نظام جامع عملياتي پدافند زيستي كشور

با صلوات بر محمد و آل محمد و احترام ؛ به استناد تبصره 1 قانون تشكيل سازمان پدافند غيرعامـــل كـشور مـصـــوب 1402/06/12 مجلس شوراي اسلامي و ماده 8 اساسنامه سازمان پدافند غير عامل كشور مصوب مقام معظم (مدظله العالي العالي) رهبري هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه كميته دائمي پدافند غير عامل كشور در تاريخ 1402/06/28 تشكيل گرديد و در جهت تسري الزامات قانون فوق الذكر پيشنهاد آن سازمان مبني بر ابلاغ مجدد نظام عملياتي پدافند زيستي كشور مصوبه شماره160/1/2183 مورخ 1400/08/11 را بررسي و به شرح زير تصويب نمود:

با توجه به رويكردهاي استكبار جهاني و برخي از دشمنان در استفاده از عوامل زيستي و احتمال وقوع تهديدات متصور ناشي از آن و همچنين تجربه شيوع اپيدمي ها و پاندمي هاي گذشته نشان داد كه ضروري است كليه دستگاه هاي لشكري و كشوري به منظور افزايش توان دفاع زيستي كشور با ساماندهي ساختارهاي عملياتي پدافند زيستي و مديريت يكپارچه و منسجم با فرماندهي واحد جهت مقابله با اين گونه تهديدات اقدام نمايند؛ بدين منظور طراحي مدل كلي دفاع زيستي كشور كه به ايجاد هم افزايي و بكارگيري تمام ظرفيت هاي موجود ايجاد ظرفيت هاي جديد و يكپارچه سازي آنها در مواجهه با تهديدات زيستي مي پردازد در دستور كار سازمان پدافند غير عامل كشور قرار گرفت. نظام عملياتي پدافند زيستي پيشرو براساس اسناد ساختار و سازمان دستگاه هاي كشوري و لشكري تجربيات اقدامات انجام شده در برابر حوادث و رخدادهاي زيستي و به منظور پيشگيري و مقابله با تهديدات زيستي دشمن در حوزه هاي ششگانه زيستي، انسان، دام نباتات غذا و دارو، آب محيط زيست و منابع طبيعي تهيه و مورد اجرا قرار مي گيرد.

تعاريف و اختصارات

كميته دائمي: كارگروه (كميته) پدافند غير عامل كشور

سازمان: سازمان پدافند غير عامل كشور

شوراي عالي پدافند زيستي: ستاد ملي مقابله با كرونا موضوع مصوبه مورخ1398/12/4 شوراي عالي امنيت ملي ج.

قرارگاه پدافند زيستي: قرارگاه عملياتي پدافند زيستي كشور در تابعيت شوراي عالي پدافند زيستي مسئوليت سازماندهي و بكارگيري ظرفيت هاي عملياتي ملي،دستگاهي، استاني و شهرستاني با مشاركت و هم ياري نهادهاي مردم محور در حوزه پدافند غير عامل و مديريت بحران هاي زيستي و هماهنگي و تعامل بخش هاي كشوري و لشكري را برعهده دارد

پدافند زيستي: به مجموعه اي از تدابير و اقدامات اعم از رصد و پايش تهديدات و مخاطرات، زيستي تشخيص و اعلام وضعيت هاي زيستي تعيين دارايي ها و سرمايه هاي زيستي كشور سطح بندي و طبقه بندي، آنها كشف و شناسايي نقاط ضعف و آسيب پذيري زير ساخت هاي، زيستي تعيين حريم زيرساخت ها صنايع و مراكز، زيستي آموزش تمرين و رزمايش هاي، زيستي، مديريت پشتيباني تامين تجهيزات مناسب جهت مقابله و انجام اقدامات و انجام اقدامات در مخاطرات زيستي از تحديد ،منطقه رفع آلودگي امداد نجات و درمان مصدومين زيستي پاكسازي و بازيابي منطقه آلوده تخليه و اسكان اطلاق مي شود.

نظام عملياتي پدافند زيستي: مجموعه تدابير و اقدامات پدافند زيستي متشكل از تعيين نقش ها نظامات وظايف و روابط و نحوه تعامل بخش هاي مختلف عمليات پدافند زيستي مسئوليت دستگاه هاي اجرايي ذيربط چگونگي تحقق اهداف اجراي مأموريت در حوزه پدافند زيستي در سطوح مختلف عملياتي در برابر تهديدات زيستي مي باشد

تهديد زيستي: هر ،نشانه رويداد يا اتفاق زيستي كه به صورت طبيعي يا غير طبيعي و عمدي توانايي و احتمال تضعيف يا نابودي سرمايه هاي زيستي يا اختلال در اقتصاد و امنيت كشور را از طريق به خطر انداختن يا تخريب و نابودي سرمايه هاي زيستي در حوزه هاي ششگانه، انسان ،دام ،نباتات غذا و دارو، آب محيط زيست و منابع طبيعي داشته سلامت، امنيت و اقتصاد جامعه را به خطر اندازد.

جنگ زيستي: به مفهوم استفاده هدفمند و عامدانه از سلاح ها يا عوامل ،زيستي با منشأ مشخص كشور (متخاصم يا نامشخص و وقوع بحران هاي زيستي داراي پيامدهاي احتمالي فراگير نظير تلفات گسترده جمعيتي يا تركيب با تهديدات امنيتي و اقتصادي و بروز يك بحران زيستي با ميزان وسعت در سطح ملي(اپيدمي) يا جهاني پاندمي كه منجر به مخاطره افتادن مولفه هاي اصلي امنيت ملي كشور گردد.

عوامل زيستي: به موجودات زيستي به ويژه ميكروارگانيسم ها، ويروس، باكتري، قارچ، انگل (پريون يا مواد سمي مشتق شده از آنها كه بصورت طبيعي يا غير طبيعي مانند دستكاري ژنتيكي توانايي ايجاد بيماري يا مرگ در انسان حيوانات گياهان و آسيب به محيط زيست را داشته باشد اطلاق مي شود

سلاح زيستي: عوامل زيستي طبيعي يا دستكاري شده مهندسي ژنتيك هستند كه قابليت هاي آنها به نفع اهداف تعيين شده مسلّح شده اند؛ اين نوع سلاح هاي زيستي با تجهيزات و ابزارهاي مختلف نظامي يا غير نظامي شليك پرتاب و منتشر مي شوند.

