آيين نامه هماهنگي پيشگيري و مديريت پديده گرد و غبار

هيأت وزيران در جلسه 9 /3 /1400 به پيشنهاد شماره 14864 /100 /99 مورخ 30 /4 /1399 سازمان حفاظت محيط زيست و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه هماهنگي پيشگيري و مديريت پديده گرد و غبار را به شرح زير تصويب كرد:

به منظور سياست گذاري، تعيين راهبردها، هم افزايي و هماهنگي ميان دستگاه هاي اجرايي براي انجام اقدامات لازم در سطح ملي و منطقه اي و همچنين نظارت بر اقدامات اجرايي دستگاه ها به منظور كاهش آثار و پيامد هاي ناشي از وقوع پديده گرد و غبار، ستاد ملي سياست گذاري و هماهنگي مديريت پديده گرد و غبار، كه از اين پس در اين آيين نامه به اختصار ستاد ملي ناميده مي شود، تشكيل مي شود. رياست ستاد مذكور بر عهده رييس سازمان حفاظت محيط زيست مي باشد و معاونين مرتبط معاونت علمي و فناوري رييس جمهور، سازمان انرژي اتمي ايران، سازمان برنامه و بودجه كشور و وزارتخانه هاي ارتباطات و فناوري اطلاعات، امور خارجه، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، جهاد كشاورزي، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، راه و شهرسازي، صنعت، معدن و تجارت، كشور، نفت، نيرو و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران در آن عضويت دارند. مصوبات ستاد ملي در چهارچوب قوانين مربوط با نظر اكثريت اعضا معتبر است و توسط رييس ستاد ابلاغ مي شود.

دبيرخانه ستاد ملي، كه از اين پس در اين آيين نامه به اختصار دبيرخانه ناميده مي شود، در سازمان حفاظت محيط زيست مستقر و دبير ستاد ملي توسط رييس سازمان حفاظت محيط زيست تعيين مي شود.

كارگروه تخصصي ملي به رياست دبير ستاد ملي و متشكل از نمايندگان ثابت و معرفي شده دستگاه هاي عضو (حداقل در سطح مديران كل)، با هدف پشتيباني فني از تصميم گيري هاي ستاد ملي و بررسي و ارايه پيشنهاد درخصوص موضوعات زير تشكيل مي شود: 1- سياست هاي پيشگيري، مديريت، مقابله و سازگاري با پديده گرد و غبار. 2- برنامه هاي كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت اجرايي دستگاه هاي ذي ربط. 3- اقدامات اجرايي مرتبط بر اساس شرايط بوم شناختي (اكولوژيكي)، سرزميني، اجتماعي و اقتصادي كانون هاي غبارخيز كشور. 4- سرمايه گذاري بخش غيردولتي، بهره گيري از فناوري هاي نوين و تقويت كمك نوآورها (استارت آپ). 5- طرح هاي الگويي اقتصادي - بوم شناختي (اكولوژيكي) بزرگ مقياس در مناطق غبارخيز با مشاركت بخش هاي غيردولتي. 6- موارد ارجاعي از سوي ستاد ملي. 7- دستورالعمل هاي اجرايي مرتبط با آيين نامه. 8- پژوهش ها و مطالعات مورد نياز. 9- آموزش، اطلاع رساني و جلب مشاركت هاي مردمي.

كارگروه تخصصي ملي مي تواند براي انجام وظايف محوله خود نسبت به تشكيل گروه هاي كاري مرتبط اقدام نمايد.

كارگروه زيربنايي، توسعه روستايي، عشايري، شهري و آمايش سرزمين و محيط زيست شوراي برنامه ريزي و توسعه استان، مسئوليت هماهنگي دستگاه هاي عضو و پيگيري اقدامات و اجراي مؤثر مصوبات ستاد ملي در سطح استان را بر عهده خواهد داشت. كارگروه مذكور علاوه بر وظايف موضوع ماده (8) تصويب نامه شماره 29018 /ت 54487 ها مورخ 12 /3 /1398، امور زير را نيز بر عهده دارد: 1- بررسي و ارايه راهكارهاي تعديل و مقابله با پديده خشكسالي، فرسايش خاك، بيابان زايي وگردوغبار. 2- نظارت و پايش مستمر روند گسترش يا كاهش وسعت كانون هاي غبارخيز و ارايه گزارش هاي مربوط از جمله به دبيرخانه ستاد ملي. 3- مديريت شرايط اضطرار وقوع پديده گرد و غبار و ساير آلودگي هاي محيطي. 4- ارايه گزارش مربوط به تأمين نياز آبي تالاب هاي غبارخيز استان. 5- نظارت بر آموزش و اطلاع رساني عمومي در خصوص آلودگي هاي محيطي و گرد وغبار. 6- نظارت بر حسن اجراي اقدامات اجرايي دستگاه هاي عضو ستاد ملي در سطح استان و ارايه گزارش به دبيرخانه ستاد مزبور.

