بخشنامه بانك مركزي در خصوص ابلاغ بند (4) از مصوبات ششمين جلسه مورخ 1405/03/11 هيئت عامل- در خصوص اصلاح شيوه نامه اجرايي استفاده از برات الكترونيكي در تامين مالي زنجيره تامين

همانطور كه مستحضرند برات الكترونيكي زنجيره توليد با هدف افزايش كارايي تأمين مالي اشخاص حقيقي و حقوقي و جلوگيري از انحراف منابع، به عنوان يكي از ابزارهاي تعهدي با قابليت انتقال در زنجيره توليد و تنزيل در شبكه بانكي، از ابتداي سال ۱۴۰۴ عملياتي و توانسته با عملكرد بيش از ۱۳۲ همت، نقش مهمي در تامين سرمايه در گردش بنگاه هاي اقتصادي ايفا نمايد.

در اين ارتباط، با هدف مساعدت به تأمين مالي سرمايه در گردش فعالان اقتصادي، اقداماتي توسط اين بانك به شرح ذيل صورت گرفته است:

پياده سازي نسخه جديد (2.2) سرويس برات الكترونيكي زنجيره توليد و فراهم نمودن بهره برداري در مركز ملي تبادل اطلاعات (NIX) جهت انجام فرآيندهاي فاز دو برات الكترونيكي زنجيره توليد (انتقال و تنزيل كامل‏‏/بخشي).

اصلاح جزء (۲) تبصره (۱) ماده (۱۵) شيوه نامه اجرايي استفاده از برات الكترونيكي زنجيره تأمين (مصوب 1400/09/21) با موضوع ممنوعيت شش ماهه بهره مندي از برات الكترونيكي براي برات دهنده تا حداقل شش ماه پس از زمان تسويه بدهي برات الكترونيكي، به شرح ذيل: ۲‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ - ۱۵: ممنوعيت بهره مندي از صدور برات الكترونيكي تا زمان تسويه بدهي برات نكول شده قبلي

تغيير در فرآيند تسويه برات الكترونيكي زنجيره توليد و فراهم نمودن اعلام اتمام فرآيند تسويه با فراخواني سرويس اطلاع رساني تسويه توسط برات گير بجاي دارنده برات.

بر اين اساس، خواهشمند است دستور فرماييد ضمن ابلاغ و نظارت بر حسن اجراي موارد مذكور، دستور فرماييد گزارش هاي مربوط به عملكرد صدور، انتقال و تنزيل برات الكترونيكي زنجيره توليد را به صورت ماهانه به اين بانك ارسال نمايند.‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ز

مديريت كل عمليات پولي و اعتباري اداره تامين مالي زنجيره توليد مهدي صحابي – اسمعيل محمدجاني

پيوست شيوه نامه اجرايي استفاده از برات الكترونيكي در تأمين مالي زنجيره تأمين»

به استناد ماده (۱۰)، ماده (۱۱) و ماده (۱۴) قانون پولي و بانكي كشور، شيوه نامه استفاده از برات الكترونيكي در تأمين مالي زنجيره تأمين كه از اين پس شيوه نامه اجرايي ناميده مي شود در راستاي «دستورالعمل ارائه خدمات تأمين مالي زنجيره تأمين توسط مؤسسات اعتباري» در ۱۷ ماده و ۸ تبصره به شرح ذيل ابلاغ مي شود.

در اين شيوه نامه اجرايي اصطلاحات زير در معاني مشروح به كار مي روند:

: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران.

: بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي كه به موجب قانون يا با مجوز بانك مركزي تأسيس شده و تحت نظارت بانك مركزي مي باشد.

: واحدهاي اقتصادي كه به توليد كالا و خدمت اشتغال دارند.

: سند تجاري الكترونيكي است كه بر اساس قانون تجارت و قانون تجارت الكترونيك در سامانه يكپارچه مديريت سفته و برات الكترونيكي صادر مي گردد و به عنوان يكي از ابزارهاي تأمين مالي زنجيره تأمين استفاده مي شود. اين سند تجاري الكترونيكي داراي كليه ويژگي هاي ذكر شده در ماده ۲۲۳ قانون تجارت و قانون تجارت الكترونيك است.

: سامانه يكپارچه مديريت سفته و برات الكترونيكي وزارت امور اقتصادي و دارايي.

: بنگاه خريدار مواد اوليه و خدمات مورد نياز در توليد محصول (اعم از كالا و خدمات) كه طبق قانون تجارت نسبت به صدور برات الكترونيكي از طريق سامانه برات در وجه يا به حواله كرد دارنده برات اقدام مي نمايد.

