مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در خصوص طرح ويژه حفاظت و احياء بافت تاريخي شهر اردبيل

شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در جلسات مورخ 1403/9/5 و 1403/9/19 «طرح ويژه حفاظت و احياء بافت تاريخي شهر اردبيل» مصوب جلسه مورخ 1403/2/17 كميسيون ماده پنج شهر اردبيل و جلسه مورخ 1403/3/16 كارگروه زيربنايي استان و جلسه مورخ 1403/3/31 شوراي برنامه ريزي و توسعه استان را در راستاي اجراي ماده (3) قانون حمايت از مرمت و احياء بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي مورد بررسي قرار داد و با توجه به صورتجلسات مورخ 1403/5/30 و 1403/6/6 و 1403/7/3 كميته فني شماره سه و كميته منتخب (مورخ 1403/7/17 و 1403/7/25 و 1403/8/1)، ضمن تصويب طرح در محدوده اي با مساحت حدود 260 هكتار، مقرر نمود اسناد طرح با اعمال اصلاحات زير توسط دبير شوراي عالي ابلاغ شود:

جمعيت

1 - جمعيت پيشنهادي 50400 نفري مصوب كميسيون ماده 5 و شوراي برنامه ريزي استان در بافت تاريخي در افق طرح سال 1413، با توجه به نرخ رشد جمعيت در سال هاي گذشته، متوسط نرخ نوسازي در منطقه و شهر، تدقيق ضوابط و مقررات طرح براساس الزامات حفاظت و احياء بافت و ظرفيت بافت در تأمين خدمات عمومي، مجدد محاسبه و تدقيق شده و مبناي تأمين سرانه ها و سطوح خدماتي قرار گيرد.

پهنه بندي و كاربري

1 - با توجه به سطح عملكردي بافت در مقياس ناحيه شهري، تأمين خدمات عمومي در سطح محله و ناحيه، با تأكيد بر تامين شعاع دسترسي مناسب براي خدمات عمومي الزامي است. تعيين سرانه و سطوح كاربري هاي مذكور با رعايت الزامات حفاظت از بافت تاريخي صورت پذيرد.

2 - به منظور تداوم سرزندگي و رونق بازار اردبيل و ممانعت از خروج فعاليتهاي بازار اردبيل به خارج از بازار، پهنه هاي مختلط فعاليتي وضع موجود در پيرامون بازار، در قالب پهنه مختلط به فعاليت ادامه داده و تعيين كاربري ها و فعاليت ها در پهنه هاي مذكور، بر مبناي تداوم سكونت، فعاليت هاي فرهنگي هم پيوند با فعاليتهاي اقتصادي بازار و تجاري متناسب تعيين گردد. احداث مجتمع هاي تجاري جديد بزرگ مقياس پيرامون بازار كه به هر نحو، موجب تهديد بافت شود، ممنوع است.

3 - نقشه كاربري پيشنهادي طرح، بر مبناي نقشه پهنه بندي اصلاح شده، تهيه و ضوابط فعاليت ها و ساخت و ساز مربوط به هركدام از كاربري ها ارائه شود. در اين راستا، بهره برداري از بناهاي واجد ارزش، به منظور تامين بخشي از خدمات عمومي مورد نياز و فعاليت هاي مرتبط با گردشگري، با پيش بيني مشوق هاي لازم، مورد تأكيد است.

شبكه معابر

1 - پوسته پيشنهادي معابر، بر اساس موارد ذيل، بر روي نقشه به روز رساني شده وضع موجود، اصلاح و تكميل گردد: 1. حفظ كليه بناهاي ارزشمند (اعم از ثبت شده يا ثبت نشده در فهرست آثار ملي) الزامي است 2. صرفا حقوق مكتسبه قانوني پلاك هاي همجوار معبر ملاك عمل است 3. ادامه انجام تعريض صرفا در معابري كه بيش از 80 درصد از معبر بر اساس طرح ملاك عمل پيشين تعريض شده امكان پذير است 4. تعيين عرض متغير براي پوسته (پذيرش حدودي از تغييرات در عرض) مجاز است.

نقشه بناهاي ارزشمند شناسايي شده توسط مشاور (اعم از بناهاي ثبتي و غيرثبتي)، حرايم اختصاصي و عمومي بناهاي ثبتي و گذرهاي ارزشمند تاريخي، ظرف مدت دو هفته به تأييد وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي رسيده و مبناي تدقيق پوسته معابر قرار گيرد. بناهاي ياد شده بر روي كليه نقشه ها و اسناد طرح مشخص شوند.

2 - پوسته كليه معابر كه بنابر طول معبر، امكان پذيرش عرض بيش از 6 متر را دارند، در نقشه شبكه معابر ترسيم شده و صرفاً معابر محلي با عرض كمتر از 6 متر، در قالب ضوابط و مقررات تعيين تكليف گردند.

3 - در مورد گذر اوچ دكان، با توجه به تعريض اجرا شده وفق طرح تفصيلي قبلي شهر (مصوب 1384/4/12 و اصلاحيه 1389) و طرح تفصيلي بافت كهن، طرح مصوب شوراي برنامه ريزي استان در مورد اتصال گذر مذكور به خيابان آيت اله طالقاني، در صورت انجام مطالعات خردنگر و عارضه سنجي ترافيكي، توسط شهرداري اردبيل و تصويب آن در شوراي هماهنگي ترافيك استان مورد تأييد است.

4 - در مورد گذر پيرزرگر، با توجه به سابقه وجود بازار تاريخي پيرزرگر و تعريض انجام شده وفق طرح تفصيلي شهر و طرح تفصيلي بافت كهن، تصميم گيري در مورد ضرورت تعريض ادامه گذر و اتصال آن به خيابان آيت اله كاشاني از طريق مطالعات نيازسنجي و امكان سنجي، كه توسط شهرداري اردبيل انجام شده و به تصويب كميسيون ماده پنج مي رسد، تعيين تكليف شود.

5 - در خصوص پيشنهاد طرح در مورد پياده راه سازي خيابانهاي امام خميني و كاشاني در اطراف بازار تاريخي شهر، به سبب ايجاد زمينه هاي انتقال ترافيك مركز شهر به بافت پيرامون، تاثير نامطلوب بر رونق فعاليت هاي مجاور خيابان ها و عدم تحقق پياده راه هاي مذكور (از زمان طرح جامع 1389 تاكنون)، با توجه به عدم احراز ضرورت پياده راه سازي خيابانهاي مذكور، مقرر شد انجام تهميدات مديريتي به منظور روان سازي و آرام سازي ترافيك در خيابان هاي ياد شده، صورت پذيرد. همچنين ضروري است راهكارهاي عملياتي به منظور ارتقاء كيفيت فضاي شهري پياده راه اسفريس ارائه گردد.

6 - راهكارها و ضوابط و مقررات به منظور احياء پيوستگي شبكه گذرهاي تاريخي و ارزشمند بافت و تجهيز آنها براي حضور مشترك و ايمن پياده و سواره، ارائه شود. مسير پيشنهادي به منظور اتصال جمعه مسجد تا بقعه شيخ صفي نيز در همين چهارچوب است.

7 - نقشه سلسله مراتب شبكه معابر، بايد مطابق آيين نامه طراحي راههاي شهري مصوب 1399 شوراي عالي اصلاح و تكميل شود.

طرح بافت پيرامون بقعه شيخ صفي

1 - نظر به تصويب طرح حفاظت و ساماندهي بافت پيرامون بقعه شيخ صفي توسط وزارت ميراث فرهنگي (ابلاغي طي نامه شماره 992500/1929 مورخ 1399/2/14 به استاندار اردبيل)، طرح هاي موضعي در محدوده مشخص شده بر روي نقشه پيوست، با رويكرد مرمت شهري، در چهارچوب ظرفيت بافت و ملاحظات بحران و پدافند غيرعامل در تعيين فعاليت ها و دسترسي ها، رعايت ضوابط و مقررات حرايم اثر ثبت جهاني بقعه شيخ صفي، به همراه پيوست تحقق پذيري و اجراي طرح، با همكاري وزارت ميراث فرهنگي و شهرداري اردبيل و مشاركت دستگاههاي استاني، ظرف مدت 3 ماه تهيه شود. هرگونه اقدام اجرايي در محدوده مذكور، پس از ابلاغ طرح ها توسط وزارت ميراث فرهنگي، امكان پذير است. هماهنگي و پيگيري لازم در خصوص تحقق اين امر توسط استانداري مي بايد انجام شود.

2 - در مورد ساير پلاك ها و معابر واقع در حريم بقعه شيخ صفي (خارج از محدوده پيشنهادي طرح هاي ويژه، موضوع بند ( 4ـ1 ) مصوبه حاضر)، طرح حفاظت و ساماندهي بافت پيرامون بقعه، ملاك عمل قرار گيرد.

ضوابط و مقررات طرح

1 - تعداد طبقات در محدوده بافت كهن حداكثر 3 طبقه (روي زمين) و در محدوده خارج از بافت كهن تا خط محدوده بافت تاريخي حداكثر 6 طبقه (روي زمين) تعيين مي گردد. بديهي است رعايت ضوابط حرايم اختصاصي و عمومي آثار ثبتي مقدم بر اين ضوابط است. تغيير تعداد طبقات در محدوده بافت كهن، و تغيير حداكثر طبقات در محدوده خارج از بافت كهن، مصداق مغايرت اساسي است.

2 - برخورداري از ضوابط تشويقي مربوط به افزايش يك طبقه، در محدوده خارج از بافت كهن و حرايم آثار تاريخي، در معابر بالاي 16 متر، منوط به رعايت حداكثر 7 طبقه است.

3 - حداقل اندازه مساحت قطعه براي برخورداري از حداكثر طبقات در پهنه مسكوني، 200 مترمربع و در پهنه مختلط و فعاليت 300مترمربع تعيين مي گردد. برخورداري از سطح اشغال 100% در كاربريهاي تجاري، صرفاً در يك طبقه با حداكثر اندازه قطعه 50 مترمربع امكان پذير است. حداكثر سطح اشغال در پهنه هاي سبز درون بافتي، 5% براي فعاليتهاي پشتيبان فضاي سبز تعيين مي گردد.

4 - در خصوص الگوي توده گذاري، تركيب توده و فضا در دو دسته شامل بناهاي با طبقات يك و دو و ساير ابنيه، به صورت مجزا ارائه شود. در مورد بناهاي موجود كه داراي توده گذاري ارزشمند مبتني بر معماري بومي هستند، احداث بناي جديد با حفظ منطق توده گذاري ارزشمند موجود انجام شود. در خصوص حرايم آثار تاريخي، چهارچوب كلي توده گذاري و معماري ابنيه واقع در حريم ارائه شود.

5 - چهارچوب اقدامات و كليه ضوابط مربوط به نحوه اقدام در بافت تاريخي، در ضوابط و مقررات طرح حاضر به صورت شفاف تعيين تكليف شده و ارجاع به ضوابط ساير طرح ها (طرح تفصيلي، طرح بافت فرسوده و ....) و طرح هاي بعدي فاقد وجاهت قانوني مي باشد.

6 - ضروري است ضوابط و مقررات نماي بناهاي شهري به صورت كامل، شفاف مطابق مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري مورخ 1402/12/21 ارائه و ملاك عمل كميته نماي شهري اردبيل قرار گيرد.

7 - در خصوص روشهاي جبران محدوديت هاي توسعه، راهكارهاي تشويقي عام مندرج در مصوبه مورخ 1403/5/1 شوراي عالي در مورد «راهكارهاي تشويقي با هدف احياء و تقويت سكونت در محدوده بافتهاي تاريخي ـ فرهنگي كشور» در قالب ضوابط و مقررات طرح حاضر تدقيق و ارائه گردد.

8 - در تعيين اساس طرح و آستانه هاي مغايرت اساسي اين موارد لحاظ شوند: تغيير در عرض و پوسته، نقش و عملكرد شبكه معابر طرح، تغيير كاربري هاي خدمات عمومي، تغيير در طبقات و ارتفاع ابنيه در محدوده بافت كهن، تغيير در حداكثر طبقات و ارتفاع محدوده خارج از بافت كهن، تغيير در طرح محدوده بافت پيرامون بقعه شيخ صفي.

9 - پروژه هاي طراحي فضاي شهري، همراه با شناسنامه طرح، دستگاه تهيه كننده و همكار، شيوه هاي تامين مالي مورد نياز و ساير چهارچوب هاي محتوايي و فرايندي، بر اساس اولويت بندي مسائل كليدي و عاجل بافت ارائه شده و بر روي نقشه مشخص گردد.

10 - در اسناد نهايي راهكارهاي موثر و عملياتي در خصوص مديريت بحران و پدافند غيرعامل ارائه گردد.

پس از اصلاح موارد فوق، اسناد و مدارك نهايي طرح، شامل نقشه ساختار فضايي پيشنهادي، نقشه كاربري وضع موجود و پيشنهادي، نقشه تراكم و طبقات پيشنهادي، سلسله مراتب و پوسته شبكه معابر، نقشه اصالت و يكپارچگي (شامل تمام ارزشهاي شناسايي شده در بافت، با تأييد ميراث فرهنگي)، نقشه دفع آبهاي سطحي، نقشه معرفي پروژه هاي طراحي فضاي شهري، نقشه پدافند غيرعامل، نقشه اساس طرح و آستانه هاي مغايرت اساسي و ضوابط و مقررات ارائه شود. پس از تصويب و ابلاغ طرح ويژه حفاظت و احياء بافت تاريخي اردبيل، طرح مذكور ملاك صدور پروانه و هرگونه اقدام اجرايي در بافت تاريخي اردبيل است. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعكاس و اقدام اعلام مي شود. خواهشمند است در اجراي ماده 42 آئين نامه نحوه بررسي طرح ها و . . . دستور فرمائيد اسناد طرح پس از اصلاح براساس مفاد اين نامه جهت ابلاغ در اختيار دبيرخانه شوراي عالي قرار گيرد.

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ـ غلامرضا كاظميان