برنامه موضوع ماده (10) قانون مانع‌ زدايي از توسعه صنعت برق

هيئت وزيران در جلسه 1403/2/9 به پيشنهاد وزارت نيرو (با همكاري وزارت نفت و سازمان برنامه‌ و بودجه كشور) و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ماده (10) قانون مانع زدايي از توسعه صنعت برق مصوب 1401، برنامه موضوع ماده ياد شده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين برنامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوطه به كار مي ‌روند:

قانون: قانون مانع‌ زدايي از توسعه صنعت برق مصوب 1401.

گواهي: گواهي سپرده كالايي قابل ‌معامله در بورس كه نشان دهنده حق مالكيت بر ميزان مشخصي از سوخت مي ‌باشد و صدور آن و تحويل سوخت موضوع گواهي يا سوخت معادل آن به دارنده گواهي، توسط وزارت نفت تضمين مي ‌شود.

شركت ‌هاي انتقال و توزيع: شركت هاي برق منطقه ‌اي يا شركت هاي توزيع نيروي برق، حسب مورد.

نيروگاه: نيروگاه حرارتي دولتي و خصوصي (بزرگ و كوچك ‌مقياس).

سازمان: سازمان برنامه‌ و بودجه كشور.

نرخ گواهي سوخت: متوسط نرخ تالار مبادله اوراق گواهي در ماه قبل از تحويل حواله به نيروگاه يا شركت‌ هاي انتقال و توزيع مي باشد. تا قبل از راه‌ اندازي تالار مبادله اوراق گواهي، مبناي محاسبه نرخ گواهي سوخت، مطابق تبصره (3) ماده (5) آيين ‌نامه اجرايي ماده (14) قانون موضوع تصويب نامه شماره 61198/142419هـ مورخ 1402/8/10 در ماه قبل از تاريخ تحويل گواهي مي باشد.

حساب تسويه يارانه و بهينه‌ سازي: حسابي كه توسط خزانه ‌داري كل كشور به نام وزارت نيرو نزد بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران به‌ منظور تسويه مبادلات مالي موضوع ماده (10) قانون ايجاد مي ‌شود.

سوخت معادل: منظور سوخت گاز است و به حجمي تحويل مي‌ شود كه ارزش ريالي آن با ارزش سوخت موضوع گواهي برابر مي باشد. ارزش سوخت‌ هاي ياد شده بر مبناي بندهاي (1) و (2) تبصره (3) ماده (5) آيين ‌نامه اجرايي ماده (14) قانون محاسبه مي‌ شود.

مشتركان غيرحمايتي: مشتركان برق كه بر اساس قانون، برق خود را به قيمت غير يارانه ‌اي خريداري مي كنند.

وزارت نيرو موظف است با همكاري سازمان تا پايان شهريورماه هر سال نسبت به پيش‌ بيني كل نياز مصرف برق سال آتي كشور اقدام نمايد. سازمان مكلف است سوخت مصرفي نيروگاه در سال آتي را به تفكيك براي كليه سوخت هاي سبد سوخت نيروگاهي بر اساس رابطه زير، محاسبه و به وزارت نفت به ‌منظور تخصيص گواهي ابلاغ نمايد: پيش‌بيني حجم كل برق تحويلي به مشتركين داخلي در سال t ام (كيلووات‌ساعت) بر اساس اعلام وزارت نيرو حجم سوخت مصرفي نيروگاه‌ها در سال پايه (مترمكعب/ليتر) بر حجم كل برق تحويلي به مشتركين در سال پايه (كيلووات ساعت) حجم سوخت تخصيص‌يافته به وزارت نيرو در سال t ام (مترمكعب/ليتر)

گواهي سوخت معادل صرفه‌ جويي‌ شده/مصرف‌ نشده آن دسته از نيروگاه‌ هايي كه پس از ابلاغ اين آيين نامه به بهره برداري تجاري خواهند رسيد و در چهارچوب ضوابط قانوني ديگر (از جمله ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور) نسبت به دريافت سوخت صرفه‌ جويي ‌شده/مصرف ‌نشده و يا ارزش معادل آن اقدام خواهند نمود، در سقف عملكرد ضوابط ياد‌ شده (از جمله ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور) در طول دوره قرارداد، از سرجمع گواهي تخصيص ‌يافته موضوع اين ماده كسر مي گردد.

رابطه فوق تا پايان برنامه هفتم معتبر بوده و پس از آن، مقدار گواهي قابل ‌افزايش نيست و سوخت نيروگاهي مازاد بر سقف گواهي، با نرخ گواهي سوخت به متقاضيان تحويل مي ‌شود.

سوخت موضوع گواهي هاي صادره در هر سال به عنوان تعهدات شركت‌ هاي تابعه وزارت نفت به سازمان هدفمندي يارانه ‌ها محسوب نمي‌ شود.