بيوتروريسم: هرگونه اقدام تروريستي با استفاده از عوامل زيستي عليه فرد گروه و جمعيت خاصي كه با هدف نابودي يا ايجاد ترس و وحشت در جامعه توسط تروريست ها و گروههاي مشابه با انگيزه هاي، سياسي اعتقادي و نژادي صورت مي گيرد

آگروتروريسم: استفاده از عوامل و سلاح هاي زيستي عليه، دام، حيوانات نباتات، گياهان مركبات و ساير محصولات كشاورزي به منظور گذاشتن اثر سوء يا نابودي محصولات كشاورزي و اقتصاد كشور توسط تروريسم دولتي و غير دولتي را آگروتروريسم يا تروريسم كشاورزي گويند.

دستگاه اجرايي: كليه وزارتخانه ها مؤسسات دولتي مؤسسات يا نهادهاي عمومي غير دولتي شركت هاي دولتي و كليه دستگاه هايي كه شمول قانون بر آنها مستلزم تصريح و يا ذكر نام است از قبيل شركت ملي نفت ايران سازمان گسترش و نوسازي صنايع، ايران بانك مركزي بانك ها و بيمه هاي دولتي دستگاه اجرايي ناميده مي شوند.

مباني استنادي

تدابير و رهنمودهاي مقام معظم رهبري و فرماندهي كل قوا (مدظله العالي)

سياست هاي كلي نظام در موضوعات پدافند غير عامل و سلامت ابلاغي مقام معظم رهبري (مدظله العالي)

قانون تشكيل سازمان پدافند غير عامل كشور

اساسنامه سازمان پدافند غير عامل كشور – ماده 10

قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور - ماده 58

قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه جمهوري اسلامي ايران - بندر ماده 74

قانون مديريت بحران كشور

طرح جامع ميكروبي كشور به شماره 372-338/207/3 مورخ 1378/04/23

بند 3 آئين نامه اجرايي آن مصوب شوراي عالي امنيت ملي 4/207/338/558 مورخ 1379/06/09

مصوبه شوراي عالي امنيت ملي ج.ا.ا مورخ 1398/12/04 مبني بر تشكيل ستاد ملي مقابله با كرونا

سند راهبردي پدافند زيستي كشور

حوزه شمول دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده 5 قانون مديريت خدمات كشوري سازمان هاي لشكري و ساير سازمان ها و نهادهاي عمومي دولتي و غيردولتي و شركت هاي خصوصي و آحاد مردم را در بر مي گيرد.

هدف تدوين نظام تصميم گيري فرماندهي مديريت عملياتي و اجرايي پدافند زيستي در سطوح عملياتي و تعيين نقش ها و وظايف و روابط اجرايي با ايجاد حداكثر هماهنگي و هم افزايي در استفاده از منابع ملي استاني و شهرستاني

منظور

صيانت از مردم سرمايه هاي انساني و سرمايه هاي زيستي در برابر تهديدات زيستي

ارتقاء آمادگي و تاب آوري جامعه و زير ساخت ها در برابر تهديدات زيستي دشمن و پيامدهاي آن

بسيج منابع ملي و بكارگيري بهينه از امكانات تجهيزات و نيروي انساني به منظور ارتقاء توان مقابله و اقدام به موقع به پيامد تهديدات و مخاطرات زيستي

تعيين و تبيين وظايف وزارتخانه ها دستگاه هاي اجرايي و سازمان هاي ذيربط و نقش كنشگران كشوري لشگري مردم نهاد بخش (خصوصي و تبيين نحوه ارتباطات و تعامل آنها در عمليات پدافند زيستي

تهديدات و مخاطرات تهديدات و مخاطرات زيستي زير براي نظام عملياتي پدافند زيستي مفروض مي باشند

جنگ زيستي عليه كشور

تهديدات امنيتي و نظامي دشمن به زيرساخت ها آزمايشگاه ها و مراكز بهداشتي درماني زيستي و ژنتيكي

اقدامات تروريستي زيستي (بيوتروريسم و آگروتروريسم)

اپيدمي فراگيري بيماري و يا پاندمي فراگيري جهاني بيماري با منشاء نامشخص،

ماموريت عملياتي پدافند زيستي قرارگاه پدافند زيستي با سازماندهي و بكارگيري ظرفيت هاي عملياتي ،ملي دستگاهي استاني و شهرستاني و با مشاركت و همياري نهادهاي مردم محور در جهت مصون سازي و مقابله با پيامدهاي زيستي ماموريت هاي زير را از طريق دستگاه هاي اجرايي ذيربط راهبري و بر اجراي آن نظارت مي كند

ديده باني زيستي؛ رصد و پايش تحليل و تشخيص و هشدار تهديدات زيستي و اشراف اطلاعاتي بر تهديدات زيستي

ارتقاء آمادگي پدافند زيستي با طرح هاي، عملياتي، آموزش مهارت (عمومي و تخصصي) تمرين و رزمايش ها

بروز رساني، ساماندهي تقويت و توسعه نظامات عملياتي پدافند زيستي سازماندهي شده و نهادينه شده سلسله مراتبي و يكپارچه در كشور،

سازماندهي نيروي متخصص پشتيبان ذخيره و احتياط پدافند زيستي

پاسخ و مقابله با رخدادهاي زيستي در زمان طلايي (اضطراري و جامع) در مقياس منطقه اي ملي و چند كشوري

پشتيباني پدافند زيستي تقويت عمل كلي و حفظ ذخاير راهبردي

ارتقاء ظرفيت هاي آموزشي پژوهشي تحقيقاتي و آزمايشگاهي كشور در حوزه پدافند زيستي

دفاع حقوقي در برابر تهديدات زيستي، تنظيم قوانين و مقررات داخلي و خارجي،

اجراي عمليات پدافند زيستي برابر چرخه عملياتي پدافند زيستي (پيوست 1)

