آيين نامه نحوه تأسيس، فعاليت، اداره و نظارت بر شركت هاي هواپيمايي (موضوع جزء (1) بند (ج) ماده (57) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران)

هيئت وزيران در جلسه 1405/3/24‌ به پيشنهاد سازمان هواپيمايي كشوري و تأييد شوراي عالي هواپيمايي كشوري و به استناد جزء (1) بند (ج) ماده (57) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، آيين نامه نحوه تأسيس، فعاليت، اداره و نظارت بر شركت هاي هواپيمايي را به شرح زير تصويب كرد:

كليات و الزامات اصلي

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

سازمان: سازمان هواپيمايي كشوري

وسيله پرنده: وسيله اي كه بتواند در نتيجه عكس العمل هوا به جز عكس العمل هوا در برابر سطح زمين، خود را در هوا نگاه دارد.

خدمت هوايي (Air service): پرواز يا مجموعه اي از پروازها كه به منظور حمل مسافر، بار و/يا پست در مقابل دريافت كرايه و/يا اجرت انجام مي گيرد.

حمل و نقل هوايي تجاري (commercial air transport): بهره برداري از وسيله پرنده به منظور حمل و نقل مسافر، بار و/يا پست در قبال دريافت كرايه يا هرگونه عوض با ارزش ديگر.

پروانه بهره برداري هوايي (operating License): مجوزي كه به دارنده اجازه مي دهد، خدمت هوايي مندرج در پروانه را ارايه نمايد.

گواهينامه بهره بردار هوايي (Air Operator Certificate): گواهينامه اي كه به بهره بردار اجازه مي دهد حمل و نقل هوايي تجاري را انجام دهد. اين گواهينامه تأييد مي كند كه دارنده آن توانمندي حرفه اي و سازمان لازم براي تضمين ايمني عمليات مندرج در گواهينامه را دارد.

شركت هواپيمايي: مؤسسه داراي پروانه بهره برداري هوايي.

طرح تجاري: شرح مفصلي از فعاليت هاي بازرگاني مورد نظر شركت براي دوره ي مربوط به ويژه در ارتباط با توسعه ي مورد انتظار بازار و سرمايه گذاري هايي كه بايد انجام شود، از جمله آثار مالي و اقتصادي اين فعاليت ها.

پرواز محلي: پروازي كه شامل حمل مسافر، پست و/يا بار بين فرودگاه ها يا ساير نقاط فرود مجاز مختلف نمي باشد.

لغو پرواز: انجام نشدن پروازي كه قبلاً برنامه ريزي شده و براي آن حداقل يك صندلي رزرو شده است.

ممانعت از سوار شدن: امتناع از حمل مسافران در يك پرواز است، با وجود اينكه آن ها خود را براي سوار شدن به موقع حاضر كرده اند، مگر در مواردي كه دلايل موجهي براي ممانعت از سوار شدن وجود داشته باشد، مانند دلايل مرتبط با سلامت، ايمني يا امنيت، يا مدارك ناكافي سفر.

كاهش درجه خدمات: انتقال مسافر به رده پايين تري از كلاس پروازي نسبت به كلاسي كه براي آن بليت خريداري شده است.

شرايط فوق العاده: شرايطي كه رويدادي مطابق شيوه نامه سازمان، خارج از مهار (كنترل) شركت هواپيمايي رخ دهد و اجراي پرواز طبق برنامه را غيرممكن كند، از جمله شرايط زير:

بي ثباتي سياسي (از قبيل شورش و جنگ).

شرايط جوي كه انجام پرواز را غيرممكن مي كند (از قبيل طوفان، تگرگ، رعد و برق شديد، سيل و خاكستر آتشفشاني).

نواقص غيرمنتظره ايمني پرواز (از قبيل تهديد بمب گذاري در فرودگاه).

