بقيه نظامنامه اداره كل احصائيه و سجل احوال

هيئت‌ وزراء در جلسه 12 شهريور ماه 1314 بر طبق پيشنهاد نمره 33741/9420 وزارت داخله در تعقيب تصويبنامه نمره 2152 مورخه 3/4/1314 بقيه نظامنامه اداره كل احصائيه و سجل احوال را بشرح ذيل تصويب نمودند:

در كليات

احوال شخصي كه ثبت آن بموجب قانون اجباري است عبارت از وقايع ذيل است: ولادت ـ ازدواج ـ طلاق ـ فوت سند سجلي عبارت از مضمون ثبت يك واقعه در دفاتر رسمي ثبت احوال است. نماينده ثبت ماموري است كه از طرف اداره ثبت احوال مكلف بثبت وقايع و احوال اشخاص در دفاتر رسمي است.

اظهاركننده شخصي است كه يكي از وقايع مذكور را براي ثبت در دفاتر رسما بنمايندة ثبت احوال اطلاع ميدهد اظهاركننده ممكن است صاحب واقعه يا نماينده قانوني او باشد.

جز در مواردي كه در اين نظامنامه تصريح شـده ممكن اسـت اظهاركننده صغير باشد ولي در هر حال بايد بسن تميز رسيده باشد.

شاهد شخصي است كه در مورد ازدواج و طلاق بهويت و در مورد تولد و فوت بصدق گفتار اظهاركننده شهادت ميدهد و بايد لااقل هيجده سال داشته باشد.

ثبت كليه وقايع در نسختين دفاتر مخصوصي كه براي اين منظور تهيه شده بعمل مي‌آيد تنظيم اظهارنامه يا ثبت وقايع در روي اوراق منفصل بكلي ممنوع است.

دفاتر ثبت واقعه بايد قبل از آنكه چيزي در آن نوشته شده باشد پلمپ شده و كليه صفحات آن نمره‌گذاري شده و عده صفحات در صفحه اول و آخر هر يك دفتر با تمام حروف نوشته و بمهر اداره ثبت احوال و امضاي رئيس تفتيش احصائيه و ثبت احوال و مدعي‌العموم بدايت طهران برسد.

دفاتر ثبت وقايع در تحت نظر و بدستور كميسيون مربوطه بامور ثبت احوال در مركز تهيه خواهد شد. تعداد اوراق هر يك از دفاتر مذكور بر حسب اهميت هر حوزه از طرف رياست تفتيش معين شده و پس از اجراي تبصره مفاد ماده (5) اين نظامنامه در آخر بهمن ماه براي كليه حوزه‌هاي ثبت احوال ارسال خواهد شد.

ممكن است در حوزه‌هائيكه وقايع ساليانه كم باشد كليه وقايع مختلفه را در يك دفتر ثبت نمود ولي در هر حال بايد نسختين باشد.

هرگاه در طي سال معلوم شود كه اوراق دفتر براي ثبت وقايع كافي نيست نماينده ثبت قبل از اتمام دفتر فوراً مراتب را بمركز اطلاع داده درخواست دفاتر جديدي مي‌نمايد ـ نمره ترتيب وقايعي كه در دفتر ثاني ثبت مي‌شود دنباله آخرين نمره دفتر سابق است.

بيش از ربع صفحه دفاتر مذكوره مخصوص حاشيه است كه در آن تذكرات ضروري درج مي‌شود هرگاه حاشيه كافي براي تذكرات نباشد نماينده ثبت بقيه تذكرات را در حاشيه آخرين صفحات دفتر كه در متن آن بالطبع چيزي نگاشته نخواهد شد قيد مينمايد- لازم است نمره صفحه كه بقيه تذكرات در آن يادداشت شده در ذيل حاشيه ثبت واقعه بدينطريق يادداشت شود ـ بقيه تذكرات در صفحه ....... (امضاء) همچنين در صدر حاشيه كه دنباله تذكرات سابق‌الذكر است نوشته مي‌شود بقيه صفحه .....

هر سند (ثبت واقعه) داراي يك نمره ترتيب است كه در صدر طرف راست نوشته ميشود. هرگاه يك دفتر مخصوص ثبت چندين واقعه مختلف باشد (رجوع شود به ماده (7)) وقايع يكي بعد از ديگري ثبت شده و نمره ترتيب واقعه بعدي دنباله نمره واقعه ماقبل است.

نمره ترتيب دفاتر هر سال تجديد ميشود.

در زير نمره ترتيب (در حاشيه) اسم شخص يا اشخاصيكه واقعه راجع به آنهاست نوشته ميشود.

كليه وقايع در متن دفتر بدون گذاشتن هيچ محل سفيدي نوشته ميشود. بنابراين سرسطر رفتن و محلي را سفيد گذاشتن بكلي ممنوع است.

اداره احصائيه و ثبت احوال مركب غيرقابل محوي براي ثبت وقايع معين مينمايد و كليه اسناد با آن مركب نوشته خواهد شد.

در ثبت هر واقعه سال، ماه، روز و ساعت تحقيـقي كه واقعه را بمامور اطلاع داده‌اند قيد ميگردد. همچنين اسم، نام خانوادگي، سن، شغل و محل اقامت اشخاصي كه در اين نظامنامه بدان تصريح شده نوشته خواهد شد.

كليه تاريخها با تمام حروف نوشته مي‌شود، ثبت تاريخ وقوع واقعه بسال، ماه، روز و ساعت تحقيقي ضروري است.

اسم حوزه ثبت احوال فقط در بالاي صفحه نوشته ميشود ـ تكرار آن در متن سند لزومي ندارد در موقع صدور سواد مصدق نام حوزه ثبت در طرف راست اولين صفحه اوراق مورد تصديق نوشته ميشود.

نماينده ثبت احوال در متن هر سند و در محل مربوطه اسم خود را خواهد نوشت ـ بدينطريق: اين جانب اردشير بهمني نماينده حوزه .... الخ ببعد با مهر مخصوص حوزه آنرا ممهور خواهد نمود.

نماينده ثبت احوال بايد حتي‌المقدور واقعه را شخصاً ثبت نمايد و هرگاه بواسطه عذرموجهي غائب باشد بمعاون خود اجازه ثبت واقعه را ميدهد اين اجازه بايد كتبي و در دفتر ثبت مراسلات (انديكاتور) ثبت شده باشد معاون مذكور در دفتر ثبت وقايع (نمونه نمره يك) را يادداشت ميكند.

نماينده ثبت وقايع مربوط بشخص خود يا اقرباي خود را تا درجه سوم اعم از سببي يا نسبي با حضور مدعي‌العموم و يا امين صلح و يا حاكم محل با رعايت ترتيب ثبت و صورت واقعه را بامضاي هر يك از افراد فوق كه حاضر بوده‌اند ميرساند.

قبل از ثبت واقعه نماينده ثبت مكلف است باظهاركنندگان و شهود عواقب وخيم اظهارات كذب را تذكر داده اين موضوع را در دفتر قيد نمايد.

اسامي اظهاركنندگان و شهود بايد قبل از نام خانوادگي آنها ذكر و همچنين سن آنها بايد قيد گردد.

محل فوت و اقامتگاه شخص متوفي و كسي كه واقعه فوت را به‌ثبت ميرساند بايد ذكر شود.

ذكر تابعيت در ورقه هويت ممنوع است.

در مواردي كه قانون ثبت احوال اجازه ميدهد ممكن است بوسيله وكالتنامه مسلم واقعه را بثبت رسانيد ثبت واقعه برحسب (نمونه نمره دو) است.

نماينده ثبت احوال بايد قبل از آنكه ثبت را بامضاء اظهاركنندگان و شهود برساند مندرجات آن را براي آنها بخواند و تمام جزئيات را بنحوي كه بفهمند توضيح نمايد پس از آنكه اطمينان كامل پيدا كرد كه مراتب ثبت شده مطابق اظهار ايشان است اين عمل خود را با تصريح باينكه ثبت را خوانديم و جزئيات را فهميديم در دفتر قيد و بامضاء آنها رسانيده و خود نيز آن را امضاء ميكند.