راهبردهاي عملياتي پدافند زيستي

رصد و مراقبت دائمي از تحولات و تهديدات زيستي در مقياس جهاني و منطقه اي و ملي در جهت اجتناب از غافلگيري راهبردي در اپيدمي ها و پاندمي و اعلام هشدار به موقع و رديابي پيگيري و تشخيص و نوع تهديدات زيستي عليه كشور با مشاركت دستگاه هاي اطلاعاتي و امنيتي و قرارگاه پدافند زيستي كشور (اشراف اطلاعاتي)

پياده سازي طرح ها و برنامه هاي عملياتي و با بكارگيري تمام ظرفيت هاي كشوري و لشكري و مردمي و برنامه عملياتي پدافند زيستي در مقياس چند كشور همسايه مبتني بر ديپلماسي دفاعي منطقه اي (نظام دفاع ملي و بين المللي زيستي )

پياده سازي نظام ديده باني زيستي از طريق ايجاد و راه اندازي سامانه ها و شبكه هاي پايش هشدار آشكارسازي و تشخيص در سطوح ملي منطقه اي استاني و شهرستاني و محلي (نظام ديده باني زيستي)

مصون سازي ارتقاء، پايداري امنيت حفاظت و كاهش آسيب پذيري سرمايه ها و زيرساخت هاي حياتي حساس و مهم در برابر تهديدات زيستي با: - تقويت و توسعه بهداشت عمومي فردي و محيط و ساماندهي نظام پيشگيري و مصونيت بخشي -طرح هاي خود حفاظتي زيستي متناسب با هر زيرساخت

حفظ و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي پدافند زيستي براي ،كنترل ،پاسخ نظارت ارزيابي و مديريت صحنه رخدادهاي زيستي از طريق آموزش و افزايش مهارت هاي عمومي و تخصصي تجهيز و تقويت تيم هاي عملياتي و توسعه شبكه ها و آزمايشگاه هاي تشخيص عوامل زيستي ( نظام آمادگي و پاسخ)

ارتقاء فرهنگ و آموزش هاي پدافند زيستي در كشور از طريق دوره هاي آموزشي بهداشت عمومي و بهره گيري از ظرفيت رسانه اي مراكز و نهادهاي فرهنگي و سازمان هاي ذي ربط در سطوح ملي استاني و شهرستاني (نظام آموزش بهداشت)

ارتقاء و تقويت نظام سلسله مراتبي بهداشت و درمان از طريق، تجهيز هوشمندسازي و توسعه بهينه شبكه هاي بهداشتي در سطح جامعه و بروزرساني تجهيزات و سامانه هاي تخصصي درمان (نظام بهداشت و درمان)

واكنش تسريع در عمليات پدافند زيستي و تحديد موثر به موقع و سريع مناطق آلوده در رخدادهاي زيستي با بكارگيري ظرفيت هاي مرتبط، يكپارچه سازي اقدامات و هماهنگي بين دستگاه هاي ذي نقش (نظام قرنطينه و محدودسازي)

حفظ و تقويت ظرفيت احتياط ذخاير راهبردي و پشتيباني تجهيزاتي (عمومي و تخصصي) از عمليات پدافند زيستي از طريق تامين و انبارش تجهيزات ضروري و حياتي با يكپارچه سازي هماهنگي و بكارگيري توانمندي هاي ملي استاني شهرستاني و دستگاهي متناسب با تهديدات زيستي (نظام پشتيباني)

خوداتكايي و خودكفايي در صنعت غذا و دارو - واكسن فرآورده هاي خوني و تجهيزات سلامت محور - از طريق بومي سازي صنعت پدافند زيستي كشور ( نظام غذا و دارو)

ارتقاء اعتماد عمومي از طريق نظام نهادينه شده اطلاع رساني و آگاهي بخشي (نظام اطلاع رساني و آرامش بخشي)

گسترش علوم و فنون مرتبط با پدافند زيستي در دانشگاه ها و مراكز علمي و پژوهشي كشور (نظام آموزش پدافند زيستي)

ارتقاء نظام مديريت و ذخيره سازي اطلاعات ژنتيكي و ذخاير زيستي با آمن سازي و يكپارچه سازي سامانه ها و شبكه هاي ذخيره اطلاعات پدافند زيستي (نظام مديريت و ذخيره سازي اطلاعات زيستي)

بسيج منابع انساني و استفاده از ظرفيت نخبگان به عنوان نيروهاي احتياطي عملياتي در تهديدات و مخاطرات زيستي و بهره مندي از كليه توانمندي ها و قابليت هاي موجود تخصصي و غير تخصصي در راستاي تقويت تاب آوري اجتماعي و رواني جامعه ( نظام بسيج منابع انساني )

ارتقاء نظام غربالگري و رديابي، موثر، مستمر پويا و هوشمند فرايندها و تجهيزات در زمان تشخيص تهديدات زيستي با بكارگيري تمام ظرفيت هاي موجود (نظام غربالگري)

دفاع حقوقي از پيامدهاي مخاطرات زيستي با منشاء تهديدات دشمن در مجامع بين المللي با ديپلماسي فعال و پويا و در مقياس ملي با تنظيم مقررات و الزامات پدافند زيستي و بازدارنده (لازم نظام دفاع حقوقي بين المللي9

سطوح عملياتي پدافند زيستي سطوح عملياتي پدافند زيستي الف - شهرستاني ب – استاني – پ - منطقه اي ت - ملي به شرح زير دسته بندي مي شود:

شهرستاني: به سطحي از عمليات پدافند زيستي كه براي مخاطرات زيستي با پيامد محدود به يك شهرستان طرح ريزي منابع و ظرفيت هاي ،شهرستان توان اجراي آن را داشته باشد اطلاق مي گردد

استاني: به سطحي از عمليات پدافند زيستي كه براي مخاطرات زيستي با پيامد در حد چند شهرستان در يك استان طرح ريزي شده و منابع و ظرفيت هاي يك استان توان اجراي آن را داشته باشد، اطلاق مي گردد

منطقه اي: به سطحي از عمليات پدافند زيستي كه براي مخاطرات زيستي با پيامد در حد يك يا چند استان طرح ريزي شده و منابع و ظرفيت هاي يك منطقه (چند استان) توان اجراي آن را داشته باشد اطلاق مي گردد.

