رأي شماره 1399838 هيئت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بخشنامه شماره 521/2050/د مورخ 1396/3/30 رئيس مركز خدمات آموزشي معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

شماره0302269 1404/6/22 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيئت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140431390001399838 مورخ 1404/6/11 مبني بر: بخشنامه شماره 521/2050/د مورخ 1396/3/30 رئيس مركز خدمات آموزشي معاونت آموزشي وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي كه در پاسخ به سؤالات متعدد كارشناسان دانشگاه هاي علوم پزشكي و همچنين دانش آموختگان رشته دندانپزشكي كه با استفاده از سهميه استاني خاص كه از سال 1378 پذيرفته شده اند و در خصوص تعهدات اين گونه پذيرفته شدگان مي باشد ، ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد . مديركل هيئت عمومي و هيئت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه: 1404/6/11 شماره دادنامه: 140431390001399838 شماره پرونده: 0302269 مرجع رسيدگي : هيئت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : آقاي محمد رضائي نسب با وكالت خانم ميترا نوري طرف شكايت : وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موضوع شكايت و خواسته : ابطال بخشنامه شماره 521/2050/د مورخ 1396/3/30 رئيس مركز خدمات آموزشي معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي گردش كار : خانم ميترا نوري به وكالت از آقاي محمد رضائي نسب به موجب دادخواستي ابطال بخشنامه شماره 521/2050/د مورخ 1396/3/30 رئيس مركز خدمات آموزشي معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه : " بخشنامه مورد شكايت خارج از حدود اختيارات مقام تصويب كننده و نيز در مغايرت با اصول 28، 30، 33 و 40 قانون اساسي بوده و سبب تضييع حقوق موكل اينجانب شده است. توضيح آن كه موكل اينجانب پذيرفته شده كنكور سال 1382 در رشته دكتري دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني شهيد بهشتي با كد رشته 1697 با عنوان سهميه استاني استان كرمانشاه مي باشد. لازم به ذكر است كه پذيرفته شدگان با عنوان سهميه استاني در سال هاي گذشته به هيچ صورتي از سهميه مناطق برخوردار نشده و مشمول مصوبه جلسه 87 مورخ 1365/7/8 شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيستند. چرا كه در اين مصوبه صراحتاً و اختصاصاً «پذيرفته شدگان با استفاده از سهميه مناطق» مورد حكم قرار گرفته اند. اين موضوع در نامه رئيس مركز خدمات آموزشي به شماره 521/2050/د مورخ 1396/3/30 و نيز مكرراً در نامه هاي سازمان سنجش به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز مورد اذعان قرار گرفته است كه اين افراد از سهميه مناطق استفاده نكرده اند. اما به موجب مصوبه مورد اعتراض «سهميه ثبت نامي» اين افراد ملاك عمل قرار گرفته و آنها را مشمول حكم مصوبه جلسه 87 مورخ 1365/7/8 شوراي عالي انقلاب فرهنگي اعلام كرده اند. حال آن كه در بخشنامه مورد شكايت مقام وضع كننده خارج از حدود اختيار و صلاحيت خود، سبب توسيع محدوده مصوبه جلسه 87 مورخ 1365/7/8 شوراي عالي انقلاب فرهنگي شده است. در حالي كه به سبب جايگاه قانوني شوراي مذكور تنها مقام صالح براي تغيير مشمولين مصوبه فوق الذكر همان شوراي عالي انقلاب فرهنگي است كه اين امر در دادنامه شماره 14033139000563705 [مورخ 1403/3/8] هيئت عمومي ديوان عدالت اداري نيز مورد تأكيد قرار گرفته است. لذا با عنايت به توضيحات فوق و مدارك و مستندات ابرازي ابطال مصوبه [بخشنامه] فوق مورد استدعاست ." متن بخشنامه مورد شكايت به شرح زير است : " بخشنامه شماره 521/2050/د تاريخ 1396/3/30 معاون محترم آموزشي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني .... با سلام احتراماً: پيرو سوالات متعدّد كارشناسان محترم دانشگاه هاي علوم پزشكي و همچنين دانش آموختگان رشته دندانپزشكي كه با استفاده از سهميه استاني خاص كه از سال 1378 پذيرفته شده اند در خصوص تعهّدات اين گونه پذيرفته شدگان، به استحضار مي رساند با توجه به نامه هاي شماره 2290/522/د مورخ 1396/1/15 و 244/522/د مورخ 1395/2/18 دبير محترم شوراي گسترش دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور، تعهّدات دانش آموختگان فوق با در نظر گرفتن اعلام صريح سازمان سنجش آموزش كشور در نامه هاي فوق و نامه سال هاي گذشته آن سازمان ( 2/244430 مورخ 1389/4/29) و بخشنامه اين مركز به شماره 13558 مورخ 1388/3/31 كد رشته هايي كه متعلّق به استان يا شهر يا بخش خاصي هستند با توجه به اين كه ظرفيت كد رشته ارائه شده بسيار كم مي باشد شكست ظرفيت به سهميه منطقه 1، 2 و يا 3 صورت نگرفته و اين داوطلبان با خودشان مقايسه شده و امكان بررسي كسب حدنصاب لازم در سهميه منطقه يك يا آزاد بومي براي آنان وجود ندارد. لذا استعلام «تراز» نمره اين دانش آموختگان از سازمان سنجش جهت برخورداري از حداقل نمره منطقه يك يا كد صفر نمي بايست انجام گرفته و تعهّدات آنان طبق «سهميه ثبت نامي» (يعني براي پذيرفته شدگان با سهميه منطقه يك، به ميزان يك برابر مدّت تحصيل و پذيرفته شدگان با سهميه منطقه 2 و 3 دو برابر مدّت تحصيل) در استان مربوطه با توجه به كدرشته قبولي تعهّد خدمت دارند . بديهي است خريد تعهّدات فوق امكان پذير نبوده و با توجه به مندرجات اسناد اخذ شده چنانچه دانش آموخته حداكثر تا يك ماه پس از فراغت از تحصيل به دانشگاه محل تعهّد مراجعه ننمايند علاوه بر پرداخت سه برابر هزينه هاي مصروفه حق دريافت مدارك تحصيلي را نخواهند داشت . همچنين طبق بخشنامه مقام محترم وزارت به شماره 100/425 ‌ مورخ 1394/5/21 «دانشگاه هايي كه به متعهّدين فوق عدم نياز داده و با آنان تسويه حساب مي نمايند تبعات آن به عهده مديران مرتبط مي باشد.»ـ معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي " در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل حقوقي، املاك و تنظيم مقرّرات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به موجب لايحه شماره 107/245 مورخ 1404/1/31 توضيحاتي داده است كه خلاصه آن به قرار زير است : "1 ـ بخشنامه مورد شكايت صرفاً در پاسخ به سؤالات متعدّد كارشناسان دانشگاه هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني براي رفع ابهام در نحوه اجراي سهميه خاص استاني و با توجه به نامه هاي سازمان سنجش آموزش كشور ابلاغ شده و حاوي هيچ گونه حكم و يا تصميم جديدي نمي باشد. لذا با عنايت به اين كه نامه مورد اعتراض شاكي فاقد هرگونه تصميم از سوي اين وزارتخانه بوده و در صورت ابطال نامه ياد شده، مفاد نامه هاي استنادي سازمان سنجش آموزش كشور همچنان به قوّت خود باقي بوده و توسط آن سازمان و به تبع اين وزارتخانه لازم الاجرا است، صدور حكم به رد شكايت مطروحه مورد تقاضا است . از طرفي شاكي در دادخواست مطروحه منجّزاً و مشخّصاً اعلام ننموده است كه نامه مذكور با كدام يك از قوانين [مغاير] بوده است. ضمن اين كه دليلي دائر بر اين كه اين وزارتخانه از اختيارات خود سوء استفاده نموده باشد نيز اعلام ننموده است. لذا با توجه به مراتب فوق صدور رأي به رد شكايت مطروحه مورد تقاضا مي باشد . 2 ـ به موجب مصوبه 3092 مورخ 1365/7/21 شوراي عالي انقلاب فرهنگي (مصوبه جلسه 87 مورخ 1365/7/8 اين شورا) از پذيرفته شدگان رشته هاي مختلف تحصيلي در امتحان گزينش دانشجو در سال تحصيلي 1366ـ 1365 و سال هاي آينده تعهّد نامه خدمت اخذ مي شود. پذيرفته شدگان رشته هاي مختلف تحصيلي امتحان گزينش سال تحصيلي 1366ـ 1365 و بعد از آن كه با استفاده از سهميه منطقه 1 و ساير سهميه ها در مؤسسات آموزش عالي پذيرفته مي شوند به مدّت يك برابر طول دوره تحصيل دانشگاهي (تعهّد مربوط به قانون آموزش ـ رايگان) در مناطقي كه هريك از ارگان هاي ذي ربط تعيين مي نمايند، خدمت مي كنند . براساس مصوبه جلسه 209 شوراي ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي كشور شوراي انقلاب فرهنگي مصوّب 1403/6/6 شركت كنندگان متقاضي سهميه مناطق در آزمون سراسري با توجه به ملاك هاي اعلامي جزو يكي از سهميه هاي مناطق 1، 2 و 3 قرار مي گيرند. همچنين هر ساله در دفاتر انتخاب رشته كنكور سراسري سهميه هاي مختلف خاص براي انجام خدمت در مناطق مورد نياز اعلامي مربوطه منتشر مي يابد. با توجه به اين كه افرادي كه در كنكور سراسري با سهميه 2 يا 3 شركت نموده و در سهميه آزاد پذيرش شده اند، در صورت دارا بودن نمره پذيرفته شدگان سهميه منطقه 1 ميزان تعهّدات ايشان نيز مانند پذيرفته شدگان منطقه 1 محاسبه مي شود، اين سؤال مطرح بوده كه آيا اين موضوع براي پذيرفته شدگان سهميه هاي خاص نيز لازم الاجرا است . با توجه به اين كه مبناي پذيرش ايشان خدمت در مناطق مورد نياز استان مربوطه بوده و اين افراد سند تعهّد خدمت نيز با مدّت تعهّدات مشخص توديع مي نمايند، كاهش تعهّدات و يا خريد تعهّدات امكان پذير نمي باشد و وفق مصوبات مربوطه و مفاد سند تعهّد موظّف به انجام تعهّدات به ميزان تصويب شده مي باشند. مضافاً به اين كه در خصوص خريد تعهّدات فارغ التحصيلان گروه هاي مختلف نيز هيئت عمومي ديوان عدالت اداري به موجب دادنامه شماره 140331390000563705 مورخ 1403/3/8 بخشنامه شماره 500/7231/د مورخ 1398/12/13 مشاور معاون آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ناظر بر بند 1 تصميم مورخ 1398/9/12 كميسيون عالي تعهّدات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خارج از حدود اختيار و صلاحيت مرجع وضع كننده آن اعلام و ابطال نموده است و از آنجايي كه در مصوبه 3092 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوّب 1365/7/21 هيچ گونه تصريحي در خصوص خريد يا تبديل تعهّد بيان نگرديده است، لذا تصديق مي فرماييد هدف مرجع تصويب كننده مصوبه انجام تعهّد به ميزان 2 برابر مدّت تحصيل براي دانش آموختگاني است كه از سهميه منطقه 2 و 3 مي باشد و انجام يك برابر تحصيل براي دانش آموختگان سهميه منطقه 1 مي باشند و دانش آموختگان اين سهميه ها به منظور آزاد سازي مدرك تحصيلي و ريز نمرات ملزم به انجام تعهّد ياد شده در منطقه پذيرفته شده يا محروم تر مي باشند. بر اين اساس و با عنايت به اين كه تمامي اقدامات در خصوص موضوع وفق ضوابط و مقرّرات به عمل آمده است، صدور رأي به رد شكايت مطروحه مورد تقاضا است ." هيئت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1404/6/11 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيئت عمومي با توجه اين كه رئيس مركز خدمات آموزشي معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در زمينه تعيين تكليف درخصوص نوع و مدّت تعهّد خدمت پذيرفته شدگان آزمون دندانپزشكي براساس سهميه استاني صلاحيتي ندارد و شرح وظايف مورد استناد طرف شكايت مبني بر دارا بودن شأن نظارتي اين مقام متضمّن برخورداري وي از اختيار مقرره گذاري در اين موضوع نيست، لذا بخشنامه شماره 521/2050/د مورخ 1396/3/30 رئيس مركز خدمات آموزشي معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خارج از حدود اختيار بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوّب سال 1392 ابطال مي شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوّب 1402/2/10) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است . رئيس هيئت عمومي ديوان عدالت اداري ـ احمدرضا عابدي