هرگاه اظهاركننده يا شاهد سواد نداشته باشد بجاي امضا با انگشت ابهام دفاتر را علامت خواهد گذاشت. كسانيكه سواد فارسي نداشته ولي از عهده نوشتن يكي از السنه خارجي برميايند با حروف زبانيكه ميدانند دفاتر را امضاء خواهند نمود. مامور ثبت احوال مكلف است علت عدم امضا يا امضا غيرفارسي را پس از ثبت واقعه در متن توضيح دهد- همچنين اگر بسبب مرض و علتي يكي از شهود يا احدي از اظهاركنندگان نتواند امضا نمايد علت مذكور در دفتر قيد ميشود نمونه در اين قبيل موارد مانند (نمونه نمره 3) است.

امضا بايد خوانا باشد بدينمعني كه امضاكننده بتمام حروف اسم خود را خواهد نوشت گذاشتن علامت به جاي امضا جز در مورد ماده فوق بهيچوجه جائز نيست.

نماينده كه غفلت نموده ذيل سند را امضا ننمايد متخلف محسوب ميشود و پس از تحقيق و تدقيق در صحت مندرجات بحكم اداره احصائيه و ثبت احوال در حاشيه ثبت مذكور چنين نوشته ميشود: برحسب حكم نمره .... مورخ ...... مراتب امضاء بعمل آمد- سپس مامور وقت ذيل اين جمله را امضا مي‌نمايد.

هرگاه پس از امضا ثبت واقعه معلوم شود كه اشتباهي رخ داده تصحيح سند فقط بموجب حكم محكمه صالحه بعمل خواهد آمد.

هرگاه قبل از امضا سند مشاهده شود كلمه غير از اسم و تاريخ اشتباه نوشته شده نماينده ثبت احوال آن را با مركب قرمز قلمزده و در حاشيه قلمزدگي را بشرح (نمونه 4) تصديق مينمايد. تحرير بين سطور و تراشيدگي بكلي ممنوع است.

هرگاه بعلتي ثبت يك واقعه ناتمام بماند نماينده ثبت علت را در دفتر قيد كرده و پس از ذكر تاريخ امضا مي‌نمايد و به ثبت ناتمام ترتيب اثر داده نخواهد شد.

ثبت وقايع بايد در مدت مقرر بعمل آيد- پس از مدت مقرر برحسب دستوريكه در اين نظامنامه در موارد مختلفه داده شده واقع اربعه بثبت خواهد رسيد.

در آخرين روز اسفند و اگر آن روز تعطيل باشد در روز قبل از تعطيل كليه دفاتر ثبت وقايع و احوال بسته خواهد شد- مراسم بستن دفتر پس از ثبت آخرين واقعه بعمل ميايد.

هرگاه در حوزه ثبت احوال براي ثبت هر يك از وقايع دفتر مخصوصي باشد هر يك از دفاتر بطريق ذيل بسته ميشود. مثلا اين دفتر كه داراي دويست و پنجاه سند تولد است در بيست و هشتم اسفند هزار و سيصد و چهارده بسته شد (امضاء نماينده) اگر وقايع مختلفه در يك دفتر ثبت شده باشد نمونه بر حسب (نمونه نمره 5) است.

در شهرهاي بزرك[بزرگ] كه براي ثبت هر يك از وقايع مختلفه چندين دفتر لازم است بستن دفتر پس از اتمام آن بطريق (نمونه نمرة 6) بعمل ميايد.

هرگاه محكمه در موارد دعوي جعل ملاحظه دفاتر را لازم بداند دفاتر مزبور بمحكمه ارسال خواهد گرديد در صورتي كه دفتر مورد تقاضا هنوز بسته نشده باشد شرح ذيل در دفتر نوشته ميشود: برحسب اخطار نمره .... مورخ .... بمحكمه مشهد ارسال شد (و براي ثبت وقايع دفتر جديدي بر طبق مقررات شروع خواهد شد.

دفاتر وقتي بمحكمه تقديم ميشود كه دفاتر جديدي قبلا تهيه شده باشد- محكمه پس از رفع احتياج آنها را در اسرع اوقات بمحل اصلي عودت مي‌دهد.

دفاتريكه مطابق مقررات براي سال معين آماده ولي مورد احتياج واقع نگرديد بطريق ذيل بسته خواهد شد. اين دفتر كه در آن واقعه ثبت نشده در بيست و هشتم اسفند هزارو سيصد و چهارده بسته شد (امضاء نماينده)

در كليه حوزه‌هاي ثبت احوال منتها تا آخر ماه فروردين سال بعد جدولي در دو نسخه به حروف تحجي از اسامي صاحبان واقع سال گذشته تنظيم خواهد شد. براي هر يك از وقايع چهارگانه جدولي جداگانه تهيه شده در آخرين صفحه دفتر مربوطه الصاق ميشود. در حوزه‌هائيكه وقايع چهارگانه در يك دفتر ثبت شده براي هر قسم واقعه تهيه جدول مخصوصي خواهد شد و پس از آخرين صفحه دفتر بطريق ذيل الصاق ميشود: (1) جدول‌ مواليد (2) جدول ازدواج (3) جدول طلاق (4) جدول متوفيات.

پس از انقضاي ده سال در ششماه اول يازدهمين سال از روي جداول وقايع ساليانه تشكيل جدول تهجي وقايع 10 ساله خواهد شد- اين جداول هم در دو نسخه تهيه شده يكي را در دفتر مربوطه نگهداشته و نسخة ثاني را بمركز ارسال ميدارند.

پس از بستن دفاتر و تهيه جدول ساليانه و نسخه ثاني كليه دفاتر وقايع با كليه اسناد از قبيل وكالت‌نامه ـ سواد قيم نامه ـ تصديق طبيب و غيره در آخر فروردين ماه بدفتر ولايتي ارسال ميشود. رئيس دفتر ولايتي بلافاصله رسيد دفاتر و اسناد را تهيه و با اولين پست براي نماينده ميفرستد و بعد وقايع مندرج در دفاتر را مطالعه كرده در صفحات دفاتر دقت نموده اسناد مربوطه را با وقايع تطبيق و هركاه[هرگاه] خلاف ترتيبي مشاهد كرد مراتب را براي تعقيب مسئول باداره مركزي اطلاع ميدهد. عين اسناد مذكور پس از خاتمه هر دوره سرشماري بمركز ارسال ميگردد.

رئيس دفتر ولايتي هر حوزه نسبت بدفاتر تابعه خود از جهت امور مربوطه باحصائيه و ثبت احوال نظارت كامل دارد و از اين حيث رسيدگي و تفتيش وقايع مندرج در دفاتر را بترتيبي كه در ماده 40 مذكور است عهده‌دار ميباشد و براي انجام اينمقصود سمت مفتشي از طرف اداره احصائيه و ثبت احوال را خواهد داشت.

رئيس دفتر ولايتي بهيچوجه سمت نمايندگي ندارد و در قلمرو ماموريت او ثبت وقايع را نماينده يا نمايندگان ثبت احوال انجام خواهد داد.

دفاتريكه در مركز ماموريت رئيس دفتر ولايتي بتوسط نمايندگان تنظيم ميشود بايد بدستور مواد سابق‌الذكر بسته شده و در مقابل رسيد برئيس دفتر ولايتي تسليم شود.

غير از نمايندكان[نمايندگان] رسمي كه موظف به ثبت وقايعند يك يا چند نفر معاون نماينده موظف ميباشند اعلاميه‌هائيكه از حوزه‌هاي مختلف ميرسد در حاشيه دفاتر سالهاي گذشته كه در ضبط دفتر ولايتي است ثبت نمايند معاونين مذكور ضمنا مسئول ضبط دفاتر ميباشند ولي رسيدگي مندرجات دفاتر بعهده شخص رئيس دفتر ولايتي يا معاون اداري او است كه سمت نمايندگي ندارد و بايد پس از مداقه و مراجعه ذيل هر واقعه را امضاء نمايد.

ثبت واقعه مطابق مقررات اين نظامنامه رفع مسئوليت قانوني از اشخاص مسئول براي اعلام به شهرباني ـ حاكم ـ امنيه - كدخدا نميكند.

در نقاطيكه اداره احصائيه و ثبت احوال لازم بداند ثبت وقايع در روي دفاتري شبيه بدفاتر قري بعمل خواهد آمد. بديهي است در اين قبيل نقاط نسختين دفاتر شبيه بيكديگر بوده و مانند دفاتر قري داراي اوراق منفصل نيست.

