رأي شماره 2191040 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: عدم ابطال شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي مصوب 1398/4/16 كميسيون انجمن هاي علمي گروه پزشكي

شماره 0200282 1402/9/5 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140231390002191040 مورخ 1402/8/23 با موضوع: «شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي مصوب 1398/4/16 كميسيون انجمن هاي علمي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ابطال نشد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد . مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1402/8/23 شماره دادنامه: 140231390002191040 شماره پرونده: 0200282 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي فرهاد محمدي طرف شكايت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موضوع شكايت و خواسته : ابطال شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي مصوب 1398/4/16 كميسيون انجمن هاي علمي گروه پزشكي گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي مصوب 1398/4/16 كميسيون انجمن هاي علمي گروه پزشكي را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه : " 1ـ وزراي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، علوم تحقيقات و فناوري و فرهنگ و ارشاد اسلامي برابر قسمت اخير اصل 138 قانون اساسي در تاريخ 14/12/1396 با تدوين آيين نامه نحوه تشكيل انجمن هاي علمي، ادبي و هنري و تعيين شرح وظايف آنها در ماده 1 مصوبه شماره 605 ـ 7/8/1370 خود اقدام به تأسيس كميسيون انجمن هاي علمي، ادبي و هنري براي نظارت بر فعاليت انجمن هاي علمي ادبي و هنري نموده اند . 2ـ كميسيون انجمن هاي علمي گروه پزشكي در اجراي بند 5 ماده 3 و تبصره 2 بند 4 ماده 7، به ترتيب اقدام به تدوين اساسنامه الگوي يكسان و تنظيم شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و نامزدهاي انجمن هاي علمي گروه پزشكي مصوب 1398/4/16 تحت نظر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي نموده و تنظيم شيوه نامه بر خلاف قانون اساسي و قوانين عادي و خارج از حدود صلاحيت و اختيارات كميسيون تصويب شده است : 3ـ انجمن هاي علمي گروه پزشكي به عنوان يك سازمان مردم نهاد داراي شخصيت حقوقي مستقل، غيردولتي، غيرانتفاعي، غيرسياسي و براي انجام فعاليت داوطلبانه و افتخاري، با گرايش علمي اجتماعي و ... براساس اساسنامه مدون، رعايت چهارچوب قوانين جاري كشور تأسيس و با هدف گسترش و تقويت هماهنگي بين اعضاء، مردم و دولت، اطلاع رساني و آگاه سازي جلب مشاركت هاي مردمي كه براساس قوانين مدني و تجارت فعاليت مي نمايند و بودجه انجمن ها از طريق پرداخت حق عضويت اعضا و كمك هاي مردمي و در برخي موارد با كمك سازمان هاي دولتي يا تركيبي از اين روش ها تأمين گردد؛ بنابراين تنظيم شيوه نامه مورد اعتراض درج و اعمال شرايط غير منطقي و ايجاد محدوديت براي اعضاء مخالف ماده 10 اعلاميه جهاني حقوق بشر، ماده 2 و بند 1 ماده 14 و 26 ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي مصوب 16/10/1966 مجمع عمومي سازمان ملل متحد و به نوعي تحديد حدود و تهديد حقوق اشخاص محسوب و با نوعي قانون گذاري مغاير اصل 138 قانون اساسي و ممنوع است . 