: شخصي كه طبق قانون تجارت، كليه حقوق برات الكترونيكي صادره متعلق به وي مي باشد و مي تواند كليه حقوق برات الكترونيكي را از طريق سامانه برات به شخص ديگري انتقال دهد.

: مؤسسه اعتباري كه طبق قانون تجارت، نسبت به قبولي برات الكترونيكي اقدام و آن را در سررسيد در وجه دارنده برات تأديه مي نمايد.

: فرايندي كه از طريق ظهرنويسي و با استفاده از سامانه برات صورت مي گيرد.

: حداكثر ميزان مجاز براي مؤسسه اعتباري كه مي تواند نسبت به قبولي برات الكترونيكي اقدام نمايد.

: حداكثر ميزان بهره مندي برات دهنده (بنگاه خريدار) از برات الكترونيكي.

: سامانه پيام رساني مالي الكترونيكي بانك مركزي كه امكان تبادل تمامي پيام هاي مالي بين بانكي به طور متمركز از جمله پيام هاي مرتبط با برات الكترونيكي را به صورت استاندارد فراهم مي سازد.

: سامانه تسهيلات و تعهدات بانكي در بانك مركزي.

برات الكترونيكي علاوه بر دارا بودن كليه ويژگي هاي ذكر شده در ماده ۲۲۳ قانون تجارت داراي مشخصات زير است:

1 - غيركاغذي

۲ - با سررسيدهاي حداقل يك ماه و حداكثر يك ساله

۲ - با درخواست برات دهنده (بنگاه خريدار) در وجه يا به حواله كرد دارنده برات (بنگاه فروشنده) از طريق سامانه برات صادر و شناسه يكتاي آن در سامانه سپام ثبت مي شود.

4 - مؤسسه اعتباري مي تواند بر اساس اعتبار برات دهنده (بنگاه خريدار) نسبت به قبول برات الكترونيكي و تأديه كل مبلغ آن در سررسيد اقدام نمايد.

سقف كلي قبولي برات براي مؤسسه اعتباري توسط بانك مركزي تعيين و از طريق سامانه سپام اعمال مي گردد.

بانك مركزي با توجه به عملكرد مؤسسه اعتباري در زمينه وصول مطالبات ناشي از برات الكترونيكي قبول شده توسط بانك نسبت به بازنگري سقف قبولي برات مؤسسه اعتباري اقدام مي نمايد.

سقف اعتباري برات دهنده (بنگاه خريدار) براي استفاده از خدمات برات الكترونيكي معادل ۹۰ درصد از فروش سال آخر آن بنگاه پس از كسر مانده تسهيلات و تعهدات مرتبط با تأمين مالي سرمايه در گردش بنگاه مربوطه نزد شبكه بانكي تعيين مي گردد.

مؤسسه اعتباري موظف است قبل از قبولي برات الكترونيكي نسبت به اعتبارسنجي برات دهنده (بنگاه خريدار) در چارچوب مقررات مربوط اقدام و وثايق و تضامين كافي را اخذ نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است به منظور اطمينان از صوري نبودن موضوع معامله و احراز واقعي بودن آن ضمن بررسي مرتبط بودن موضوع معامله با زمينه فعاليت بنگاه خريدار و فروشنده پيش از قبولي برات الكترونيكي، اقرارنامه واقعي بودن معامله را از آن ها به صورت الكترونيكي اخذ نمايد.

در صورتي كه به تشخيص مؤسسه اعتباري، صوري بودن معامله احراز گردد، مؤسسه اعتباري قبل از سررسيد، حق مطالبه وجه برات قبول شده را از برات دهنده به صورت يكجا خواهد داشت. برات دهنده موظف است در صورت احراز صوري بودن معامله، از تاريخ صدور برات علاوه بر وجه برات، مبلغي به عنوان وجه التزام طبق ماده ۱۵ اين شيوه نامه به مؤسسه اعتباري پرداخت نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است پيش از شروع فرايند قبولي برات الكترونيكي در سامانه برات، نسبت به ثبت تعهدات مربوطه و اخذ كد يكتا از سامانه سپام اقدام نمايد.

سقف كارمزد قبولي برات حداكثر تا ۲ درصد مبلغ برات قبول شده متناسب با وثايق دريافتي و سقف مبلغ كارمزد انتقال برات 0/2 درصد مبلغ آن تعيين مي گردد.