وزارت راه و شهرسازي (سازمان هواشناسي كشور) موظف است سامانه هشدار و پيش آگاهي وقوع پديده گرد و غبار را با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه راه اندازي نمايد و داده ها و اطلاعات توليدي آن را در اختيار دستگاه هاي عضو و دبيرخانه ستاد ملي قرار دهد و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مربوط را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد. دستگاه هاي عضو ستاد ملي موظفند ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، امكان دسترسي برخط به داده ها و اطلاعات مرتبط را براي سازمان هواشناسي كشور فراهم نمايند.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است برنامه اجرايي حفاظت و بهره برداري پايدار از اراضي كشاورزي با منشأ گرد و غبار (غبارخيز) با رويكرد كشاورزي حفاظتي و به تفكيك نوع اقدام پيشگيرانه، مقابله اي و سازگاركننده با پديده گرد و غبار را در چهارچوب قوانين و مقررات و اعتبارات مصوب مربوط جهت تأييد به ستاد ملي ارايه و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

وزارت جهاد كشاورزي (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيزداري كشور) موظف است در اجراي مواد (24) و (27) قانون هواي پاك – مصوب 1396 - بر اساس وضعيت كانون هاي گرد و غبار داخلي كشور يا با بهره گيري از مشاركت مردم، برنامه اقدامات پيشگيرانه، مديريتي، مقابله اي و سازگاركننده با پديده گرد و غبار را در چهارچوب قوانين و مقررات و اعتبارات مصوب مربوط جهت تأييد به ستاد ملي ارايه نموده و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

سازمان حفاظت محيط زيست موظف است با همكاري وزارتخانه هاي كشور، راه و شهرسازي (سازمان هواشناسي كشور)، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و نيرو ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، نسبت به تدوين شيوه نامه اجرايي مديريت شرايط اضطرار وقوع پديده گرد و غبار اقدام و نتيجه را جهت بررسي و تصويب به ستاد ملي ارايه نمايد. اين شيوه نامه ملاك عمل كارگروه زيربنايي، توسعه روستايي، عشايري، شهري، آمايش سرزمين و محيط زيست شوراي برنامه ريزي و توسعه استان جهت هماهنگي مديريت شرايط اضطرار وقوع پديده گردوغبار بوده و در عين برخورداري از وحدت رويه، بايد نسبت به شرايط محلي استان هاي مختلف انعطاف پذير باشد.

سازمان حفاظت محيط زيست موظف است در اجراي ماده (12) قانون هواي پاك - مصوب 1396- و تبصره ماده (3) قانون حفاظت از خاك – مصوب 1398- ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، شيوه نامه ملاحظات محيط زيستي توسعه و بهره برداري از معادن كشور از حيث ميزان آلايندگي و حساسيت مناطق نسبت به پديده گرد و غبار را با همكاري وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان زمين شناسي كشور) تدوين و جهت بررسي و تصويب به ستاد ملي ارايه نمايد.

سازمان حفاظت محيط زيست موظف است بر اساس وضعيت كانون هاي گرد و غبار كشور كه در مناطق تحت مديريت اين سازمان قرار دارند، برنامه اقدامات پيشگيرانه، مديريتي، مقابله اي و سازگاركننده با پديده گرد و غبار جهت مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از مناطق ياد شده را در چهارچوب قوانين و مقررات و اعتبارات مصوب مربوط جهت تأييد به ستاد ملي ارايه نموده و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

سازمان حفاظت محيط زيست در اجراي ماده (2) قانون حفاظت، احياء و مديريت تالاب هاي كشور – مصوب 1396 - و ماده (25) قانون هواي پاك موظف است ضمن اولويت بندي تالاب هاي با منشأ گرد و غبار بر اساس ميزان حساسيت آنها به وقوع اين پديده و تعيين نياز آبي آن ها تحت شرايط مختلف ترسالي، عادي و خشكسالي با همكاري وزارت نيرو، نسبت به پايش تامين نياز آبي اين تالاب ها در چهارچوب ماده (4) آيين نامه جلوگيري از تخريب و آلودگي غيرقابل جبران تالاب ها موضوع تصويب نامه شماره 157408 /ت55096 هـ مورخ 27 /11 /1397 و اصلاح بعدي آن با بهره گيري از ظرفيت كارگروه ماده (4) اين آيين نامه اقدام نمايد.

