رأي شماره 1693294 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل اجرايي بند خ ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (موضوع بخشنامه شماره 13092 مورخ 1399/2/6 وزارت تعاون،كار و رفاه اجتماعي)

شماره 0106669 – 1403/7/28 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140331390001693294 مورخ 1403/7/17 با موضوع: «تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل اجرايي بند (خ) ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (موضوع بخشنامه شماره 13092 مورخ 1399/2/6 وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي) كه بر اساس آن احتساب سوابق بيمه اي منوط به وصول ما به التفاوت شده است ابطال شد»جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مدير كل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1403/7/17 شماره دادنامه: 140331390001693294 شماره پرونده: 0106669 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي عليرضا حافظي معصومي با وكالت آقاي علي عرب زوزني طرف شكايت: 1 ـ وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي 2 ـ سازمان برنامه و بودجه كشور موضوع شكايت و خواسته: ابطال تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل اجرايي بند خ ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (موضوع بخشنامه شماره 13092 مورخ 1399/2/6 وزارت تعاون،كار و رفاه اجتماعي) گردش كار: آقاي علي عرب زوزني به وكالت از آقاي عليرضا حافظي معصومي به موجب دادخواستي ابطال تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل اجرايي بند خ ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (موضوع بخشنامه شماره 13092 مورخ 1399/2/6 وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي) را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه: "احتراماً به استحضار مي رساند موكل اينجانب، پس از 32 سال و 5 ماه خدمت بازنشسته شده است و چون به مدت 6 سال و 7 ماه خدمات دولتي در نيروهاي مسلح داشته است در اجراي مقررات بند خ ماده 88 قانون برنامه ششم توسعه [قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران] از پرداخت مابه التفاوت سنوات بيمه اي ناشي از تغيير صندوق بيمه و بازنشستگي معاف بوده است و مبلغ مابه التفاوت مذكور به عنوان مطالبه صندوق بازنشستگي كشوري از دولت منظور شده كه در قالب بودجه سنواتي توسط دولت پرداخت و تسويه مي شود. مبلغ مابه التفاوت توسط صندوق بازنشستگي كشوري تعيين و مراتب به اداره كل كارگزيني قضات جهت پرداخت اعلام شده است، با اين حال در زمان صدور حكم بازنشستگي مشخص شد كه دادگستري استان خراسان رضوي مبلغ مذكور را به حساب صندوق بازنشستگي واريز ننموده و اعلام داشتند كه پس از تأمين اعتبار واريز خواهد شد، ولي صندوق بازنشستگي به استناد بخشنامه شماره 13092 مورخ 1399/2/6 اعلام نمود كه محاسبه سنوات مذكور منوط به پرداخت يك جاي مابه التفاوت سنوات بيمه اي مي باشد و در نتيجه برقراري حقوق بازنشستگي ممكن نيست. موكل اينجانب وجه مذكور را كه در تعهد قوه قضائيه بوده است به حساب صندوق بازنشستگي واريز نموده و حقوق بازنشستگي مشاراليه برقرار گرديد. به اين ترتيب ملاحظه مي فرماييد كه صندوق بازنشستگي كشوري به جاي اين كه در مقام مطالبه مابه التفاوت مذكور از قوه قضائيه برآيد بر خلاف نص صريح بند خ ماده 88 قانون برنامه ششم توسعه [قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران] و به استناد بخشنامه مورد شكايت و با عدم برقراري حقوق بازنشستگي، موكل بنده را وادار به پرداخت يك جاي مبلغ مذكور نمودند، علي اي حال با توجه به اين كه عدم پرداخت اعتبار مبلغ مذكور از سوي قوه قضائيه هيچ ارتباطي به شخص مستخدم كه فاقد مسئوليت در پرداخت آن است ندارد و اساساً مبلغ فوق مطالبه صندوق بازنشستگي از دولت مي باشد، لذا عدم محاسبه سنوات خدمتي و عدم برقراري حقوق بازنشستگي توسط صندوق و اين كه شخص بازنشسته را در وضعيتي قرار دهد كه مجبور به پرداخت بلا جهت دِين دولت شود عملي بر خلاف قانون و دور از ارزش هاي اخلاقي و انساني بوده و محكوم به بطلان است، تقاضاي رسيدگي و صدور حكم به شرح موضوع خواسته را دارم." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: "شماره: 13092 تاريخ: 1399/2/6 جناب آقاي نوبخت معاون محترم رئيس جمهور و رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور با سلام و احترام پيرو نامه شماره 884 مورخ 1399/1/6 ، در خصوص «معافيت ايثارگران، فرزندان شهدا، آزادگان، جانبازان و رزمندگان با حداقل 12 ماه سابقه حضور در جبهه براي يك بار از پرداخت مابه التفاوت براي 15 سال سنوات بيمه اي ناشي از تغيير صندوق بيمه و بازنشستگي»، به پيوست متن دستورالعمل مربوطه كه با ملاحظه نظرات كارشناسي واصله تنظيم شده و اينجانب نيز امضا نموده ام، جهت امضا جناب عالي ارسال مي گردد. ـ محمد شريعتمداري ـ وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و سازمان برنامه بودجه كشور، با همكاري بنياد شهيد و امور ايثارگران و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، مستنداً به تصميم جلسه مورخ 1398/6/20 هيأت وزيران ابلاغي به شماره 55606/79173 مورخ 1398/6/28 ، دستورالعمل اجرايي بند «خ» ماده (88) قانون برنامه ششم توسعه به شرح زير تصويب نمودند: دستورالعمل اجرايي بند «خ» ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران ................... ماده 4 ـ صندوق بيمه مقصد مكلف است حداكثر ظرف مدت يك ماه پس از اعلام حق بيمه قابل انتقال از سوي صندوق بيمه مبدا، نسبت به محاسبه مابه التفاوت و اعلام و وصول آن به شرح ذيل اقدام نمايد: 1 ـ در صورت وجود رابطه استخدامي بيمه شده با يكي از دستگاه هاي مشمول، دستگاه ذي ربط مكلف است حداكثر ظرف مدت 3 ماه پس از اعلام صندوق بيمه مقصد، نسبت به پرداخت مابه التفاوت مربوطه به حساب صندوق بيمه ياد شده و از محل اعتبارات مصوب مربوط در قوانين بودجه سنواتي اقدام نمايد. 