قانون مدني مصوبه 20 فروردين ماه 1341

در انحلال عقد نكاح

عقد نگاح [نكاح] بفسخ يا بطلاق يا ببذل مدت در عقد انقطاع منحل ميشود.

‌در مورد امكان فسخ نكاح

جنون هر يك از زوجين بشرط استقرار اعم از اين كه مستمر يا ادواري باشد براي طرف مقابل موجب حق فسخ است

عيوب ذيل در مرد كه مانع از ايفاء وظيفه زناشوئي باشد موجب حق فسخ براي زن خواهد بود 1- عنن بشرط اينكه بعد از گذشتن مدت 1 سال از تاريخ رجوع زن بحاكم رفع نشود 2- خصي 3- مقطوع بودن آلت تناسل

عيوب ذيل در زن موجب حق فسخ براي مرد خواهد بود 1 - قرن 2 - جذام 3 - برص 4- افضاء 5 – زمين ‌گيري 6- نابينائي از هر دو چشم

عيوب زن در صورتي موجب حق فسخ براي مرد است كه عيب مزبور در حال عقد وجود داشته است

جنون و عنن در مرد هركاه [هرگاه] بعد از عقد هم حادث شود موجب حق فسخ براي زن خواهد بود

هر يك از زوجين كه قبل از عقد عالم بامراض مذكوره در طرف ديگر بوده بعد از عقد فسخ نخواهد داشت

هر كاه[هرگاه] شوهر بعد از عقد مبتلا بيكي از امراض مقاربتي كردد [گردد] زن حق خواهدداشت كه از نزديكي با او امتناع نمايد و امتناع بعلت ‌مزبور مانع حق نفقه نخواهد بود.

هر گاه در يكي از طرفين صفت خاصي شرط شده و بعد از عقد معلوم شود كه طرف مذكور فاقد وصف مقصود بوده براي طرف مقابل ‌حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذگور [مذكور] در عقد تصريح شده يا عقد متبانئا بر آن واقع شده باشد.

در صورت استنكاف شوهر از دادن نفقه و عدم امكان اجراء حكم محكمه و الزام او بدادن نفقه زن مي‌ تواند براي طلاق بحاكم ‌رجوع كند و حاكم شوهر او را اجبار بطلاق مينمايد ‌همچنين است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه

حكم ماده قبل در موارد ذيل نيز جاري است 1- در موردي كه شوهر ساير حقوق واجبه زن را وفا نكند و اجبار او هم بر ايفاء ممكن نباشد 2- سوء معاشرت شوهر بحدي كه ادامه زندگاني زن را با او غير قابل تحمل سازد 3- در صورتي كه بواسطه امراض مسريه صعب العلاج دوام زناشوئي براي زن موجب مخاطره باشد

خيار فسخ فوري است و اكر [اگر] طرفي كه حق فسخ دارد بعد از اطلاع بعلت فسخ نكاح را فسخ نگند [نكند] خيار او ساقط مي‌شود بشرط اين‌ كه علم بحق فسخ و فوريت آن داشته باشد تشخيص مدتي گه [كه] براي امگان [امكان] استفاده از خيار لازم بوده بنظر عرف و عادت است

در فسخ نكاح رعايت ترتيباتي كه براي طلاق مقرر است شرط نيست

در طلاق

در كليات

مرد ميتواند هر وقت كه بخواهد زن خود را طلاق دهد

طلاق بايد بصيغه طلاق و در حضور لااقل دو نفر مرد عادل كه طلاق را بشنوند واقع گردد

طلاق بايد منجز باشد و طلاق معلق بشرط باطل است

طلاق‌ دهنده بايد بالغ و عادل و قاصد و مختار باشد

ولي مجنون دائمي ميتواند در صورت مصلحت مولي‌ عليه زن او را طلاق دهد

ممكن است صيغه طلاق را بتوسط وكيل اجراء نمود

طلاق مخصوص عقد دائم است و زن منقطعه بانقضاي مدت يا بذل آن از طرف شوهر از زوجيت خارج مي ‌شود.

طلاق زن در مدت عادت زنانه گي يا در حال نفاس صحيح نيست مگر اين كه زن حامل باشد يا طلاق قبل از نزديكي با زن واقع شود يا‌ شوهر غايب باشد بطوري گه [كه] اطلاع از عادت زنانه گي بودن زن نتواند حاصل كند

طلاق در طهر مواقعه صحيح نيست مكر [مگر] اينكه زن يائسه يا حامل باشد.

طلاق زني كه با وجود اقتضاي سن عادت زنانه كي [زنانه گي] نمي ‌شود وقتي صحيح است كه از تاريخ آخرين نزديكي با زن سه ماه گذشته باشد.

در اقسام طلاق

طلاق بر دو قسم است. بائن و رجعي.

در طلاق بائن براي شوهر حق رجوع نيست.

در موارد ذيل طلاق بائن است 1 - طلاقيكه قبل از نزديگي [نزديكي] واقع شود 2- طلاق يائسه 3- طلاق خلع و مبارات مادام كه زن رجوع بعوض نكرده باشد. 4- سومين طلاق كه بعد از سه وصلت متوالي بعمل آيد اعم از اين گه [كه] وصلت در نتيجه رجوع باشد يا در نتيجه نكاح جديد.

طلاق خلع آن است كه زن بواسطه كراهتي كه از شوهر خود دارد در مقابل مالي گه [كه] بشوهر مي‌دهد طلاق مي كيرد [مي گيرد] اعم از اينكه مال‌ مزبور عين مهر يا معادل آن و يا بيشتر و يا كمتر از مهر باشد.

طلاق مبارات آن است كه كراهت از طرفين باشد ولي در اين صورت عوض بايد زائد بر ميزان مهر نباشد.

در طلاق رجعي براي شوهر در مدت عده حق رجوع است

رجوع در طلاق بهر لفظ يا فعلي حاصل مي‌شود كه دلالت بر رجوع گند [كند] مشروط بر اينكه مقرون بقصد رجوع باشد.

در عده

عده عبارت است از مدتي گه [كه] تا انقضاي آن زني گه [كه] عقد نگاح [نكاح] او منحل شده است نمي‌تواند شوهر ديگر اختيار كند.

عده طلاق و عده فسخ نگاح [نكاح] سه طهر است مگر اينگه [اينكه] زن با اقتضاي سن عادت زنانگي نبيند گه [كه] در اين صورت عده او 3 ماه است.

عده طلاق و فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاء آن در مورد نكاح منقطع در غير حامل دو طهر است مگر اينكه زن با اقتضاي سن عادت‌ زنانه گي نبيند كه در اين صورت 45روز است

عده طلاق و فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاء آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است

عده وفات چه در دائم و چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است مگر اين كه زن حامل باشد كه در اين صورت عده وفات تا‌ موقع وضع حمل است مشروط بر اين كه فاصله بين فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بيشتر باشد والا مدت عده همان چهار ماه و ده روز‌ خواهد بود.

زني كه بين او و شوهر خود نزديكي واقع نشده و همچنين زن يائسه نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نكاح ولي عده وفات در هر دو ‌مورد بايد رعايت شود.

زني كه شوهر او غايب مفقود الاثر بوده و حاكم او را طلاق داده باشد بايد از تاريخ طلاق عده وفات نگاه دارد

زنيگه [زنيكه] به شبهه با كسي نزديكي كند بايد عدة طلاق نكاهدارد [نگاهدارد].