سازمان حفاظت محيط زيست موظف است با هماهنگي و همكاري وزارت امور خارجه و ساير دستگاه هاي اجرايي مرتبط و با بررسي كارشناسي وضعيت كانون هاي خارجي فعلي و بالقوه تاثيرگذار بر كشور، نسبت به تهيه مستندات فني در خصوص نوع و ميزان تاثيرگذاري كانون هاي يادشده، اثرات مستقيم و غيرمستقيم ناشي از اين كانون ها و راهكارهاي پيشنهادي جهت همكاري در پايش، پيش هشدار، پيشگيري و يا مقابله با آنها اقدام نمايد. همچنين سازمان يادشده موظف است برنامه اقدامات پيشنهادي حاصل از بررسي هاي ياد شده را در چهارچوب قوانين و مقررات و اعتبارات مصوب مربوط براي تعيين سياست ها و پيگيري هاي مقتضي به ستاد ملي ارايه نموده و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

وزارت نيرو موظف است با اعمال مصوبات كارگروه ملي سازگاري با كم آبي موضوع تصويب نامه شماره 158969 /ت55092 هـ مورخ 12 /12 /1396، اقدامات و طرح هاي توسعه منابع آب خود را به گونه اي برنامه ريزي نمايد كه از توسعه و تشديد وضعيت كانون هاي توليد گرد و غبار كشور جلوگيري به عمل آيد.

وزارت نيرو موظف است با هماهنگي و همكاري وزارت امور خارجه، سازمان حفاظت محيط زيست و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، گزارش وضعيت طرح هاي توسعه منابع آب كشورهاي همسايه از جهت ميزان تاثيرگذاري اين طرح ها بر كانون هاي خارجي و داخلي فعلي و بالقوه اثرگذار بر كشور را ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و جهت تعيين سياست ها و پيگيري هاي مقتضي به ستاد ملي ارايه نمايد و بر اين اساس دستگاه هاي مسئول گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب ستاد ملي را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال كنند.

وزارت نيرو موظف است ضمن تشريح آخرين وضعيت ارتقا و نوسازي شبكه انتقال و توزيع برق كشور در برابر اثرات پديده گرد و غبار، برنامه اقدامات پيش رو براي اتمام اين عمليات در مناطق متأثر از اين پديده را در چهارچوب قوانين و مقررات و اعتبارات مصوب مربوط جهت تأييد به ستاد ملي ارايه نموده و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

وزارت امور خارجه موظف است ضمن توسعه فرايندها و ظرفيت هاي بين المللي ايجاد شده، اقدامات دستگاه ها جهت اجراي سياست ها و تصميمات اتخاذ شده ستاد ملي و بهره گيري حداكثري از ظرفيت هاي بين المللي ايجاد شده را حمايت و تسهيل نموده و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است در جهت پيشگيري از آسيب هاي سلامت گرد و غبار، سازگاري و حفظ سلامت مردم در مناطق تحت تأثير، برنامه اقدامات پيشگيرانه و مقابله اي مربوط را در چهارچوب قوانين و مقررات و اعتبارات مصوب مربوط جهت تأييد به ستاد ملي ارايه نموده و گزارش وضعيت پيشرفت اقدامات مصوب را هر شش ماه يكبار به دبيرخانه ارسال نمايد.

سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران در تهران و مراكز استان ها و همچنين ساير رسانه هاي دولتي موظفند در چهارچوب ماده (28) قانون هواي پاك برنامه هاي مرتبط با ظرفيت سازي، آموزش و آگاهي بخشي عمومي مربوط به پديده گرد و غبار را اطلاع رساني كنند.

سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط، منابع مالي مورد نياز برنامه هاي اجرايي پيشگيرانه، اصلاحي، مقابله اي و سازگار كننده كانون هاي گرد و غبار كشور و جلوگيري از توسعه آنها را براساس پيشنهاد دستگاه هاي اجرايي ذي ربط در قالب برنامه هايي كه به تأييد ستاد ملي رسيده است، در لوايح بودجه سنواتي پيش بيني نمايد.

استانداران موظفند پروژه هاي استاني پيشگيرانه، مديريتي، مقابله اي و سازگاركننده با پديده گرد و غبار استان را به عنوان پروژه هاي اولويت دار در شوراي برنامه ريزي و توسعه استان جهت تصميم گيري براي تأمين اعتبار از محل اعتبارات طرح هاي استاني را پيگيري و مورد حمايت قرار دهند.

ستاد ملي مسئول نظارت بر حسن اجراي اين آيين نامه است. اين امر نافي نظارت ذاتي دستگاه ها بر اقدامات و عمليات اجرايي آنها نمي باشد. كليه دستگاه هاي اجرايي عضو موظف به همكاري و ارايه گزارش شش ماهه در خصوص عملكرد اقدامات تعيين شده در ستاد ملي مي باشند. ستاد ملي موظف است به صورت سالانه گزارشي از اقدامات دستگاه هاي اجرايي و عملكرد خود را به هيأت وزيران ارايه نمايد.

تصويب نامه شماره 47362 /ت53227هـ مورخ 26 /4 /1395 لغو مي شود.

معاون اول رئيس جمهور - اسحاق جهانگيري