نظر مشورتي 7/1403/106 مورخ 1403/02/25 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : آيا غيبت مشمولين خدمت نظام وظيفه داراي وصف كيفري مي‌باشد؟ چنانچه رفتار مزبور (غيبت از خدمت سربازي) جرم مي‌باشد وفق كدام مقرره قانوني تعيين كيفر صورت خواهد گرفت و جرم مزبور در كداميك از درجات مجازات‌هاي تعزيري قرار مي‌گيرد؟ رسيدگي به اتهام مزبور مستقيماً در صلاحيت دادگاه كيفري مي‌باشد يا اين‌كه تحقيقات مقدماتي آن برعهده دادسرا بوده و سپس با صدور كيفرخواست قابل رسيدگي در دادگاه كيفري مي‌باشد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، با توجه به ماده يك قانون مجازات جرايم نيروهاي مسلح مصوب 1382، دادگاه‌هاي نظامي به جرايم مربوط به وظايف خاص نظامي و انتظامي كليه «افراد نظامي» رسيدگي مي‌كنند وكاركنان وظيفه، طبق بند «و» همين ماده ازتاريخ شروع خدمت تا پايان آن، فرد نظامي محسوب مي‌شوند و مادام كه شروع به خدمت نكرده، فرد نظامي تلقي نمي‌شوند و رسيدگي به جرايم ارتكابي آنان؛ از جمله عدم معرفي مشمولين خدمت وظيفه عمومي در مهلت يا موعد مقرر قانوني به عنوان غايب و ارتكاب بزه غيبت از خدمت سربازي به عهده مراجع قضايي عمومي است و با توجه به اينكه بزه موضوع بند2 ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي نيز قبل از شروع به خدمت تحقق مي‌يابد و مرتكب در زمان ارتكاب، فرد نظامي محسوب نمي‌شود و در حقيقت بزه غيبت از خدمت وظيفه عمومي است كه مقنن، مرتكب آن را به عنوان فراري محسوب نموده است، در مراجع قضايي عمومي مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد و مجازات فرار از خدمت هم در مواد 59 و60 قانون مجازات جرايم نيروهاي مسلح تعيين شده است؛ لذا مجازات مرتكبين بزه موضوع بند2 ماده 58 اصلاحي قانون خدمت وظيفه عمومي نيز مطابق همين مواد تعيين مي‌شود. ثانياً، با توجه به آنچه در بند اولاً آورده شد، ترتيب رسيدگي به بزه غيبت از خدمت وظيفه عمومي موضوع بند 2 ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 1363، مطابق با آيين‌نامه اجرايي اين قانون مي‌باشد.