آئين نامه ترتيب اتيان سوگند

آئين‌ نامة ترتيب اتيان سوگند كه بموجب ماده 469 آئين دادرسي مدني مقرر گرديده است:

ترتيب اتيان سوگند در دادگاهها بطريقي است كه در مواد ذيل مقرر ميشود:

تكليف اتيان سوگند ممكن است بدرخواست اطراف گفتگو باشد (مواد 1325 و 1326 و 1334) و ممكن است بنطر [بنظر] خود دادگاه باشد (ماده 1333)

در موارديكه بدرخواست اطراف دعوي سوگند ياد ميشود دادكاه [دادگاه] نميتواند بدون درخواست سوگند دهد و اگر سوگند داد اثري نداشته و بعد از آن اگر درخواست شد بايد سوگند تجديد شود.

درخواست سوگند ممكن است كتبي باشد يا شفاهي درخواست شفاهي در صورت مجلس نوشته شده به امضاي درخواست ‌كننده ميرسد و اين درخواست را تا آخر محاكمه ميتوان كرد.

سوگند ممكن است بر سبب باشد يعني وقوع امري يا عدم آن مثل معامله يا تعهد كه منشاء گفتگو است و ممكن است بر نتيجه باشد مثل وجود يا عدم دين يا ملكيت يا بقاء و عدم بقاء آنها و نيز ممكن است بر نفي علم باشد و در درخواست بايد معين شود كه مقصود درخواست ‌كننده سوگند بكدام يك از اين امور است.

كسيكه از او سوگند خواسته شده ميتواند اعتراض كند كه سوگند مورد درخواست مربوط بادعا نبوده يا قابل قبول نيست و نحو اينها و دادكاه [دادگاه] اگر اعتراض را وارد ديد ميتواند اجازة سوگند ندهد.

در صورتيكه براي اثبات دعوي يا اثبات بطلان آن ادله كافي موجود باشد دادگاه ميتواند درخواست سوگند را نپذيرد.

دادگاه بايد قراري راجع باتيان سوگند بدهد خواه بموجب درخواست يكطرف باشد و خواه بنظر خود دادگاه و سوگندي كه بدون قرار دادگاه اتيان شود اثري نداشته و بعد از قرار بايد تكرار شود.

بعد از قرار سوگند در صورتيكه دو طرف حاضر باشند دادگاه ميتواند در همان جلسه سوگند دهد يا جلسه ديگري براي اينكار معين نمايد.

هرگاه در جلسة كه براي سوگند مقرر شده يكطرف حاضر نشود دادگاه وقت ديگري معين كرده بآنها اطلاع ميدهد و اگر در وقت مقرر نيز يكطرف حاضر نشود و عذر موجهي براي عدم حضور خود نداشته باشد در صورتي كه حاضر نشده درخواست ‌كننده باشد دادگاه در غياب او طرف را سوگند ميدهد و اگر كسي باشد كه بايد سوگند يادكند ممتنع از اتيان سوگند محسوب ميشود.

اگر كسيكه بايد سوگند ياد كند براي قبول يا رد سوگند يك بار مهلت بخواهد دادگاه ميتواند باو مهلت دهد باندازه‌اي كه موجب ضرر طرف نشود.

هرگاه كسيكه درخواست سوگند كرده است از درخواست خود رجوع كرده يا طرف را از اتيان سوگند ابراء يا اسقاط كند مثل آنستكه درخواست سوگند نكرده باشد و قطع نظر از اين درخواست دادگاه رسيدگي كرده حكم ميدهد.

در مورديكه سوگند بدون درخواست طرف بنظر خود حاكم واقع ميشود (ماده 1333) مدني در صورتيكه طرف بعد از احضار حاضر نشود حاكم در غياب او سوگند ميدهد.

وكيل حق قبول يا رد سوگند ندارد مگر اينكه اين اختيار از طرف موكل باو داده شده باشد.

اگر يك طرف اقرار تام بحق طرف ديگر كند اقرار در صورتمجلس درج و بر طبق آن حكم داده ميشود و بدرخواست سوگند ترتيب اثر داده نميشود.

سوگند بايد بنام خدايتعالي و صفات مختصة او باشد و دادگاه ميتواند بمناسبت مليت كسيكه سوگند ياد ميكند كيفيت سوگند را از حيث زمان و مكان و غيره تعيين كند.

بعد از سوگند صورتمجلس نوشته شده بامضاي كسيكه سوگند ياد كرده و طرف اگر حاضر بوده و حاكم و منشي ميرسد.

در مورد ماده 1333 قانون مدني كه برحسب نظر دادگاه مدعي بايد سوگند ياد كند اگر مدعي متعدد باشد هر يك از آنها بايد عليحده سوگند ياد كند و نسبت بحق خود او مؤثر است.

در دعوي يكنفر برورثه متعدد اگر حاكم لازم بداند كه مدعي بر بقاء حق خود قسم ياد كند يك قسم براي تمام دعوي كافي است و براي هر يك از ورثه قسم عليحده لازم نيست.

اگر دعوي بر شخص زنده و مرده هر دو باشد دعوي نسبت به زنده بشاهد ثابت ميشود و نسبت بمتوفي ممكن است حاكم از مدعي بخواهد كند كه بر بقاء حق سود [سوگند] ياد كند.

در موارديكه سوگند بنظر حاكم داده ميشود (ماده 1333) كسي كه بايد سوگند ياد كند نميتواند آنرا بطرف رد كند.