تركيب سوخت تحويلي به نيروگاه ها در هر سال مطابق ماده (2) قانون تعيين مي‌ شود.

سوخت مصرفي براي توليد برق صادراتي نيروگاه هاي موضوع ماده (17) قانون با نرخ صادراتي محاسبه و دريافت مي شود.

وزارت نفت موظف است تا پايان فروردين ماه هر سال گواهي به ميزان سوخت هاي محاسبه شده بر اساس رابطه مندرج در ماده (2) اين برنامه را صادر و براي مبادلات مالي در زنجيره توليد تا مصرف برق در اختيار وزارت نيرو قرار دهد.

با توجه‌ به ميزان واقعي برق تحويلي به مشتركين و سبد سوخت تحويلي به نيروگاه‌ ها و ارزش حرارتي واقعي آن‌ ها در پايان ارديبهشت ‌ماه سال بعد، با اعلام كتبي وزارت نيرو به سازمان، سقف تخصيص، اصلاح و توسط سازمان به وزارت نفت براي صدور مابقي گواهي يا ابطال مازاد آن ابلاغ و تسويه مي گردد.

وزارت نيرو موظف است ظرف دو ماه پس از ابلاغ اين بر‌نامه، نحوه محاسبه ميزان گواهي سالانه مجاز جهت تحويل به هر نيروگاه بابت توليد هر كيلووات ‌ساعت برق، نحوه محاسبه ميزان گواهي سالانه مجاز جهت تحويل به هر يك از شركت‌ هاي انتقال و توزيع بابت تحويل هر كيلووات ‌ساعت برق به مشتركين و نحوه محاسبه ميزان گواهي سالانه مجاز جهت دريافت از شركت‌ هاي انتقال و توزيع بابت هر كيلووات ‌ساعت برق تحويل شده به آنها را با توجه‌ به وضعيت فعلي بازدهي هر نيروگاه، تلفات هر يك از شركت ‌هاي انتقال و توزيع و عوامل مؤثر بر آنها (بازدهي و تلفات)، براي بازه زماني بعد از ابلاغ اين برنامه تا پايان سال 1407 تعيين كند.

ساز و كار تعيين ميزان گواهي مجاز موضوع اين ماده براي سال‌ 1408 و بعد از آن، توسط وزارت نيرو با همكاري سازمان، تدوين و توسط وزارت نيرو ابلاغ مي ‌شود.

به منظور انتقال يارانه به انتهاي زنجيره توليد، انتقال و توزيع نيروي برق و با لحاظ ساير مفاد اين برنامه اقدامات زير صورت مي‌ گيرد:

وزارت نيرو موظف است در ابتداي هر فصل به ‌صورت علي‌ الحساب گواهي هاي موضوع ماده (4) اين برنامه را متناسب با ميزان برقي كه هر يك از شركت ‌هاي انتقال و توزيع به مشتركين تحويل داده‌ اند، در اختيار آنها قرار دهد.

شركت‌ هاي انتقال و توزيع موظف هستند در پايان هر فصل، متناسب با ميزان برقي كه تحويل گرفته‌ اند، گواهي موضوع ماده (4) اين برنامه را در اختيار وزارت نيرو قرار دهند.

چنانچه ميزان گواهي تحويلي به وزارت نيرو توسط هر يك از شركت‌ هاي انتقال و توزيع كمتر از گواهي معادل مقدار برق تحويل داده شده به آنها باشد، آن شركت موظف است ميزان مابه التفاوت را با نرخ گواهي سوخت به حساب تسويه يارانه و بهينه ‌سازي واريز نمايد.

وزارت نيرو موظف است ماهانه، گواهي هاي موضوع ماده (4) اين برنامه را متناسب با ميزان برق تحويلي به شبكه توسط هر نيروگاه در اختيار آنها قرار دهد.

نيروگاه‌ ها موظفند ماهانه به‌ ازاي هر واحد سوخت مصرفي، گواهي به شركت ملي گاز و يا شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌ هاي نفتي تحويل نمايند.

چنانچه ميزان گواهي تحويلي به شركت ملي گاز و يا شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌ هاي نفتي توسط هر يك از نيروگاه ها كمتر از ميزان سوخت مصرفي به ايشان باشد، شركت ملي گاز و يا شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي موظفند هزينه سوخت مصرفي مازاد را با نرخ گواهي سوخت محاسبه و دريافت نمايند.

شيوه نامه اجرايي اين ماده ظرف سه ماه پس از ابلاغ اين بر‌نامه توسط وزارت نيرو با همكاري وزارت نفت، وزارت امور اقتصادي و دارايي و سازمان تدوين و توسط وزير نيرو ابلاغ مي شود.

