آيين نامه حمايت از نخبگان ايراني

هيئت وزيران در جلسه 7 /12 /1401 به پيشنهاد شماره ۱۱۵۲۷۷ مورخ ۱۴۰۱/۶/۳۰ مركز بررسي هاي استراتژيك رياست جمهوري و به استناد اصل يكصد و سي هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين‌ نامه حمايت از نخبگان ايراني را به شرح زير تصويب كرد :

در اين آيين‌ نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي‌روند:

وزارتين: وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي.

معاونت: معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رييس جمهور.

بنياد: بنياد ملي نخبگان.

نخبگان: اشخاص مورد تأييد بنياد ملي نخبگان بر اساس ماده (۴) اساسنامه بنياد و آيين ‌نامه مربوط.

دانشگاه: هر يك از دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي اعم از دولتي و غيردولتي داراي مصوبه از شوراي گسترش وزارتين و ساير مراجع قانوني و حوزه‌ هاي علميه داراي مجوز از شوراي گسترش حوزه هاي علميه.

دستگاه اجرايي: دستگاه‌ هاي اجرايي ذيل قوه مجريه مذكور در ماده (۲۹) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي،‌ اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران.

شبكه آزمايشگاهي: شبكه ملي آزمايشگاهي كشور كه در چهارچوب مصوبات شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري فعاليت مي كند.

به منظور حمايت از پژوهش هاي نخبگان و ارتقاي عملكرد و تأثير گذاري ايشان، پژوهانه استفاده از خدمات شبكه آزمايشگاهي به نخبگان اعطا مي شود. شيوه نامه نحوه اعطاي پژوهانه خدمات آزمايشگاهي نخبگان توسط بنياد با همكاري وزارتين و معاونت تهيه و ابلاغ مي گردد.

وزارتين موظفند با همكاري بنياد و در چهارچوب مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي، زمينه پذيرش رتبه هاي برتر آزمون متمركز (كنكور) سراسري را تا مقطع تحصيلي دكتري در رشته هاي گروه علوم پايه و علوم انساني و برگزيدگان مسابقات علمي (المپيادهاي) دانش آموزي را تا مقطع تحصيلي دكتري در رشته هاي گروه علوم پايه و علوم انساني در دانشگاه‌ هاي برتر و اعطاي راتبه علمي(بورس) عضويت هيئت علمي در دانشگاه ها براي جذب برگزيدگان مسابقات علمي (المپيادهاي) دانش آموزي را در چهارچوب قوانين و مقررات فراهم نمايند.

پذيرش و ورود به مقاطع بالاتر و جذب در قالب عضويت هيئت علمي موضوع اين ماده منوط به تأييد صلاحيت هاي عمومي مطابق قوانين و مقررات است.

شيوه‌ نامه ارزيابي مستمر و احراز امتيازهاي آموزشي، پژوهشي و فرهنگي و ادامه تحصيل در هر يك از مقاطع مذكور و اعطاي راتبه علمي (بورس) عضويت هيئت علمي موضوع اين ماده توسط بنياد و با همكاري وزارتين تدوين و ابلاغ مي ­شود.

به منظور ارتقاي مشاركت نخبگان در توسعه علم و فناوري و حل چالش هاي فناورانه ملي و جذب ايشان در بنگاه هاي اقتصادي كشور، طرح اشتغال (۱۰۰۰) نخبه در سال مشتمل بر موارد زير اجرا مي شود:

معاونت با همكاري وزارتخانه هاي صنعت، معدن و تجارت و ارتباطات و فناوري اطلاعات موظف است (۱۰) طرح (پروژه) ملي، توسعه اي، اميد آفرين و تحول ساز پيشران تحقيق و توسعه در حوزه فناوري هاي نوين با اولويت هوش مصنوعي، فناوري هاي نوين رقومي (ديجيتال)، زيست فناوري و دارويي، رايانش كوانتومي، پزشكي بازساختي و امنيت غذايي مرتبط با رفع نيازهاي كشور را با مشاركت بنگاه‌ هاي اقتصادي تهيه و به شوراي راهبري فناوري ‌ها و توليدات دانش ‌بنيان ارايه دهد.

