ضوابط دريافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته‌اي

فهرست مطالب -عنوان ................................................ شماره صفحه 1- هدف 1 2- دامنه كاربرد 1 3- تعاريف 1 4- مسئوليت اصلي 5 5- مقررات كلي 5 6- شرايط عمومي حمل بسته/ محموله 7 7- وظايف و مسئوليتها 11 8- اعتبار، اصلاح و تمديد پروانه 15 9- بازرسي و اعمال مقررات 15 10- مستندات مرتبط 16 11- سوابق 16 12- تاريخچه 17 - پيوست 1- فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/ مواد هسته اي 18 - پيوست 2- فرم حسابرسي بسته ها/ محموله هاي تحويل شده به مراكز كار با اشعه 22

هدف هدف اين مدرك، ارائه الزاماتي است كه بر اساس قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368 مجلس شوراي اسلامي [1]، آيين نامه اجرايي آن مصوب 1369 و اصلاحيه هاي مورخ 1386 و 1396 هيئت وزيران [2]، "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز و ايمني منابع پرتو" [3]، "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" [4]، "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد و مؤسسات هسته اي" [7]، "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" [8]، و "قانون موافقتنامة پادمان هسته‎اي بين ايران و آژانس" مصوب 28/12/1352 [9]، تدوين شده است و بايد براي دريافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي اجرا شوند.

دامنه كاربرد

1 اين مدرك در مراكز متقاضي فعاليت/فعال در زمينه حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي با شيوه حمل زمينيِ جاده اي، از زمان دريافت بسته ها/ محموله ها تا تحويل آن ها، كاربرد دارد.

2 حمل بسته ها/محموله هاي ويژه حمل مواد پرتوزاي پر و خالي مشمول الزامات اين مدرك مي شوند.

3 اين مدرك براي حمل مواد هسته اي و مواد شكافا نيز كاربرد دارد.

تعاريف

1 آهنگ دز: مقدار معادل دز محيطي و يا معادل دز جهتي در واحد زمان كه در نقطه مورد نظر اندازه گيري شده باشد.

2 امنيت هسته اي و پرتوي: مجموعه اقداماتي است كه به منظور جلوگيري از دسترسي، صدمه رساندن، مفقودي، سرقت و يا ترابري غيرمجاز مواد پرتوزا/مواد هسته اي اعمال مي گردند.

3 برداشت غيرمجاز: به سرقت يا برداشت غيرقانوني مواد پرتوزا/مواد هسته اي اطلاق مي گردد.

4 برنامه حفاظت در برابر اشعه: ايجاد ترتيبات منظمي با هدف اينكه معيارهاي حفاظت در برابر اشعه مورد ملاحظه كافي قرار گيرد.

5 بسته: محصول نهايي عمليات بسته بندي، شامل بسته بندي به همراه محتويات داخل آن كه براي ترابري آماده شده اند.

6 بسته بندي: مجموعه اي از يك يا چند محفظه و هرگونه قطعه و مواد ديگري كه براي محفظه ها مورد نياز است تا نگهداري و ساير موارد ايمني انجام شود.

7 بسته تركيبي: محفظه اي حاوي يك يا چند بسته كه به منظور تشكيل يك مجموعه واحد براي سهولت در جابه جايي و بارچيني حين ترابري، به وسيله يك فرستنده استفاده مي شود.

8 پرتوكار: به شخص حقيقي اطلاق مي شود كه حسب وظيفه با منابع مولد پرتو به طور مستمر و فيزيكي در ارتباط باشد كه شامل پرتوكاران گروه الف و ب مي شود.

9 پرتوگيري شغلي: پرتوگيري كاركنان كه در حين كار آن ها وقوع يافته است.

10 پروانه اشتغال: يك سند رسمي است كه توسط واحد قانوني براساس مندرجات فصل دوم قانون در رابطه با مفاد ماده 3 آن، درصورت رعايت كليه مقررات قانون و آيين نامه اجرايي آن و استانداردها، ضوابط و دستورالعمل هاي حفاظت در برابر اشعه غير از مواردي كه به موجب "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز و ايمني منابع پرتو" مستثني شده است، براي مدت مشخص براساس ضوابط واحد قانوني صادر مي شود.

11 چشمه باز: چشمه پرتوزايي كه مواد پرتوزاي آن نه به طور دائمي داخل يك محفظه مسدود جاي گرفته و نه كاملاً به هم متصل و به شكل جامد باشند.

12 چشمه بسته: چشمه پرتوزايي كه مواد پرتوزا در آن به طور دائمي داخل يك محفظه مسدود جاي گرفته و كاملاً به هم متصل و به شكل جامد باشند.

13 حادثه: هر اتفاق غيرعمدي شامل خطاهاي عملياتي، نقص تجهيزات يا ساير رخدادها، به طوري كه پيامدها و يا پيامدهاي احتمالي آن ها، از نقطه نظر حفاظت و ايمني قابل چشم پوشي نباشد.

14 حفاظت و ايمني: حفاظت افراد در برابر پرتوگيري از پرتوهاي يونساز يا پرتوگيري ناشي از مواد پرتوزا و ايمني منابع پرتو، و ابزارهاي دستيابي به اين موارد و ابزارهاي پيشگيري از حوادث و كاهش پيامدهاي حوادث درصورت وقوع.

15 حمل: جابه جايي خاص يك محموله از مبدأ به مقصد.

16 حمل كننده: هر شخص، سازمان يا دولتي كه حمل مواد پرتوزا را به هر شيوه ترابري برعهده دارد. اين اصطلاح هم شامل حمل كننده ها در قبال دريافت دستمزد يا جبران خدمت (حمل كننده هاي عمومي يا پيماني) و هم حمل كننده هاي مستقل (حمل كننده هاي خصوصي در برخي كشور ها) مي شود.

17 خرابكاري: به هرگونه عمل عمدي عليه مواد پرتوزا/مواد هسته اي در حال استفاده، نگهداري و يا در حال ترابري كه مستقيم يا غيرمستقيم سلامت و ايمني كاركنان، جامعه و محيط زيست را از طريق پرتوگيري و يا پخش مواد پرتوزا/مواد هسته اي به خطر اندازد، خرابكاري گفته مي شود.

18 رويداد امنيت هسته اي/پرتوي: رويدادي كه پيامدهاي بالقوه يا بالفعل براي امنيت مواد پرتوزا/مواد هسته اي دارد و بايد مورد توجه قرار گيرد.

19 سانحه: هر رويداد ناخواسته، شامل خطاهاي عملياتي، نقص تجهيزات، رويدادهاي آغازگر، پيش درآمد حادثه، موارد در آستانه وقوع يا ساير رخدادها، يا اقدامات غيرمجاز (از روي بدخواهي يا غيربدخواهانه) كه پيامدها و يا پيامدهاي احتمالي آن ها، از نقطه نظر حفاظت و ايمني قابل چشم پوشي نباشد.

20 شاخص ايمني بحراني شدن (CSI):[پاورقي 1]

پاورقي 1 - Criticalhity safety index عدد اختصاص داده شده به يك بسته، بسته تركيبي يا كانتينر حمل حاوي ماده شكافا كه براي كنترل اثر تجمع بسته ها، بسته هاي تركيبي يا كانتينرهاي حمل حاوي ماده شكافا استفاده مي شود.

21 شاخص ترابري (TI): [پاورقي 2]

پاورقي 2 - Transport index عدد اختصاص داده شده به يك بسته، بسته تركيبي يا كانتينر حمل، يا مواد LSA-I يا SCO-I يا SCO-III بسته بندي نشده، كه براي كنترل پرتوگيري استفاده مي شود.

22 شخص مسئول: شخصي حقيقي است كه واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي و نظارت بر كليه امور مربوط به كار با پرتو در محدوده پروانه مربوطه باشد.

23 فرستنده: فرستنده يعني هر شخص، سازمان يا دولتي كه محموله را براي ترابري آماده مي كند.

24 قانون: در اين مدرك، منظور قانون حفاظت در برابر اشعه است.