اعتصاب كاركنان فرودگاه يا امنيت. اعتصاب شركت هواپيمايي مشمول اين عنوان نمي باشد.

تصميمات مديريت شدآمد (ترافيك) هوايي كه باعث تأخير طولاني يا لغو پرواز مي شود.

آسيب به وسيله پرنده ناشي از برخورد با پرندگان.

آسيب به وسيله پرنده ناشي از اجسام خارجي روي باند.

خطرات ايمني (از قبيل مسافران پرخاشگر يا شديداً مست كه دستورالعمل هاي ايمني را ناديده مي گيرند).

خدمت هوايي برنامه ريزي شده (schedual air service): مجموعه اي از پروازها كه تمامي ويژگي هاي زير را دارا باشد:

در هر پرواز، صندلي ها و/يا ظرفيت حمل بار و/يا پست براي خريد انفرادي توسط عموم (چه به طور مستقيم از شركت هواپيمايي يا از طريق نمايندگان مجاز آن) در دسترس باشد.

پروازها به گونه اي انجام گيرد كه شدآمد (ترافيك) هوايي بين دو يا چند فرودگاه را پوشش دهد، اعم از اينكه بر اساس جدول پروازي منتشر شده باشد يا پروازها چنان منظم يا پرتكرار باشند كه يك سلسله مراتب نظام مند و قابل تشخيص از آن برداشت شود.

خدمت هوايي چارتر: پرواز غيرخدمت هوايي برنامه ريزي شده كه به سفارش يك شخص حقيقي يا حقوقي براي تاريخ، مسير و ظرفيت مشخص انجام مي شود و بليت آن در اختيار عموم قرار نمي گيرد.

نرخ بليت مسافري: قيمت هايي كه در ايران بر حسب ريال و در خارج از ايران بر حسب ارز محلي تعيين مي شوند و بايد بابت حمل مسافر در پروازهاي هوايي به همراه شرايطي كه اين قيمت ها تحت آن اعمال مي گردند، از جمله حق الزحمه و شرايطي كه براي بنگاه (آژانس )ها و ساير خدمات جانبي ارايه مي شود به شركت هاي هواپيمايي يا نمايندگان آنها يا ديگر فروشندگان بليت پرداخت گردد.

نرخ حمل بار هوايي: قيمت هايي كه در ايران بر حسب ريال و در خارج از ايران بر حسب ارز محلي تعيين مي شوند و بابت حمل بار به همراه شرايطي كه اين قيمت ها تحت آن اعمال مي گردند، از جمله حق الزحمه و شرايطي كه براي بنگاه (آژانس )ها و ساير خدمات جانبي بايد به شركت هاي هواپيمايي يا نمايندگان آنها يا ديگر فروشندگان بليت پرداخت گردد.

نماد مشترك (code sharing): توافقي كه به موجب آن يك شركت، شماره (كد) شناسايي خود را بر روي پروازي كه توسط شركت ديگري انجام مي شود، قرار مي دهد و براي آن پرواز بليت صادر و به فروش مي رساند.

قرارداد اجاره خشك (dry lease agreement): قراردادي كه بر اساس آن، وسيله پرنده در حمل و نقل هوايي تجاري تحت گواهينامه بهره بردار هوايي مستاجر و در ساير موارد، تحت مسئوليت مستاجر بهره برداري مي شود.

قرارداد اجاره تر (wet lease agreement): قراردادي كه در مورد حمل و نقل هوايي تجاري، بين شركت هاي هواپيمايي منعقد مي شود و بر اساس آن، وسيله پرنده تحت گواهينامه بهره بردار هوايي موجر بهره برداري مي شود يا در ساير موارد، بين بهره برداران منعقد شده و وسيله پرنده تحت مسئوليت موجر بهره برداري مي شود.

رتبه بندي عملكردي: سازوكار شاخصه گذاري عملكرد شركت ها و محاسبه امتياز هر شركت بر اساس شاخصه هاي مذكور كه در چارچوب ضوابط اين آيين نامه انجام مي شود.