با تصويب شورا حداقل بيست درصد (۲۰%) منابع مورد نياز طرح (پروژه) هاي پيشران در قالب حمايت هاي دولتي از سوي معاونت مشروط به تحقق اشتغال نخبگان تأمين مي شود. سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است منابع مورد نياز اجراي اين برنامه را از محل منابع در اختيار معاونت در قالب لوايح بودجه هاي سنواتي پيش بيني نمايد.

هزينه كرد شركت هاي مجري در قالب آيين نامه‌ هاي اجرايي بندهاي (ب) و (ت) ماده (۱۱) قانون جهش توليد دانش بنيان موضوع تصويب نامه هاي شماره ۱۱۷۲۰۵/ت۶۰۰۲۳هـ مورخ ۱۴۰۱/۷/۴ و شماره ۱۵۲۷۵۵/ت۶۰۳۸۴هـ مورخ ۱۴۰۱/۸/۲۳ مشمول حمايت هاي مالياتي مي شود.

با هدف استفاده از ظرفيت علمي و حرفه ‌اي متخصصين و نخبگان ايراني خارج از كشور در مراكز علمي، فناوري و صنعتي داخلي و فراهم نمودن شرايط مناسب جهت توسعه فناوري‌ هاي نوظهور و پيشرفته در كشور، معاونت موظف است با همكاري بنياد، برنامه جامع حمايت از همكاري و جذب نخبگان و متخصصين ايراني خارج از كشور را با هدف جذب و همكاري سالانه (۱۰۰۰) نفر از اين متخصصين و مشتمل بر موارد زير تدوين نمايد:

معاونت با همكاري بنياد و وزارتين ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين ‌نامه، دستورالعمل مربوط به اوصاف دانش‌ آموخته برجسته، دانشگاه‌ هاي مورد قبول بين المللي و چگونگي انتخاب افراد مشمول جهت جذب در دانشگاه‌ ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي را تدوين و ابلاغ مي ‌نمايد. سازمان اداري و استخدامي كشور موظف است ساليانه (۲۰۰) رديف مجوز استخدام عضو هيئت علمي مورد نياز اين بند را تأمين نمايد.

به منظور فراهم شدن بسترهاي اشتغال، كارآفريني و جذب متخصصان و دانشمندان ايراني غير مقيم در بخش خصوصي، معاونت موظف است طرح‌ شناسايي و جذب متخصصين ايراني خارج از كشور را با هدف راه اندازي سالانه حداقل (50) شركت دانش‌ بنيان و واحدهاي فناور مستقر در پارك‌ هاي علم و فناوري و اشتغال نخبگان در اين كسب و كارها، ظرف دو ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تدوين و به تصويب شوراي راهبري فناوري ها و توليدات دانش بنيان برساند.

سازمان برنامه و بودجه كشور به پيشنهاد معاونت منابع مورد نياز اين ماده را در بودجه ساليانه معاونت پيش ‌بيني خواهد كرد.

معاونت موظف است با همكاري وزارتخانه هاي اطلاعات و امور خارجه ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، استفاده از خدمات آموزشي، پژوهشي و فناوري نخبگان ايراني كه خود يا خانواده آنها داراي تابعيت ديگري هستند را با رعايت ملاحظات صيانتي در داخل كشور تدوين و جهت سير مراحل تصويب به مراجع ذي‌صلاح ارايه نمايد.

با هدف تسهيل و راه‌ اندازي شركت‌ها و مؤسسات دانش‌ بنيان و فناور توسط نخبگان و متخصصان ايراني داخل و خارج از كشور، وزارت امور اقتصادي و دارايي از طريق دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي و ويژه اقتصادي موظف است با همكاري معاونت نسبت به كمك به ايجاد، راه‌ اندازي و تأسيس شركت، ايجاد سرمايه‌ گذاري مشترك در مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي و ويژه اقتصادي و پارك ‌هاي علم و فناوري توسط نخبگان در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط اقدام نمايد و فرايندهاي سرمايه‌گذاري، جذب سرمايه و تسهيلات و اخذ مجوزهاي آنها را تسهيل كند.