25 كانتينر حمل: قسمتي از تجهيزات ترابري كه به صورت دائمي بوده و بر اين اساس به قدر كافي مقاوم و مناسب براي استفاده هاي مكرر باشد، و به ويژه براي تسهيل در ترابري كالاها، با يك يا چند شيوه مختلف ترابري (زميني، دريايي و هوايي)، بدون بارگيري مجدد در ميانه راه، طراحي شده و داراي طراحي ايمن و/يا امكان جابه جايي آسان بوده و داراي اتصالاتي بدين منظور است. كانتينر حمل كوچك يعني يك كانتينر حمل كه حجم داخلي آن بيشتر از 3 متر مكعب نباشد. كانتينر حمل بزرگ يعني يك كانتينر حمل كه حجم داخلي آن بيشتر از 3 متر مكعب باشد.

26 گواهي سلامت: گواهي سلامت پيوست آخرين نسخه مدرك "دستورالعمل معاينه باليني و آزمايش هاي پزشكي كاركنان در مراكز كار با پرتوهاي يونساز و تأسيسات هسته اي" كه براساس نتايج آزمايشات مندرج در دستورالعمل مذكور و معاينات باليني، به منظور اطمينان از سلامت پرتوكاران براي شرايط تعريف شده در اين دستورالعمل توسط پزشك معتمد مركز، تأييد و مهر و امضا مي شود.

27 گيرنده: هر شخص، سازمان يا دولتي كه اجازه دريافت محموله اي را دارد.

28 ماده پرتوزا: چشمه هاي بسته و چشمه هاي بازي كه هم غلظت پرتوزايي آن از حد غلظت پرتوزايي براي ماده پرتوزاي معاف و هم ميزان پرتوزايي آن از حد پرتوزايي براي يك محموله معاف در جدول 2 (راديونوكلئيد هاي اصلي) مدرك "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" [4] مشخص شده اند، بيشتر باشند.

29 ماده هسته اي: به كليه ايزوتوپ هاي اورانيوم، پلوتونيوم و توريوم در هر نوع از تركيب شيميايي و شكل فيزيكي گفته مي شود. سنگ معدن اورانيوم از اين موارد مستثني است.

30 متقاضي: شخصي حقوقي كه جهت انجام فعاليت هاي مندرج در دامنه كاربرد اين مدرك، تقاضاي دريافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي از واحد قانوني را داشته باشد.

31 محتواي پرتوزا: ماده پرتوزا همراه با هرگونه جامدات، مايعات و گازهاي آلوده شده يا فعال شده كه درون بسته بندي قرار دارد.

32 محموله: هر بسته (يا بسته ها) يا بار حاوي ماده پرتوزا، كه جهت حمل توسط فرستنده ارائه شود.

33 مسئول حفاظت فيزيكي: شخصي حقيقي است كه واجد صلاحيت لازم براي تصدي مسئوليت كليه امور امنيت هسته اي و پرتوي و حفاظت فيزيكي بر طبق الزامات و مقررات در محدوده پروانه مربوطه است.

34 مسئول فيزيك بهداشت: شخص حقيقي است كه واجد صلاحيت علمي و فني و شرايط لازم براي تصدي مسئوليت حفاظت در برابر اشعه درمحدوده پروانه مربوطه باشد.

35 ناحيه تحت نظارت: هر ناحيه مشخصي كه به عنوان ناحيه كنترل شده تعيين نشده باشد، اما شرايط پرتوگيري شغلي در آن كماكان تحت نظارت باشد. هرچند، در اين ناحيه معمولاً نيازي به اجراي اقدامات حفاظتي يا مقررات ايمني ويژه نيست .

36 ناحيه كنترل شده: هرناحيه مشخصي كه در آن اقدامات حفاظتي ويژه و مقررات ايمني به دلايل زير انجام گرفته و يا مورد نياز باشد: - كنترل پرتوگيري يا جلوگيري از گسترش آلودگي در شرايط عادي كار، - جلوگيري يا محدود كردن گستره پرتوگيري هاي بالقوه .

37 نظام مديريت: مجموعه اي از اجزاي مرتبط يا در تعامل با هم، جهت استقرار سياست ها و اهداف كه دستيابي به آن ها را با يك روش مؤثر و كارآمد امكان پذير كند.

38 واحد قانوني: براساس قانون حفاظت در برابر اشعه ، واحد قانوني موظف به نظارت بر حسن اجراي مقررات ، آيين نامه ها و مقررات مربوطه مي باشد. اين مسئوليت ها از طرف سازمان انرژي اتمي ايران، به عنوان واحد قانوني، به مركز نظام ايمني هسته اي كشور تفويض شده است .

39 هسته هاي شكافا و ماده شكافا: هسته هاي شكافا يعني اورانيم - 233، اورانيم - 235، پلوتونيم - 239، پلوتونيوم - 241. ماده شكافا يعني ماده اي كه حاوي هر نوع از هسته هاي شكافا باشد، به استثناي موارد زير: الف) اورانيم طبيعي يا اورانيم تهي شده كه تحت تابش قرار نگرفته است؛ ب) اورانيم طبيعي يا اورانيم تهي شده كه فقط در راكتورهاي حرارتي تحت تابش قرار گرفته است؛ ج) موادي كه مجموع جرم هسته هاي شكافاي آن، كمتر از 25/0 گرم است؛ د) هر تركيبي از (الف)، (ب) و/يا (ج).

مسئوليت اصلي مسئوليت صحت كليه مدارك ارائه شده برعهده متقاضي دريافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي و درصورت اخذ پروانه، مسئوليت اجراي مفاد اين مدرك برعهده دارنده پروانه است.

مقررات كلي

1 متقاضي بايد "فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي" (پيوست 1) را تكميل و مهر و امضا نمايد و آن را همراه با كليه مدارك مندرج در فرم به واحد قانوني ارائه نمايد.

2 متقاضي بايد يك نفر با شرايط زير را جهت تصدي سمت شخص مسئول به واحد قانوني معرفي كند: الف) داراي مدرك حداقل كارشناسي در يكي از رشته هاي علمي و فني مورد تأييد واحد قانوني؛ ب) داراي گواهي نامه دوره مقدماتي حفاظت در برابر اشعه؛ ج) داراي گواهي سلامت جهت انجام فعاليت پرتوي

شخص مسئول در يك زمان نمي تواند مسئوليت بيش از يك مركز را برعهده گيرد.

3 متقاضي بايد يك نفر با شرايط زير را جهت تصدي سمت مسئول فيزيك بهداشت به واحد قانوني معرفي كند. الف) داراي مدرك حداقل كارشناسي در يكي از رشته هاي علمي و فني مورد تأييد واحد قانوني؛ ب) داراي گواهي نامه دوره پيشرفته حفاظت در برابر اشعه؛ ج) داراي گواهي سلامت جهت انجام فعاليت پرتوي.

مسئول فيزيك بهداشت در يك زمان نمي تواند مسئوليت بيش از يك مركز را برعهده گيرد.

4 متقاضي حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 بايد يك نفر با شرايط زير را جهت تصدي سمت مسئول حفاظت فيزيكي به واحد قانوني معرفي كند: الف) داراي مدرك حداقل كارشناسي در يكي از رشته هاي علمي و فني مورد تأييد واحد قانوني؛ ب) داراي آشنايي با الزامات امنيت هسته اي و پرتوي؛ ج) داراي گواهي نامه دوره مقدماتي حفاظت در برابر اشعه؛ د) داراي گواهي سلامت جهت انجام فعاليت پرتوي.

مسئوليت حفاظت فيزيكي در موارد خاص و احراز شرايط، مي تواند به شخص مسئول و يا مسئول فيزيك بهداشت تفويض شود.

5 متقاضي مي تواند يك نفر كه واجد شرايط تصدي هر دو مسئوليت شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت است را به عنوان شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت معرفي كند.

6 شخص مسئول/مسئول فيزيك بهداشت/مسئول حفاظت فيزيكي درصورت تصميم به كناره گيري از سمت خود، بايد مراتب را به طور كتبي به دارنده پروانه و همچنين واحد قانوني اعلام كنند. دارنده پروانه بايد در اين مدت نسبت به معرفي افراد واجد شرايط جايگزين و اصلاح پروانه اقدام نمايد. از زمان اعلام كناره گيري و تا زمان احراز صلاحيت شخص مسئول/مسئول فيزيك بهداشت/مسئول حفاظت فيزيكي جديد توسط واحد قانوني و حداكثر تا دو ماه، مسئوليت هاي مربوطه كماكان بر عهده ايشان است.