كليه اظهارنامه‌هاي سابق برحسـب سنوات مربوطـه جلد شده يكنسخه آن در دفتر نماينده محل و نسخه ديكر[ديگر] در دفتر ولايتي متبوعه ضبط ميگردد.

در موقعي كه اسناد و دفاتر ثبت احوال بعضا يا كلا از بين برود كمسيوني[كميسيوني] با حضور رئيس دفتر احصائيه و ثبت ولايتي و نماينده وزارت داخله يا حكومت محل و نماينده پاركه تشكيل و با مراجعه بساير اسناد و دفاتر و اوراق سوابق موجوده اسناد جديدي بجاي اسناد مفقوده تنظيم و بامضاء اعضاء كميسيون ميرسد و در صورتيكه صاحب اسناد نسبت باسناد جديد اعتراضي داشته باشد ميتواند بمحاكم صالحه رجوع و تقاضاي رسيدگي كند.

ذيل عكسهائيكه براي صدور هويت يا المثني اخذ ميشود بايستي از طرف صاحب عكس يا وكيل او در صورتيكه صغير باشد از طرف ولي خاص قيم يا وصي او امضا شود و اگر سواد نداشته باشد با انكشت[انگشت] علامت بگذارند.

در ثبت ولادت

پدر يا مادر و قابله در مورد تولد بايد در ظرف ده روز واقعه تولد را بنماينده ثبت احوال حوزه خود اطلاع دهد. كلمه قابله اطلاق بدكتر جراح و كليه اشخاصي ميشود كه وظيفه قابلگي را بعمل آورده و در موقع تولد حضور داشته‌اند - منظور از اطلاع كتبي كه در قانون بان تصريح شده اين است كه اعلام كننده ذيل اظهارات خود را كه بايد در دفتر ثبت شود امضا نمايد.

نماينده ثبت احوال (جز در موارديكه در اين نظامنامه استثناء شده است) اظهارات اعلام‌كننده را فورا با حضور دو شاهد در نسختين دفتر مواليد يا در دفتر ثبت وقايع (در نقاطيكه يك دفتر براي ثبت كليه وقايع است) ثبت خواهد نمود. ثبت ولادت برحسب (نمونه نمره يك) است.

نمايندگان ثبت احوال در هر محل بايد اوراقيكه قبلا تهيه شده است بين اطبا و قابله‌هاي حوزه خود توزيع و آنها را وادار كنند كه نكات لازمه را پس از تولد طفل در آن وارد نموده بنماينده عودت دهند - و هرگاه در صحت ولادت ترديد داشته باشند بايد در اطراف قضيه براي احراز صحت و سقم واقعه تحقيقات نموده و در موقع لزوم دكتر قانوني ثبت احوال را بمحل تولد طفل براي معاينه و تحقيق بفرستد.

هرگاه محل تولد طفل يا محل اقامت پدر يا مادر مختلف باشد بايد محل تولد طفل و اقامت پدر و مادر صراحةً قيد شود.

تصديق طبيب يا قابله بايد در روي اوراقي باشد كه از طرف اداره ثبت احوال طبع گرديده.

هرگاه مولود توام يا متعدد باشد براي هر يك سند جداگانه تنظيم شده و بعد از ذكر اسم مولود كلمه مولود اول يا دوم نوشته ميشود، مثلا محمود كامروا مولود اول پسر ....

هرگاه تولد طفل پس از مرك[مرگ] پدر واقع شده باشد نمونه از قرار (نمره 2) است.

نماينده ثبت بهيچوجه نميتواند ثبت واقعه را بتعويق اندازد.

پس از ثبت واقعه هرگاه معلوم گرديد كه اعلام كننده برخلاف واقعه اظهاراتي نموده نماينده ثبت احوال مراتب را برياست دفتر ولايتي ثبت اطلاع خواهد داد تا مرتكبين را از طريق قانون تعقيب و حكم بي‌اعتباري ثبت صادر شود.

مراسم ابطال در حاشيه سند ولادت بطريق (نمونه 3) بعمل ميايد.

هرگاه بعد از مهلت مقرر و در طي ساليكه طفل بدنيا آمده قبل از بستن دفتر ولادت طفل بنماينده ثبت احوال اعلام گردد مكلف است كه واقعه را ثبت كرده متخلفين را از طريق قانون تعقيب نمايد اگر دفتر ولادت بسته شده باشد تولد طفل در دفتر مخصوص ثبت خواهد شد. ملاحظه ـ هرگاه پس از مدت مقرر مادر طفل واقعه را اطلاع دهد فقط پدر درصورت حضور در آن حوزه و قابله قابل تعقيب مي‌باشد زيرا ممكن است مادر در مدت مقرر بواسطه وضع حمل قادر به خارج شدن از منزل نبوده.

ثبت واقعه تولد در حوزه ثبتي بعمل خواهد آمد كه طفل در آنجا متولد شده است.

هرگاه قبل از ثبت ولادت طفل را از حوزه ثبت خارج نموده باشند موارد ذيل بايد در نظر گرفته شود اگر در همان سالي كه طفل بدنيا آمده درخواست ثبت ولادت او را نمايند. نماينده ثبت احوال با حضور دو شاهد واقعه را در دفتر ثبت مي‌نمايد- پس از بستن دفاتر سال جاري ثبت ولادت طفل در دفتر مخصوص با مراعات ماده (51) بعمل ميايد. ب ـ در موقع تنظيم جداول وقايع ساليانه جدول مخصوصي براي اطفالي كه در حوزه‌هاي مختلف بدنيا آمده‌اند و واقعه آنها در دفتر ولادت مزبور ثبت گرديده تنظيم مي‌شود و نيز از براي هر حوزه يك جدول جداگانه با مراعات حروف تهجي تهيه خواهد شد. راجع به تنظيم جدول براي اطفالي كه تولد آنها در دفتر مخصوص ثبت گرديده رجوع شود به فصل اشخاص بي‌سجل.

پس از ثبت واقعه در دفتر ولادت يا دفتر اشخاص بدون سجل بايد ورقه هويت طفل صادر و خلاصه ثبت در آن درج شود.

ورقه هويت طفل به ولي خاص (پدر، جد پدري، وصي منصوبي كه وصايت او مسلم باشد) يا مادر و يا قيم صغير تسليم مي‌شود. قبل از تسليم ورقه هويت طفل بايد اسم و تاريخ ولادت طفل در ورقه هويت پدر و مادر (در صورت حيات آن‌ها) قيد گردد. نماينده ثبت احوال مراتب را بر طبق (نمونه نمره 4) در حاشيه سند در دفتر ثبت مينمايد.

هركاه[هرگاه] پدر در مسافرت باشد اسم و تاريخ ولادت طفل در ورقه هويت مادر قيد شده ورقه طفل بمشاراليها تسليم مي‌شود- نمونه ثبت در حاشيه برحسب (نمونه نمره 5) است.

الف ـ پدر يا مادر مي‌توانند در هر يك از حوزه‌هاي ثبت احوال با ارائه ورقه هويت طفل درخواست يادداشت ولادت او را در ورقه هويت خود بنمايند- نماينده ثبت احوال پس از يادداشت مذكور ذيل آنرا با مهر ثبت احوال ممهور و بعد امضا مينمايد. ب ـ ثبت نشدن ولادت طفل در اوراق هويت پدر و يا مادر هيچگونه لطمه بحقوق طفل وارد نخواهد ساخت و بهيچوجه برعليه او نخواهد بود.

هركاه[هرگاه] پدر يا مادر يكي از اظهاركنندكان[اظهاركنندگان] و شهود در موقع ثبت ولادت طفل داراي ورقه هويت نباشد ثبت مذكور به تعويق نخواهد افتاد و در نمونه مذكور در ماده 51 بجاي دارنده ورقه هويت جمله بدون ورقه هويت درج خواهد شد- ولي براي گرفتن ورقه هويت طفل لازم است پدر و يا مادر قبلا هويت خود را در دفتر اشخاص بي‌سجل بثبت رسانند.