با هدف تأمين مسكن نخبگان در سراسر كشور:

در چهارچوب قانون جهش توليد مسكن ـ مصوب ۱۴۰۰ ـ نخبگان و سرآمدان علمي فاقد مسكن در اولويت برخورداري از مزاياي قانون مي ‌باشند.

وزارت راه و شهرسازي مكلف است با همكاري دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي و بنياد، زمين مورد نياز براي تأمين مسكن نخبگان و سرآمدان علمي را در چهارچوب قانون جهش توليد مسكن ـ مصوب 1400 ـ فراهم نمايد.

در چهارچوب مصوبات شوراي پول و اعتبار، نخبگان فاقد مسكن فارغ التحصيل يا دانشجوي تحصيلات تكميلي نيز مشمول تسهيلات خريد يا ساخت مسكن و همچنين تسهيلات وديعه مسكن مشابه اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ ها مي‌ شوند.

بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موظف است با همكاري بنياد نسبت به اجرايي ‌سازي اين ماده و ارايه مقررات مرتبط با آن براي تصويب در مراجع ذي‌ ربط اقدام نمايد.

به منظور توسعه حمايت ‌هاي بيمه ‌اي از نخبگان:

بنياد مجاز است از نخبگان فاقد بيمه متقاضي بهره ‌مندي از حمايت‌ هاي بيمه‌ اي با رعايت قوانين و مقررات تا حداكثر هفتاد درصد (۷۰%) حق بيمه افراد مشمول در قالب كمك هزينه پوشش بيمه اي نخبگان، حمايت نمايد.

امتياز مقرر در اين ماده شامل پوشش درماني نخبگان و افراد تحت تكفل وي نيز مي ‌باشد.

بنياد مجاز است نسبت به ارايه كمك هزينه حمايت از پوشش بيمه تكميلي براي نخبگان برخوردار از بيمه‌ هاي پايه اقدام نمايد.

به منظور تحقق مرجعيت علمي و حمايت از دانشمندان برتر كشور و سرآمدان علمي، بنياد مكلف است طرح حمايت از سرآمدان علمي كشور را مشتمل بر موارد زير تدوين نمايد:

حمايت ها الف ـ ارايه تسهيلات ويژه سرآمدان علمي با تصويب شوراي پول و اعتبار. ب ـ اعطاي پژوهانه آزمايشگاهي و پژوهشي. پ ـ كمك هزينه سفرهاي تحقيقاتي، علمي و زيارتي داخلي و خارجي. ت ـ كمك هزينه ثبت اختراعات با كيفيت در مراجع معتبر بين‌المللي. ث ـ اعتبارات تشويقي براي انتشارات برجسته علمي. ج ـ حمايت از پوشش بيمه عمر و زندگي و ساير بيمه‌هاي مورد نياز سرآمدان علمي. چ ـ اعطاي پايه تشويقي در چهارچوب مصوبات وزارتين.

سالانه (۲۰۰) نفر از سرآمدان علمي كشور در اين برنامه از حمايت‌هاي بنياد بهره‌ مند مي‌شوند.

بنياد با همكاري معاونت و وزارتين، دستورالعمل ارزيابي و شناسايي سرآمدان علمي موضوع اين ماده را تهيه و ابلاغ مي‌ نمايد.

وزارتين موظف هستند با همكاري بنياد و سازمان اداري و استخدامي كشور سالانه معادل بيست درصد (۲۰%) از ظرفيت جذب اعضاي هيئت علمي خود در دانشگاه و همچنين مؤسسات پژوهشي وابسته به دستگاه‌ هاي اجرايي را به نخبگان اختصاص دهند. اين افراد در قالب قرارداد پيماني يكساله جذب مي شوند و در مدت مذكور فرآيند جذب مشتمل بر گزينش علمي و عمومي آنها در چهارچوب ضوابط معمول انجام مي‌ گيرد.

به منظور جذب و نگهداشت نخبگان و استفاده بهينه از ظرفيت علمي و فناوري فارغ التحصيلان دوره هاي دكتري مورد تأييد وزارتين، بنياد و وزارتين موظفند نسبت به اشتغال حداقل (۱۰۰۰) نفر از محققان پسا دكترا بر اساس آيين نامه مصوب شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري اقدام نمايند.

در راستاي نيل به مرجعيت علمي در سطح بين المللي، وزارتين موظفند پشتيباني و حمايت براي نمايه سازي مجلات معتبر داخلي در نمايه هاي بين المللي را به انجام برسانند و مشوق هايي را براي مديران مسئول و سردبيران اين نشريات در نظر بگيرند.

در اجراي آيين ‌نامه جذب و نگهداري سرمايه انساني استعداد برتر و نخبه در دستگاه‌ هاي اجرايي موضوع تصويب نامه شماره ۱۵۴۴۴۹/ت۵۹۵۰۶هـ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۲، سازمان اداري و استخدامي كشور موظف است با همكاري بنياد، زمينه جذب سالانه حداقل (۱۰۰۰) نفر از نخبگان كشور در دستگاه هاي اجرايي را فراهم نمايد.

كليه دستگاه‌ هاي اجرايي موضوع اين آيين نامه موظفند به منظور شناسايي و بهره‌ گيري از توان و ظرفيت نخبگان سالانه بيست درصد (20%) از ظرفيت استخدامي خود را در صورت وجود متقاضي به اين افراد اختصاص دهند. شناسه كارمندي براي ايشان توسط سازمان اداري و استخدامي كشور صادر مي شود.

كليه دستگاه هاي اجرايي مكلفند اطلاعات مورد نياز براي رصد و تحليل وضعيت نخبگان در زمينه هاي مختلف از جمله معيشت، اشتغال، مسكن، تحصيل، بيمه و مهاجرت را با رعايت قوانين و مقررات تهيه و به صورت دوره اي در اختيار بنياد قرار دهند. شيوه نامه اجراي اين ماده ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه توسط بنياد تدوين و ابلاغ مي شود.

به منظور مديريت اثربخش چرخش نخبگان، توسعه تعاملات هدفمند بين المللي آنها و ارتقاي نظام سياست گذاري و مديريت امور نخبگان و در چهارچوب سند راهبردي كشور در امور نخبگان ـ مصوب ۱۳۹۱ ـ شوراي عالي انقلاب فرهنگي و همچنين صيانت از پژوهشگران و فناوران كشور، وزارتين و وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي موظفند ضوابط فعاليت مؤسسات كاريابي در حوزه اعزام نيروي كار و اعزام دانشجو را براي نخبگان و متخصصين، با همكاري وزارت امورخارجه و بنياد و در چهارچوب قوانين و مقررات موجود تدوين و ابلاغ نمايند.

با هدف ارتقاي روحيه خود باوري علمي و الگوسازي براي مسئوليت ‌پذيري و اثر بخشي نخبگان در جامعه، سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مكلف است با همكاري بنياد نسبت به حمايت از توسعه توليد محتواي رسانه ‌اي با محوريت معرفي نخبگان و سرآمدان علمي و نقش آنها در حل مسائل جامعه و نيز ارائه تجربيات موفق نخبگان بازگشته به داخل كشور اقدام نمايد.

دستگاه هاي اجرايي ذي ربط مكلفند با همكاري سازمان برنامه و بودجه كشور بودجه لازم براي عملياتي سازي اين آيين‏ نامه را در لوايح بودجه سنواتي خود پيش ‌بيني نمايند.

معاون اول رئيس‎جمهور ـ محمد مخبر