7 متقاضي بايد حداقل 2 نفر راننده را كه داراي شرايط زير هستند، به عنوان پرتوكار به واحد قانوني معرفي كند: الف) داراي مدرك حداقل ديپلم؛ ب) داراي گواهي نامه دوره مقدماتي حفاظت در برابر اشعه يا معادل آن به تشخيص واحد قانوني؛ ج) داراي گواهي سلامت جهت انجام فعاليت پرتوي؛ د) داراي گواهي نامه رانندگي معتبر و متناسب با وسيله نقليه.

درصورتي كه متقاضي درخواست استفاده بيش از يك وسيله نقليه را جهت حمل مواد پرتوزا داشته باشد، لازم است به ازاي هر وسيله نقليه اضافي، يك راننده واجد شرايط ديگر را نيز معرفي كند.

درصورتي كه متقاضي، قصد استفاده از وسيله نقليه جهت حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 را داشته باشد، لازم است به ازاي هر وسيله نقليه، دو راننده واجد شرايط را معرفي كند.

رانندگان حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 بايد داراي آشنايي با الزامات امنيت هسته اي و پرتوي باشد.

8 متقاضي بايد حداقل تجهيزات حفاظت و ايمني زير را با توجه شرايط مندرج در اين مدرك تهيه و فهرست آن را به همراه گواهي كاليبراسيون معتبر دزيمترها و مشخصات فني به واحد قانوني ارائه دهد: الف) دزيمتر فردي قرائت مستقيم براي هر يك از پرتوكاران و مسئولين؛ ب) دزيمتر فردي قرائت غيرمستقيم براي هر يك از پرتوكاران و مسئولين؛ ج) تجهيزات شرايط اضطراري و رفع آلودگي مواد پرتوزا مندرج در بند 6-1-16؛ د) دزيمترهاي هشداردهنده صوتي براي هر يك از پرتوكاران و مسئولين؛ ذ) حداقل دو عدد دزيمتر محيطي متناسب با نوع و انرژي منبع پرتو.

درصورتي كه دزيمترهاي فردي قرائت مستقيم مندرج در بند (الف) توانايي تنظيم هشدار صوتي را داشته باشد، نياز به هشداردهنده صوتي مستقل نيست.

درصورتي كه متقاضي درخواست استفاده بيش از يك وسيله نقليه را براي حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي داشته باشد، بايد به ازاي هر وسيله نقليه اضافي، يك دزيمتر محيطي مناسب ديگر را نيز معرفي كند.

9 متقاضي بايد وسايل نقليه مناسب جهت حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي را مطابق با شرايط بند 6-1 به همراه مشخصات آن ها بر اساس بند 8 پيوست 1 اعلام كند و مستنداتي كه نشان دهد وسايل نقليه در اختيار متقاضي است (سند خودرو، قرارداد اجاره خودرو و ...) را ارائه نمايد.

10 متقاضي بايد محل مناسب براي نگهداري موقت بسته ها/محموله ها را مطابق با شرايط بند 6-2، به همراه مشخصات آن ها مطابق با اطلاعات خواسته شده در بند 8 "مدارك مورد نياز" (پيوست 1) را اعلام كند.

11 متقاضي بايد هرگونه تغييرات حائز اهميت در شرايط محل نگهداري يا تغييري كه منجر به افزايش احتمال پرتوگيري با تغيير نواحي كنترل شده و تحت نظارت شود را به واحد قانوني اعلام كند.

12 متقاضي بايد براساس مدرك "راهنماي حفاظت در برابر اشعه در ترابري مواد پرتوزا" [5] دستورالعمل هاي حفاظت و ايمني زير را مطابق با موارد خواسته شده در بند 6-3 تهيه و به واحد قانوني ارائه كند: - دستورالعمل حمل، - دستورالعمل پايش فردي و محيطي، - دستورالعمل حسابرسي بسته ها/محموله ها، - دستورالعمل رفع آلودگي، - دستورالعمل شرايط اضطراري - دستورالعمل/طرح امنيت ترابري.

13 متقاضي حمل مواد هسته اي بايد طرح امنيت ترابري را براساس مدارك "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد و مؤسسات هسته اي" [7] و "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" [8]، مطابق با موارد خواسته شده در بند 6-3-4 تهيه و به واحد قانوني ارائه كند.

14 متقاضي بايد يك برنامه نظام مديريت را براساس راهنماي ايمني آژانس بين المللي انرژي اتمي شماره TS-G-1.4 [6] [پاورقي 3] به منظور حصول اطمينان از تطابق فعاليت متقاضي با مفاد مرتبط با "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" تهيه و به واحد قانوني ارائه دهد.

پاورقي 3 -The Management system for the safe transport of radioactive Material lAEA safety Guide N0 TS G 14 Vienna Austria 2008

15 متقاضي بايد با آگاهي از قانون، آيين نامه و "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز و ايمني منابع پرتو" و الزامات اين مدرك، مسئوليت محوله را با تكميل فرم تعهدنامه پيوست 1 به طور كتبي بپذيرد.

16 مراكز داراي پروانه بهره برداري، پروانه اشتغال يا مجوز كار با اشعه، درصورتي كه "حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي" در شرايط پروانه/مجوز آنها قيد شده باشد و مشروط به رعايت "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا"، مي توانند درچارچوب پروانه/مجوز خود بدون اخذ پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي، فقط بسته هاي حاوي مواد پرتوزا/مواد هسته اي تحت مسئوليت پروانه/مجوز خود را حمل كنند.

متقاضيان حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 ملزم به رعايت "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" نيز هستند.

17 پس از بررسي و مطابقت مدارك ارائه شده با الزامات اين مدرك و پس از بازرسي هاي لازم و تأييد واحد قانوني، پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي به نام متقاضي دريافت پروانه و با مسئوليت شخص مسئول و نظارت مسئول فيزيك بهداشت صادر مي شود.

شرايط عمومي حمل بسته/محموله

1 شرايط و مقررات استفاده از وسايل نقليه

6 - 1- 1 قسمت حمل كالا از قسمت سرنشين كاملا مجزا باشد.

6 - 1- 2 قسمت حمل كالا كاملاً مسقف باشد و درب آن امكان قفل شدن داشته باشد.

مراكز داراي پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي مجاز به استفاده از وسايل نقليه سواري نيستند.

براي حمل محموله هاي LSA-I، SCO-I و SCO-III وسايل نقليه مي توانند بدون سقف باشند.

در مواردي كه امكان حمل بسته/محموله در وسيله نقليه مسقف وجود ندارد، بايد تمهيدات لازم براي ثابت و امن نگه داشتن محموله ارائه شود.

6 - 1- 3 در تمام طول مسير حمل محموله، درب قسمت حمل بار قفل باشد.

6 - 1- 4 در تمام طول مسير حمل محموله، وسيله نقليه تحت كنترل باشد و از رها كردن آن خودداري شود.

6 - 1- 5 وسايل نقليه مجهز به سامانه موقعيت ياب باشد و در مركز قابل مشاهده و ردگيري باشند.

6 - 1- 6 حفاظ كانتينر حمل در شرايطي كه مجموع TI بسته ها/محموله هاي داخل وسيله نقليه 50 باشد، به گونه اي طراحي شده باشد كه حداكثر آهنگ دز در سطح خارجي وسيله نقليه از mSv/hr2 و در فاصله دو متري از سطح خارجي وسيله نقليه از μSv/hr 100 افزايش پيدا نكند.

6 - 1- 7 هرگز در هر وسيله نقليه، مجموع TI بسته ها/محموله هايي كه حمل مي شوند از 50 افزايش نيابد.

6 - 1- 8 هرگز در هر وسيله نقليه، مجموع CSI بسته ها/محموله هايي كه حمل مي شوند از 50 افزايش نيابد.

6 - 1- 9 هيچ گونه كالاي خطرناك ديگر (نظير مواد شيميايي، مواد سمي، مواد قابل اشتعال و مواد قابل انفجار و ....) به همراه بسته ها/محموله هاي حاوي مواد پرتوزا/مواد هسته اي در وسيله نقليه حمل نشود.

6 - 1- 10 مشخصات و اطلاعات مربوط به فرستنده و گيرنده و نام و شماره تماس مسئولين مربوطه به صورت مكتوب در وسيله نقليه موجود باشد.

6 - 1- 11 يك نسخه از تمام دستورالعمل هاي بند 6-3 درمحل سرنشين وسيله نقليه وجود داشته و در دسترس باشد.

6 - 1- 12 راننده، در زمان حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي، مجهز به دزيمتر فردي قرائت غيرمستقيم و دزيمتر فردي قرائت مستقيم باشد و دزيمتر محيطي در وسيله نقليه موجود باشد.

