بخشنامه بانك مركزي در خصوص اصلاح مواد (8)، (11)، (20) و (21) دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري موضوع ؛ ضوابط صدور حواله بابت ارزهاي تأمين شده از طريق مركز مبادله ارز و طلاي ايران

پيرو بخشنامه هاي شماره 03/320574 مورخ 1403/12/27 و شماره 04/273398 مورخ 1404/10/24، در ارتباط با ضوابط ناظر بر صدور حواله بابت ارزهاي تأمين شده از طريق مركز مبادله ارز و طلاي ايران و ابلاغ ضوابط ناظر بر موضوع ماده هاي (۸)، (۱۱)، (۲۰) و (۲۱) دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري، به اطلاع مي رساند؛ ضوابط صدور حواله بابت ارزهاي تأمين شده از طريق مركز مبادله ارز و طلاي ايران و ماده هاي (۸)، (۱۱)، (۲۰) و (۲۱) دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري با تغييراتي، مورد بازنگري و اصلاح مجدد قرار داده است. با عنايت به اصلاحات انجام شده، اصلاحيه ضوابط ناظر بر صدور حواله بابت ارزهاي تأمين شده از طريق مركز مبادله ارز و طلاي ايران و ويرايش جديد "دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري مركز مبادله ارز و طلاي ايران" جهت اطلاع و اقدام ارسال مي گردد.

ضمن الزام به رعايت ساير ضوابط و مقررات ارزي در اجراي اين بخشنامه و تأكيد بر اجراي دقيق دستورالعمل هاي ارسالي، مقتضي است مراتب را به كليه شعب و واحدهاي ارزي ذي ربط ابلاغ و بر حسن اجراي آن نيز نظارت نمايند.‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

اداره تدوين مقررات ارزي داود كيومرثي - اميرحسين سرلك

ضوابط ناظر بر صدور حواله بابت ارزهاي تأمين شده از طريق مركز مبادله ارز و طلاي ايران

در معاملات مستقيم تاريخ معامله در سامانه به عنوان تاريخ تأمين ارز و تاريخ تأييد دريافت ارز توسط متقاضي خريد به عنوان تاريخ صدور حواله تلقي مي شود.

در معاملات غيرمستقيم تاريخ معامله در سامانه به عنوان تاريخ تأمين ارز و تاريخ صدور حواله تلقي مي شود.

2 – در معاملات غيرمستقيم در صورتي كه وجه حواله ظرف مهلت حداكثر سي (30) روز تقويمي به حساب ذي نفع واريز شود، تاريخ واريز به حساب مي تواند به عنوان تاريخ صدور حواله تلقي شود.

2 – در معاملات غيرمستقيم مؤسسه اعتباري متقاضي خريد و فروش ارز مكلفند طي مهلت هاي تعيين شده در ماده هاي (20) و (21) دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري نسبت به واريز وجه به حساب مربوط اقدام نمايند؛ در صورت عدم واريز وجه طي مدت حداكثر سي (30) روز تقويمي به حساب ذي نفع ، مؤسسه اعتباري متقاضي خريد و فروش ارز (هر يك ارز را در اختيار دارند) مكلف به عودت ارزهاي انتقال نيافته در چهارچوب دستورالعمل هاي ابلاغي اين بانك هستند.

2 – در معاملات غيرمستقيم با توجه به حداكثر مهلت تعيين شده جهت انتقال ارز (30 روز تقويمي) ، چنان چه شمول پرداخت ما به التفاوت نرخ ارز بابت تأخير در ترخيص كالا توسط متقاضي خريد،‌ ناشي از تأخير در واريز وجه به حساب ذي نفع و متأثر از عملكرد مؤسسه اعتباري متقاضي خريد باشد، متقاضي مي تواند به تناسب تأخير در واريز وجه به حساب ذي نفع ، مبلغ ما به التفاوت را از مؤسسه اعتباري متقاضي خريد مطالبه كند.

2 – در معاملات غيرمستقيم با توجه به حداكثر مهلت تعيين شده جهت انتقال ارز (30 روز تقويمي) ، چنان چه شمول پرداخت مابه التفاوت نرخ ارز بابت تأخير در ترخيص كالا توسط متقاضي خريد، ناشي از تأخير در واريز وجه به حساب مؤسسه متقاضي خريد و متاثر از عملكرد مؤسسه اعتباري متقاضي فروش باشد،‌ متقاضي خريد مي تواند به تناسب تأخير در واريز وجه مبلغ ما به التفاوت را از موسسه اعتباري متقاضي فروش مطالبه كند. مؤسسه اعتباري متقاضي خريد بايد همكاري لازم را در اين زمينه با متقاضي خريد به عمل آورد.