4ـ مطابق ماده 6 شيوه نامه مورد اعتراض، براي نامزدي هيأت مديره انجمن هاي مذكور حصول شرايط علمي از قبيل عضويت در انجمن به مدت حداقل سه سال عضويت و فعاليت در كميته هاي علمي و تخصصي انجمن مربوطه حداقل يكسال، سابقه ده سال فعاليت حرفه اي در رشته مربوطه و ... احصاء گرديده است با توجه به اصل عدم صلاحيت كارگزاران سياسي و اجرايي (مگر آن كه در قانون تصريح شود يا از لوازم ضروري اعمال صلاحيت باشد) و برابر اصل 138 قانون اساسي به مثابه يك ميثاق ملي، وزير و ساير مقامات مأذون مجاز به تدوين آيين نامه مي باشند ليكن برابر اصل عدم صلاحيت در حقوق اداري، رئيس كميسيون از انجمن هاي علمي گروه پزشكي براي كليه تصميمات و اقدامات خود بايد مستندات قانوني را در نظر داشته باشد ولي در اعمال شرايط اخيرالذكر با ايجاد محدوديت در شيوه نامه مورد اعتراض اصولاً به حقوق، شغل و حيثيت اشخاص تعرض نموده و به نوعي با اعمال مجازات تهديد، تحديد و اعمال تبعيض ناروا بين اعضاي انجمن هاي مذكور مغاير با بند 9 اصل 3 و اصول 20 و 22 و 26 قانون اساسي اقدام نموده است . 5 ـ براساس قانون ممنوعيت به كارگيري اسامي عناوين و اصطلاحات بيگانه مصوب 14/9/1375 و آيين نامه اجرايي آن، استفاده از واژه هاي بيگانه در آيين نامه مورد اعتراض از قبيل كانديدا، كميسيون، كميته، كنگره، گرانت، كانديداتوري ممنوع مي باشد . شيوه نامه مورد اعتراض مغاير با اصول 20، 22، 26، 36 و 138 قانون اساسي و هم مخالف با مصوبه 605 ـ 7/8/1370 جلسه شماره 262 شوراي انقلاب فرهنگي مي باشد لذا تقاضاي ابطال آن را دارم ." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است : شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي " اين شيوه نامه در اجراي بند 3 ماده 3 و نيز ماده 7 و تبصره 2 ماده 7 مندرج در آيين نامه نحوه تشكيل و شرح وظايف كميسيون موضوع ماده 4 مورخ 8/7/1370 مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در راستاي احراز صلاحيت عمومي حرفه اي و علمي متقاضيان تأسيس و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي تدوين گرديده است . الف ـ شرايط عمومي ماده1ـ متقاضيان تأسيس انجمن و كانديداهاي عضويت در هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي بايد داراي شرايط زير باشند : 1ـ1 تابعيت رسمي كشور جمهوري اسلامي ايران 1ـ2ـ التزام به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران 1ـ3ـ نداشتن سوء پيشينه موثر كيفري يا نداشتن نقش موثر در تحكيم رژيم گذشته و عدم وابستگي به احزاب و گروه هاي محارب با نظام تبصره: كانديداها در هنگام ثبت نام گواهي عدم سوء پيشينه خود را ارائه مي دهند . ماده2ـ پس از اخذ اسامي متقاضيان تاسيس و كانديداهاي هيأت مديره حسب مورد، كميسيون به مراجع ذيصلاح ارسال مي نمايد . ماده3ـ مهلت پاسخ استعلام ظرف مهلت بيست روز كاري از تاريخ دريافت استعلام كميسيون مي باشد. نتايج در كميسيون جهت اتخاذ تصميم مطرح مي گردد . تبصره: عدم دريافت پاسخ مرجع ذيصلاح، پس از مهلت مقرر به منزله تاييد صلاحيت كانديدا و مؤسسين بوده و به پاسخ هاي واصله پس از تاريخ مزبور ترتيب اثر داده نخواهد شد . ماده4ـ در صورت عدم تأييد صلاحيت عمومي متقاضي تأسيس انجمن مراتب به فرد اعلام خواهد گرديد و در خصوص كانديداهاي عضويت در هيأت مديره اسامي كانديداهايي كه تأييد صلاحيت نشده اند به كميته انتخابات اعلام مي گردد تا از فهرست نهايي حذف گردند . ب: شرايط حرفه اي ماده 5 ـ عدم محكوميت موثر حرفه اي توسط هيات هاي انتظامي مطابق تبصره 1 ماده 28 قانون تشكيل سازمان نظام پزشكي جمهوري اسلامي ايران 5 ـ1ـ كميسيون جهت بررسي محكوميت حرفه اي متقاضيان تأسيس و كانديداهاي هيأت مديره انجمن از سازمان نظام پزشكي استعلام مي نمايد . 