2 ـ با توجه به مفاد بند (ژ) ماده (88) قانون برنامه ششم توسعه، در خصوص ساير بيمه شدگان، مابه التفاوت متعلقه حسب مورد به بنياد شهيد و امور ايثارگران و يا ستاد كل نيروهاي مسلح اعلام تا از محل اعتبارات مصوب مربوط در قوانين بودجه سنواتي، به صندوق بيمه مقصد پرداخت گردد. تبصره ـ صندوق بيمه مقصد مكلف است پس از وصول مابه التفاوت مربوطه، نسبت به دريافت مبالغ حق بيمه قابل انتقال از صندوق بيمه مبدا و احتساب سوابق بيمه به عنوان سابقه بيمه پردازي بيمه شده در صندوق بيمه مقصد اقدام نمايد. ................... ـ وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي ـ معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور" در پاسخ به شكايت مذكور، رئيس مركز امور حقوقي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي (معاونت امور مجلس، حقوقي و استان ها) به موجب لايحه شماره 265382 مورخ 1402/12/16 به شعبه 67 بدوي ديوان عدالت اداري توضيح داده است كه: "در دادخواست مطروحه، اساساً اعلام نگرديده حكم مقرر در تبصره بند «2» ماده (4) دستورالعمل مغاير با كدام يك از قوانين مي باشد. دستورالعمل موصوف در اجراي شق دوم اصل يكصد و سي و هشتم (138) و بند دهم از اصل سوم (3) قانون اساسي به منظور ايجاد نظام اداري صحيح و تسهيل انتقال سوابق بيمه اي جانبازان، آزادگان، خانواده شهدا و رزمندگان هشت سال دفاع مقدس به تصويب وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيده كه بدين وصف اقدام مزبور در حدود اختيارات و مطابق قوانين و مقررات مربوط بوده است. دستورالعمل ياد شده در اجراي حكم مقرر در صدر بند (خ) قانون برنامه ششم توسعه [قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران] صادر شده و همچنين تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل مذكور كه شاكي ابطال آن را درخواست نموده، مقرر داشته: تبصره: صندوق بيمه مقصد مكلف است پس از وصول مابه التفاوت مربوطه، نسبت به دريافت مبالغ حق بيمه قابل انتقال از صندوق بيمه مبدا و احتساب سوابق بيمه به عنوان سابقه بيمه پردازي بيمه شده در صندوق بيمه مقصد اقدام نمايد. با عنايت به موارد مرقوم، از آن جا كه دستورالعمل مورد اعتراض از حيث مرجع تصويب و همچنين حدود اختيار، در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط تهيه و مصوب گرديده و شكايت شاكي فاقد محمل قانوني است، صدور حكم مبني بر رد شكايت مورد استدعاست." علي رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به طرف ديگر شكايت (سازمان برنامه و بودجه كشور) تا زمان رسيدگي به پرونده در هيأت عمومي، پاسخي از آن مرجع واصل نشده است. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1403/7/17 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آرا به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي به موجب بند (خ) ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، ايثارگران و فرزندان شهدا و آزادگان و جانبازان و رزمندگان با حداقل دوازده ماه سابقه حضور در جبهه براي يك بار از پرداخت مابه التفاوت براي پانزده سال سنوات بيمه اي ناشي از تغيير صندوق بيمه و بازنشستگي معاف هستند و اين مبلغ به عنوان مطالبه صندوق منتقل اليه از دولت منظور و در قالب بودجه سنواتي توسط دولت پرداخت و تسويه مي شود، ليكن براساس تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل اجرايي بند (خ) ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، مقرر شده است كه صندوق بيمه مقصد مكلّف است پس از وصول مابه التفاوت مربوطه، نسبت به دريافت مبالغ حق بيمه قابل انتقال از صندوق بيمه مبدأ و احتساب سوابق بيمه به عنوان سوابق بيمه پردازي بيمه شده در صندوق بيمه مقصد اقدام كند كه با توجه به مراتب مذكور هر چند بر طبق اصول كلّي، احتساب سوابق بيمه اي ناشي از انتقال حق بيمه منوط به پرداخت مابه التفاوت حق بيمه است اما مشمولان بند (خ) ماده 88 قانون ياد شده به حكم قانونگذار از پرداخت مابه التفاوت ناشي از تغيير صندوق معاف شده اند و با عنايت به اين كه بر اساس مقرره مورد شكايت، احتساب سوابق بيمه اي منوط به وصول مابه التفاوت شده كه اين حكم در مغايرت با بند (خ) ماده 88 قانون برنامه ششم توسعه جمهوري اسلامي ايران است، لذا تبصره بند 2 ماده 4 دستورالعمل اجرايي بند (خ) ماده 88 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (موضوع بخشنامه شماره 13092 مورخ 1399/2/6 وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي) مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است . رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ احمدرضا عابدي