2‏‏‏‏‏‏‏- در معاملات غيرمستقيم تاريخ صدور حواله‎ هاي ارزي تأمين ارز شده (داراي تاريخ معامله در سامانه) قبل از تاريخ 18‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/12‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/1404 كه مجوز انجام فرآيند ترخيص كالاي (اعلاميه تأمين ارز) آنها نيز از تاريخ مذكور به بعد صادر مي شود؛ بايد بر اساس تاريخ معامله در سامانه هاي مربوط اصلاح شوند.

2 – در صورتي كه وجه ارزي حواله به حساب ذي نفع واريز شده است. چنان چه به دليل اصلاح تاريخ صدور حواله متقاضي ارز مشمول پرداخت ما به التفاوت نرخ ارز بابت تأخير در ترخيص كالا مي شود؛ تاريخ صدور حواله بر اساس مقررات قبلي (تاريخ كارسازي وجه به حساب ذي نفع ) تعيين و در سامانه مربوط درج شود.

دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري مركز مبادله ارز و طلاي ايران»

در راستاي اجراي جزء (۱۰) بند (ب) ماده (۴)، بند (الف) ماده (۴۴) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و جزء (۲) بند (الف) ماده (۱۱) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت مصوب 1403/04/18، «دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري مركز مبادله ارز و طلاي ايران» به شرح زير تصويب مي گردد.

تعاريف و كليات

اصطلاحات و واژگان به‏ كار رفته در اين دستورالعمل داراي معاني مشروح زير است:

بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛

مركز مبادله: شركت مركز مبادله ارز و طلاي ايران (سهامي خاص)؛

مؤسسه اعتباري: بانك و مؤسسه اعتباري غيربانكي كه داراي اجازه نامه عمليات ارزي از بانك مركزي يا داراي مجوز خاص از بانك مركزي است؛

متقاضي فروش: بانك مركزي، صادركننده، سرمايه گذار خارجي و ساير اشخاصي كه به تشخيص بانك مركزي واجد صلاحيت فروش ارز هستند؛

متقاضي خريد: بانك مركزي، وارد كننده و ساير اشخاصي كه حسب مقررات ارزي بانك مركزي و اين دستورالعمل واجد صلاحيت خريد ارز بوده و داراي تخصيص معتبر از محل تأمين ارز مركز مبادله ارز و طلا هستند؛

معامله غيرمستقيم: معامله ارزي فيمابين متقاضي خريد و فروش به شرح بخش دوم اين دستورالعمل؛

معامله مستقيم: معامله ارزي فيمابين متقاضي خريد و فروش گروه دوم به شرح بخش سوم اين دستورالعمل؛

سامانه: سامانه ي معاملاتي ارز تجاري مركز مبادله؛

جلسه معاملاتي: بازه زماني در روز است كه سفارش گذاري و تطابق سفارش ها در آن انجام مي شوند؛

نماد معاملاتي: مشخصات ارز مورد معامله؛

مجوز: درخواست خريد/فروش ثبت شده در سامانه توسط متقاضي خريد/ متقاضي فروش/ مؤسسه اعتباري.

سفارش: سفارش خريد/فروش ثبت شده در هسته معاملات سامانه.

زمان تحقق معامله: زماني است كه سفارش خريد با يك يا چند سفارش فروش منطبق و معامله منعقد مي شود.

پاياپاي: فرآيندي است كه در نتيجه آن، خالص عمليات خريد و فروش ارز هر مؤسسه اعتباري به صورت بدهكار يا بستانكار مشخص مي شود.

حساب واسط: حساب مركز مبادله است كه جهت تسويه ريالي مبلغ و كارمزد معاملات موضوع اين دستورالعمل استفاده مي شود.

واردكنندگان داراي مجوز معتبر از محل تأمين "مركز مبادله ارز و طلا گروه اول و گروه دوم" بايد به عنوان متقاضي خريد از طريق مؤسسه اعتباري در بستر مركز مبادله اقدام به تأمين ارز نمايند.

صادركنندگان، سرمايه گذاران خارجي، دارندگان ارزهاي قابل عرضه تحت سرفصل هاي فروش ارز از محل مازاد پروانه صادراتي، پيش دريافت ارزي و ساير سرفصل هاي مورد تأييد بانك مركزي در چارچوب مقررات ناظر بر برگشت ارز حاصل از صادرات و ساير مقررات مرتبط، مي توانند به عنوان متقاضي فروش، از طريق مؤسسه اعتباري، ارز خود را در بستر مركز مبادله به فروش رسانند.