5 ـ2ـ محكوميت مؤثر حرفه اي از نظر اين شيوه نامه عبارتست از صدور حكم نهايي بر طبق بندهاي (د)، (هـ)، (و)، (ز) ماده مذكور مي باشد . تبصره1: سازمان نظام پزشكي با بررسي اسامي نسبت به عدم محروميت افراد طبق بندهاي فوق اظهار نظر مي نمايد . تبصره2: عدم پاسخ از سوي سازمان مذكور در مهلت 20 روز كاري به منزله عدم محكوميت حرفه اي كانديدا تلقي خواهد شد . ج ـ شرايط علمي ماده6 ـ اشتغال به كار به عنوان عضو هيأت علمي در يكي از مؤسسات آموزشي و دانشگاه هاي رسمي كشور با ارائه حكم استخدامي پيماني يا رسمي و ارائه مدارك معتبر دانشگاهي منطبق با شرايط عضويت پيوسته مندرج در اساسنامه انجمن مربوطه و يا دارا بودن 5 مورد از بندهاي 10 گانه ذيل جهت احراز صلاحيت علمي ضروري مي باشد . ـ عضويت در انجمن به مدت حداقل 3 سال قبل از زمان انتخابات ـ عضويت و فعاليت در كميته هاي علمي و تخصصي انجمن مربوطه حداقل به مدت يك سال با تأييد انجمن ـ دارا بودن پست هاي مديريتي در دستگاه هاي اجرايي مؤسسات آموزشي غير دولتي و دانشگاه هاي كشور با مستندات معتبر ـ فعاليت در شاخه هاي استاني و منطقه اي انجمن مربوطه و دارا بودن سمت اجرايي در يكي از اركان هيأت رييسه شاخه به تأييد انجمن ـ سابقه 10 سال فعاليت حرفه اي در رشته مربوطه ـ سابقه رياست كنگره با دبيري علمي و اجرايي كنگره ملي يا بين الملي در 5 سال گذشته ـ اجراي طرح هاي پژوهشي برجسته در سطح ملي، منطقه اي و يا بين المللي با ارائه مستندات و نتايج حاصله (گزارش نهايي طرح و يا مقاله منتشره) ـ دريافت گرانت و جوايز علمي از مراكز علمي و تحقيقاتي معتبر و يا جشنواره هاي علمي، پژوهشي داخلي و يا بين المللي با ارائه مدارك مربوطه ـ عضويت در هيأت تحريريه نشريات معتبر علمي و داخلي و يا بين امللي و ارائه مدارك مربوطه ـ عضويت در انجمن، سازمان و مجامع علمي معتبر جهاني و ارائه مدارك مربوطه ماده7ـ كانديداتوري هيچ شخصي براي عضويت بدون ارائه درخواست مستند وي و تكميل فرم هاي مربوطه قابل بررسي نخواهد بود . اين شيوه نامه در 7 ماده و 4 تبصره در تاريخ 1398/4/16 به تصويب كميسيون انجمن هاي علمي گروه پزشكي رسيد ." در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل حقوقي، املاك و تنظيم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به موجب لايحه شماره 2135/107 /ص ـ 20/3/1402 توضيح داده است كه : " 1ـ شكايت مطروحه داراي جنبه علمي آموزشي است و تصميمات و آراء صادره از هيأت ها و كميته هاي تخصصي وزارتين علوم، تحقيقات فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ... از صلاحيت ديوان عدالت اداري خارج مي باشد . 2ـ برابر ماده 1 مصوبه نحوه تشكيل و صدور انجمن هاي علمي ادبي و هنري مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه مورخ 7/8/1370 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، تأسيس انجمن هاي علمي و ادبي و هنري و موافقت نهايي با تشكيل آنها و صدور مجوز تأسيس و تجديد پروانه و نظارت بر حسن انجام كار آنها حسب مورد برعهده وزارت فرهنگ و آموزش عالي و يا بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مي باشد . 3ـ مطابق ماده 3 مصوبه مذكور، اساسنامه اين انجمن ها و هرگونه تغيير در مواد آن بايد به تصويب وزارت مربوطه برسد . 4ـ مطابق ماده 4 مصوبه، رسيدگي به درخواست تأسيس انجمن هاي مذكور و بررسي صلاحيت علمي و عمومي هيأت مؤسس و هيأت مديره و تصويب آنها با كميسيوني است كه تحت نظر وزير مربوطه تشكيل مي شود . 5 ـ طبق تبصره 1 ماده 1 آيين نامه نحوه تشكيل و شرح وظايف كميسيون موضوع ماده 4 مصوبه مذكور كه به تصويب وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و فرهنگ و ارشاد اسلامي رسيده، رسيدگي به امور انجمن هاي علمي گروه پزشكي با كميسيون انجمن هاي علمي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشد و منطبق با ماده 2 آيين نامه ياد شده، كميسيون از 7 يا 9 نفر عضو به انتخاب وزير مربوط تشكيل مي شود . 