شيوه نامه رتبه بندي شركت هاي هواپيمايي: دستورالعملي كه بر اساس شاخص هاي عملكردي در چارچوب ضوابط اين آيين نامه، سازوكار رتبه بندي عملكردي شركت ها را مشخص نموده و توسط سازمان تدوين و پس از أخذ تأييد شوراي عالي هواپيمايي كشوري ابلاغ مي گردد.

سامانه نظارت بر بازار هوايي: سامانه جامع نظارت بر بازار حمل و نقل هوايي كشور كه مطابق با ضوابط اين آيين نامه از سوي سازمان راه اندازي شده و جهت نظارت بر عملكرد كليه ذي نفعان بازار هوايي از جمله شركت ها و سنجش و اعلام رتبه بندي عملكردي آن ها استفاده مي شود.

شخص حقيقي و حقوقي براي تصدي حمل و نقل هوايي تجاري بايد داراي پروانه بهره برداري هوايي از سازمان باشد.

ارايه خدمات هوايي زير از شمول أخذ پروانه بهره برداري هوايي خارج بوده و با رعايت شيوه نامه هاي سازمان قابل انجام مي باشد:

خدمت هوايي كه توسط وسايل پرنده فاقد موتور و/يا وسايل پرنده فوق سبك مطابق آيين نامه مديريت و ساماندهي وسايل پرنده فوق سبك غيرنظامي موضوع تصويب نامه شماره87161/ت35369هـ مصوب 1386/5/31 انجام مي شود.

پروازهاي محلي

انواع پروانه بهره برداري هوايي به صورت زير است:

نوع اٍي (A): پروانه بهره برداري هوايي براي بهره برداري از وسايل پرنده داراي (20) صندلي مسافري يا بيشتر كه مجاز است به صورت خدمت هوايي برنامه ريزي شده و يا چارتر، تصدي حمل و نقل هوايي تجاري نمايد.

نوع بي (B): پروانه بهره برداري هوايي براي بهره برداري از وسايل پرنده داراي كمتر از (20) صندلي مسافري كه مجاز است به صورت خدمت هوايي چارتر، تصدي حمل و نقل هوايي تجاري نمايد.

دارنده پروانه نوع بي (B)، با احراز شرايط مندرج در ماده (8) اين آيين نامه، مي تواند از اختيارات پروانه نوع اِي (A) نيز بهره مند شود.

پروانه هاي صادره بر اساس مقررات قبل از لازم الاجرا شدن اين آيين نامه، حداكثر تا پايان سال سوم قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 اعتبار دارد و تمديد آنها تا پايان سال سوم قانون مذكور مي تواند بر اساس قوانين و مقررات قبلي صورت گيرد. پس از پايان سال سوم يادشده، صدور و تمديد اين پروانه ها مطابق مفاد اين آيين نامه خواهد بود.

شيوه نامه هاي تخصصي لازم براي اجراي اين آيين نامه بايد ظرف شش ماه از تصويب اين آيين نامه توسط سازمان بازنگري يا تهيه و به مورد اجرا گذاشته شود.

نحوه تأسيس شركت هواپيمايي

شخص حقوقي متقاضي پروانه بهره برداري هوايي بايد داراي شرايط زير باشد:

شركتي كه در ايران به ثبت رسيده است و در صورتي كه قبلاً در ثبت كشور ديگر بوده از ثبت آن كشور خارج شده باشد.

تابعيت ايراني داشته باشد.

اقامتگاه آن در ايران باشد.

درصورتي كه سرمايه شركت به صورت سهام و يا سهم الشركه درآمده، با اسم باشد و اكثريت متعلق به اتباع ايراني باشد.

موضوع اصلي فعاليت آن ارايه خدمت هوايي باشد.

درصورت درخواست متقاضي، پروانه بهره برداري هوايي با احراز شرايط زير صادر مي گردد:

متقاضي، گواهينامه بهره بردار هوايي معتبر از سازمان برابر شيوه نامه سازمان داشته باشد.

متقاضي، حداقل وسيله پرنده مندرج در ماده (7) را داشته باشد.

متقاضي، شرايط مالي ماده (8) را داشته باشد.

متقاضي، شرايط بيمه ماده (9) را داشته باشد.

متقاضي، شرايط امنيتي ماده (10) را داشته باشد.

متقاضي، نظر موافق شوراي عالي هواپيمايي كشوري جهت اعطاي پروانه را برابر ماده (11) كسب كرده باشد.

متقاضيان پروانه بهره برداري هوايي كه قبل از لازم الاجرا شدن اين آيين نامه، بر اساس شيوه نامه ها و دستورالعمل هاي قبلي سازمان موافقت اوليه سازمان را أخذ كرده باشند و داراي شرايط ماده (8) باشند، مي توانند بر اساس همان معيارها، پروانه بهره برداري هوايي خود را أخذ نمايند. اين پروانه در هر صورت تا پايان سال سوم قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 معتبر مي باشد و پس از پايان سال سوم قانون مذكور صدور و تمديد پروانه مطابق مفاد اين آيين نامه خواهد بود.

متقاضي پروانه بايد حداقل وسيله پرنده زير را داشته باشد:

براي نوع اِي (A) كه قصد حمل و نقل هوايي تجاري با هواپيماي مسافربري داشته باشد، حداقل (5) فروند هواپيما كه حداقل (3) فروند آن ملكي ايراني باشد. (2) فروند ديگر مي تواند از طريق انواع اجاره تامين گردد؛

براي نوع بي (B) كه قصد حمل و نقل هوايي تجاري با هواپيماي باري داشته باشد، حداقل (1) فروند هواپيماي ملكي ايراني و يا (1) فروند اجاره اي.

براي ساير موارد، حداقل (1) فروند وسيله پرنده ملكي ايراني.

هواپيماهاي ملكي تأمين شده براي تأسيس شركت بايد از محل واردات به كشور (جديدالورود) باشد.

شرايط مالي متقاضي پروانه به شرح زير است:

پروانه نوع اِي (A)

شركت هواپيمايي توان مالي انجام تمامي تعهدات خود را بر اساس طرح تجاري و اسناد قانوني لازم، به مدت (24) ماه از آغاز عمليات، داشته باشد.

شركت هواپيمايي توان پرداخت هزينه هاي ثابت و عملياتي ناشي از بهره برداري را براي مدت سه ماه از آغاز عمليات، بدون كسب هرگونه درآمد حاصل از عمليات، داشته باشد.

در صورت بهره برداري از هواپيماي مسافربري، حداقل معادل سي ميليون (30/000/000) يورو ارزش يا سرمايه داشته باشد.

پروانه نوع بي (B)

شرايط مالي بند (1) اين ماده را رعايت كند و يا نشان دهد كه حداقل معادل يكصد هزار (100/000) يورو ارزش يا سرمايه دارد.

در صورتي كه بخواهد خدمت هوايي برنامه ريزي شده ارايه دهد، شرايط بند (1) اين ماده را رعايت كند.

سازمان مي تواند وضعيت توان مالي شركت ها را از طريق استعلام از سازمان امور مالياتي كشور، بانك مركزي جمهوري اسلامي، سازمان بورس و اوراق بهادار و يا ساير مراجع ذي صلاح احراز نمايد.

شركت هواپيمايي بايد پوشش بيمه اي لازم در قبال مسافر، بار و حقوق مسافر، بار هوايي و اشخاص ثالث را داشته باشد. حصول اطمينان از پوشش بيمه مسافر و بار براي وسيله پرنده و صندلي اجاره اي دائم و موقت الزامي است.