بانك مركزي مي تواند در سامانه به صورت مستقيم يا غيرمستقيم (از طريق مؤسسه اعتباري) به عنوان متقاضي خريد يا متقاضي فروش اقدام به خريد و فروش ارز نمايد.

مؤسسه اعتباري به عنوان كارگزار متقاضي خريد و متقاضي فروش مي‏تواند در سامانه اقدام به خريد و فروش ارز نمايد.

معاملات غيرمستقيم

وظايف و تعهدات

مؤسسه اعتباري طبق ضوابط بانك مركزي حداكثر به ميزان «مانده ارز تحويل شده به خود» توسط متقاضي فروش، تحت نماد مندرج در سامانه، مجاز به سفارش گذاري براي فروش است.

سقف سفارش گذاري براي خريد ارز تا سقف «مانده مجوز خريد صادر شده توسط بانك مركزي به علاوه كارمزدهاي ارزي نقل و انتقال و تبديلات ارزي» مشروط به تأمين ريال ارزش معامله و كارمزدهاي متعلقه در كيف پول ريالي مؤسسه اعتباري است.

متقاضي خريد مكلف است پس از دريافت وجه حواله ارزي توسط ذي نفع ظرف دو (2) روز كاري (از تاريخ دريافت)، تاريخ دريافت را به مؤسسه اعتباري متقاضي خريد اعلام و يا در سامانه مربوط ثبت و تأييد نمايد.

مؤسسه اعتباري با اخذ مجوز فروش ارز در سامانه موجود بودن ارز را ضمانت نموده و در صورت تطابق سفارش فروش، متعهد به كارسازي ارز موضوع معامله است. تمامي مسئوليت هاي ناشي از مغايرت، عدم موجودي ارز به ميزان اعلامي و عدم كارسازي ارز بر عهده مؤسسه اعتباري است.

مؤسسه اعتباري متقاضي خريد مكلف است امكان انتقال ارز به حساب ذينفع نهايي را تا پيش از سفارش گذاري، بررسي و حصول اطمينان نمايد. سفارش گذاري در سامانه به منزله تأييد و احراز شرايط كارسازي حواله ارزي موضوع معامله تلقي شده و مؤسسه اعتباري متقاضي خريد متعهد به كارسازي وجه به ذينفع نهايي است.

مؤسسه اعتباري متقاضي خريد موظف است پس از واريز وجه حواله ارزي به حساب ذي نفع،‌ تاريخ واريز وجه را ظرف دو (2) روز كاري (از تاريخ واريز) در سامانه هاي مربوط ثبت و تأييد نمايد.

فرآيند معامله

معاملات با رعايت ضوابط اين دستورالعمل، از طريق سامانه انجام و سفارش گذاري در هر نماد معاملاتي صرفاً در دامنه مجاز نوسان قيمت ارز انجام مي‏ شود.

مؤسسه اعتباري مجاز است تا سقف مانده مجوز فروش در سامانه اقدام به سفارش گذاري براي فروش نمايد. پس از سفارش گذاري، معادل ارز سفارش از مجوز تا پايان جلسه معاملاتي مسدود مي ‏شود.

مؤسسه اعتباري موظف است پيش از سفارش گذاري براي خريد در سامانه، معادل ريالي ارزش معامله بر اساس قيمت سفارش هر نماد معاملاتي، كارمزدهاي متعلقه و اضافه ارزش را در كيف پول ريالي خود تأمين نمايد. پس از سفارش گذاري، وجه مذكور در كيف پول ريالي مؤسسه اعتباري تا پايان جلسه معاملاتي مسدود مي ‏شود.

لغو سفارش صرفاً تا پيش از پايان مهلت سفارش گذاري امكان پذير است.

الگو و نحوه تطابق سفارش ها براساس شيوه نامه اي كه به تصويب كميسيون ارز مي رسد، انجام مي ‏شود.

پاياپاي و تسويه

مركز مبادله، اطلاعات معامله را پس از تطابق سفارش ها در اختيار مؤسسه اعتباري قرار مي دهد.

در صورت تطابق سفارش و تحقق معامله، وجه ريالي مسدود شده در كيف پول ريالي مؤسسه اعتباري پس از كسر كارمزدهاي ريالي تعيين شده به حساب متقاضي فروش منتقل مي شود.