6 ـ برابر ماده 3 آيين نامه نحوه تشكيل و شرح وظايف كميسيون موضوع ماده 4 مصوبه مذكور وظايف كميسيون عبارت است بررسي و تصويب دستورالعمل ها روش هاي اجرا و ضوابط مورد عمل كميسيون و اجراي آن پس از تأييد وزير مربوط، رسيدگي به درخواست تأسيس انجمن و صدور مجوز تأسيس، بررسي صلاحيت هاي علمي و عمومي اعضاي هيأت مؤسس و هيأت مديره و ... مي باشد . 7ـ مطابق تبصره 2 ماده 10 آيين نامه ياد شده، هيأت مديره انتخابي انجمن هاي علمي پس از تأييد كميسيون انجمن هاي علمي رسميت مي يابد . 8 ـ در ماده 7 آيين نامه مورد اشاره اين شرايط علمي و عمومي اعضاي هيأت مؤسس و هيأت مديره اعلام شده است كه داشتن سطح تحصيلي و تجارب علمي، فني، ادبي و هنري مناسب حسب مورد به تشخيص كميسيون مربوطه مي باشد. همچنين در تبصره ماده مذكور صراحتاً اعلام شده كه احراز صلاحيت كانديداهاي هيأت مديره طبق شيوه نامه اي است كه به تصويب كميسيون انجمن هاي علمي خواهد رسيد بر اين اساس و با عنايت به شرح وظايف محوله و نظر به اين كه هدف اصلي انجمن هاي علمي گروه پزشكي ارتقا، حمايت، پژوهش و امور آموزشي و پژوهشي است براي حفظ اهداف اين انجمن ها شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي به تصويب رسيده است . 9ـ در رابطه با اعتراض به لزوم احراز شرايط علمي از قبيل عضويت در انجمن حداقل به مدت 3 سال، شرايط علمي اعلامي در شيوه نامه پس از بررسي شرايط انجمن ها، بررسي جنبه هاي مثبت و منفي موضوع و ارزيابي فعاليت و ... تدوين شده است و اصل بر آن بود كه متقاضي عضويت در هيأت مديره حداقل يك دوره (3 سال) در انجمن فعاليت داشته باشند . 10ـ در خصوص به كارگيري كلمات غير فارسي در متن آيين نامه انتخابات به اطلاع مي رساند كه معادل فارسي كلمه كميسيون يافت نگرديد و از كلمه مصطلح كه در احكام وزارتي و ساير مكاتبات اداري سراسر كشور استفاده شده است ولي اين موضوع در ويرايش هاي بعدي در دستور كار كميسيون انجمن هاي علمي گروه پزشكي قرار دارد و به طور يقين مورد نظر قرار خواهد گرفت. بر اين اساس و با عنايت به مراتب فوق صدور رأي به رد شكايت مطروحه مورد تقاضا است ." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/8/23 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي براساس بند 1 ماده 3 آيين نامه نحوه تشكيل و شرح وظايف كميسيون ماده 4 مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، «بررسي و تصويب دستورالعمل ها و روش اجرايي و ضوابط مورد عمل كميسيون و اجراي آن پس از تأييد وزير ذيربط» در شمار وظايف كميسيون انجمن هاي علمي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است. با توجه به اينكه عبارت «پس از تأييد وزير ذيربط» ناظر به مرحله اجراي دستورالعمل ها و شيوه نامه هاي تصويب شده كميسيون فوق الذكر بوده و تأييد وزير مربوطه اساساً از اركان اصلي مصوبه مورد اعتراض نيست و تصويب آن در حدود اختيار كميسيون انجمن هاي علمي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است و مغايرتي با قانون نيز ندارد و از سوي ديگر آنچه كه به آن اعتراض شده ناظر به مرحله تصويب است، لذا بنا به مراتب فوق، شيوه نامه بررسي و احراز صلاحيت مؤسسين و كانديداهاي هيأت مديره انجمن هاي علمي گروه پزشكي مصوب 1398/4/16 كميسيون انجمن هاي علمي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خلاف قانون و خارج از حدود اختيار نيست و ابطال نشد. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است . هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين