مصوبه شوراي اقتصاد با عنوان طرح حمل و نقل درون شهري عمومي و پاك

شوراي اقتصاد در جلسه مورخ 1403/11/01 درخواست شماره 534 – 20/2 مورخ 1403/08/15 آن وزارت براي اصلاح مصوبه شماره 578237 مورخ 1401/10/25 شوراي اقتصاد موضوع «طرح حمل و نقل درون شهري عمومي و پاك» را به استناد ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور و آيين نامه اجرايي آن، مورد بررسي قرار داد و با رعايت ساير قوانين و مقررات، طرح «نوسازي و جايگزيني 460 هزار دستگاه ناوگان حمل و نقل عمومي درون شهري با انواع برقي، هيبريدي، پايه گازسوز و با آلايندگي پايين» را به شرح ذيل تصويب نمود:

‏ هدف، مشخصات و دستاورد طرح:

1 - هدف از اجراي اين طرح، مديريت ناترازي توليد و مصرف سوخت‌ هاي فسيلي (نفت گاز، بنزين) در بخش حمل و نقل عمومي و كاهش انتشار آلاينده‌ هاي زيست محيطي و بهبود كيفيت هواي شهرهاي كشور به ويژه كلانشهرها، از طريق اسقاط خودروهاي فرسوده و حمايت از حمل و نقل عمومي و پاك است.‌

2 - در اين طرح، كمك هزينه بلاعوض از محل صرفه‌ جويي سوخت، جهت اسقاط و نوسازي خودروهاي فرسوده براي كاهش هزينه‌ هاي مالكيت خودروها با آلايندگي كمتر پرداخت مي ‌شود. منابع مورد نياز توسط دولت از محل عوايد حاصل از جايگزيني و صرفه‌ جويي سوخت به استناد قانون برنامه هفتم پيشرفت اختصاص مي ‌يابد.

3 - اهداف كمي طرح شامل جايگزيني 10300 دستگاه اتوبوس شهري ديزلي/دوگانه سوز فرسوده با اتوبوس‌ هاي شهري پايه گازسوز (سي ان جي و ال ان جي)، جايگزيني 119 هزار دستگاه تاكسي (سدان و ون) بنزيني /دوگانه سوز فرسوده با تاكسي دوگانه سوز (سي ان جي)، برقي، هيبريدي و بنزيني با مصرف پايين، جايگزيني و نوسازي 8700 دستگاه ميني بوس درون شهري فرسوده، جايگزيني 300 هزار دستگاه موتورسيكلت فرسوده (با اولويت كاربراتوري) با موتور سيكلت برقي (اشتراكي و كار) توسعه 22 هزار دستگاه دوچرخه /اسكوتر (با كاربري اشتراكي) است.

سرمايه‌ گذاران و متقاضيان طرح:

1 - سرمايه گذاران عامل صرفه ‌جويي طرح شامل اشخاص حقيقي يا حقوقي از جمله بانك‌ ها يا موسسات مالي و اعتباري، صندوق‌ ها، شركت ‌هاي دولتي، شركت /سازمان /نهادهاي عمومي غيردولتي و شركت‌ هاي خودروساز مي ‌باشند كه در صورتي كه اقدام به نوسازي ناوگان حمل و نقل عمومي (اتوبوس، تاكسي و موتور سيكلت) و يا ايجاد و توسعه ناوگان حمل و نقل اشتراكي (دوچرخه‌ هاي اشتراكي معمولي / برقي) نماينده از تسهيلات يارانه صرفه‌ جويي سوخت مطابق جدول شماره (1) بهره‌ مند مي‌ گردند.

2 - متقاضي طرح از طرف وزارت كشور، سازمان شهرداري ‌ها و دهياري‌ هاي كشور، اتحاديه ‌هاي وابسته به اين سازمان و شهرداري ‌هاي سراسر كشور مي ‌باشند.

: رعايت مواد (4) و (5) آيين نامه اجرايي ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور، بر عهده متقاضي است.

: در قراردادهاي في ما بين هيچ يك از اشخاص حقوقي فوق الذكر نبايد همزمان به عنوان متقاضي و سرمايه ‌گذار عامل صرفه‌ جويي فعاليت نمايند. كمك بلاعوض يا ارائه تسهيلات توسط متقاضي كه مستلزم بازگشت از محل منابع ماده (12) نباشد، براي توجيه پذير كردن طرح سرمايه‌ گذاري بلامانع است .

3 - قرارداد /موافقتنامه‌ هاي موضوع اين مصوبه بين متقاضي، سرمايه‌ گذار عامل صرفه‌ جويي و شركت بهينه سازي مصرف سوخت /سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل) منعقد مي ‌شود.

4 - وزارت كشور مسئوليت اولويت بندي نيازمندي‌ هاي متقاضيان را برعهده دارد. تأييد و ارسال داده‌ ها به شركت بهينه سازي مصرف سوخت /سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل) بر عهده متقاضي است.

5 - شركت بهينه سازي مصرف سوخت از طرف وزارت نفت /سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل)، مسئوليت صدور كاربرگ‌ هاي صرفه‌ جويي سوخت (مطابق مبالغ مندرج در جدول شماره (1) و بر اساس تعداد خودروهاي جايگزين شده) و هماهنگي اجراي طرح را بر عهده دارد.

متن نمونه قرارداد /موافقتنامه اين طرح، توسط شركت بهينه سازي مصرف سوخت (به نيابت از وزارت نفت)/ سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل)، وزارت كشور و سازمان برنامه و بودجه كشور تهيه و توسط وزراي نفت و كشور ابلاغ و در كليه قراردادهاي موضوع اين مصوبه ملاك عمل قرار مي‌ گيرد.

بازپرداخت منابع حاصل از صرفه‌ جويي: سقف تعهد دولت براي كل طرح معادل چهار ميليارد و شانزده ميليون و هشتصد و هشتاد هزار (4/016/880/000) دلار است، كه تا سقف اصل و سود مبلغ سرمايه‌ گذاري شده سرمايه‌ گذار عامل صرفه‌جويي (مطابق جدول شماره(2))، وزارت نفت تا زمان تشكيل سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي، معادل ارزش مقادير صرفه‌ جويي محقق شده را در سررسيدهاي سه ماهه پس از اسقاط خودروي فرسوده و تحويل هر خودروي نو (به استثناي دوچرخه‌ هاي اشتراكي) از محل منابع حساب بهينه سازي مصرف انرژي و مطابق ساز و كار ماده (46) قانون برنامه هفتم پيشرفت و آيين نامه حساب بهينه سازي مصرف انرژي بازپرداخت مي ‌نمايد.

ارزش مقادير صرفه‌ جويي شده سوخت: ارزش صرفه‌ جويي حاصل از شيوه‌ هاي حمل و نقل مصرح در اين مصوبه پس از اسقاط خودروهاي فرسوده و ابطال گواهي اسقاط (به استثناي دوچرخه‌ هاي اشتراكي) و ورود وسيله نقليه جديد به ناوگان، در مقاطع زماني سه ماهه با اعلام سرمايه گذار عامل صرفه‌ جويي و تأييد متقاضي و پس از تأييد كاربرگ صرفه‌ جويي توسط شركت بهينه سازي مصرف سوخت /سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل) در طول مدت زمان بازپرداخت سرمايه‌ گذاري طرح به شرح اقساط تعيين شده در جدول شماره (1) پيوست و مطابق بند (3) به سرمايه‌گذار عامل صرفه‌ جويي بازپرداخت مي ‌شود.

تكاليف دستگاه‌ هاي اجرايي :

1 - وزارت كشور مكلف است:

الف ) موقعيت ايستگاه‌ هاي شارژ و مشخصات برق مورد نياز را به وزارت نيرو ارسال نمايد.

ب ) از طريق شهرداري‌ هاي ذيربط و در جهت حمايت از شيوه ‌هاي حمل و نقل اين مصوبه، نسبت به اختصاص فضاي مناسب در تمام كلانشهرها و شهرها (متقاضي بهره‌ مندي از تسهيلات موضوع) جهت احداث پست‌ هاي شارژ /ايستگاه‌ هاي توقف اتوبوس /ميني بوس /تاكسي، ايستگاه‌ هاي پارك دوچرخه و مسيرهاي تردد مناسب و پر اهميت و مقرون به صرفه، تعيين نرخ اقتصادي كرايه اتوبوس /ميني بوس /تاكسي، وضع ضوابط انگيزشي براي شركت‌ هاي پيك موتور سيكلت و ضوابط بازدارنده براي ساير موتور سيكلت‌ هاي بنزيني و دودزا، تعيين تعرفه انگيزشي استفاده از دوچرخه /اسكوترهاي اشتراكي براي شهروندان از طريق پرداخت يارانه كمكي (در موارد ضروري) به شركت‌ هاي بهره بردار دوچرخه‌ هاي اشتراكي اقدام نمايند .

2 - وزارت نيرو مكلف است:

الف ) ضوابط فني و ايمني بهره‌ برداري از ايستگاه‌ هاي شارژ را حداكثر 3 ماه پس از ابلاغ اين مصوبه تهيه و ابلاغ نمايد.

ب ) برق مورد نياز ايستگاه‌ هاي شارژ را تامين نمايد.

تعرفه فروش برق خودروهاي عمومي به صورت مجزا از تعرفه برق خودروهاي شخصي با پيشنهاد وزارت نيرو به تاييد هيئت وزيران مي ‌رسد. در اين زمينه ضروري است مشوق ‌هاي لازم براي تشويق رانندگان براي شارژ خودروها در ساعات غير اوج بار شبكه لحاظ شود.

ج ) بنا به درخواست متقاضيان در قالب شبكه بر خط شارژ و شركت‌ هاي ارائه دهنده سرويس، نسبت به نصب كنتورهاي برق مستقل براي شارژ باتري خودروهاي برقي و تركيبي قابل شارژ در ساختمان‌ هاي عمومي اقدام نمايند، هزينه‌ هاي مربوط به تهيه و نصب انشعاب و كنتور با متقاضي است.

5 - [5- 3-] سازمان ملي استاندارد ايران مكلف است:

الف ) نسبت به تدوين كليه استانداردهاي مورد نياز جهت تاييد نوع ناوگان برقي ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين مصوبه اقدام و موارد را براي تصويب به مراجع ذيربط ارسال نمايد.

ب ) با همكاري وزارت نيرو، استانداردهاي مربوط به حوزه زيرساخت حمل و نقل برقي، از جمله زيرساخت شارژ را ظرف مدت شش ماه از ابلاغ اين مصوبه به عنوان مبناي صحت سنجي و تأييد نوع تجهيزات مرتبط در زيرساخت شارژ براي محصولات توليد داخل و يا وارداتي تدوين و به تصويب مراجع ذي‌ ربط برساند.

ج ) استانداردهاي لازم در سطح خودرو و قطعات خودروهاي برقي، خودران و متصل را ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين مصوبه تدوين و به تصويب مراجع ذيربط برساند.

ضوابط فني، مشخصات و ساير الزامات اجرايي طرح:

1 - كليه ناوگان موضوع اين مصوبه بايد مطابق استانداردهاي ملي باشد.

2 - در تمام قراردادهاي منعقده مطابق با ضوابط مندرج در قانون حمايت از حقوق مصرف كنندگان خودرو مصوب سال 1386 و اصلاحات بعدي آن و نيز آيين‌نامه اجرايي قانون مذكور به شماره 7415/ت51681هـ مورخ 1395/1/28 و اصلاحات بعدي آن، تدابير گارانتي و خدمات پس از فروش، جهت اطمينان از صحت عملكردي هر يك از شيوه‌ هاي حمل و نقل موضوع اين مصوبه، مي‌ بايست لحاظ شود.

6 - [6- 3-] از ابتداي سال 1404 صدور و تمديد مجوز فعاليت كليه جايگاه‌ هاي سوخت شهري و بين شهري منوط به اختصاص فضاي مورد نياز براي احداث حداقل يك ايستگاه شارژ تك نازل برق مي ‌باشد.

4 - استفاده باطري ‌هاي سرب اسيد در تمام شيوه‌ هاي مورد حمايت اين مصوبه ممنوع است.

5 - موتور سيكلت ‌هاي اين طرح در توان ‌هاي 2، 3، 4 و 5 كيلووات و هر يك 75 هزار دستگاه و مجموعاً 300 هزار دستگاه شامل يارانه صرفه‌ جويي مي‌ باشند.

: با درخواست متقاضي و تأييد شركت بهينه سازي مصرف سوخت /سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل)، امكان نوسازي ناوگان با موتور سيكلت ‌هاي با توان بالاتر به جاي ناوگان با توان پايين‌ تر، وجود دارد.

: وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است مجوز توليد و واردات موتور سيكلت‌ هاي برقي را به گونه ‌اي صادر نمايند كه باطري هر گروه موتورسيكلت داراي توان مشابه داراي مشخصات فني و استاندارد واحد باشد و امكان جابجايي (سواپ) بين باطري‌ ها وجود داشته باشد.

: متقاضي مكلف است جهت اطمينان از اختصاص باطري‌ هاي سوآپ به موتور سيكلت‌ هاي پيمايش بالا (موتور سيكلت‌ هاي كار)، تمهيدات لازم را اتخاذ نمايد.

6 - سرمايه‌گذار عامل صرفه‌ جويي موظف است در قبال شماره گذاري هر دستگاه ناوگان (اتوبوس /ميني بوس /تاكسي (سدان و ون)/ موتور سيكلت) جديد، حداقل يك دستگاه ناوگان فرسوده معادل آن، اسقاط و از رده خارج نمايد و گواهي‌ هاي اسقاط متناظر بايد توسط پليس راهور فراجا ابطال شود.

: سن فرسودگي ناوگان مطابق آيين نامه اجرايي ماده (8) قانون هواي پاك / ماده (10) قانون ساماندهي صنعت خودرو و آيين نامه اجرايي مربوطه، موضوع مصوبه شماره 243368 /ت61387هـ مورخ 1402/12/28 هيأت وزيران تعيين مي‌ شود .

: با رعايت مفاد جدول معادل سازي گواهي‌ هاي اسقاط مندرج در مصوبه شماره 243368/ت61387هـ مورخ 1402/12/28 هيات وزيران، امكان اسقاط تعداد معادل هر يك دستگاه از ناوگان موضوع اين مصوبه، در قبال هر دستگاه ناوگان اتوبوس / ميني بوس / ون، وجود دارد.

7 - وزارت كشور مجاز است با هماهنگي وزارت صنعت، معدن و تجارت و با رعايت سقف تعهدات دولت در اجراي اين مصوبه، نسبت به تغيير تعداد ناوگان هر گروه خودرويي (اتوبوس /تاكسي /تاكسي ون /موتور سيكلت) مندرج در جداول شماره (1) و (2) پيوست، اقدام نمايد.

8 - مشخصات ناوگان عمومي اين مصوبه، مطابق مصوبات شوراي عالي هماهنگي ترافيك شهرهاي كشور است.

9 - حداكثر بنزين ماهانه قابل اختصاص به تاكسي‌ هاي سدان جديد پايه گازسوز 50 (پنجاه) ليتر، تاكسي‌ هاي هربيدي 150 (صد و پنجاه) ليتر و ون‌ هاي بنزيني جديد 400 (چهار صد) ليتر (فقط موضوع اين مصوبه) است. شركت ملي پخش فرآورده‌ هاي نفتي ايران موظف است نسبت به صدور كارت سوخت تاكسي‌ هاي اين طرح با سهميه مذكور اقدام و پيش‌ بيني‌ هاي لازم را در سامانه كارت هوشمند سوخت انجام نمايد.

سواري‌ هاي عمومي كه مطابق مصوبه شماره 355369 مورخ 1402/07/12 شوراي اقتصاد از تسهيلات ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و از ارتقاي نظام مالي كشور استفاده نموده و كارت سوخت بنزيني آنها به دوگانه سوز تبديل شده است تا سه (3) سال از زمان تبديل مشمول تسهيلات موضوع اين مصوبه نمي ‌شوند.

10 - متقاضي موظف است با نصب سامانه موقعيت ياب بر روي خودروهاي عمومي (به استثناي موتورسيكلت و دوچرخه) موضوع اين مصوبه، از فعاليت ناوگان عمومي در بخش حمل مسافر اطمينان يابد.

11 - اولويت استفاده از تسهيلات موضوع اين مصوبه ناوگان داراي حداكثر عمر يا بيشينه پيمايش / بيشينه آلايندگي طي پنج سال گذشته است.

12 - جايگزيني اتوبوس و ميني بوس گازوئيل سوز جديد با آلايندگي پايين مطابق با ضوابط مندرج در ماده (4) آيين نامه فني در زمينه كنترل و كاهش آلودگي هوا (موضوع ماده (2) قانون هواي پاك) موضوع مصوبه شماره 165642/ت58884هـ مورخ 1400/12/18 هيات وزيران و اصلاحات بعدي آن است.

13 - معرفي موتورسيكلت ‌هاي مشمول اجراي طرح، بر عهده متقاضي است.

6 - [6- 14-] از مبلغ پرداخت 13676 دلار تاكسي‌ هاي (سدان) برقي جدول شماره (1) مبلغ 10500 دلار سهم اسقاط و نوسازي و مبلغ 3176 دلار سهم كمك براي تامين باطري در پايان عمر مفيد مي ‌باشد كه متناسبا در اقساط بازپرداخت مي‌ بايست رعايت شود.

قراردادهاي منعقده سرمايه‌ گذار عامل صرفه‌ جويي بنحوي تنظيم شود، كه سرمايه‌ گذار متعهد به تحويل يك باتري جديد پس از پايان عمر باطري اوليه (منوط به دريافت باتري فرسوده) و كسر مبلغ فوق از قيمت تمام شده باطري شود و باطري فرسوده متعلق به سرمايه‌ گذار باشد.

6 - [6- 15-] تمامي قراردادها به صورت ارزي منعقد مي‌ شود و تبديل ميزان سرمايه‌ گذاري در قراردادهاي ريالي موضوع اين طرح به مقادير ارزي، بر اساس نرخ اعلامي مركز مبادله ارز و طلاي ايران در تاريخ تأييد انعقاد قراردادهاي موضوع اين طرح، مي ‌باشد.

16 - وزارت نفت / سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل) و وزارت كشور موظفند گزارش عملكرد طرح را به صورت فصلي به سازمان برنامه و بودجه كشور ارسال نمايند.

17 - پس از تشكيل سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي تكاليف وزارت نفت در بند (3) اين مصوبه به آن سازمان منتقل مي ‌شود.

18 - اين مصوبه جايگزين مصوبه شماره 578237 مورخ 1401/10/25 شوراي اقتصاد مي ‌شود و تمامي ناوگان نوسازي شده كه از تاريخ 1401/10/25 (زمان ابلاغ مصوبه 578237 شوراي اقتصاد) نوسازي و وارد ناوگان شده‌ اند، در صورت رعايت الزامات مصوبه و پس از انعقاد قراردادهاي فيمابين، مشمول بهره‌ مندي از تسهيلات موضوع طرح خواهد بود.

وزارت /نفت سازمان بهينه سازي و مديريت راهبردي انرژي (در صورت تشكيل) مجاز است با درخواست سرمايه‌ گذار، قراردادهاي قبلي منعقده را با شرايط اين مصوبه اصلاح نموده و كليه بازپرداخت ها، از زمان انعقاد قرارداد جديد، مطابق اين مصوبه صورت مي ‌پذيرد .

سيد حميد پورمحمدي

جدول شماره (1): برآورد تعداد خودروها و حداكثر صرفه جويي قابل باز پرداخت ميزان بازپرداخت (ميليون دلار) صرفه جويي(بازپرداخت) هر دستگاه - دلار ميزان اقساط بازپرداخت به سرمايه گذار- هر دستگاه مدت زمان بازپرداخت سرمايه گذاري تعداد ناوگان (دستگاه) محصول صرفه جويي كل صرفه جويي سالانه دلار در هر سه ماه سال 252,59 140,326 14,032 3,508 10 1,800 اتوبوس شهري پايه گاز سوز 1200,86 266,858 22,238 5,560 12 4,500 اتوبوس شهري برقي 296,8 74,199 9,274 2,318 8 4.000 اتوبوس شهري ديزلي* 611,19 9.403 2,350 587,5 4 65,000 تاكسي پايه گاز سوز 410,28 3176+10500 2,735 683,8 5 30,000 تاكسي برقي + باطري اضافه** 151,34 10,089 1,681 420,4 6 15,000 تاكسي هيبريدي(گاز،بنزين و برق) 168,24 28,041 4,673 1168,4 6 6,000 تاكسي ون برقي 34,28 11,428 1,904 476,2 6 3,000 تاكسي ون بنزيني 297,94 34,246 5,707 1427 6 8,700 ميني بوس ديزلي 583,5 10945 486 121.6 4 300,000 موتورسيكلت برقي 9,86 448 112 28 4 22,000 دوچرخه / اسكوتر 4016,88 - - - - 460,000 جمع *فقط در غير كلانشهرها **از مبلغ بازپرداخت 13676 دلار تاكسي هاي برقي مبلغ 10500 دلار سهم اسقاط و نوسازي و مبلغ 3176 دلار سهم باطري در پايان عمر مفيد مي باشد كه متناسبا در اقساط بازپرداخت مي بايست رعايت شود.

جدول شماره 2- جدول اجرا و بازپرداخت تعهدات دولت به سرمايه گذار عامل صرفه جويي سال 1403 1404 1405 1406 1407 1408 1409 1410 1411 1412 1413 1414 1415 1416 1417 جمع اتوبوس شهري پايه گازسوز(تعداد) 300 1000 500 - - - - - - - - - - - - 1800 اتوبوس شهربرقي(تعداد) 500 2500 1500 - - - - - - - - - - - 4500 اتوبوشهري ديزلي*(تعداد) 1000 2000 1000 - - - - - - - - - - - - 4000 تاكسي پايه گاز سوز(تعداد) 10000 30000 25000 - - - - - - - - - - - - 65000 تاكسي برقي(تعداد) 6000 24000 - - - - - - - - - - - - - 30000 تاكسي هيبريدي(تعداد) 2000 10000 3000 - - - - - - - - - - - - 15000 تاكسي ون برقي(تعداد) 1000 3000 2000 - - - - - - - - - - - - 6000 تاكسي ون بنزيني(تعداد) 1500 1000 500 - - - - - - - - - - - - 3000 ميني بوس ديزلي(تعداد) 2000 5000 1700 - - - - - - - - - - - - 8700 موتور سيكلت برقي(تعداد) 30000 150000 120000 - - - - - - - - - - - - 300000 دوچرخه/اسكوتر(دستگاه) 7000 12000 3000 - - - - - - - - - - - - 22000 مجموع تعداد اجرا(دستگاه) 61300 240500 158200 - - - - - - - - - - - - 460000 جمع بازپرداخت (ميليون دلار) 0,00 237,20 532,10 654,20 654,20 561,10 385,50 225,80 178,10 146,20 131,10 115,90 104,50 68,10 20,88 4016,88