اتاق پاياپاي نسبت به محاسبه و پاياپاي سازي تعهدات ارزي متقابل مؤسسات اعتباري نسبت به يكديگر اقدام مي نمايد و مراتب را جهت تسويه و كارسازي به مؤسسات اعتباري اعلام مي كند. در اين صورت كيف ارزي معاملات مؤسسه اعتباري در اتاق پاياپاي به ميزان وجه معامله، بدهكار يا بستانكار مي شود.

در صورت بدهكاري مؤسسه اعتباري بر اساس عمليات اتاق پاياپاي، مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر ظرف مدت پانزده (15) روز تقويمي پس از روز پاياپاي،‌ مبلغ ارز را بر اساس توافق طرفين به حساب اعلامي مؤسسه اعتباري متقاضي خريد واريز نموده و تاريخ واريز را را ظرف دو (2) روزكاري (از تاريخ واريز) ، در سامانه مربوط ثبت و تأييد نمايد. مؤسسه اعتباري متقاضي خريد نيز موظف است ظرف دو (2) روز كاري (از تاريخ واريز اعلامي)، دريافت ارز را تأييد /رد نمايد.

مسئوليت كليه تبعات ناشي از عدم اعتبار حساب مقصد معرفي شده بر عهده مؤسسه اعتباري متقاضي خريد است.

مؤسسه اعتباري متقاضي خريد موظف است حداكثر ظرف مدت پانزده (15) روز تقويمي از زمان تحقق معامله نسبت به واريز مبلغ حواله به حساب معرفي شده توسط متقاضي خريد اقدام نمايد و تاريخ واريز وجه به حساب ذي نفع را ظرف دو (2) روز كاري (از تاريخ واريز) ، در سامانه هاي مربوط ثبت و تأييد نمايد. در صورتي كه مبلغ تأمين ارز ناشي از نتيجه پاياپاي به عهده ساير مؤسسات اعتباري باشد. مدت واريز وجه حداكثر سي (30) روز تقويمي از زمان تحقق معامله خواهد بود.

مؤسسات اعتباري مكلفند ضمن تأييد و امضاي توافق نامه با مركز مبادله، هرگونه اختيار و اجازه لازم را در خصوص موضوع اين ماده به مركز مبادله اعطاء نمايند.

ساز و كار پاياپاي براساس شيوه نامه اي كه به تصويب كميسيون ارز مي رسد، انجام مي ‏شود.

معاملات مستقيم

فرآيند انجام معامله

متقاضي فروش/ مؤسسه اعتباري متقاضي فروش نسبت به ثبت مجوز فروش ارز در سامانه اقدام مي نمايد.

متقاضي خريد/ مؤسسه اعتباري متقاضي خريد، اقدام به ثبت مجوز خريد ارز در سامانه مي نمايد.

متقاضي خريد/ مؤسسه اعتباري متقاضي خريد، موظف است پيش از سفارش گذاري براي خريد در سامانه، ارزش معامله مشتمل بر ارزش سفارش ارز در هر نماد معاملاتي و كارمزد ريالي مربوطه را در كيف پول ريالي خود نزد مركز مبادله تأمين نمايد. پس از سفارش گذاري، وجه مذكور در كيف پول ريالي تا زمان تأييد دريافت ارز توسط متقاضي خريد مسدود مي ‏شود.

متقاضي خريد/ مؤسسه اعتباري متقاضي خريد، نسبت به سفارش گذاري، در سامانه اقدام مي نمايد. در زمان سفارش گذاري بايد شماره مجوز متقاضي فروش را ثبت نمايد.

متقاضي فروش/ مؤسسه اعتباري متقاضي فروش با مشاهده سفارش متقاضي خريد/ مؤسسه اعتباري متقاضي خريد، با قبول شرايط درج شده توسط متقاضي خريد/ مؤسسه اعتباري متقاضي خريد، نسبت به تأييد آن اقدام مي نمايد.

متقاضي فروش/ مؤسسه اعتباري متقاضي فروش با مشاهده اطلاعات سفارش ثبت شده از جمله مبلغ ارز و نرخ ارز، نسبت به تأييد سفارش اقدام مي نمايد. در پايان نشست معاملاتي، معامله تحقق مي يابد.

تسويه

بعد از تحقق معامله، متقاضي فروش/ مؤسسه اعتباري متقاضي فروش بايد نسبت به كارسازي وجه در بازه زماني مورد توافق و ثبت آن در سامانه اقدام نمايد.