شركت هواپيمايي مكلف است الزامات امنيتي مطابق برنامه ملي امنيت هواپيمايي كشوري و قوانين و مقررات مربوط به امنيت هوانوردي را رعايت نمايد.

شوراي عالي هواپيمايي كشوري با در نظر گرفتن شرايط زير به صورت موردي يا كلي درخصوص اعطاي پروانه به متقاضيان اعلام نظر مي نمايد:

بهره برداري هوايي تقاضا شده منطبق با مصالح كشور و احتياجات جامعه باشد.

اطمينان حاصل شود كه متقاضي قادر به انجام نوع بهره برداري هوايي است.

در صورت مخالفت، فرصت درخواست مجدد به شركت داده شود.

پروانه بهره برداري هوايي و گواهينامه بهره بردار هوايي صادر شده قابل فروش و يا انتقال مستقيم به غير نمي باشد و در صورت انتقال، طبق قوانين و مقررات، مالك جديد بايد شرايط احراز مندرج در اين آيين نامه را داشته باشد.

سازمان بايد ظرف مدت تعيين شده در درگاه ملي مجوزهاي كشور پس از تكميل اطلاعات مورد نياز در خصوص درخواست متقاضي اعلام نظر نمايد. دلايل رد درخواست بايد در اسرع وقت به متقاضي اعلام گردد.

نحوه فعاليت شركت هواپيمايي

دارنده پروانه بهره برداري هوايي مي تواند بدون محدوديت، مطابق پروانه بهره برداري هوايي و قوانين و مقررات مربوط در مسيرهاي داخلي و خارجي فعاليت نمايد.

در صورت وقوع مشكلات غيرقابل پيش بيني از جمله مشكلات ايمني، امنيتي يا محيط زيستي (مطابق قوانين و مقررات مربوط)، سازمان مي تواند تا رفع مشكل، تردد در مسيرهاي هوايي را به طور غيرتبعيض آميز محدود يا منع كند.

شركت هواپيمايي در پروازهاي برنامه اي يا چارتر، به جز شرايط فوق العاده، موظف است حقوق مسافران را به شرح زير مطابق شيوه نامه سازمان رعايت نمايد:

مسافران برخلاف ميل خود توسط شركت از سوار شدن به وسيله پرنده منع شوند.

پرواز مسافران لغو گردد.

پرواز مسافران با تأخير مواجه شود.

حمل مسافران با كاهش درجه خدمات همراه باشد.

ارسال بار با تاخير مواجه شود.

بار مسافران و يا بار ارسال كننده آسيب ببيند و يا مفقود شود.

عدم پذيرش و يا حمل مسافران داراي معلوليت يا كاهش توان حركتي كه نيازمند خدمات ويژه باشند.

وقوع شرايط فوق العاده بايد توسط شركت هواپيمايي اثبات شود.

شركت هواپيمايي علاوه بر وسيله پرنده ايراني، مي تواند پس از تأييد قرارداد اجاره خشك يا اجاره تر توسط سازمان، بر اساس شيوه نامه مربوط تا زمان مورد توافق، از وسيله پرنده غير ايراني بهره برداري يا استفاده نمايد.

شركت هواپيمايي مي تواند طي توافق با شركت هواپيمايي داخلي يا خارجي ديگر، با رعايت شيوه نامه سازمان، از مزاياي پرواز با نماد مشترك استفاده نمايد.

يك وسيله پرنده در يك زمان مي تواند فقط در اختيار يك شركت هواپيمايي باشد. در عين حال يك شركت هواپيمايي مي تواند از وسيله پرنده در اختيار، علاوه بر حمل و نقل هوايي تجاري، انواع ديگر بهره برداري را با رعايت قوانين و مقررات مربوط انجام دهد.

شركت هواپيمايي مكلف است جزئيات نرخ نامه از قبيل نرخ پايه بليت، ماليات و عوارض را به اطلاع مسافر برساند.