6 - 1- 13 هيچ فرد غيرپرتوكاري حين حمل در وسيله نقليه حاوي بسته ها/محموله هاي مواد پرتوزا/مواد هسته اي حضور نداشته باشد.

6 - 1- 14 بسته ها/محموله ها در داخل وسيله نقليه به گونه اي محكم و ثابت شوند كه در وقايع محتمل (نظير ترمزهاي شديد و تصادف هاي معمول) امكان جابه جا شدن آن ها ميسر نباشد.

6 - 1- 15 پلاكارد مناسب مطابق با "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" بر روي وسيله نقليه نصب شده باشد.

6 - 1- 16 وسايل و تجهيزات لازم براي شرايط اضطراري نظير چراغ قوه، طناب، علامت خطر اشعه، چراغ چشمك زن، كپسول آتش نشاني، انبر چشمه گير، نوار خطر اشعه و ساچمه سربي به مقدار كافي، محفظه نگهداري موقت چشمه و كيت رفع آلودگي داخل وسيله نقليه موجود باشد.

6 - 1- 17 فهرست و اطلاعات بسته ها/محموله هاي حاوي مواد پرتوزا/مواد هسته اي بايد در داخل وسيله نقليه وجود داشته باشد.

6 - 1- 18 مطابق با "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا"، ميزان آلودگي در سطوح داخلي وسايل نقليه بيش از Bq/cm2 4 نباشد و آهنگ دز بر روي سطوح داخلي بيش از μSv/hr 5 نباشد.

6 - 1- 19 وسايل نقليه داراي سند مالكيت و يا اجاره نامه رسمي به نام متقاضي باشد.

6 - 1- 20 علاوه بر موارد فوق، اقدامات حفاظت فيزيكي به شرح زير در استفاده از وسايل نقليه در حمل بسته ها/محموله هاي حاوي مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 نيز بايد رعايت شود: - استفاده از تجهيزاتي براي غيرفعال كردن وسيله نقليه (به عنوان مثال، غيرفعال شدن استارت كه مانع از روشن كردن وسيله نقليه بدون استفاده از كليد مناسب مي گردد). - به كارگيري دو مانع فني (قفل ها و محفظه هاي مستحكم) و يك مانع اجرايي (نظارت بر اجراي فرآيندهاي كنترلي)؛ - استفاده از بسته هاي حمل با امكان قفل و مهروموم هم زمان؛ - برقراري ارتباطات بي سيم ميان كليه افراد تيم حمل؛ - وجود ارتباط مناسب بين مسئول تيم حمل و مركز هماهنگي.

2 شرايط محل نگهداري موقت بسته ها/محموله ها

6 - 2- 1 محل نگهداري موقت بسته ها/محموله ها داراي مدارك دال بر كاربري غيرمسكوني آن ارائه شود.

6 - 2- 2 محل نگهداري موقت صرفا براي نگهداري موقت بسته ها/محموله ها مورد استفاده قرار بگيرد.

6 - 2- 3 محل نگهداري موقت بسته ها/محموله ها از محل هايي كه مردم به طور معمول به آن دسترسي دارند، فاصله داشته باشد. فاصله گذاري به نحوي باشد كه دز دريافتي مردم حداكثر 1 ميلي سيورت در سال باشد و از ساير كالا هاي خطرناك جدا شوند.

6 - 2- 4 براي مواد شكافا، مجموع شاخص ايمني بحراني شدن هر گروه از بسته ها، بسته هاي تركيبي و كانتينرهاي حمل حاوي مواد شكافا كه در محل نگهداري موقت قرار دارند، از 50 تجاوز نكند. حداقل فاصله بين اين گروه ها 6 متر باشد.

6 - 2- 5 امكانات و شرايط زير براي محل نگهداري موقت بسته ها/محموله ها فراهم شود: - داراي قفل و بست مناسب باشند، به گونه اي كه امكان دسترسي افراد غيرمجاز به داخل آن وجود نداشته باشد؛ - مجهز به دوربين مدار بسته باشند؛ - مجهز به علامت خطر اشعه باشد؛ - مجهز به سيستم اعلام و اطفاء حريق باشد؛ - اطلاعات مربوط به مسئول فيزيك بهداشت، شخص مسئول و مسئول حفاظت فيزيكي شامل آدرس، شماره تلفن و تلفن اضطراري در ورودي محل نگهداري وجود داشته باشد؛ - ليست و اطلاعات بسته ها/محموله هاي حاوي مواد پرتوزا/مواد هسته اي موجود در محل نگهداري وجود داشته باشد؛ - يك نسخه از دستورالعمل شرايط اضطراري در محل نگهداري وجود داشته باشد.

6 - 2- 6 علاوه بر موارد فوق، اقدامات حفاظت فيزيكي به شرح زير مرتبط با محل نگهداري موقت بسته ها/ محموله هاي حاوي مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 بايد رعايت شود: - نظاره گري و رصد مداوم محموله پرتوزا از طريق مركز هماهنگي در زمان توقف در انبار موقت؛ - به كارگيري دو مانع فني (قفل ها و محفظه هاي مستحكم) و يك مانع اجرايي (نظارت بر اجراي فرآيندهاي كنترلي)؛ - رعايت قاعده دو شخص در ورود به انبار محل نگهداري موقت؛ - استفاده از تعداد مناسبي از نگهبان/محافظ باتوجه به نوع تهديدات.

3 دستورالعمل ها دستورالعمل هاي زير بايد تهيه و به واحد قانوني ارائه شوند.

6 - 3- 1 دستورالعمل حمل دستورالعمل حمل بايد شامل نحوه اندازه گيري آهنگ دز اطراف بسته ها/محموله ها، تعيين شاخص ترابري (TI)، نحوه انتخاب برچسب و شماره سازمان ملل مناسب بسته/محموله و نحوه بررسي گواهي تأييديه طراحي بسته معتبر باشد و همچنين اقداماتي كه متقاضي براي بسته ها/محموله هايي كه در زمان تحويل مطابق با استاندارد آماده سازي نشده يا به طور صحيح علامت گذاري نشده اند، انجام مي دهد بايد در دستورالعمل ارائه شود.

6 - 3- 2 دستورالعمل پايش فردي و محيطي دستورالعمل پايش فردي شامل روش هاي مناسب جهت ارزيابي و كنترل پرتوگيري پرتوكاران ناشي از نگهداري و حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي، سوانح احتمالي و نشت مواد پرتوزا/مواد هسته اي است. اين دستورالعمل شامل موارد زير است: - روش هاي حصول اطمينان از صحت عملكرد سيستم دزيمتري فردي مورد استفاده؛ - معرفي آستانه هاي بررسي براي پرتوكاران؛ - دوره هاي زماني قرائت، نحوه ثبت و ارائه نمونه فرم پايش فردي؛ - اقدامات پيش بيني شده درصورت مشاهده تجاوز دز يا آهنگ دز از آستانه هاي بررسي مربوطه و ارائه راهكارهاي لازم براي كاهش دز يا آلودگي؛ - نحوه ثبت سوابق و آرشيو اطلاعات پرتوگيري شغلي افراد؛ - نحوه نصب و استفاده از دزيمتر فردي. دستورالعمل پايش محيطي شامل روش هاي مناسب جهت ارزيابي و كنترل پرتوگيري محيطي در اطراف و داخل وسايل نقليه هنگام حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي، محل نگهداري موقت بسته ها/محموله ها، سوانح احتمالي و نشت مواد پرتوزا/مواد هسته اي است. اين دستورالعمل شامل موارد زير است: - روش هاي حصول اطمينان از صحت عملكرد سيستم دزيمتري محيطي مورد استفاده؛ - معرفي آستانه هاي اقدام جهت نقاط حائز اهميت محيط اطراف و داخل وسايل نقليه و محل نگهداري موقت بسته ها/محموله ها؛ - دوره هاي زماني قرائت، نحوه ثبت و ارائه نمونه فرم پايش محيطي؛ - اقدامات پيش بيني شده در صورت مشاهده تجاوز دز يا آهنگ دز از آستانه هاي اقدام مربوطه و ارائه راهكارهاي لازم جهت كاهش دز يا آلودگي؛ - نحوه ثبت سوابق و آرشيو اطلاعات آهنگ دز محيط اطراف و داخل وسايل نقليه و محل نگهداري موقت بسته ها/ محموله ها؛ - نحوه صحيح استفاده و قرائت دزيمتر محيطي.

