشاور تهيه‌ كننده طرح، اسناد نهايي و ملاك عمل طرح به شرح زير را براي حوضه آبريز سد طالقان، جهت طي مرحله ابلاغ ظرف مدت يك ماه از اعلام مصوبه به دبيرخانه شوراي عالي شهرسازي و معماري ارائه كند: نقشه سياستگذاري توسعه فضايي؛ نقشه پهنه‌ بندي استفاده از اراضي؛ ضوابط و مقررات استفاده از اراضي؛ نظام (ساختار و راه كارهاي) اجرايي طرح.

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ـ فرزانه صادق‌ مالواجرد