به منظور تشويق برات دهنده و رقابت مؤسسات اعتباري با يكديگر، مؤسسه اعتباري مي تواند، حداكثر تا 30 درصد تخفيف در نرخ كارمزد برات الكترونيكي اعمال نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است قبل از قبولي برات الكترونيكي ضمن اخذ فاكتور خريد مربوطه از بنگاه خريدار، حق برداشت از كليه حساب هاي برات دهنده (بنگاه خريدار) نزد آن بانك را در صورت عدم ايفاي تعهدات در سررسيد يا احراز صوري بودن معامله اخذ نمايد.

دارنده برات الكترونيكي مي تواند آن را با ظهرنويسي از طريق مؤسسه اعتباري جهت خريد مواد اوليه و خدمات مورد نياز در توليد محصول به بنگاه هاي فروشنده ديگر منتقل نمايد. مؤسسه اعتباري موظف است كليه تغييرات مربوطه را در سامانه سپام ثبت نمايد.

تنزيل برات الكترونيكي توسط دارنده برات نزد هر يك از مؤسسات اعتباري، صرفاً بعد از گذشت يك چهارم از زمان عمر برات يا دو بار انتقال بين بنگاه هاي عضو زنجيره امكان پذير خواهد بود.

: تنزيل برات الكترونيكي صرفاً در قالب عقد خريد دين و پس از استعلام از سامانه سپام مبني بر اصالت و صحت برات الكترونيكي و اخذ تأييديه از سامانه سپام مبني بر عدم تنزيل قبلي آن مجاز مي باشد.

: مؤسسه اعتباري موظف به ثبت تنزيل برات الكترونيكي در سامانه سپام مي باشد.

: مؤسسه اعتباري تنزيل كننده بايد كليه ضوابط و مقررات مربوطه از جمله مفاد آيين نامه تسهيلات و تعهدات كلان و اشخاص مرتبط را رعايت نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است در صورت ايفاي تعهد برات دهنده در سررسيد، نسبت به ثبت رخداد مربوطه در سامانه سپام اقدام نمايد.

در صورت عدم ايفاي تعهد توسط برات دهنده (بنگاه خريدار)، مؤسسه اعتباري موظف است ضمن انجام اقدامات لازم جهت وصول مطالبات خود از وي اعم از اجرايي نمودن وثايق يا تضامين نسبت به اقدامات ذيل مبادرت ورزد:

۱ - مؤسسه اعتباري موظف است نسبت به ثبت رخداد مربوطه در سامانه سپام اقدام نمايد.

2 - نسبت به انتقال مطالبات در چارچوب دستورالعمل طبقه بندي دارايي هاي مؤسسات اعتباري اقدام نمايد.

در صورتي كه برات دهنده نسبت به تعهدات خود در سررسيد برات الكترونيكي عمل نكند يا صوري بودن معامله براي مؤسسه اعتباري احراز گردد مشمول موارد زير مي گردد:

1 : پرداخت وجه التزام از تاريخ پرداخت وجه برات الكترونيكي توسط مؤسسه اعتباري يا از تاريخ صدور برات در مواردي كه صوري بودن معامله احراز گردد.

تبصره ۱: وجه التزام موضوع اين بند برابر است با نرخ سود تسهيلات عقود غيرمشاركتي به علاوه ۶ واحد درصد

2 : ممنوعيت بهره­مندي از برات الكترونيكي تا حداقل شش ماه پس از زمان تسويه بدهي برات الكترونيكي

تبصره ۲: در مواردي كه صوري بودن معامله براي مؤسسه اعتباري احراز مي گردد، ممنوعيت مذكور علاوه بر برات دهنده شامل بنگاه فروشنده نيز خواهد شد.

مؤسسه اعتباري مكلف است هنگام قبولي برات الكترونيكي، كليه ضوابط و مقررات جاري از جمله آيين نامه تسهيلات و تعهدات كلان و آيين نامه تسهيلات و تعهدات اشخاص مرتبط را رعايت نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است نسبت به ثبت كليه تعهدات ناشي از برات الكترونيكي در سامانه سمات اقدام نمايد.

بانك مركزي نسبت به اتصال بر خط سامانه سمات و سپام جهت ثبت كليه تعهدات و رخدادهاي مربوط به برات الكترونيكي اقدام مي نمايد.

شيوه نامه اجرايي استفاده از برات الكترونيكي در تأمين مالي زنجيره تأمين در ۱۷ ماده و ۸ تبصره در جلسه مورخ 1400/09/21 كميسيون اعتباري تصويب و هيئت عامل بانك مركزي نيز ابلاغ آن به شبكه بانكي كشور را مورد تأييد قرار داد.