نظر مشورتي 7/1403/560 مورخ 1403/11/03 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : آيا دادگاه صلح در مقام رسيدگي به دعاوي خانوادگي موضوع ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402، وفق ماده 8 قانون حمايت خانواده تابع تشريفات آيين دادرسي مدني نيست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : نظر اكثريت: ماده 8 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 رسيدگي در دادگاه خانواده را با تقديم دادخواست و بدون رعايت ساير تشريفات آيين دادرسي مدني دانسته است؛ تبصره‌هاي 1 و 2 ماده يك اين قانون نيز رسيدگي دادگاه عمومي حقوقي و دادگاه بخش به امور و دعاوي خانوادگي موضوع اين قانون را با رعايت تشريفات مربوط و مقررات اين قانون دانسته است؛ از جمله مقررات اين قانون، حكم موضوع ماده 8 قانون است؛ بنابراين به نظر مي‌رسد از منظر قانون‌گذار آنچه واجد اهميت براي عدم رعايت تشريفات آيين دادرسي است، نوع دعاوي و شمول عنوان امور و دعاوي خانوادگي است (ماده 4 قانون)؛ صرف نظر از آنكه مرجع رسيدگي‌كننده دادگاه خانواده باشد يا دادگاه‌هايي كه به سبب عدم تشكيل اين دادگاه، از نظر مقنن صلاحيت رسيدگي پيدا مي‌كنند؛ به همين ترتيب، دادگاه صلح كه در اجراي ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 به برخي امور و دعاوي خانوادگي رسيدگي مي‌كند، با لحاظ ماده 17 همين قانون و با لحاظ حكم تبصره يك ماده يك قانون حمايت خانواده مصوب 1391 بدون رعايت ديگر تشريفات آيين دادرسي رسيدگي و اقدام مي‌كند. بر اين اساس، به نظر مي‌رسد رسيدگي دادگاه صلح به امور و دعاوي خانوادگي داخل در صلاحيت اين دادگاه، بدون رعايت تشريفات دادرسي (به غير از تقديم دادخواست) است. نظر اقليت: نظر به اين كه حكم مقرر در ماده 8 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 ناظر بر رسيدگي در دادگاه خانواده است و با توجه به الزامي بودن رعايت تشريفات در ديگر دادگاه‌ها به موجب ماده 2 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، به نظر مي‌رسد دادگاه صلح در رسيدگي به دعاوي خانوادگي موضوع ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402، مكلف به رعايت تشريفات دادرسي است.