وزارت نفت مكلف است با همكاري وزارت نيرو ظرف دو ماه پس از ابلاغ اين برنامه، نسبت به ارايه درخواست پذيرش گواهي به بورس اقدام نمايد. نيروگاه‌ ها و شركت هاي انتقال و توزيع، مجاز به فروش مازاد گواهي هاي در اختيار خود در تالار موضوع اين ماده مي ‌باشند.

دوره معاملاتي گواهي، دو سال است و هزينه انبارداري براي سال دوم با اعلام وزارت نفت و طبق مقررات بورس دريافت مي ‌گردد.

شركت ملي گاز ايران و شركت ملي پالايش و پخش فرآورده‌ هاي نفتي ايران مكلف به پذيرش گواهي موضوع اين برنامه براي تسويه بهاي سوخت و خوراك مصرف كنندگان مي باشند.

سازمان مكلف است مانده گواهي هاي مصرف نشده در پايان هر سال را از مجموع منابع سوخت در اختيار شركت ملي گاز ايران و شركت ملي پالايش و پخش فرآورده ‌هاي نفتي ايران براي سال بعد كسر نمايد و تسويه گواهي هاي مذكور را در تنظيم و ارايه پيشنهاد بودجه سال بعد پيش بيني نمايد.

خزانه داري كل كشور موظف است با درخواست وزارت نيرو، حسابي را تحت عنوان حساب تسويه يارانه و بهينه ‌سازي به نام وزارت نيرو و نزد بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران افتتاح نمايد. واريز منابع و برداشت مبالغ از اين حساب، بر اساس مفاد اين برنامه و در چهارچوب قوانين و مقررات مربوطه صورت مي ‌پذيرد.

صد درصد منابع حساب تسويه يارانه و بهينه سازي در قالب لوايح بودجه سنواتي ابتدا براي تسويه يارانه برق در انتهاي زنجيره و سپس صرف حمايت از طرح هاي بهره‌ وري انرژي در صنعت برق از جمله با اولويت ارتقاء بازدهي (راندمان) نيروگاه هاي حرارتي و توسعه نيروگاه هاي تجديدپذير مي‌ شود.

وزارتخانه‌ هاي نيرو و نفت مكلفند گزارش عملكرد حساب تسويه يارانه و بهينه سازي را سالانه به وزارت امور اقتصادي و دارايي و سازمان ارايه نمايند.

نرخ سوخت نيروگاه هايي كه تمام يا بخشي از برق خود را به شبكه سراسري برق تحويل مي نمايند به تدريج و با تأييد هيئت وزيران به نرخ گواهي سوخت مي ‌رسد. كليه منابع حاصل از فروش سوخت موضوع اين ماده به حساب تسويه يارانه و بهينه‌ سازي واريز مي‌ شود.

نرخ سوخت مولّدهاي خود تأمين كه بدون اتصال به شبكه براي مصارف اختصاصي تأمين برق مي ‌نمايند در هر سال متناسب با تعرفه برق مصرف ‌كننده خودتأمين و هزينه‌ هاي واقعي توليد برق محاسبه و منابع حاصل از آن به حساب هدفمندسازي يارانه ‌ها واريز مي ‌شود.

ميزان و ساز و كار اعمال نرخ سوخت نيروگاهي در قبوض مشتركين، سالانه با پيشنهاد وزارت نيرو به تصويب هيئت وزيران مي ‌رسد.

وزارت نيرو موظف است ساز و كار عرضه برق نيروگاه ها به صورت غيريارانه‌ اي به مشتركين غيرحمايتي را در قالب بورس انرژي تدوين و با همكاري وزارت امور اقتصادي و دارايي نسبت به پياده ‌سازي آن اقدام نمايد. نرخ سوخت نيروگاه‌ هاي موضوع اين ماده متناسب با نرخ برق صنايع انرژ‌ي‌ بر موضوع ماده (4) قانون، تعيين و درآمد حاصل از آن معادل برق معامله شده نيروگاه در بورس انرژي، بلافاصله پس از انجام معاملات، مستقيماً به حساب تسويه يارانه و بهينه ‌سازي واريز مي ‌شود.

ماليات و عوارض سوخت مصرفي نيروگاه‌ ها كه به عنوان ماده اوليه اصلي در فرآيند توليد برق به كار برده مي ‌شوند به عنوان اعتبار مالياتي واحدهاي توليد كننده محسوب مي ‌شود.

در راستاي حصول اطمينان از پايداري و امنيت توليد، انتقال و توزيع برق و تعيين سال پايه موضوع ماده (2) اين برنامه، كارگروهي متشكل از وزارتخانه‌ هاي نيرو (رييس كارگروه)، نفت، امور اقتصادي و دارايي و سازمان به منظور تعيين نحوه محاسبه ميزان گواهي ماده (4) و نظارت بر حسن اجراي برنامه تشكيل مي‌ شود.

محمد مخبر معاون اول رييس جمهور