نماينده ثبت احوال مكلف است پس از ثبت ولادت بموجب اعلاميه مخصوص (بر طبق نمونه كه اداره ثبت احوال تهيه مينمايد) مراتب را بحوزه كه ورقه هويت پدر يا مادر در انجا تنظيم شده ارسال دارد.

پس از وصول اعلاميه مذكور در ماده قبل نماينده ثبت احوال حوزه مربوطه در حاشيه دفتريكه هويت يا ولادت پدر يا مادر ثبت شده ولادت طفل را به طريق (نمونه 6) درج مينمايد. همچنين نسخه ديگر از اعلاميه مذكور بتوسط نماينده كه ولادت را ثبت كرده بدفتر ولايتي مربوطه ارسال مي‌گردد تا نماينده دفتر ايالتي يا معاون او ولادت را در نسخه ثاني دفاتر قيد نمايد.

اگر در همان سالي كه پدر يا مادر ورقه هويت گرفته‌اند و مراتب ثبت در دفاتر اشخاص بدون سجل بعمل آمده داراي طفلي شوند و ولادت او را بثبت برسانند فقط ارسال يك نسخه اعلاميه بحوزه كه ورقه هويت را صادر كرده كافي است ارسال نسخه ديگر به عنوان دفتر ولايتي لزومي ندارد.

تذكر ولادت در ظهر اظهارنامه‌هائيكه به موجب نظامنامه سابق تنظيم شده بعمل ميايد.

هركاه[هرگاه] هويت پدر يا مادر ولادت طفل در همان حوزه كه ثبت ولادت طفل بعمل آمده به ثبت رسيده باشد نماينده مكلف است شخصا در حاشيه دفتر يا دفاتريكه در ضبط او است ولادت را تذكر دهد اكر[اگر] يكي از دفاتر بدفتر ولايتي ارسال شده باشد ارسال اعلاميه بان دفتر ضروري است.

اگر اظهاركننده تصديق دكتر جراح يا قابله داراي ديپلم با خود همراه داشته باشد ممكن است ثبت ولادت بدون حضور شهود بعمل آيد (طبق نمونه نمره 7).

هركاه[هرگاه] اظهاركننده شخص قابله يا طبيب باشد تصديق او كافي براي ثبت واقعه نيست مكر[مگر] اينكه تصديق طبيب يا قابله ديگر را همراه داشته باشد والا بايد بر طبق ماده 51 عمل شود.

ثبت ولادت اطفاليكه در مؤسسات عام‌المنفعه بدنيا آمده‌اند خواه انموسسه دولتي باشد و خواه ملي بر حسب اظهار رئيس مؤسسه يا نماينده او و تصديق طبيب يا قابله در مدت مقرر بعمل خواهد آمد.

هركاه[هرگاه] رئيس يا نماينده او تصديق طبيب يا قابله را همراه نداشته باشند ثبت واقعه در حضور دو شاهد طبق ماده 51 بعمل مي‌آيد.

هرگاه طفلي بدون حيات بنماينده ثبت احوال معرفي شود خواه آن طفل مرده بدنيا آمده و خواه زنده بدنيا آمده و قبل از اطلاع به‌ مامور ثبت مرده باشد سند ولادت براي او تنظيم نخواهد شد. ولي تنظيم سند مخصوص بر طبق (نمونه ماده 100) (مربوط بفصل متوفيات) ضروري است.

ثبوت اين كه طفل مرده بدنيا آمده يا پس از ولادت مرده است بايد در مقابل محكمه به عمل آيد و ذكر آن در دفاتر ثبت احوال بهيچوجه مورد ندارد.

در مواقعي كه اطفال سرراهي به كلانتر يا حاكم يا امنيه و يا كدخدا تسليم مي‌شوند بايد با لباس و آنچه دربردارند تحويل گردند و مامورين مزبور مكلفند صورت مجلس با ذكر شرح لباس علائم بدن رنك[رنگ] صورت و مو و كليه مشخصات طفل و ساير اوضاع و احوال تنظيم نموده و صورت‌ مجلس مزبور را براي ثبت نزد نماينده ثبت حوزه خود بفرستند.

نماينده ثبت احوال مكلف است عين صورت مجلس را در دفتر ولادت ثبت نمايد و مطابقت آنرا با اصل سند تصديق كند.

ثبت ولادت اطفالي كه پدر يا مادر آنها تذكره يكي از دول خارجي را در دست دارند طبق نمونه‌هاي معمولي با تغييرات ذيل بعمل خواهد آمد بجاي دارنده ورقه هويت اين جمله نوشته مي‌شود كه: تذكره نمره .... صادره از ..... را در دست دارند متولد در خارج از ايران. يا متولد در همدان يا محل تولد نامعلوم.

اگر پدر مادر طفل يا يكي از آن‌ها در ايران متولد شده باشد نماينده ثبت احوال براي طفل مذكور ورقه هويت صادر خواهد نمود والا تصديق ولادت بر طبق نمونه كه اداره ثبت احوال تهيه مينمايد تنظيم خواهد شد.

هرگاه بين نماينده ثبت و اولياي طفل اختلاف نظر راجع بتابعيت طفل حاصل شود يا اين‌كه معلوم نباشد پدر يا مادر طفل در ايران بدنيا آمده‌اند يا در خارجه نماينده ثبت واقعه را ثبت ولي از صدور ورقه هويت يا تصديق ولادت خودداري كرده مراتب را با ذكر دلائل خود و مدارك طرف باداره ثبت احوال اطلاع خواهد داد تا بوسيله مقامات صالحه اقدامات مقتضي براي شناختن تابعيت طفل بعمل آيد. نماينده ثبت احوال پس از رسيدن دستور بر طبق آن عمل خواهد نمود.

هرگاه پدر يا مادر خود را تبعه خارجه دانسته ولي تذكره در دست نداشته باشد واقعه ولادت ثبت مي‌شود ولي بهيچوجه ذكري از ورقه هويت يا تذكره نخواهد نمود. پس از ثبت واقعه نماينده ثبت فورا مراتب را بوسيله دفتر ولايتي باداره احصائيه اطلاع خواهد داد تا بوسيله مقامات صالحه تحقيقات لازمه نموده امر بصدور ورقه هويت يا تصديق ولادت داده شود.

در هر سال جدول مخصوصي از اسامي اطفالي كه بموجب ماده 75 و 76 ثبت شده‌اند بتوسط نماينده ثبت تهيه خواهد شد.

توضيح ـ اسامي اطفال سابق‌‌الذكر در دو قسم جدول درج ميشود. يكي در جدول ولادت كليه اطفال ديگر در جدول مخصوص كه براي اين منظور تهيه شده.

ثبت ولادت اتباع ايران در خارجه در قنسولگري‌هاي ايران بعمل خواهد آمد. در نمونه ثبت بجاي نماينده ثبت احوال اسم و سمت قنسولي يا ويس قنسول نوشته ميشود.

كليه اعلاميه‌هائي كه از طرف قنسولگريها صادر ميشود و همچنين اعلاميه‌هائيكه از ايران براي قنسولگري ارسال ميگردد بتوسط اداره كل احصائيه و ثبت احوال خواهد بود. ب ـ نسخه ثاني دفاتر ثبت و سواد اسناد كه به تصديق قنسولگري رسيده در آخر فروردين بعنوان اداره كل احصائيه ارسال خواهد شد.

در صورت وقوع تولد در جهازات ناخداي كشتي در ظرف سه روز برطبق نمونه‌هاي معمولي مراتب را در دفتر ثبت و صورت‌مجلسي كه بامضاي دو نفر خواهد رسيد تنظيم خواهد نمود. فقط بجاي نماينده ثبت احوال ناخدا اسم و سمت خود را مينويسد- بمجرد رسيدن بيكي از بنادر ايران ناخدا مكلف است كه صورت مجلس مذكور را بتوسط اداره كل بحريه براي اداره كل احصائيه و ثبت احوال ارسال دارد.

دفتر ثبت وقايع در جهازات فقط يك نسخه است- نسخه ثاني در مركز از روي صورت مجلس‌هاي ارسالي تنظيم خواهد شد- نماينده ثبت مكلف است پس از ثبت واقعه در دفتر مركز مطابقت ثبت را با صورت مجلس بشرح ذيل تصديق نمايد- اينجانب اردشير پرورش نماينده ثبت احوال دفتر مركزي مطابقت ثبت فوق را با اصل صورت مجلس ارسالي تصديق مينمايد.