ملي: به سطحي از عمليات پدافند زيستي كه براي مخاطرات زيستي با پيامد در حد كل كشور طرح ريزي شده و نيازمند منابع و ظرفيت هاي ملي براي اجراي آن، باشد اطلاق مي گردد در صورت نياز از ظرفيت هاي فراملي براي پاسخ به اين مخاطرات استفاده مي شود

وضعيت هاي عملياتي تعيين وضعيت هاي عملياتي ،قرمز نارنجي زرد و سفيد و اعلام شروع و خاتمه عمليات پدافند زيستي به ترتيب زير انجام مي شود: (تشريح وضعيت ها در پيوست 2)

با وقوع تهديد يا حادثه زيستي در قلمرو يك شهرستان فرماندار با اعلام وضعيت ضمن اطلاع رساني به استاندار قرارگاه پدافند زيستي شهرستان را تشكيل مي دهد

در صورتي كه فرماندار شدت حادثه يا بحران را فراتر از ظرفيت شهرستان محل وقوع حادثه تشخيص دهد و يا همزمان چند شهرستان درگير حادثه زيستي گردند، استاندار قرارگاه پدافند زيستي استان را تشكيل مي دهد و وضعيت عملياتي را اعلام مي كند

در صورتي كه استاندار شدت و ميزان حادثه يا بحران را فراتر از ظرفيت پاسخ استان محل وقوع حادثه تشخيص دهد و يا همزمان چند استان درگير حادثه زيستي گردند شوراي عالي امنيت ملي قرارگاه را فعال و وضعيت عملياتي را اعلام مي كند .

در جنگ ،زيستي تعيين وضعيت هاي عملياتي براساس ابلاغيه شوراي عالي امنيت ملي بر عهده ستاد كل نمي باشد .

ضوابط و الزامات قرنطينه هاي بهداشتي بر اساس شاخص ها و آمارهاي حين وقوع مخاطرات زيستي قابل تنظيم و تغيير بوده و عملياتي مي گردد

تدبير عملياتي قرارگاه هاي پدافند زيستي كشور در سطوح ،شهرستاني استاني و ملي منطقه اي در راستاي سياست ها و راهبردهاي پدافند غير عامل با بسيج و سازماندهي ظرفيت هاي دستگاه هاي اجرايي ساختارهاي مردم نهاد و ظرفيت هاي كمكي نيروهاي مسلح در جهت مصون سازي و مقابله با تهديدات زيستي و كاهش و مديريت پيامدهاي آن اقدامات خود را در چهار مرحله قبل در استانه حين و بعد از تهديد و با رويكردهاي پيش بينانه، پيش گيرانه، پيش كنش گرانه و مقابله به شرح زير ،راهبري ،پشتيباني اجرا و نظارت مي كنند:

بررسي و ارزيابي ،سوابق ،شواهد و قرائن روندها و فرآيندهاي تهديدات مخاطرات و جنگ هاي زيستي اپيدمي ها پاندمي ها و نحوه مديريت در سطوح ملي و فراملي

ايجاد تقويت و توسعه ذخاير احتياط راهبردي دارو ،واكسن ،خون ،تجهيزات مواد و فرآورده هاي زيستي

پژوهش، آموزش و ارتقاء مهارت تخصصي نيروهاي عملياتي

سازماندهي تيم هاي مقابله و پاسخ به مخاطرات زيستي از سازمان بسيج جمعيت هلال احمر سازمان فوريت هاي پزشكي (اورژانس پزشكي)، نيروي انتظامي، سازمان آتش نشاني و ساير،

سناريوپردازي و شبيه سازي تهديدات

اقدامات رويكرد پيش گيرانه

ايجاد بانك جامع اطلاعاتي شامل نيروي انساني متخصص، مراكز درماني و تشخيصي، مراكز پشتيباني كننده و ساير

طراحي و تدوين آموزش هاي عمومي و تخصصي براي آحاد جامعه، نهادهاي مدني، صنايع و ساير از طريق رسانه هاي گروهي و صدا و سيما و شبكه هاي مجازي ،اجتماعي

طرح ريزي سناريوهاي محتمل، شبيه سازي، تمرين و رزمايش در سطوح و وضعيت هاي مختلف عملياتي پدافند زيستي،

بروز رساني زيرساخت هاي رصد ،پايش آشكارسازي تشخيص و محدودسازي عوامل زيستي نوظهور

برنامه ريزي استفاده از تمامي ظرفيت هاي كشوري لشگري و مردم نهاد در عمليات پدافند زيستي (ظرفيت يك به سه)

تهيه و اجراي طرح خود حفاظتي زيستي در دستگاه هاي اجرايي براساس سناريوهاي تعيين شده و تمرين و رزمايش آن

اقدامات رويكرد پيش كنش گرانه

ايجاد سامانه ها و شبكه هاي پايش تشخيص و شناسايي تهديدات زيستي و فعال سازي و راه اندازي مركز فرماندهي و كنترل تهديدات زيستي،

هشدار پيش دستانه و سريع و افزايش سرعت عمل در اطلاع رساني عمومي

تعيين و اعلام وضعيت عمليات پدافند زيستي كشور

مقابله با عمليات رواني در جنگ تركيبي زيستي سايبري

تحديد و تشديد در رعايت نظم و برقراري امنيت،

آرامش بخشي و اطلاع رساني، آگاهي بخشي و كنترل افكار عمومي و جامعه،

تمرين و رزمايش طرح هاي خود حفاظتي

اقدامات رويكرد مقابله

مديريت صحنه عمليات پدافند زيستي در وضعيت هاي مختلف با ايجاد هماهنگي فيمابين دستگاه هاي اجرايي و يگان هاي جنگ نوين نيروهاي مسلح در استفاده از ظرفيت ها و توانمندي ها

كنترل و كاهش پيامدهاي ناشي از وقوع تهديدات زيستي با محدودسازي ،قرنطينه كنترل منطقه آلوده و رفع آلودگي اوليه (فردي تجهيزاتي و محيطي)

كشف و شناسايي عوامل زيستي و نمونه برداري

امداد و نجات، انتقال اسكان و استقرار آمن (پناهگاه - زيستي بيمارستان صحرايي) و درمان مصدومين

اصلاح و روزآمد كردن ضوابط و مقررات با مستندسازي ثبت سوابق و درس آموخته ها

تقويت نقاط آسيب پذير در همه ابعاد با، بازيابي بازسازي و بازتواني پيامدهاي ناشي از مخاطرات زيستي

روابط و مسئوليت ها

راهبري سياست گذاري و هدايت كلي اقدامات مقابله با تهديدات و مخاطرات زيستي و پيامدهاي ناشي از آن در سطح ملي برعهده رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي امنيت ملي ج ا ا مي باشد.