شركت هواپيمايي داراي پروانه نوع اِي (A) مي تواند تعداد مشخصي از صندلي هاي يك يا چند پرواز معين را به منظور افزايش فروش پيش از پرواز، تقويت كانال هاي فروش و مديريت ظرفيت، طي قرارداد به يك شخص حقوقي يا حقيقي تخصيص دهد. در اين صورت طرف قرارداد شركت هواپيمايي نمي تواند براي صندلي هاي در اختيار بليت انفرادي صادر نمايد.

نحوه اداره شركت هواپيمايي

اداره شركت هواپيمايي با اركان مديريتي و اجرايي آن مطابق قوانين و مقررات مربوط و اساسنامه يا شرح وظايف مربوط تعيين مي شود. اين اركان مسئوليت سياست گذاري، هدايت و نظارت بر كليه فعاليت هاي عملياتي، مالي، ايمني و امنيتي شركت و پاسخگويي به سازمان را دارند و موظف به رعايت اصول ايمني و امنيت پرواز، حقوق مسافران و مقررات هوانوردي مربوط هستند.

شركت هواپيمايي بايد تغييرات زير را به سازمان اطلاع دهد:

ارايه خدمات هوايي جديد به كشورهاي ديگر؛

تغيير در نوع يا تعداد هواپيماهاي مورد استفاده؛

قصد ادغام با شركت ديگر؛

تغيير موثر در مالكيت شركت برابر شيوه نامه سازمان؛

تغيير موثر در ساختار مديريتي و عنداللزوم تأييد قبلي آن توسط سازمان.

در شرايط زير شركت هواپيمايي بايد پروانه بهره برداري هوايي خود را براي بررسي مجدد به سازمان عودت نمايد:

ظرف شش ماه پس از صدور پروانه، فعاليت خود را آغاز نكرده باشد.

بيش از شش ماه عمليات پروازي خود را متوقف كرده باشد.

شركت دارنده پروانه نوع بي (B) كه قصد داشته باشد از اختيارات پروانه نوع اِي (A) استفاده نمايد.

در صورتي كه سازمان تشخيص دهد كه تغييرات، به ويژه در مورد ادغام يا تملك، بر وضعيت حقوقي شركت موثر بوده است. در اين صورت تا زمان تعيين تكليف توسط سازمان، شركت مي تواند به فعاليت ادامه دهد.

نحوه نظارت بر شركت هواپيمايي

سازمان با هدف اطمينان از رعايت قوانين و مقررات مربوط، تأمين ايمني و حفظ مصالح عمومي، جلوگيري از وقوع مخاطرات و رقابت هاي ناصحيح بين متصديان حمل و نقل هوايي بر كليه فعاليت هاي شركت هواپيمايي نظارت مي كند.

سازمان نسبت به نظارت، بازرسي فني و تخصصي از شركت هاي هواپيمايي و مستحدثات مربوط اقدام مي نمايد.

سازمان مكلف است در طول دوره اعتبار پروانه بهره برداري هوايي، انطباق شركت با شرايط صدور را احراز نمايد.

در صورتي كه در بازرسي و نظارت سازمان، هر نوع مشكلي از جمله مشكلات مالي در شركت هواپيمايي وجود داشته باشد كه بر فعاليت شركت و ايمني پرواز تاثيرگذار باشد، بايد بخش هاي مربوط به صدور گواهينامه بهره بردار هوايي را جهت انجام اقدامات پيشگيرانه مطلع نمايد.

در مواردي كه شرايط لغو، توقف و يا محدوديت پروانه شركت هواپيمايي توسط سازمان تشخيص داده شد، گزارش مربوط به شوراي عالي هواپيمايي كشوري اعلام مي شود و بر اساس تصميم شوراي يادشده، سازمان اقدامات قانوني لازم را انجام مي دهد.