6 - 3- 3 دستورالعمل حسابرسي بسته ها/محموله ها دستورالعمل حسابرسي بايد شامل تمهيدات انديشيده شده براي آشكار نمودن دسترسي هاي غيرمجاز، سرقت و مفقود شدن بسته ها/ محموله ها و همچنين جابه جايي غيرمجاز در طي زمان حمل باشد. در اين دستورالعمل سيستم و نحوه حسابرسي بسته ها/محموله ها و نحوه ثبت و نگهداري اطلاعات مربوط به مشخصات فرستنده و گيرنده بسته ها/محموله ها، دريافت و تحويل آن ها مشخص مي شود.

6 - 3- 4 دستورالعمل/طرح امنيت ترابري دستورالعمل/طرح امنيت ترابري بايد شامل تدابير و نحوه استفاده از منابع به خدمت گرفته شده توسط متقاضي حمل مواد پرتوزا/هسته اي به منظور فراهم سازي حفاظت فيزيكي و امنيت هسته اي و پرتوي، اطلاعات، تجهيزات و اموال مرتبط با آن در طول عمليات ترابري در برابر برداشت غيرمجاز، خرابكاري و يا ساير اقدامات خصمانه باشد. اين دستورالعمل/طرح متناسب با نوع مواد (هسته اي يا پرتوزا) و طبقه بندي آن تهيه و ارائه گردد.

6 - 3- 5 دستورالعمل رفع آلودگي دستورالعمل رفع آلودگي بايد شامل موارد زير باشد: - چگونگي رفع آلودگي در شرايط عادي حمل و شرايط اضطراري هنگام وقوع سانحه، با رعايت حدود و معيارهاي آلودگي بسته و وسيله نقليه؛ - چگونگي استفاده از تجهيزات؛ و - رويه اجرايي اقدامات لازم با توجه به شكل فيزيكي و شيميايي، پرتوزايي و نيمه عمر ماده پرتوزايي كه موجب آلودگي شده است.

6 - 3- 6 دستورالعمل شرايط اضطراري دستورالعمل آمادگي و پاسخ در شرايط اضطراري بايد شامل موارد زير باشد: الف) پيش بيني هاي قبل از وقوع سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي - سوانح و رويدادهاي پرتوي احتمالي در رابطه با بسته ها/محموله ها؛ - روش ها و تجهيزات مورد نياز براي مقابله با هر سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي؛ - شرح وظايف مسئولين و افراد درگير در شرايط سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي؛ - روش برآورد دز (پرتوگيري) دريافتي افراد درگير در سانحه و نحوه ثبت نتايج آن؛ - چگونگي ارتباط با سازمان ها و نهادها درصورت نياز به مداخله؛ - روش هاي ارتباطي با مسئولين در شرايط اضطراري؛ - نوع اقدامات با توجه به انواع سوانح يا رويدادهاي امنيت هسته اي/پرتوي محتمل. ب) اقدامات لازم هنگام وقوع سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي - انجام اقدامات اضطراري جهت رفع سانحه شامل جلوگيري از گسترش آلودگي، رفع آلودگي و كاهش پرتوگيري مردم و افراد درگير در سانحه؛ - تعيين حدود دز پرتوكاران درگير در رفع سانحه؛ - تماس و هماهنگي با مراجع ذي ربط براي مقابله با يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي و كاهش تبعات آن؛ - انجام اقدامات لازم جهت پيگيري و بازيابي مواد پرتوزاي سرقت و يا مفقود شده. ج) اقدامات پس از رفع سانحه - انجام اقدامات لازم توسط مسئولين براي افراد درگير در سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي؛ - روش انجام پيگيري هاي لازم پزشكي درصورت نياز؛ - برآورد دز دريافتي افراد درگير در سانحه؛ - نحوه ثبت و ارائه گزارش به واحد قانوني؛ - روش هاي بررسي دلايل بروز سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي و راهكارهاي جلوگيري از تكرار موارد مشابه.

4 الزامات حين حمل

6 - 4- 1 فرم حمل همواره قبل از حمل تكميل شود و همراه وسيله نقليه باشد. در اين فرم مشخصات و تلفن شركت و افراد مسئول ذكر شده باشد.

6 - 4- 2 برچسب هاي مربوطه براساس "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" و متناسب با نوع بسته ها/محموله ها بر روي بسته ها/ محموله ها نصب گردند.

6 - 4- 3 در حين حمل از هرگونه توقف در اماكن شلوغ پرهيز شود و درصورت لزوم همواره يك نفر بر وسيله نقليه نظارت داشته باشد.

6 - 4- 4 بسته ها/محموله ها در حين حمل همواره تحت كنترل قرار داشته باشند.

6 - 4- 5 به منظور اطمينان از موقعيت ايمن محتواي پرتوزاي درون بسته ها/محموله ها، همواره قبل از خروج و يا هنگام بازگرداندن بسته ها/محموله ها، با دزيمتر محيطي از وجود محتواي پرتوزاي درون بسته ها/محموله ها اطمينان حاصل شود.

6 - 4- 6 هنگام حمل كانتينرهاي حاوي چشمه (نظير دوربين هاي پرتونگاري صنعتي) موارد زير رعايت شود: الف) شاتر كانتينر در وضعيت بسته قرار گرفته و پس از قفل، كليد از روي آن برداشته شود؛ ب) درصورت دارا بودن درپوش هاي محافظ (نظير درپوش هاي جلو و عقب دوربين پرتونگاري صنعتي)، نسبت به نصب آنها اقدام گردد؛ ج) برچسب ها و پلاك كانتينر كاملاً سالم و خوانا باشد.

6 - 4- 7 الزامات حين ترابري بايد متناسب با سطح گروه امنيتي مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 در بسته ها/محموله ها و مطابق با "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد و مؤسسات هسته اي" و "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" باشد.

وظايف و مسئوليت ها

1 دارنده پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي دارنده پروانه بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

7 - 1- 1 كليه مقررات مندرج در اين مدرك را رعايت كند.

7 - 1- 2 طبق ماده 9 فصل دوم قانون و ماده 15 آيين نامه اجرايي آن، ترتيبي اتخاذ كند كه كليه پرتوكاران قبل و بعد از استخدام و به صورت دوره اي در طول مدت استخدام و يا در شرايط اضطراري، تحت معاينات و آزمايشات پزشكي قرارگيرند.

7 - 1- 3 شرح وظايف و اختيارات لازم در رابطه با وظايف قانوني شخص مسئول، مسئول فيزيك بهداشت، مسئول حفاظت فيزيكي و پرتوكاران مندرج در اين ضوابط را به طوركتبي به ايشان ابلاغ كند.

7 - 1- 4 كليه نيازهاي فني و تجهيزاتي شخص مسئول، مسئول فيزيك بهداشت و مسئول حفاظت فيزيكي را در ارتباط با مسئوليت هايشان براساس الزامات اين مدرك تهيه و دراختيار ايشان قرار دهد.

7 - 1- 5 حداقل تجهيزات حفاظت و ايمني فردي و محيطي مندرج در بند 5-8 را براي مسئولين و پرتوكاران تهيه و در اختيار ايشان قرار دهد.

7 - 1- 6 خلاصه سوابق پرتوگيري و پزشكي پرتوكاران را قبل از استخدام ايشان از محل كار قبلي آن ها دريافت كند.

7 - 1- 7 درصورت جابه جايي پرتوكاران، يك نسخه از سوابق پرتوگيري و پزشكي آن ها را، حسب درخواست، به محل كار جديد پرتوكاران ارائه كند.

7 - 1- 8 اگر به تشخيص واحد قانوني يا براساس آزمايش هاي پزشكي ادامه كار با پرتو براي سلامتي پرتوكار زيان آور باشد، ادامه كار با پرتو را براي وي متوقف سازد.

7 - 1- 9 شرايط كار پرتوكار خانم باردار را طوري انتخاب كند كه پرتوگيري جنين از حد پرتوگيري مردم تجاوز نكند. اظهار بارداري نبايد دليل بركناري از كار باشد.

7 - 1- 10 داراي برنامه حسابرسي بسته ها/محموله ها باشد و بر اساس فرم حسابرسي پيوست 2، گزارش حمل هاي انجام شده را هر 3 ماه يك بار به واحد قانوني ارائه كند.

7 - 1- 11 كليه مراحل حمل مواد پرتوزا/هسته اي را براساس "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" [4] و علاوه بر آن كليه مراحل حمل مواد هسته اي را مطابق با "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" [8] انجام دهد.

7 - 1- 12 فقط مجاز به حمل بسته/محموله مراكزي است كه داراي مجوز يا پروانه معتبر از واحد قانوني باشند.

در مواردي كه نياز به حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي مراكزي است كه فاقد شرايط ذكر شده هستند، لازم است از واحد قانوني مجوزهاي لازم اخذ شود.

7 - 1- 13 امنيت بسته ها/محموله ها را حين حمل و نگهداري موقت آن ها برقرار كند.

7 - 1- 14 كليه مسئوليت قانوني بسته ها/محموله هاي حاوي مواد پرتوزا/مواد هسته اي را از زمان دريافت بسته ها/محموله ها تا زمان تحويل آن را بر عهده گيرد.

7 - 1- 15 صرفاً مجاز به حمل و درصورت ضرورت، نگهداري موقت بسته ها/محموله ها است و مجاز به بهره برداري، واگذاري، خريد، نگهداري دائم و دستكاري آن ها نيست.

7 - 1- 16 مجاز به حمل بسته ها/محموله هاي خارج از شمول اين مدرك نيست، مگر آن كه پيش از انجام حمل شرايط لازم را احراز و مجوز موردي از واحد قانوني اخذ كرده باشد.

7 - 1- 17 درصورت وقوع هر سانحه يا رويداد امنيت هسته اي/پرتوي، ضمن اطلاع رساني فوري به واحد قانوني، براساس دستورالعمل هاي مربوطه اقدامات لازم را به عمل آورد و مراتب را با ذكر نكات زير، در اسرع وقت به واحد قانوني و فرستنده گزارش كند: - زمان و مكان وقوع سانحه/رويداد؛ - شرح سانحه/رويداد؛ - اسامي افرادي كه تحت تاثير سانحه/رويداد قرار گرفته اند؛ - مقدار پرتوگيري تقريبي هر يك از افراد در اثر بروز سانحه/رويداد؛ - نتايج آزمايش هاي پزشكي افراد درگير در سانحه/رويداد بر اساس آخرين نسخه مدرك "دستورالعمل معاينه باليني و آزمايش هاي پزشكي كاركنان در مراكز كار با پرتوهاي يونساز و تأسيسات هسته اي"؛ - علت بروز سانحه/رويداد؛ - گزارش اقدامات به عمل آمده و دستورالعمل هاي اجرايي تهيه شده جهت پيشگيري از تكرار سوانح/رويدادهاي مشابه.

7 - 1- 18 درصورت ابلاغ توصيه هاي حفاظت در برابر اشعه توسط واحد قانوني، نسبت به پيگيري و اجراي آن ها اقدام كند.

7 - 1- 19 برنامه حفاظت در برابر اشعه را بر اساس مدرك "راهنماي حفاظت در برابر اشعه در ترابري مواد پرتوزا" [5] جهت حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي برقرار و اجرا كند.

7 - 1- 20 نظام مديريت عنوان شده در بند 5-12 را به منظور حصول اطمينان از تطابق فعاليت ها با مفاد مرتبط با "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" اجرا نمايد.

7 - 1- 21 قبل از حمل بسته ها/محموله ها، مدارك ارائه شده توسط فرستنده را بررسي كند و از تطابق علائم و اطلاعات روي بسته/محموله با مشخصات عنوان شده در مدارك اطمينان حاصل نمايد.

7 - 1- 22 دارنده پروانه اشتغال حمل (كه مجاز به حمل مواد هسته اي است)، بايد قبل از انجام حمل بسته/محموله حاوي ماده هسته اي، مجوز حمل صادر شده توسط واحد قانوني را از فرستنده دريافت كند.

7 - 1- 23 قبل از حمل بسته ها/محموله ها، مدارك، دستورالعمل ها و راهنماهاي مربوطه را از فرستنده دريافت كند.

7 - 1- 24 چيدمان بسته ها/محموله ها را در زمان حمل و نگهداري موقت بر اساس توصيه هاي فرستنده انجام دهد.

7 - 1- 25 مجاز به به كارگيري افراد زير 18سال به عنوان پرتوكار نيست.

2 شخص مسئول شخص مسئول بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

7 - 2- 1 اطمينان حاصل كند دستورالعمل هاي حفاظت و ايمني و امنيت هسته اي و پرتوي و دستورالعمل و رويه هاي اجرايي توسط مسئول فيزيك بهداشت تهيه شده و در اختيار پرتوكاران قرار گرفته است و درصورت نياز اين دستورالعمل ها بازبيني و اصلاح مي شوند.

در موارد حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزا طبقه 1، طرح امنيت هسته اي و پرتوي بايد توسط مسئول حفاظت فيزيكي تهيه گردد.

7 - 2- 2 اطمينان حاصل كند دستورالعمل هاي حفاظت و ايمني و امنيت هسته اي و پرتوي و رويه هاي اجرايي با نظارت و هماهنگي مسئول فيزيك بهداشت به طور صحيح توسط پرتوكاران به كار برده مي شود.

در موارد حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزا طبقه 1، طرح امنيت هسته اي و پرتوي بايد تحت نظارت مسئول حفاظت فيزيكي اجرا گردد.

7 - 2- 3 ساز و كاري براي اجراي دستورالعمل هاي حفاظت و ايمني و امنيت بسته ها/محموله هايي كه حمل آن ها را انجام مي دهد، داشته باشد.

7 - 2- 4 تجهيزات حفاظتي و پايش مورد نياز شرايط عادي و شرايط اضطراري را پيش بيني و تهيه كند.

7 - 2- 5 به منظور آمادگي كاركنان در مقابله با سوانح/رويدادهاي پرتوي و هماهنگي و مشاركت در اجراي برنامه ها به هنگام بروز سانحه/رويداد برنامه ريزي كند.

3 مسئول فيزيك بهداشت مسئول فيزيك بهداشت بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

7 - 3- 1 اطمينان حاصل كند كه پرتوگيري شغلي پرتوكاران از حدود مندرج در "مقررات پايه حفاظت در برابر اشعه پرتوهاي يونساز و ايمني منابع پرتو" [3] تجاوز نمي كند.

7 - 3- 2 انجام آزمايش ها و معاينات پزشكي پرتوكاران را متناسب با گروه شغلي پرتوكاران، برنامه ريزي و بر ثبت نتايج آن ها نظارت كند.

7 - 3- 3 حداكثر پرتوگيري قابل انتظار پرتوكاران و مردم را در شرايط عادي فعاليت حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي پيش بيني كند و اطمينان حاصل كند كه پرتوگيري پرتوكاران و مردم از حدود مندرج در "مقررات پايه حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز و ايمني منابع پرتو" [3] تجاوز نمي كند.

7 - 3- 4 بر اجراي دستورالعمل هاي حفاظت و ايمني نظارت داشته باشد.

7 - 3- 5 پرتوگيري بيش از آستانه بررسي را ثبت و اقدامات لازم را انجام دهد و به منظور جلوگيري از تكرار آن اقدامات لازم را انجام دهد.

7 - 3- 6 از صحت عملكرد دزيمترهاي فردي و محيطي و كاليبراسيون آن ها اطمينان حاصل كند.

7 - 3- 7 دستورالعمل ها و تجهيزات مورد نياز براي پيشگيري از بروز سوانح و كاهش عواقب آن ها را در اختيار كاركنان قرار دهد.

7 - 3- 8 براي آموزش پرتوكاران و يا بازآموزي آن ها در زمينه حفاظت در برابر اشعه، برنامه ريزي هاي لازم را انجام دهد.

7 - 3- 9 براي آموزش هاي تخصصي مرتبط با حمل بسته ها/محموله ها برنامه ريزي نمايد. اين آموزش ها مي تواند شامل موارد زير باشد: - آموزش هاي مقدماتي/ آشنايي در خصوص دسته بندي مواد پرتوزا/مواد هسته اي، الزامات برچسب زدن، علامت گذاري، پلاكارد گذاري و بسته بندي و تفكيك و همچنين هدف و محتواي مدرك "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" و مدارك موجود مربوط به پاسخ در شرايط اضطراري؛ - آموزش ويژه عملياتي درخصوص جزئيات موارد مرتبط با الزامات ويژه حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي در حوزه فعاليت شغلي پرتوكاران؛ - آموزش ايمني متناسب با ريسك پرتوگيري در رويدادهايي كه احتمال رها شدن مواد پرتوزا/مواد هسته اي وجود دارد.

7 - 3- 10 سيستم بايگاني مدوني جهت ثبت سوابق پرتوگيري ها، آزمايش ها و معاينات پزشكي (فرم گواهي سلامت پرتوكاران)، شرح وظايف، مدارك تحصيلي، تخصصي و دوره هاي حفاظت در برابر اشعه پرتوكاران، نتايج پايش محيطي، سوابق حمل بسته ها/ محموله ها و گزارش حوادث و سوانح به وقوع پيوسته را در پرونده هايي مجزا ايجاد كند.

7 - 3- 11 مرز ناحيه كنترل شده را با علامت استاندارد خطر اشعه و تابلوهاي هشداردهنده مناسب كه بر روي آن ها عباراتي نظير "ناحيه كنترل شده"، "خطر پرتوگيري" و "ورود افراد متفرقه ممنوع" نوشته شده، مشخص كند.

7 - 3- 12 نظارت كافي بر حمل و توزيع بسته ها/محموله ها بر اساس "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" [4] داشته باشد.

7 - 3- 13 بلافاصله پس از وقوع سانحه، دزيمتر فردي اشخاصي كه تحت تأثير سانحه قرار داشته اند را براي تعيين پرتوگيري به مركز ارائه دهنده خدمات دزيمتري مربوطه ارسال كند و گزارش نتايج قرائت دزيمترها را به واحد قانوني ارائه دهد.

4 مسئول حفاظت فيزيكي مسئول حفاظت فيزيكي بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

7 - 4- 1 اطمينان حاصل كند كه امنيت مواد مواد هسته اي مطابق با الزامات "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" [8] و ساير الزامات مربوطه تأمين مي شوند.

7 - 4- 2 اختيارات لازم جهت تضمين اجراي الزامات و اقدامات حفاظت فيزيكي و امنيتي مواد پرتوزا/هسته اي در مقررات مذكور را داشته باشد.

7 - 4- 3 تعامل لازم با نهادهاي رسمي يا مراجع انتظامي محلي در بازيابي مواد پرتوزا/هسته اي مفقودشده يا به سرقت رفته داشته باشد.

7 - 4- 4 اطمينان حاصل نمايد كليه افراد درگير در مديريت مواد پرتوزا/مواد هسته اي قابل اطمينان و مجاز هستند و از آموزش مناسب و مطابق با وظايفشان براي كار با مواد پرتوزا/مواد هسته اي برخوردارند.

5 پرتوكاران پرتوكاران بايد الزامات زير را رعايت و اجرا كند.

7 - 5- 1 مقررات، اطلاعيه ها و توصيه هاي مسئولين در رابطه با اجراي معيارهاي حفاظت و ايمني و امنيت هسته اي و پرتوي را رعايت كنند.

7 - 5- 2 از تجهيزات پايش فردي و محيطي طبق دستورالعمل هاي مربوطه به موقع و به طور صحيح استفاده كنند.

7 - 5- 3 با مسئولين جهت انجام آزمايش هاي دوره اي پزشكي همكاري كنند.

7 - 5- 4 هرگونه اطلاعات مؤثر در بهبود وضعيت حفاظت و ايمني و وقوع سوانح را به مسئولين مركز اعلام كنند.

7 - 5- 5 از انجام اعمال خودسرانه كه باعث افزايش پرتوگيري يا افزايش احتمال پرتوگيري خود يا ديگران شود، خودداري كنند.

7 - 5- 6 موارد مغاير با ضوابط حفاظتي در رابطه با شرايط محل كار و روش كار را به مسئولين مركز اعلام كنند.

7 - 5- 7 مسئوليت نگهداري و استفاده صحيح از دزيمتر خود را برعهده گيرند و درصورت بروز هرگونه نقص و عملكرد غيرصحيح و يا نزديك بودن تاريخ انقضاي دوره كاليبراسيون دزيمتر، مراتب را به مسئول فيزيك بهداشت گزارش كنند تا نسبت به تعويض، تعمير و يا كاليبراسيون آن اقدام شود.

7 - 5- 8 چنانچه محموله/بسته سرقت يا مفقود شود، بلافاصله مسئولين را آگاه نمايد و مراتب را بلافاصله به واحد قانوني نيز اعلام نمايد.

7 - 5- 9 پرتوكاران زن بايد بلافاصله پس از مطلع شدن از بارداري، مراتب را جهت بررسي و درصورت لزوم تغيير شرايط كار، به شخص مسئول گزارش دهند.

اعتبار، اصلاح و تمديد پروانه

1 مدت اعتبار پروانه اشتغال در پروانه صادره تعيين مي گردد.

2 براي تمديد پروانه، دارنده پروانه اشتغال بايد فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي (پيوست 1) را تكميل و به همراه مدارك لازم و درخواست كتبي به واحد قانوني ارائه كند.

3 براي اصلاح پروانه، دارنده پروانه اشتغال بايد برحسب مورد، تمامي تغييرات مورد نظر خود را در فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي (پيوست 1) درج و همراه با كليه مدارك مربوطه جهت بررسي به واحد قانوني ارائه كند.

تبصره دارنده پروانه قبل از اصلاح پروانه مجاز به انجام فعاليت مورد نظر نيست.

4 دارنده پروانه اشتغال بايد دو ماه قبل از تعطيلي مركز، مراتب را به طوركتبي به واحد قانوني اعلام كند و واحد قانوني در اين مدت نسبت به انجام اقدامات قانوني براي تعليق يا لغو پروانه اشتغال مركز اقدام مي كند.

بازرسي و اعمال مقررات

1 بر اساس ماده 16 قانون، دارنده پروانه، شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت مكلفند در حوزه فعاليت شغلي خود تسهيلات و همكاري لازم را براي اعمال نظارت و بازرسي واحد قانوني فراهم كنند و اطلاعات و مدارك مورد نياز را در اختيار بازرسان واحد قانوني قرار دهند.

2 بر اساس ماده 17 قانون، در صورت وقوف بر وجود اشكالات يا تخلفاتي در كار با پرتو و نقض هر يك از الزامات اين مدرك و يا شرايط مندرج در پروانه، واحد قانوني پس از ابلاغ كتبي مدت دار به دارنده پروانه و در صورت عدم رعايت توصيه ها، نسبت به توقف و يا تعطيل كردن فعاليت و لغو پروانه اقدام مي كند و درصورت لزوم و بر حسب مورد، موضوع به مراجع قانوني ارجاع مي شود.

مستندات مرتبط

قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب، 1368 مجلس شوراي اسلامي.

آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه، مصوب 1369 و اصلاحيه هاي مورخ 1386/07/15 و 1396/11/17 هيئت وزيران.

"مقررات پايه حفاظت در برابر پرتو هاي يونساز و ايمني منابع پرتو"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل حفاظت در برابر اشعه.

"مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور.

"راهنماي حفاظت در برابر اشعه در ترابري مواد پرتوزا، نظام ايمني هسته اي كشور"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل حفاظت در برابر اشعه.

The Management System for the Safe Transport of Radioactive Material”, IAEA SafetyGuide, No TS-G-1.4, Vienna, Austria, 2008.

"مقررات حفاظت فيزيكي از مواد و مؤسسات هسته اي"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل پادمان هسته اي ملي.

"مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري"، مركز نظام ايمني هسته اي كشور، اداره كل پادمان هسته اي ملي.

"قانون موافقتنامة پادمان هسته اي بين ايران و آژانس"، مصوب 1352/12/28 .

سوابق مدرك "ضوابط دريافت پروانه اشتغال واردات و پروانه اشتغال خدمات راديوداروها" (بازنگري صفر)، با شماره شناسه INRA-RP-RE-123-10/26-0-Esf.1387 از اعتبار ساقط است.

تاريخچه رديف تغيير از ويرايش...به ويرايش شرح تغييرات صفحه /پاراگراف/تغيير تاريخ اجرا

پيوست 1 فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي تاريخ درخواست: 1- متقاضي حمل: - جديد - تغيير يا اصلاح پروانه شماره - تمديد پروانه شماره 2- متقاضي حمل: - مواد هسته اي - چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 - ساير مواد پرتوزا 3- مشخصات مركز يا شركت: نام مركز/شركت: نام و نام خانوادگي متقاضي پروانه اشتغال: آدرس مركز/شركت: تلفن و فاكس: آدرس محل نگهداري بسته ها/محموله ها: 4- مشخصات شخص مسئول: نام و نام خانوادگي: آخرين مدرك تحصيلي: رشته تخصصي: كد ملي: دوره حفاظت در برابر اشعه: آدرس محل سكونت: تلفن همراه: تلفن اضطراري: آدرس پست الكترونيكي: 5- مشخصات مسئول فيزيك بهداشت: نام و نام خانوادگي: آخرين مدرك تحصيلي: رشته تخصصي: كد ملي: دوره حفاظت در برابر اشعه: آدرس محل سكونت: تلفن همراه: تلفن اضطراري: آدرس پست الكترونيكي: 6- مشخصات پرتوكاران (رانندگان) رديف نام و نام خانوادگي كد ملي مدرك تحصيلي رشته تحصيلي دوره هاي آموزشي حفاظت در برابر اشعه 1 2 3 4 امضاي مسئول فيزيك بهداشت: امضاي شخص مسئول: مهر و امضاي متقاضي پروانه: 7- تجهيزات پايش (دزيمتر محيطي) كارخانه سازنده شماره سريال مدل تاريخ انقضاء كاليبراسيون محيطي ثابت محيطي پرتابل فردي هشداردهنده * دزيمتر محيطي بايد قابليت اندازه گيري آهنگ دز و آلودگي را داشته باشد. 8- مشخصات وسيله حمل نوع وسيله نقليه تيپ و سال ساخت شماره پلاك نام رانندگان * راننده بايد در ليست پرتوكاران باشد و داراي دزيمترفردي قرائت مستقيم و غيرمستقيم باشد. 9- ليست تجهيزات اورژانس و حفاظت و ايمني تجهيزات حفاظتي علائم هشداردهنده نوري علائم هشداردهنده صوتي تابلوهاي خطر اشعه موانع فيزيكي وسائل اعلام و اطفاء حريق وسائل رفع آلودگي ساير نوع تعداد امضاي مسئول فيزيك بهداشت: تاريخ: امضاي شخص مسئول: تاريخ: مهر و امضاي متقاضي پروانه: تاريخ: نام، نام خانوادگي، مهر و امضاي مسئولين داراي حق امضاي اسناد تعهدآور (درصورت متفاوت بودن از متقاضي پروانه) تعهد نامه پروانه شماره .......................... مورخ ........................... اينجانبان ............................................... به عنوان دارنده پروانه، ...................................................... به عنوان شخص مسئول و ........................................... به عنوان مسئول فيزيك بهداشت مركز/شركت .............................................................. با آگاهي كامل، كليه مسئوليت هاي قانوني را در خصوص حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي موضوع پروانه پذيرفته و متعهد مي شويم مقررات زير را كاملا رعايت كنيم و در صورت تخلف و عدم رعايت مقررات، مسئوليت و عواقب آن را بر اساس ماده 17 و 18 قانون حفاظت در برابر اشعه خواهيم پذيرفت: - قانون حفاظت در برابر اشعه، مصوب 1368 مجلس شوراي اسلامي؛ - آيين نامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه ، مصوب 1369 هيئت وزيران و اصلاحيه سال هاي 1386 و 1396؛ - مقررات پايه حفاظت در برابر پرتو هاي يونساز و ايمني منابع پرتو؛ - مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا؛ - ضوابط دريافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي (مدرك حاضر). - "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد و مؤسسات هسته اي" (مختص متقاضيان حمل مواد هسته اي) - "مقررات حفاظت فيزيكي از مواد هسته اي در طول ترابري" (مختص متقاضيان حمل مواد هسته اي) - "قانون موافقتنامة پادمان هسته اي بين ايران و آژانس" (مختص متقاضيان حمل مواد هسته اي) امضاي مسئول فيزيك بهداشت: تاريخ: امضاي شخص مسئول: تاريخ: مهر و امضاي متقاضي پروانه: تاريخ: نام، نام خانوادگي، مهر و امضاي مسئولين داراي حق امضاي اسناد تعهدآور (درصورت متفاوت بودن از متقاضي پروانه) * براي متقاضيان حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1، تعهدنامه بايد به امضاي مسئول حفاظت فيزيكي نيز برسد. مدارك مورد نياز براي دريافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي 1- درخواست كتبي متقاضي پروانه 2- فرم تكميل شده درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته اي 3- آگهي ثبت شركت و/يا اساسنامه 4- آخرين آگهي هاي تغييرات حقوقي شركت شامل اسامي دارندگان حق امضا، تغيير آدرس، تغيير نام و .... 5- مدارك مسئولين و پرتوكاران: - تصوير كارت ملي شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت وكليه رانندگان (پرتوكاران) - تصوير شناسنامه شخص مسئول و مسئول فيزيك بهداشت وكليه رانندگان (پرتوكاران) - تصوير مدارك تحصيلي و تخصصي شخص مسئول، مسئول فيزيك بهداشت و رانندگان (پرتوكاران) - تصوير گواهي نامه دوره حفاظت در برابر اشعه براي مسئول فيزيك بهداشت و رانندگان (پرتوكاران) - تكميل فرم گواهي سلامت جهت مسئولين و رانندگان (پرتوكاران) - كليه مدارك فوق براي مسئول حفاظت فيزيكي، براي متقاضيان حمل مواد هسته اي و چشمه هاي پرتوزاي طبقه 1 6- محاسبات حفاظ به كار گرفته شده براي محل سرنشين و اطراف وسيله نقليه مطابق بند 6-1-6 اين مدرك 7- روش ثابت و امن نگه داشتن بسته ها (ابزار به كار گرفته شده براي ثابت كردن بسته ها/محموله ها در حين حمل) 8- مشخصات محل نگهداري بسته ها/محموله ها شامل موارد زير: - آدرس دقيق محل و ابعاد محل نگهداري، نقشه محل و محوطه اطراف آن با ذكر جزئيات - محاسبات به كارگرفته شده براي حفاظ سازي - ضخامت و جنس مصالح به كار گرفته شده براي ديوارها و سطوح كار - تعيين مرزهاي ناحيه كنترل شده و تحت نظارت بر روي نقشه - حداكثر پرتوگيري قابل انتظار كاركنان و مردم در شرايط عادي نگهداري با حداكثر ظرفيت درنظرگرفته شده - مشخصات و امكانات ايمني و امنيتي در نظرگرفته شده جهت پيشگيري از سرقت يا دسترسي افراد غيرمجاز به بسته ها/محموله ها - تجهيزات اضطراري و رفع آلودگي - مشخصات سيستم تهويه و نقشه تاسيسات انبار - مستندات بيانگر اين كه محل نگهداري بسته ها/محموله ها فاقد كاربري مسكوني است. 9- دستور العمل هاي مندرج در بند 6-3 اين مدرك. 10- نظام مديريت كه به منظور حصول اطمينان از تطابق فعاليت متقاضي با مفاد مرتبط با "مقررات ترابري ايمن مواد پرتوزا" مطابق بند 12-5 بايد تهيه شده باشد. 11- ليست تجهيزات پايش فردي و محيطي و گواهي كاليبراسيون تجهيزات مورد استفاده (شامل دزيمتر محيطي و فردي و دزيمتر سنجش آلودگي و...) 12- ليست تجهيزات شرايط اضطراري و حفاظت و ايمني و رفع آلودگي 13- قرارداد اشتراك دزيمتر فردي غيرمستقيم جهت كاركنان با پرتو 14- مستندات بيانگر اين كه متقاضي وسايل نقليه معرفي شده در بند 8 فرم پيوست 1 را در اختيار دارد (سند خودرو، قرارداد اجاره خودرو و ...) 15- تكميل فرم هاي تعهد نامه مسئولين و متقاضي 16- هزينه هاي كارشناسي و صدور پروانه براساس تعرفه هاي مصوب قانون بودجه

پيوست 2 فرم حسابرسي بسته ها/محموله ها تحويل شده به مراكز كار با پرتو از تاريخ ........................... الي ................................ رديف تاريخ حمل فرستنده محموله گيرنده محموله شماره پلاك وسيله نقليه نام راننده نوع بسته/محموله ماده پرتوزاي داخل بسته/محموله پرتوزاي GBq TI بسته/محموله نوع برچسب شماره UN