قرارگاه عملياتي پدافند زيستي كشور با فرماندهي وزير كشور و جانشيني رئيس سازمان تشكيل مي شود، دبير قرارگاه پدافند زيستي، حسب نوع تهديد از دستگاه اجرايي ذيربط انتخاب مي شود.

سازمان مسئوليت رصد و پايش، راهبري، طرح ريزي، ارتقاء، آمادگي، آموزش، كنترل و نظارت، رزمايش و حصول اطمينان از آمادگي هاي عملياتي پدافند زيستي كشور را برعهده دارد.

استاندار فرمانده قرارگاه پدافند زيستي در استان بوده و ،مديريت راهبري و هدايت كنترل پشتيباني راهبري مصون سازي و مديريت مخاطرات زيستي در سطح استان را برعهده دارد.

فرماندار، فرمانده قرارگاه پدافند زيستي در شهرستان بوده و ،مديريت راهبري و هدايت، كنترل، پشتيباني، راهبري مصون سازي و مديريت مخاطرات زيستي در سطح شهرستان را برعهده دارد.

سازمان هاي نيروهاي مسلح در چارچوب سياست ها و دستورالعمل هاي ابلاغي ستادكل نيروهاي مسلح با هماهنگي سازمان موظف به همكاري با قرارگاه پدافند زيستي در سطوح ملي استاني و شهرستاني هستند.

دستورالعمل هاي مورد نياز در چارچوب نظام عملياتي پدافند زيستي كشور توسط سازمان، تنظيم و ابلاغ خواهد شد.

وظايف دستگاه هاي اجرايي

وزارت كشور موظف است:

نسبت به تقويت مرزباني زيستي كشور موضوع مصوبه شماره999/1/160 مورخ1396/11/17 كميته دائمي پدافند غير عامل - در حوزه هاي ديده باني ،زيستي، بررسي و شناسايي و كنترل تهديدات و آسيب هاي زيستي در مرزها و كنترل عوامل زيستي تهديدزا در ورود و خروج مرزها و گسترش و تعميم همكاري هاي مشترك با كشورهاي همسايه و مانند آن بر اساس ساختار سلسله مراتبي كشوري و در حوزه نيروهاي مسلح از طريق ستاد كل ن م اقدام كند.

در چارچوب شوراي امنيت كشور (شاك) و در تعامل و هماهنگي با ستادكل ،ن م، نسبت به انتظام امور و تامين امنيت مالي و جاني مردم و سازمان مورد هدف تهديدات زيستي اقدام كند.

با همكاري نيروي انتظامي، وزارت راه و شهرسازي و وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات ساز و كارهاي لازم براي اعمال مديريت تردد در شهرها و روستاهاي منطقه آسيب ديده ( قرنطينه بهداشتي) در برابر مخاطرات زيستي را اتخاذ و اجرا كند.

وزارت بهداشت و درمان آموزش پزشكي موظف به اجراي اقدامات در2محور زير است؛

زيرساخت هاي پدافند زيستي در بخش بهداشت و درمان -سازماندهي و بازمهندسي مركز كنترل، مديريت و پيشگيري بيماري ها - (پاورقي 1) CDC و نظام ديده باني و پاسخ سريع به تهديدات زيستي -سازماندهي و ارتقاء مركز عملياتي مقابله با تهديدات زيستي و ارتباط با سازمان – EOC(پاورقي2) -سازماندهي و شبكه سازي آزمايشگاه هاي تشخيص تهديدات زيستي متناسب با سطح تهديدات و ارتقاء ظرفيتهاي موجود -بازمهندسي نظام ،تحقيق ،طراحي ،توليد توزيع و ذخيره واكسن متناسب با تهديدات حوزه واكسن -ساماندهي و كنترل آمادي ذخاير مناسب غذا و دارو، واكسن، سرم و تجهيزات –بهداشتي - درماني متناسب با شرايط عملياتي -تدوين برنامه ملي محدودسازي و قرنطينه بهداشتي با پيش بيني زير ساخت ها و فضاهاي لازم و برنامه عملياتي تدوين برنامه ملي ارتقاء ظرفيت بيمارستانها و مراكز درماني (يك به سه) براي توسعه در شرايط اضطراري و تمرين و مانور و حفظ آمادگي دائمي -ارتقاء ظرفيت هاي مرزباني زيستي و اقدامات تشخيصي ،كنترلي بهداشتي و درماني در مرزهاي كشور با نهادينه سازي و دائمي كردن آن -ارتقاء ظرفيتهاي كشور در راستاي تقويت ايمني و امنيت غذا و تغذيه

1 - Center for Diseases Control & prevention

2 - Emergency Operation Center

ارتقاء عملياتي و واكنش به تهديدات زيستي - طراحي و تدوين طرح هاي عملياتي پاسخ پدافند زيستي دستگاه ذي ربط در چارچوب نظام عملها - آموزش مديران و مسئولين پاسخ در طرح عملياتي و استمرار آن با اجرا و نظارت دوره اي - تامين تجهيزات مورد نياز عمليات و واكنش به تهديدات زيستي و آموزشهاي مرتبط با آنها - تمرين تكرار رزمايش و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي در چارچوب نظام در سطوح عملياتي مختلف

وزارت جهاد كشاورزي موظف به اجراي اقدامات در 2 محور زير است:

زيرساخت هاي پدافند زيستي در بخش بهداشت و درمان - سازماندهي و بازمهندسي مركز كنترل، مديريت و پيشگيري بيماري ها - (پاورقي 1) CDC و نظام ديده باني و پاسخ سريع به تهديدات زيستي - سازماندهي و ارتقاء مركز عملياتي مقابله با تهديدات زيستي و ارتباط با سازمان – EOC(پاورقي2) - سازماندهي و شبكه سازي آزمايشگاه هاي تشخيص تهديدات زيستي متناسب با سطح تهديدات و ارتقاء ظرفيت هاي موجود - بازمهندسي نظام، تحقيق، طراحي، توليد توزيع و ذخيره واكسن متناسب با تهديدات حوزه واكسن - ساماندهي و كنترل آمادي ذخاير مناسب غذا و دارو، واكسن، سرم و تجهيزات – بهداشتي - درماني متناسب با شرايط عملياتي - تدوين برنامه ملي محدودسازي و قرنطينه بهداشتي با پيش بيني زير ساخت ها و فضاهاي لازم و برنامه عملياتي تدوين برنامه ملي ارتقاء ظرفيت بيمارستانها و مراكز درماني (يك به سه) براي توسعه در شرايط اضطراري و تمرين و مانور و حفظ آمادگي دائمي - ارتقاء ظرفيت هاي مرزباني زيستي و اقدامات تشخيصي ،كنترلي بهداشتي و درماني در مرزهاي كشور با نهادينه سازي و دائمي كردن آن - ارتقاء ظرفيتهاي كشور در راستاي تقويت ايمني و امنيت غذا و تغذيه

ارتقاء عملياتي و واكنش به تهديدات زيستي • طراحي و تدوين طرح هاي عملياتي پاسخ پدافند زيستي دستگاه ذيربط در چارچوب نظام عملياتي • آموزش مديران و مسئولين پاسخ در طرح عملياتي و استمرار آن با اجراي رزمايش هاي دوره اي • تامين تجهيزات مورد نياز عمليات و واكنش به تهديدات زيستي و آموزش هاي مرتبط با آنها . تمرين تكرار رزمايش و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي در چارچوب نظام در سطوح عملياتي مختلف

جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران موظف است:

نسبت به سازماندهي، آموزش، تجهيز، مهارت افزايي تمرين و رزمايش تخصصي نيروهاي داوطلب و بسيج منابع انساني ماهر پدافند زيستي در قالب نيروهاي احتياط و ذخيره عملياتي پدافند زيستي براي كمك به مقابله و پاسخ به مخاطرات و تهديدات زيستي اقدام كند.

نسبت به تامين ذخاير ،راهبردي ملي و منطقه اي تجهيزات و اقلام امدادي پدافند زيستي برابر سياست هاي قرارگاه پدافند زيستي اقدام كند.

نسبت به سازماندهي زيرساخت ها و برنامه عملياتي و اقدامات پيشگيرانه بهداشتي و امدادي در برابر تهديدات زيستي و همه گيريهاي ملي اقدام كند

نسبت به توسعه ديپلماسي پدافند زيستي در تعامل با صليب سرخ جهاني و سازماندهي كمك كشورهاي خارجي با بهره گيري حداكثري از ارتباطات بين المللي در برابر تهديدات زيستي و جذب كمكهاي بين المللي اقدام كند.

ـ - نسبت به تدوين برنامه ملي سازماندهي و جابجايي و اسكان اضطراري مردم در طرح هاي پدافند زيستي با پيش بيني و ايجاد زيرساخت هاي لازم و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي اقدام كند.

وزارت راه و شهرسازي موظف است:

از طريق سازمان هواشناسي نسبت به سازماندهي شبكه رصد پايش و تشخيص تحولات هواشناسي و اقليمي مبتني بر قابليت جابجايي تهديدات زيستي اقدام و اطلاعات مورد نياز سازمان را تامين كند .

اقدامات لازم در مورد پياده سازي نظام عملياتي مرزباني زيستي در پايانه هاي مرزي كشور با مشاركت دستگاه هاي ذي ربط انجام دهد.

از طريق سازمان راهداري و حمل و نقل جاده اي نسبت به پيش بيني زير ساخت هاي لازم و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي در حوزه اجرايي سازي برنامه هاي محدودسازي و قرنطينه بهداشتي و كنترل هوشمند ترددها برابر مصوبات قرارگاه پدافند زيستي اقدام كند.

نسبت به آمن سازي راه هاي مواصلاتي به مراكز جمعيتي و محل وقوع تهديدات زيستي و تسهيل انتقال خدمات و امكانات در مديريت مخاطرات زيستي اقدام كند.

سازمان بسيج مستضعفين موظف است:

نسبت به سازماندهي گردان هاي پدافند ،زيستي واحدهاي امدادي كمك به مردم سازماندهي كمكهاي مردمي و امدادي و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي اقدام بسيجي و جهادي درچارچوب اين نظام اقدام كند.

نسبت به تدوين و بروز رساني و آموزش و ارتقاء آمادگي واحدهاي شركت كننده در طرح ملي سپهبد شهيد حاج قاسم سليماني اقدام كند.

سازمان حفاظت محيط زيست موظف است:

نسبت به سازماندهي نظام ديده باني و پاسخ سريع به تهديدات زيستي حيات وحش و منابع طبيعي و ارتقاء مركز عملياتي مقابله با تهديدات زيستي و تبادل اطلاعات با سازمان - EOC اقدام كند.

با پيش بيني زيرساخت ها و فضاهاي لازم نسبت به تدوين و اجراي برنامه محدودسازي و قرنطينه بهداشتي و، تمرين ،تكرار رزمايش و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي متناسب با سناريوهاي مختلف تهديدات اقدام كند

نسبت به تامين تجهيزات مورد نياز عمليات و واكنش به تهديدات زيستي و آموزش هاي مرتبط با آنها و آموزش مديران و مسئولين پاسخ در طرح عملياتي و استمرار آن اقدام كند.

وزارت نيرو موظف است:

نسبت به ارتقاء نظام ديده باني سازماندهي و ارتقاء شبكه آزمايشگاه هاي تشخيص آلودگي و تهديدات حوزه آب و پاسخ سريع به تهديدات زيستي حوزه آب و فاضلاب اقدام كند.

نسبت به پيش بيني تامين آب شرب و سالم مراكز جمعيتي و تجهيزات موردنياز عمليات واكنش به تهديدات زيستي متناسب با سناريوهاي مختلف تهديدات اقدام كند.

نسبت به ارتقاء مراكز عملياتي مقابله با تهديدات –زيستي - EOC و آمادگي هاي عملياتي در سطوح مختلف عملياتي متناسب با انواع سناريوهاي تهديد و ،تمرين، تكرار و رزمايش آن اقدام كند.

وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح نسبت به پشتيباني تخصصي از ماموريت هاي عملياتي پدافند زيستي از طريق؛ ارتقاء آمادگي همه جانبه واحدهاي عمل كلي احتياط راهبردي و توليد تجهيزات تخصصي پدافند زيستي ( بومي و غيربومي) و انجام آموزش هاي تخصصي و پژوهش هاي علمي، تحقيقاتي و آزمايشگاهي در سطوح مختلف اقدام كند.

ارتش جمهوري اسلامي و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ضمن تقويت و ارتقاء زيرساخت ها و ظرفيت هاي عملياتي لازم در نظام عملياتي پدافند زيستي ارتقاء آمادگي هاي خود را براي كمك به دولت در چارچوب دستورالعمل ابلاغي ستادكل نيروهاي مسلح ايجاد و اقدام مي كند

نيروي انتظامي ج.ا.ا موظف است ضمن توسعه زيرساخت هاي ذي ربط و ارتقاء آمادگي هاي عملياتي نسبت به اجراي نظام قرنطينه در عمليات پدافند زيستي با تحديد موثر به موقع و سريع مناطق آلوده در رخدادهاي زيستي و تامين نظم و امنيت مناطق آلوده و حوزه هاي قرنطينه برابر سياست هاي قرارگاه پدافند زيستي كشور مي باشد.

سازمان صداوسيما ج .. موظف است با هدف ارتقاء بهداشت عمومي و تغيير و اصلاح سبك زندگي بهداشتي مردم با همكاري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و وزارت ميراث فرهنگي و گردشگري نسبت به تدوين و پياده سازي نظام آموزش بهداشت اقدام نموده و در زمان وقوع تهديدات زيستي با اطلاع رساني آگاهي بخشي و آرامش بخشي به موقع و مناسب اعتماد سازي عمومي را حفظ كند

وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات موظف است نسبت به آماده سازي زيرساخت ها و توسعه قابليت هاي عملياتي رديابي بيماري و غربالگري بيماران محدودسازي و قرنطينه هوشمند و مديريت هوشمند ترددها و تبادلات براساس قابليت هاي فضاي سايبري با همكاري ساير دستگاه هاي اجرايي اقدام كند

وزارت امور خارجه با همكاري معاونت حقوقي رياست جمهوري و قوه قضاييه موظف به صيانت از منافع و سرمايه هاي كشور با طرح دعاوي قانوني عليه متجاوزان زيستي به كشور در مجامع بين المللي و دفاع حقوقي از منافع ملي در برابر تهاجمات زيستي دشمن مي باشد

وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه موظفند ضمن تقويت سامانه اطلاعاتي رصد و پايش و تشخيص و هشدار تهديدات زيستي نسبت به تعيين منشاء تهديدات ،زيستي عمدي و يا غير عمدي بودن آنها و ساير زمينه هاي اطلاعاتي مورد نياز اقدام و با سازمان همكاري كنند.

وزارت صنعت معدن و تجارت موظف به حفظ پايداري زنجيره ،لجستيك تامين كالاي اساسي پدافند زيستي و ايجاد از صنايع بومي پدافند زيستي و حوزه هاي مرتبط با آن ذخائر مطمئن و آماده بوده و نسبت به حمايت و اقدام كند.

وزارتخانه هاي بهداشت و درمان، جهاد كشاورزي، علوم، تحقيقات و فناوري، سازمان حفاظت محيط زيست، جهاد دانشگاهي و معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري موظفند در راستاي پياده سازي نظام مديريت و ذخيره سازي اطلاعات برنامه جامع و مشترك ايجاد و سازماندهي بانك ذخاير اطلاعات زيستي شامل اطلاعات: 1 - سامانه واكسن 2 - توليد و تامين واكسن -3 ارتقاء آزمايشگاهي 4 - ساماندهي مركز ديده باني زيستي و ساير (ميكروارگانيسم ها، حشرات و ناقلين) را با رعايت اصول پدافندي تهيه و به سازمان ارائه كنند.

كليه دستگاه هاي اجرايي موظفند:

متناسب با سناريوهاي مختلف تهديدات زيستي نسبت به توسعه زيرساخت هاي لازم و ارتقاء آمادگي ها در تمام ابعاد ماموريتي خود اقدام نموده ( طرح خود حفاظتي) و راهبردهاي اين نظام عملياتي را اجرايي كنند .

نسبت به آموزش و توجيه ،مديران كارشناسان و كاركنان زير مجموعه در خصوص وظايف خود در نظام عملياتي پدافند زيستي اقدام كنند.

برنامه ريزي ملي و استاني تدوين ضوابط و مقررات فني دستورالعمل ها و آئين نامه هاي مورد نياز در اجراي راهبردهاي نظام عملياتي پدافند زيستي را پيش بيني و پياده سازي كنند.

ضمن رعايت مصوبات قرارگاه پدافند زيستي در صورت نياز امكانات و تجهيزات خود را در اختيار تيمهاي عملياتي پدافند زيستي قرار دهند.

دستگاه هاي اجرايي داراي زيرساخت تهاي حياتي و حساس، وفق نظام آمادگي و رزمايش دستگاه هاي اجرايي - مصوبه شماره 2088 كميته دائمي - موظف به اجراي رزمايش هاي پدافند زيستي بصورت دوره اي مي باشند و نيز گزارش هر نوع تهديد و يا حادثه زيستي خود را به سازمان اعلام كنند.

در شرايط اضطراري و در پاسخ به تهديدات و مخاطرات زيستي چنانچه خدمات و امكانات دستگاه ها و نهادهاي دولتي و عمومي غير دولتي به تنهايي كافي نبوده و يا ارائه آنها زمان بر باشد به نحوي كه احتمال وقوع خسارات جاني و مالي و گسترش آن وجود داشته باشد بخش خصوصي و نهادهاي عمومي غير دولتي موظف به ارائه خدمات و امكانات موجود خواهند بود؛ هزينه خدمات و امكانات ارائه شده توسط اين ،مراكز، طبق تعرفه هاي قانوني و درصورت عدم وجود براساس عرف از سوي دستگاه سفارش دهنده پرداخت مي شود.

اعتبارات مورد نياز اجراي اين نظام عملياتي از محل اعتبارات مربوط به پدافند غير عامل در قوانين بودجه سالانه كشور و در شرايط وقوع تهديدات زيستي از محل اعتبارات پيش بيني شده در بند (م) ماده 28 قانون الحاق برخي مواد به قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت (2) تامين مي شود.

پيوست 1 - چرخه عمليات پدافند زيستي (نقشه)

پيوست 2 – وضعيت هاي عملياتي

موارد زير از ويژگيها و شرايط وضعيت سفيد قلمداد مي گردد:

شرايطي كه وضعيت عادي يا تحت كنترل باشد.

در اين شرايط شدت پيامدهاي تهديدات زيستي جزئي ميباشد و شهرستان يا دستگاه ذيربط به تنهايي قادر به پاسخ خواهد بود.

موارد زير از ويژگي ها و شرايط وضعيت زرد قلمداد مي گردد:

وضعيتي كه در آن پيامد تهديدات زيستي با ايجاد ،آلودگي ،اختلال ،آسيب تغيير و بيماري در سطح محدود در سرمايه هاي زيستي رخ ميدهد يا احتمال وقوع تهديد زيستي بصورت كم تا متوسط و قريب الوقوع (احساس تهديد) وجود دارد.

شدت پيامد تهديد زيستي در اين وضعيت محدود بوده استان قادر به كنترل شرايط است و خود مسئول تصميم گيري و اقدام در مورد رفع حادثه زيستي خواهد بود.

وقوع هر حادثه زيستي كه نرخ درگيري آن در سطح كشور از سطح ميانگين جهاني بالاتر باشد.

بحران زيستي در ساير كشورها كه احتمال شيوع آن در كشور وجود داشته باشد.

موارد زير از ويژگي ها و شرايط وضعيت نارنجي قلمداد مي گردد:

پيامدهاي تهديد زيستي در اين وضعيت شامل ،آلودگي، اختلال، آسيب، تغيير، بيماري و نابودي سرمايه هاي زيستي در سطح منطقه اي و خسارت اقتصادي مي باشد.

احتمال وقوع تهديد زيستي بصورت زياد وجود دارد و مقابله در اين وضعيت نيازمند تلاش امكانات و تجهيزات است و فراتر از حد توان يك استان يا محدود به وظايف يك دستگاه خواهد بود.

وضعيتي كه در آن اعلان وضعيت اضطراري به صورت عمومي اطلاع رساني مي شود.

بحران زيستي در كشورهاي همسايه و احتمال زياد شيوع و درگيري در كشور وجود داشته باشد.

موارد زير از ويژگي ها و شرايط وضعيت قرمز قلمداد مي گردد

وقوع تهديد يا حادثه و زيستي در سطح ملي يا فراملي قطعي يا خيلي زياد است.

بار وارده به سيستم بهداشتي و درماني كشور بيش از توان پاسخ براي ذي نقشان باشد و كنترل بحران نيازمند استفاده از تمام ظرفيت هاي كشوري و لشكري باشد .

اپيدمي در سطح كشور گسترش يافته و استان هاي زيادي را در برگرفته باشد.

اقتصاد جامعه تحت آسيب جدي قرار گرفته باشد و امنيت ملي خدشه دار شده و رو به گسترش باشد.

اقدامات دشمنان با استفاده از فضاي مجازي ( جنگ تركيبي زيستي – سايبري) با هدف بر هم زدن امنيت و آرامش كشور در ابعاد گسترده صورت پذيرد و امنيت ملي جامعه تحت مخاطره قرار گرفته باشد.

وضعيتي كه باعث اختلال در روابط سياسي و تخريب وجهه كشور در سطح بين المللي مي گردد.

دستگاه هاي اجرايي موظفند هرگونه قصور و كوتاهي در اجراي اين نظام نامه در زير ساخت ها و مراكز حياتي و حساس و مهم را به قرارگاه پدافند زيستي گزارش كنند.

قرارگاه پدافند زيستي با مستنكفين از اين نظام نامه بنابر تخلف صورت گرفته و براساس شيوه نامه اي كه توسط قرارگاه تنظيم و ابلاغ مي گردد برخورد انضباطي كرده و در صورت نياز از طريق قوه قضائيه اقدام مي كند

وفق تبصره 1 قانون تشكيل سازمان مستنكفان علاوه بر جبران خسارت وارد شده به مجازات موضوع ماده 576 كتاب پنجم قانون مجازات اسلامي (تعزيرات و مجازاتهاي بازدارنده) مصوب 1375/3/02 محكوم مي شوند و چنانچه خسارتي وارد نشده باشد برابر قانون رسيدگي به تخلفات اداري مصوب1372/09/07 با مستنكف رفتار خواهد شد.

سازمان بر حسن اجراي اين نظام نامه نظارت و اجراي آن را سالانه به كميته ي دائمي گزارش كند.

اين تصويب نامه در هجده ماده و هشتاد و هشت بند و پنج تبصره در هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي به تاريخ بيست و هشتم شهريورماه سال يك هزار و چهارصد و دو هجري شمسي به تصويب رسيد.

نظام عملياتي پدافند زيستي كشور مشتمل بر هجده ماده و هشتاد و هشت بند و پنج تبصره كه در تاريخ 1402/06/28 در هفتاد و هفتمين جلسه كارگروه (كميته) دائمي پدافند غير عامل كشور به تصويب رسيد به استناد تبصره 1 قانون تشكيل سازمان پدافند غير عامل كشور مصوب 1402/06/12 مجلس شوراي اسلامي و ماده 8 اساسنامه سازمان پدافند غير عامل كشور مصوب مقام معظم رهبري (مدظله العالي) جهت اجرا ابلاغ مي گردد.

رئيس ستادكل نيروهاي مسلح و كارگروه (كميته) دائمي پدافند غير عامل كشور سرلشكر پاسدار محمد باقري