سازمان بايد حداكثر ظرف شش ماه شاخص هاي مورد نياز براي سطوح رتبه بندي عملكردي شركت ها كه شامل عملكرد مالي، فني، ايمني و امنيت فعاليت آن ها بوده و به افزايش سهم حمل و نقل هوايي از مسافران بين شهري كشور، ارتقاء رضايت مردمي و كاهش مخاطرات و حوادث هوايي منجر شود را به همراه روش محاسبه و امتيازدهي در قالب شيوه نامه رتبه بندي شركت هاي هواپيمايي تدوين و توسط شوراي عالي هواپيمايي كشوري تصويب و ابلاغ نمايد. رتبه بندي شركت هاي هواپيمايي و اثرات آن به شرح زير است:

ممتاز: شركت هاي ممتاز كه بر اساس ضوابط مندرج در شيوه نامه، توسط سازمان داراي عملكرد مناسب ارزيابي شده و امكان حمل بار و مسافر را در مسيرهاي داخلي و بين المللي مطابق با نوع پروانه در قالب تصدي حمل و نقل هوايي تجاري با رعايت ساير ضوابط دارند.

كارآمد: شركت هاي كارآمد كه بر اساس ضوابط مندرج در شيوه نامه، توسط سازمان داراي عملكرد قابل قبول ارزيابي شده و امكان حمل بار و مسافر را در مسيرهاي داخلي و بين المللي مطابق با نوع پروانه در قالب تصدي حمل و نقل هوايي تجاري با رعايت ساير ضوابط دارند.

مبتدي: شركت هاي مبتدي كه بر اساس ضوابط مندرج در شيوه نامه، توسط سازمان داراي حداقل عملكرد لازم ارزيابي شده و امكان حمل بار و مسافر را در مسيرهاي داخلي در قالب تصدي حمل و نقل هوايي تجاري با رعايت ساير ضوابط دارند. شركت هاي مذكور امكان انجام پرواز خارجي را تا زمان ارتقاء پروانه به انواع ممتاز يا كارآمد ندارند.

ناكارآمد: شركت هاي ناكارآمد كه بر اساس ضوابط مندرج در شيوه نامه، توسط سازمان داراي عملكرد غيرقابل قبول ارزيابي شده و امكان حمل بار و مسافر را در مسيرهاي داخلي با رعايت ساير ضوابط دارند. شركت هاي مذكور امكان انجام پرواز خارجي و استفاده از تسهيلات و حمايت هاي دولتي موضوع ماده (32) اين آيين نامه تا زمان احراز شرايط ارتقاء در رتبه بندي عملكردي آن ها توسط سازمان را ندارند.

شركت هايي كه تا قبل از لازم الاجرا شدن اين آيين نامه بر اساس شيوه نامه ها و دستورالعمل هاي قبلي سازمان، موافقت اوليه يا پروانه از سازمان دريافت ننموده اند، تا يك سال پس از زمان صدور پروانه بهره برداري به عنوان مبتدي طبقه بندي مي شوند.

پروانه هاي صادره بر اساس مقررات قبل از لازم الاجرا شدن اين آيين نامه، داراي اعتبار بوده و به مدت يك سال به عنوان ممتاز طبقه بندي مي گردند. سازمان موظف است ظرف حداكثر سه ماه، مطابق با ضوابط اين آيين نامه رتبه عملكردي شركت هاي موجود را احصاء نموده و به آن ها اطلاع رساني نمايد. پس از پايان مهلت يك ساله، رتبه عملكردي شركت ها به روزرساني مي گردد.

سازمان موظف است ظرف حداكثر شش ماه نسبت به ايجاد «سامانه جامع نظارت بر بازار حمل و نقل هوايي كشور» به نحوي اقدام نمايد كه علاوه بر دريافت برخط اطلاعات عملكرد شركت هاي هواپيمايي نظير صدور و فروش بليت هواپيما و حمل بار، رتبه بندي عملكردي شركت هاي هواپيمايي را به صورت سامانه اي محاسبه و به روزرساني شده و به اطلاع عموم رسانده شود.