با تأييد دريافت ارز توسط متقاضي خريد/ مؤسسه اعتباري متقاضي خريد، ريال معامله از حساب مركز مبادله به حساب اعلامي توسط متقاضي فروش واريز و تعهد صادركننده رفع خواهد شد و پس از طي فرآيند هاي تعريف شده در سامانه هاي ارزي، مجوز ترخيص كالا براي متقاضي خريد (كد ساتا در سامانه سمتاك) صادر خواهد شد.

در هر مرحله از معامله قبل از تأييد نهايي دريافت ارز توسط متقاضي خريد، امكان انصراف از معامله و لغو آن با توافق طرفين معامله امكان پذير خواهد بود.

تاريخ معامله در سامانه به عنوان تاريخ تأمين ارز و تاريخ تأييد دريافت ارز توسط متقاضي خريد به عنوان تاريخ صدور حواله تلقي مي شود.

مسئوليت و ريسك هاي مترتب بر انجام معاملات مستقيم كاملاً متوجه متقاضي خريد و متقاضي فروش است.

كارمزدها

حداكثر ميزان كارمزدهاي نقل و انتقالات و تبديلات ارزي و كارمزدهاي ريالي ارائه خدمات عامليت و كارگزاري مؤسسات اعتباري در معاملات مستقيم و غيرمستقيم توسط بانك مركزي اعلام مي شود.

در معاملات غيرمستقيم كارمزدهاي ناشي از نقل و انتقال و تبديلات ارزي به عهده متقاضي خريد است كه به صورت ارزي محاسبه، به سفارش اضافه و به صورت ارزي تسويه مي شود.

كارمزد مركز مبادله بابت هر معامله اعم از مستقيم و غيرمستقيم توسط هيأت عامل بانك مركزي تعيين و ابلاغ مي شود.

معاملات بانك مركزي مشمول كارمزدهاي موضوع اين ماده نيست.

مقام ناظر بازار

مقام ناظر بر عمليات مركز مبادله، «اداره پايش بازار ارز» بانك مركزي است. تفكيك وظايف كميته مديريت بازار ارز، ناظر و مجري (مركز مبادله)، مشتمل بر تعيين دامنه نوسان روزانه قيمت، انتشار نرخ ارز، نحوه محاسبه قيمت پاياني، بازه زماني و تعداد جلسه معاملاتي، ايجاد/لغو محدوديت خريد و فروش مؤسسات اعتباري و بازرگانان در سامانه، جلوگيري از تطبيق سفارش ها حسب شرايط بازار و ضرورت، تعيين سقف مجاز خريد و فروش در سامانه، دستور توقف انجام معامله در يك يا چند نماد معاملاتي و يا تمامي معاملات و ساير موارد، به موجب شيوه نامه اي است كه به تصويب كميسيون ارز بانك مركزي مي رسد.

مركز مبادله مي تواند در صورت وقوع بروز اختلالات فني و سامانه اي با هماهنگي با مقام ناظر، انجام معامله در يك يا چند نماد معاملاتي و يا تمامي معاملات را به مدت محدود يا نامحدود، متوقف نمايد.

هرگونه تغيير در جلسه معاملاتي، توسط مركز مبادله اطلاع‏ رساني مي شود.

مركز مبادله مي تواند در صورت وقوع اشتباه يا خطاي معاملاتي ناشي از اشكال فني سامانه، سفارش هاي ثبت شده در سامانه را حذف يا از تطابق آن‏ها با يكديگر جلوگيري نمايد.

بانك مركزي با تعيين ضوابط ناظر بر بدهي مؤسسات اعتباري در پاياپاي، مي‏تواند سفارش گذاري توسط مؤسسه اعتباري در سامانه را محدود و يا مسدود نمايد.

ساير موارد

متقاضي خريد و متقاضي فروش/ مؤسسه اعتباري مكلف است قبل از انجام معامله، تمام تعهدنامه ها و قراردادهاي مربوط به معاملات را تأييد و امضا نمايد.

مركز مبادله و اشخاص مشمول اين دستورالعمل (مؤسسه اعتباري، متقاضي خريد و متقاضي فروش) متعهد و ملتزم به رعايت كليه قوانين و مقررات جاري كشور و ضوابط ابلاغي بانك مركزي هستند.

دستورالعمل معاملات بازار ارز تجاري مركز مبادله ارز و طلاي ايران مشتمل بر (۴۳) ماده و (۳) تبصره وفق رأي شماره 16/29 مورخ 1404/10/20 كميسيون ارز بانك مركزي به تصويب رسيد و وفق رأي شماره 60/63 مورخ 1404/11/29 مواد (8)، (11) ، (20) و (21) اصلاح شد.