جدول اسامي مذكوره در فوق در مركز تنظيم خواهد شد و همچنين اعلاميه‌ها در حاشيه دفتريكه در مركز تهيه شده بثبت خواهد رسيد. ب ـ در فروردين هر سال ناخداي كشتي دفتر را بسته بتوسط اداره كل بحريه براي اداره احصائيه و ثبت احوال ارسال ميدارد.

در ثبت متوفيات

طبيب معالج در صورت اطلاع از فوت و قابله در صورت حضور در موقع ولادت طفل متوفي و غسال پس از شستن مرده مكلفند در ظرف 24ساعت واقعه را كتبا بموجب تصديق‌نامه كه اداره احصائيه تنظيم نموده بنماينده ثبت احوال اطلاع دهند.

بموجب ماده 6 قانون ثبت احوال مصوب 20 امرداد 1307 اشخاص ذيل مكلفند در ظرف 48 ساعت واقعه فوت را بنماينده ثبت احوال اطلاع دهند- نزديكترين اقرباي حاضر شخص متوفي يا وكيل و نماينده او در صورت نبودن اقرباي مذكور سرپرست ساكنين خانه در صورت نبودن سرپرست مستخدمين خانه كه فوت در آنجا واقع شده مكلف باطلاع ميباشند.

ذكر اشخاص مذكور در ماده فوق مانع از اين نخواهد بود كه اشخاص ديگري واقعه را بنماينده اطلاع داده تقاضاي ثبت نمايند.

ثبت واقعه فوت در صورتيكه اظهاركنندگان تصديق طبيب، قابله و غسال را با خود نداشته باشند يا اينكه تصديقهاي مذكور بنماينده ثبت احوال نرسيده باشد با حضور دو احضاركننده بعمل خواهد آمد نمونه بر طبق نمره (1) است.

ملاحظات- الف- تاريخ فوت در صدر سند و تاريخ اعلام واقعه بنماينده در متن آن قيد ميگردد. ب- هرگاه پدر يا مادر طفل نامعلوم باشد چنين نوشته خواهد شد. پسر كسيكه اسم او معلوم نيست

هرگاه اظهاركننده تصديق طبيب يا قابله و يا غسال را با خود داشته باشد و يا اينكه تصديقهاي مذكور قبلا براي نماينده ارسال شده مراتب ثبت در حضور يكنفر اظهاركننده بعمل خواهد آمد. نمونه بر طبق نمره (2) است.

هرگاه قابله، طبيب يا غسال به تنهائي اظهاركننده واقع شوند تصديق شخص آنها كافي براي ثبت واقعه نيست مگر اينكه تصديق ديگري را همراه داشته باشند والا بايد بموجب ماده 83 عمل شود. ب ـ هرگاه طبيب، قابله يا غسال واقعه را بنماينده اطلاع دهند و صاحبان واقعه در ظرف 48 ساعت براي ثبت واقعه حاضر نشده باشند ثبت احوال بوسيله مقامات مربوطه آنان را تعقيب و مجبور به ثبت واقعه خواهد نمود.

پس از مدت مقرر مراعات تعليمات ذيل ضروري است: الف ـ هرگاه اظهاركننده واقعه فوت داراي تصديق قابله، دكتر يا غسال باشد بايد يكنفر شاهد هم اظهارات او را تصديق و ذيل دفتر را امضاء نمايد. نمونه برحسب نمره 3 است. ب ـ اگر تقاضاي ثبت در حوزة شود كه فوت واقع نشده باشد و اظهاركننده يكي از تصديقهاي مذكور را داشته باشد مراتب ثبت در حضور اظهاركننده و دو نفر شاهد بطريق فوق بعمل خواهد آمد. هرگاه اظهاركننده تصديق در دست نداشته باشد مراتب ثبت در حضور اظهاركننده و سه شاهد بعمل خواهد آمد.

با داشتن تصديق اداره شهرباني يا كلانتري يا نايب‌الحكومه، امنيه و قنسولگري كه دلالت بر فوت شخص معين در روز معين مينمايد اظهاركننده ميتواند واقعه فوت را بدون حضور شهود بثبت رساند مامورين سابق‌الذكر مكلفند بمجرد اطلاع از فوت تحقيقات لازمه در حوزه خود نموده هرگاه از وقوع فوت اطمينان حاصل نمودند در روي اوراق مخصوصي كه براي اين مقصود تهيه شده واقعه را فوت تصديق نمايند وظيفه مامورين سابق‌الذكر در صورتيست كه بيش از سه ماه از واقعه فوت نگذشته باشد. نمونه ثبت برحسب (نمره 4) است.

تنظيم جداول ساليانه فوت بهمان ترتيب بعمل خواهد آمد كه براي جداول ولادت ذكر شد (بمواد 38 و 39 و تبصره ب ماده 60 مراجعه شود).

نماينده ثبت احوال مكلف است بموجب اعلاميه مراتب را بدفتريكه ورقه هويت متوفي را صادر كرده ابلاغ نمايد.

كليه تعليماتي كه راجع بصدور اعلاميه ولادت ذكرشده در مورد وفات هم مجري است.

نماينده ثبت احوال پس از وصول اعلاميه بايد مراتب را در حاشيه دفتر ولادت يا دفتر اشخاص بدون سجل ثبت و نسبت باوراق سابق در ظهر اظهارنامه قيد نمايد نمونه بر طبق نمره (5) است.

اگر متوفي يا اظهاركنندكان[اظهاركنندگان] داراي ورقه هويت نباشند ثبت واقعه بهيچوجه بتاخير نخواهد افتاد و فقط بجاي دارنده ورقه هويت جمله بدون هويت نوشته خواهد شد.

نماينده ثبت احوال در صورتيكه نسبت بواقعه ترديد حاصل كند مي‌تواند بهر وسيله كه صلاح بداند در موضوع واقعه فوت تحقيقاتي براي حصول اطمينان خود بنمايد.

اقدامات نماينده براي اطمينان از فوت مانع از ثبت واقعه نخواهد شد و هرگاه معلوم شود كه اظهاركنندگان و شهود برخلاف واقع اظهاراتي كرده باشند نماينده يا مفتش مراتب را بتوسط دفتر ولايتي بپاركه محل اطلاع خواهد داد تا مرتكبين را از طريق قانون تعقيب و درخواست ابطال سند فوت را از محاكمه صالحه بنمايد. پس از حكم ابطال مراتب در حاشيه سند بطريق نمونه نمره (6) است.

هرگاه دفاتر ثبت در همان ساليكه فوت واقع گرديده بسته شده باشد ثبت واقعه در دفتر ثبت وقايع معوقه بعمل خواهد آمد.

ثبت واقعه اشخاصيكه در مؤسسات مختلفه فوت مينمايند بوسيلة رئيس مؤسسـه يا نماينده او در ظرف 24ساعت با تشريفـات سابق‌الذكر بعمل خواهد آمد.

مامورين اداره شهرباني و امنيه مكلفند در صورت كشف جسد صورت مجلسي برطبق نمونه كه اداره كل احصائيه تهيه مينمايد تنظيم نموده بدائره ثبت احوال مربوطه ارسال داشته و در مقابل رسيد اخذ نمايند- نماينده ثبت احوال عين صورت مجلس را در دفتر ثبت كرده و ذيل آنرا بدين طريق تصديق مينمايد. (مطابقت ثبت فوق را با صورت مجلس ارسالي تصديق مينمايم.(امضاء نماينده)

هرگاه هويت شخصي كه جسد او كشف شده است بر مامورين شهرباني و امنيه معلوم گردد مكلفند مراتب را بر طبق نمونه كه اداره احصائيه تهيه مينمايد به ثبت احوال مربوطه اطلاع دهند تا در حاشيه سند مراتب را قيد نمايد.

در موقعيكه فوت در توقيفگاه يا محبس واقع شود رئيس آن اداره يا نماينده او در مدت مقرر طبق نمونه مخصوصي كه براي اين منظور تهيه شده مراتب را بنماينده ثبت احوال مربوطه اطلاع خواهد داد تا عين آن در دفتر فوت ثبت گردد. همچنين پس از اجراي حكم محكومين باعدام واقعه بنماينده ثبت احوال اطلاع داده خواهد شد تا پس از ثبت در دفتر بطريق ذيل تصديق شود. مطابقت ثبت فوق را با راپرتيكه رسيده تصديق مينمايد (امضا نماينده سجل).

در موقعيكه فوت در اثر جنايت واقع شده باشد مامورين اداره شهرباني و امنيه بر طبق ماده 94 مكلف باعلام واقعه بنماينده ثبت ميباشند.

ثبت واقعه بتوسط مامورين اداره شهرباني و امنيه مانع از اين نخواهد بود كه ديگران هم بطريق معمول واقعه را در همان حوزه به ‌ثبت رسانند بديهي است نماينده ثبت احوال بيش از يكمرتبه واقعه را ثبت نخواهد كرد. ب ـ علت فوت نبايد بهيچوجه در اسناد سجلي متوفيات ذكر شود.

اگر فوت در جنك[جنگ] واقع شود دو مورد بايد در نظر گرفته شود: 1) در صورتيكه هويت شخص متوفي معلوم باشد واقعه فوت از طريق وزارت جنگ بر طبق نمونه مخصوص باداره كل احصائيه و ثبت احوال اطلاع داده خواهد شد تا مراسم ثبت در آخرين محل اقامت متوفي بعمل آيد. نماينده ثبت تطبيق ثبت را با نمونه ارسالي در ذيل سند امضا خواهد نمود. 2ـ در صورت معلوم نبودن هويت متوفي واقعه مذكور از طريق وزارت جنك[جنگ] بر طبق صورت‌مجلس مخصوص به اداره كل احصائيه ثبت احوال اطلاع داده خواهد شد تا مراسم ثبت در دفتر مركز بعمل آيد.

هركاه[هرگاه] در اثر حادثه از قبيل زلزله و حريق و غيره عده تلف شوند و شناختن آنها ميسر نشود مامورين اداره شهرباني و امنيه و صحيه مكلفند صورت‌مجلسهاي مخصوصي را تنظيم كرده براي نماينده ثبت احوال مربوطه ارسال دارند تا بر طبق آن در دفتر واقعه ثبت گردد.

اگر شخصي در مريضخانه فوت كند و هويت او معلوم نباشد واقعه مزبور بموجب صورت‌مجلس مخصوصي به نماينده ثبت براي ثبت در دفتر اطلاع داده خواهد شد.

طفل مرده بدنيا آمده يا طفلي كه قبل از اطلاع ولادت به مامور سجل مرده باشد بايد در دفتر متوفيات قيد گردد نه در دفتر ولادت ـ نمونه بر طبق نمره 7 است.

رؤساي مؤسسات خيريه مكلفند در روي ورقه مخصوصي كه براي اين منظور تهيه شده اطفال مرده بدنيا آمده را بنماينده ثبت احوال اطلاع دهند تا مضمون آن ورقه را در دفتر متوفيات قيد نمايد.

ثبت فوت اتباع ايران در خارجه و كسانيكه در جهازات وفات مينمايند بر طبق نمونه‌هاي سابق‌الذكر و بهمان ترتيبي كه است راجع بثبت ولادت آنان ذكرشده.

در ممالكي كه فوت اتباع ايران از طرف مقامات صالحه به‌ قنسولگري ابلاغ مي‌شود ترجمه اطلاعات واصله در دفتر متوفيات قيد و بمهر قنسولگري و امضاء قنسول ميرسد.

اداره كل احصائيه و ثبت احوال بتدريج و در نقاطيكه لازم مي‌داند مراقبت به اجراي دستور ذيل مي‌نمايد: الف ـ نماينده ثبت احوال پس از اطلاع از واقعه فوت كه بايد در ظرف 24 ساعت بعمل آيد در صورتيكه لازم بداند قبل از دفن جنازه ميتواند فورا طبيب ثبت احوال يا طبيب صحي را براي معاينه جسد متوفي اعزام دارد تصديق اين طبيب كه نمونه آن چاپ شده و شامل كليه مطالب لازمه است مستقيما باداره ثبت احوال مربوطه ارسال مي‌گردد- نماينده ثبت احوال فوراً اجازه دفن جسد را صادر كرده سپس واقعه را در حضور اظهاركننده ثبت مينمايد نمونه برحسب نمره 8 است. ب ـ در نقاطيكه اداره صحيه موجود نيست يك يا چند نفر از اطباء آزاد ان حدود با شرايط مخصوص وظيفه طبيب ثبت احوال را انجام ميدهند. ج ـ در نقاطيكه طبيب نيست مراتب ثبت فوت مطابق مقررات بعمل ميايد ولي اداره ثبت احوال ميتواند بوسيله اطباء و نمايندكان[نمايندگان] سيار ثبت احوال علل فوت را بدست آورده و جداول مخصوصي كه براي اين مقصود لازم است تنظيم نمايد اگر كسان متوفي علت فوت را ندانند نماينده ثبت در جدول مذكور تنها علائم مرض را مينويسد.

ثبت ازدواج و طلاق

محاضر رسمي

در نقاطيكه دفاتر رسمي ازدواج و طلاق تاسيس شده و واقعه در دفاتر مزبوره بثبت ميرسد رؤساء محاضر بايد پس از ثبت واقعه در دفتر خلاصه آنرا در اوراق هويت زوجين قيد و در پانزدهم و آخر هر ماه شمسي صورتي از وقايع مزبوره در روي اوراق چاپي كه اداره ثبت احوال تنظيم مينمايد تهيه نموده براي نماينده دفتر ثبت احوال حوزه خود ارسال دارد.

پس از وصول صورت وقايع نماينده دفتر ثبت احوال اعلاميه‌هاي لازمه را كه دلالت بر وقوع ازدواج يا طلاق مينمايد صادر كرده بدفاتريكه اوراق هويت زوجين را صادر كرده ارسال خواهد داشت. تا در حاشيه دفتر هويت يا ولادت وقوع عقد يا طلاق برحسب نمونه نمره (1) ثبت گردد.

جدول ساليانه را نماينده سجل در ظرف ماه اول سال بعد تنظيم خواهد نمود جداول مذكوره برحسب حروف تهجي زوج يا طلاق دهنده تنظيم خواهد شد.

در نقاطيكه محاضر ازدواج و طلاق رسمي تاسيس نشده ثبت وقايع مذكوره در نسختين دفاتري بعمل خواهد آمد كه از طرف اداره كل احصائيه تهيه شده و شبيه بدفاتر ازدواج و طلاق رسمي است (طبق نمونه نمره 2 يا 3).

كليه عاقدين و مجريان صيغه مكلفند داراي دفتر شرعيات بوده و پس از اجراي صيغه در روي اوراق چاپي كه اداره كل احصائيه تهيه كرده مراتب را قيد و بنماينده ثبت دفتر مربوطه اطلاع دهند و همچنين اشخاص مذكور مكلفند بزوجين اخطار نمايند كه واقعه را باداره ثبت احوال در ظرف ده روز اطلاع دهند و الا تعقيب جزائي خواهند شد.

زوجين در مورد ازدواج و طلاق بايد در ظرف 10 روز از تاريخ وقوع طلاق يا ازدواج مراتب را بنماينده ثبت مربوطه اطلاع دهند و مامور ثبت پس از مراجعه بقباله نكاح يا طلاق‌نامه در حضور دو نفر معرف و اظهاركنندگان (زوج يا زوجه) مراتب را در دفتر درج و بامضاي همگي ميرساند. تبصره ـ پس از ثبت واقعه نماينده ثبت در حاشيه يا در ظهر قباله و طلاق‌نامه نمره ترتيب دفتر و تاريخ ثبت را درج خواهد كرد- بدينطريق يازدهم خرداد1314 در دفتر ازدواج يا طلاق تحت نمره ترتيب .... ثبت شد. مهر ثبت و امضاء نماينده)

هركاه[هرگاه] مجري صيغه واقعه را بنماينده اطلاع دهد و صاحبان واقعه در ظرف 10 روز براي ثبت واقعه حاضر نشده باشند نماينده ثبت بوسيله مقامات مربوطه انانرا تعقيب و واقعه را ثبت خواهد كرد.

نماينده ثبت پس از ثبت واقعه خلاصه آنرا در ورقه هويت زوجين قيد خواهد نمود.

هرگاه در سالي كه ازدواج يا طلاق واقع شده قبل از بستن دفاتر تقاضاي ثبت شود مراتب در دفتر همان سال با تشريفاتي كه ذكر شد بعمل خواهد آمد خواه تقاضاي ثبت در حوزه شود كه واقعه در آن رخ داده و خواه در حوزه ديگر.

هرگاه پس از بستن دفاتر تقاضاي ثبت شود مراتب بطريق نمونه نمره (2) يا (3) در دفتر وقايع معوقه به ثبت خواهد رسيد.

مطلقه ميتواند با 2 نفر شاهد و ارائه طلاق‌نامه واقعه را بثبت رساند. تبصره ـ ثبت واقعه برحسب اظهار مطلقه مانع از تعقيب طلاق دهنده نميشود.

نماينده ثبت واقعه ازدواج كسانيكه بسن رشد قانوني نرسيده‌اند در دفتر ثبت مراتب را بمقامات مربوطه اطلاع خواهد داد.

تنظيم جدول وقايع و صدور اعلاميه بطريق معمول بعمل خواهد آمد.

ثبت نكاح و طلاق كساني كه خود را تبعه خارجه ميدانند بر طبق اسناد مثبته و نمونه مذكور در ماده 112 بعمل خواهد آمد. فقط بجاي دارنده هويت دارندة تذكره (يا سند ديگر) نمره .... نوشته خواهد شد و همچنين بجاي اسم عاقد و محل اقامت او مقاميكه در انجا طلاق يا نكاح واقع شده قيد ميگردد. تبصره ـ در ثبت واقعه طلاق و يا نكاح بهيچوجه ذكري از تبعيت اشخاصي كه نام برده شده نخواهد شد و ذكر نمره تذكره آنها با ذكر مقاميكه طلاق يا نكاح واقع شده سند تابعيت آنها محسوب نميشود.

كساني كه خود را تبعه خارجه دانسته و تذكره يا سند ديگري در دست ندارند واقعه نكاح يا طلاق آنها ثبت خواهد شد بدون اين كه ذكري از ورقه هويت يا تذكره آن‌ها بعمل آيد سپس نماينده مكلف است به‌ توسط دفتر ولايتي مراتب را باداره ثبت احوال اطلاع دهد.

ازدواج و طلاق اتباع ايران در خارجه مطابق مقررات اين نظامنامه هركاه[هرگاه] برخلاف قوانين ايران نباشد در قونسولگريهاي ايران بثبت خواهد رسيد.

مقررات مخصوص قري

در قرائي كه جمعيت آن‌ها از 1000 نفر كمتر است وقايع اربعه در نسختين دفاتر مخصوصي ثبت مي‌شود يكي از نسختين دفاتر مذكور بقسمي تهيه خواهد شد كه هر سندي را بتوان بسهولت از آن جدا نمود و همچنين دفاتر مخصوص براي ثبت هويت و وقايع معوقه در هر قريه موجود است.

تقسيم قري بايست بقسمي شود كه نمايندگان سيار بتوانند در روزهاي معين در آن قري حاضر بوده و وقايع را بثبت رسانند مثلا اهالي يك قريه بايد مطلع باشند كه در روز سه‌شنبه يا پانزدهم هر ماه قبل از ظهر يا بعدازظهر نماينده ثبت در آن قريه حاضر و وقايع را بثبت ميرساند.

در غياب نماينده كدخدا مكلف است از وقايع اطلاع حاصل كرده و در صورت امكان در دفتر يادداشتي خود اسامي صاحبان واقعه را ذكر كرده و آنها را از روزي كه مامور در آن قريه حاضر مي‌شود مطلع سازد.

در روز حضور نماينده در قريه كدخدا مكلف است اسامي كليه اشخاصي كه براي آن‌ها واقعة رخ داده بنماينده اطلاع داده و بصاحبان واقعه نيز اخطار نمايد كه براي ثبت واقعه در روز معين نزد مامور ثبت احوال حاضر شوند.

ساكنين قري وقتي متخلف محسوب مي‌شوند كه در روز حضور نماينده در قريه واقعه را كه در غياب نماينده رخ داده بثبت نرسانند بنابراين مهلت قانوني براي اهالي قري تا روزي است كه نماينده در قريه حاضر شود در هر حال راجع بولادت و ازدواج و طلاق اگر ده روز منقضي نشده باشد و در مورد فوت اگر 48 ساعت نگذشته باشد اظهاركنندگان ميتوانند آنرا در جلسه بعد بثبت برسانند.

دفتر قري مطابق نمونه مخصوصي است كه از طرف اداره مركزي ثبت احوال تهيه خواهد شد و هر صفحه دفتر منحصر بثبت يك واقعه است.

الف ـ دفاتر مذكور از طرف اداره كل احصائيه و ثبت احوال تنظيم شده و پس از انجام مراسم نمره‌گذاري و امضا (بترتيبي كه در ماده 5 مصرح است) براي نمايندگان ارسال ميشود. ب ـ نماينده مكلف است واقعه را در نسختين دفاتر درج كرده هر دو نسخه را بامضا اظهاركننده و معرفين برساند. پس از ثبت واقعه نماينده سندي را كه در نسخه ثاني ثبت ميكند از دفتر جدا نموده و در كارتن مخصوص كه هميشه با خود همراه دارد نگهداشته در اولين فرصت (يا در پانزدهم و آخر هر ماه) بعنوان دفتر ولايتي ارسال خواهد داشت.

پس از ثبت واقعه نماينده سيار اعلاميه‌هاي لازمه را صادر و بوسيله رئيس دفتر ولايت براي نمايندگان دفاتر مربوطه ارسال ميدارد.

اعلاميه‌هائي كه براي نمايندگان سيار ارسال ميشود بايد توسط رئيس دفتر ولايتي مربوط باشد. رئيس دفتر مكلف است پس از وصول اعلاميه اگر نسخه ثاني با نسختين دفاتر در مركز دفتر ولايتي باشد بتوسط معاون نماينده مراتب را در حاشيه سند مربوطه قيد نمايد و الا اعلاميه را براي نمايندگان ارسال خواهد داشت تا در حاشيه دفاتر درج نمايند.

در آخر هر سال نماينده دفاتر را بسته بعنوان رياست دفتر ولايتي ميفرستد.

تنظيم جداول وقايع ساليانه قمري در دفتر ولايتي بوسيلة معاون نماينده بعمل خواهد آمد.

پس از تنظيم جدول ساليانه رئيس دفتر ولايتي يا معاون اداري او مكلف است وقايعي كه در دفتر ثبت گرديده و با اوراق نسخه ثاني كه در طي سال ارسال شده تطبيق نمايد.

پس از اجراي مراسم تطبيق مذكور در ماده قبل نسخه ثاني هر يك از قري جداگانه نيز جلد شده در دفتر ولايتي ضبط ميشود.

اشخاص بدون سجل ـ دفتر هويت ـ ولادتي كه ثبت آن بتعويق افتاده بتصويب رسيده است

مواد متفرقه

اشخاصيكه بخواهند بنابر علتي نام خانوادگي خود را تغيير دهند يا در اثر تكرار و داشتن نامهاي ممنوعه مكلف به انتخاب نام ديگري باشند بايستي با ذكر دلائل تقاضاي خود را بدفتر احصائيه و ثبت ولايتي مربوطه تسليم و رئيس دفتر موظف است مراتب را با ذكر علت و نظريه خود راپورت نمايد تا در صورت تصويب اداره كل احصائيه و ثبت احوال دستور اجراي تغيير نام خانوادگي صادر گردد.

نام خانوادگي جديد در متن صفحه مخصوص درج خلاصه ولادت درج و در صفحه سفيد دفترچه هويت نوشته ميشود (نام خانوادگي دارنده هويت نمره .... بر طبق دستور نمره ..... اداره كل احصائيه و ثبت احوال از .... به .... تغيير يافته است بتاريخ .... امضاء و مهر) و همچنين در حاشيه مستندات و ستون ملاحظات دفاتر تغيير نام خانوادگي قيد خواهد شد.

لغاتي را كه بموجب ساير قوانين و مقررات ممنوع است و الفاظ زشت را نميتوان بعنوان نام خانوادگي انتخاب كرد.

نامهاي خانوادگي انتخاب شده كه حق تقدم آنها در حوزه ثبت مربوطه با ديگري باشد با اضافه كردن كلمه ديگر نيز جزو اسامي مكرر محسوب و نبايد پذيرفته شود مثل برومند و برومند تهراني يا برومند مقدم.

حق تقدم نام خانوادگي اشخاص پس از فوت آنها بورثه قانوني انتقال مييابد و ورثه مشتركا نسبت بنام خانوادگي خود داراي همان اختيار هستند كه صاحب حق تقدم داشته است.

اجازه‌نامه اشخاص كه بديگري اجازه اختيار نام خانوادگي خود را ميدهد بايستي در شهرها بتصديق كلانتري يا محاضر رسمي و در قصبات و قراء بتصديق نايب‌الحكومه يا كدخداي محل رسيده باشد و اجازه مزبور فقط شامل شخصي است كه باو اجازه داده شده و كسانيكه قانوناً تابع او هستند و اجازه گيرنده حق ندارد به شخص ديگري اجازه لحوق بدهد مگر اينكه حق واگذاري در اجازه‌نامه او تصريح شده باشد.

در صورتيكه تقاضاكننده تغيير نام خانوادگي قبلا هم نام خانوادگي خود را تغيير داده باشد دفتر احصائيه و ثبت احوال ولايتي مربوطه بايد مراتب را در راپرت خود تصريح نمايد.

در موقعيكه پاره كلمات بايد بر طبق ساير قوانين و مقررات از اسم اشخاص حذف شود صفحه مخصوص درج خلاصه ولادت با حذف كلمه مزبور تنظيم و در صفحه سفيد دفترچه هويت نوشته ميشود مثلا (كلمه ميرزا) (يا صنيع‌السلطنه) بر طبق دستور نمره ........... از اسم صاحب هويت (با اسم پدر و غيره) حذف گرديده است. (بتاريخ .... امضاء و مهر) و همچنين در حاشيه اسناد و ستون ملاحظات دفاتر قيد ميشود (در تاريخ .......... بر طبق دستور نمره .......... المثني با حذف كلمه .......... از .......... صادر گرديده امضاء و مهر).

نسبت باشخاصيكه اسامي شخصي آنها بايد بجهة قانوني تغيير كند اسامي جديدي را كه اختيار ميكنند در حاشيه مستندات سجلي و در متن ورقه هويت پس از اسم سابق ذكر و در صفحه سفيد دفترچه هويت شرح ذيل نوشته ميشود (اسم صاحب هويت نمره ......... بر طبق دستور نمره ......... از........ به....... تبديل مييابد. بتاريخ ......... امضاء و مهر).

در مواقعيكه اسم شخصي تغيير مييابد در اسناد سجلي اولاد و دفاتري كه اسم او مندرج است اسم جديد بعد از اسم قديم با مركب قرمز درج و در صفحه سفيد هويت اولاد يا عيال او نيز نوشته ميشود، اسم پدر (يا اسم شوهر) دارنده هويت نمره ......... از .......... به ......... تغيير يافته است بتاريخ .... امضاء و مهر).

المثني هويت وقتي داده ميشود كه ورقه هويت مفقود و يا عين ورقه هويت مستعمل تسليم شده باشد.

امضاء المثني از وظايف مختصه نماينده حوزه ثبت و يا رئيس دفتر احصائيه و ثبت ولايتي است.

المثني ورقه هويت فقط بصاحب آن يا وكيل ثابت‌الوكاله او و يا در صورتيكه صغير باشد به ولي و قيم و وصي يا مادر صغير داده ميشود.

از اوراق سابق وقتي المثني داده ميشود كه نسختين مستندات سجلي و دفتر يادداشتي با يكديگر تطبيق و اختلافي نداشته باشد.

در موارد فوق در صورتيكه در اسناد اشتباهاتي مشاهد شود كه رفع آن قانونا از عهده احصائيه و ثبت احوال خارج نباشد در رفع اشتباه اقدام و المثني صادر خواهد شد.

اگر اختلافي بين اسناد يا خدشه در آنها باشد و تقاضاكننده قبل از رفع اختلاف المثني بخواهد صدور المثني با تشريح اختلافات يا خدشه مانعي ندارد منتها قسمت مورد اختلاف يا خدشه در محل خود در صفحه خلاصه ولادت نوشته نشده و در حاشيه همان صفحه نوشته ميشود مثلا راجع باسم پدر يا تاريخ تولد يا غيره به صفحه سفيد دفترچه هويت مراجعه شود و در صفحه سفيد شرح اختلاف يا خدشه ذكر خواهد شد مثلا اگر اختلاف در تاريخ تولد بوده و در يكنسخه 1256 و ديگري 1266 و در دفتر 1276 باشد در صفحه سفيد نوشته ميشود (تاريخ ولادت دارنده هويت نمره ......... در يكنسخه از اسناد 1256 و در يكنسخه 1266 و در دفتر 1276 است امضاء و مهر) و همچنين در صورتيكه تاريخ تولد از 1289 مخدوشا به 1279 تبديل شده باشد نوشته ميشود (تاريخ ولادت دارنده هويت نمره ......... سال 1289 بوده مخدوشا به 1279 تبديل شده است مهر و امضاء).

براي اشخاصيكه با تسليم ورقه هويت مستعمل تقاضاي المثني ميكنند در صورتيكه مندرجات هويت مستعمل با مندرجات نسختين مستندات سجلي و دفاتر مضبوطه اختلاف داشته باشد بايستي مطابق مندرجات مستندات المثني صادر گردد و در صفحه سفيد دفترچه هويت شرح اختلاف تذكر داده شود.

مفتشين

براي تفتيش اعمال نمايندگان و حصول اطمينان در صحت وقايعي كه بثبت رسيده همچنين براي تعقيب اشخاص بي‌سجل اداره بنام تفتيش ثبت احوال تاسيس ميشود مركز اداره تفتيش در طهران و نمايندگان آن در ولايات علاوه بر مفتشين سيار اعزامي از مركز رؤساي دفاتر ولايتي هستند- در هر ولايت يكعده مفتش در تحت امر مستقيم رئيس دفتر ولايتي ميباشد.

مفتشين بايد اقلا 3 ماه يكمرتبه كليه قري حوزه خود را تفتيش نمايند.

عموم اهالي مكلفند سئوالاتي كه مفتش راجع بهويت آنها يا هويت صغار آنها مي‌نمايد جواب داده در صورت لزوم ورقه هويت خود را ارائه دهند بدون اينكه مفتش حق‌ ضبط ورقه را داشته يا تصرفي در آن بنمايد. تبصرة الف ـ مفتش غير از مسائل مربوطه به هويت اشخاص حق هيچگونه سئوالي ندارد. ب ـ مفتش بايد با كمال ادب با اهالي رفتار كرده و حق ندارد كسي را در نزد خود براي خواستن توضيحات دعوت كند و بايد شخصا بمحل رفته توضيحات لازمه را بخواهد.

رؤساي اداره شهرباني، كلانتري امنيه و همچنين نايب‌الحكومه و حكام مكلفند منظور مفتش را كه در حدود مقررات اين نظامنامه است و بانها كتبا اعلام ميشود هرچه زودتر بموقع اجرا گذارند.

هركاه[هرگاه] در ضمن اجراء اين نظامنامه اداره كل احصائيه و ثبت احوال نواقصي مشاهد كرده يا اصلاحاتي در نظامنامه لازم به بيند ميتواند آنرا بكميسيون قضائي ثبت احوال مراجعه نموده و پس از تصويب كميسيون و موافقت نظر وزارت داخله مواد آنرا اصلاح و دستور ديكري[ديگري] را كه براي حسن جريان امور ثبت لازم بداند و بدين ترتيب بتصويب رسيده است بان بيفزايد.

نظامنامه سجل احوال مورخ 27 خرداد 1307 ملغي و اين نظامنامه كه مشتمل بر 162 ماده است از تاريخ تصويب بموقع اجرا گذارده ميشود.

رئيس‌الوزراء