شركت هاي هواپيمايي موظفند همكاري لازم را با سازمان جهت ارايه برخط اطلاعات موردنياز مطابق با شيوه نامه رتبه بندي شركت هاي هواپيمايي به عمل آورند. عدم همكاري لازم از سوي هر يك از شركت ها يا نقص و ايراد در ارايه اطلاعات به منزله عدم احراز امتياز شاخص هاي عملكردي بوده و در اصلاح و به روزرساني رتبه بندي عملكردي شركت ها توسط سازمان لحاظ مي شود.

سازمان موظف است بر اساس اطلاعات عملكردي شركت ها و مطابق با ضوابط اين آيين نامه، هر شش ماه يك بار رتبه عملكردي شركت ها را از طريق سامانه نظارت بر بازار هوايي به روزرساني كرده و رتبه عملكردي به صورت شفاف براي شركت ها و عموم مردم در سامانه مذكور اعلام گردد.

دستگاه هاي اجرايي در مواردي از قبيل موارد زير موظفند قبل از ارايه تسهيلات و حمايت هاي دولتي به شركت هاي هواپيمايي كه براساس قوانين و مقررات مرتبط مصوب شده باشد، رتبه بندي عملكردي آن ها را از سازمان استعلام نموده و بر اساس ضوابط مندرج در شيوه نامه، رتبه عملكردي شركت ها را مبناي ارايه خدمات خود قرار دهند:

وزارت راه و شهرسازي درخصوص تخفيفات مصوب ارايه خدمات فرودگاهي و ناوبري هوايي به شركت.

وزارت راه و شهرسازي و صندوق توسعه ملي در خصوص تسهيلات خريد و اجاره هواپيما و بالگرد موضوع -جزء (4) بند (ت) ماده (57) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

مواردي كه ارايه متفاوت تسهيلات و حمايت هاي دولتي به شركت ها در چارچوب اين ماده مطابق با ضوابط قانوني مجاز نباشد، از اجراي اين ماده مستثني است.

تسهيلات و حمايت هاي دولتي موضوع اين آيين نامه، بر اساس رتبه بندي عملكردي به پروانه هاي حمل بار و مسافر تخصيص مي يابد.

سازمان موظف است در مواردي كه ارايه مجوز پرواز خارجي از نظر تعداد پرواز يا موارد مشابه داراي محدوديت است، اولويت ارايه مجوز را به شركت هاي داراي رتبه عملكردي ممتاز تخصيص دهد.

شركت هاي هواپيمايي موظفند در مواردي كه رتبه عملكردي آن ها به نوع ناكارآمد به روزرساني مي گردد، ظرف حداكثر يك ماه برنامه اقدامات اصلاحي خود را به سازمان ارايه نموده و ظرف حداكثر شش ماه نسبت به اجراي برنامه مذكور تحت نظارت و با ارايه گزارش هاي منظم به سازمان اقدام نمايند.

شركت هواپيمايي با رتبه بندي ناكارآمد، در صورتي كه شش ماه پس از ارايه اقدام اصلاحي از تغيير رتبه عملكردي به ناكارآمد، موفق به احراز رتبه بندي عملكردي مورد نياز جهت تغيير اين رتبه نشود، سازمان گزارشي از اقدامات شركت جهت اصلاح رتبه بندي عملكردي خود به شوراي عالي هواپيمايي كشوري اعلام مي نمايد. شوراي يادشده مي تواند حسب اختيارات مندرج در جز (ب) تبصره (1) الحاقي به ماده (6) قانون هواپيمايي كشوري مصوب 1347، در خصوص الغاء يا توقيف موقت يا محدود ساختن اختيارات مندرج در پروانه اظهار نظر نمايد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور