نظر مشورتي 7/1403/313 مورخ 1403/06/25 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : شخصي به مجازات اعدام محكوم شده كه پس از عفو مقام معظم رهبري در سال 1396 مجازات وي به حبس ابد تبديل شده است كه در اين راستا و مطابق ماده 3 قانون كاهش مجازات حبس تعزيري مصوب 1399 كه بيان مي‌دارد تمام حبس‌هاي ابد غير حدي مقرر در قانون، به حبس تعزيري درجه يك تبديل مي‌شوند، با توجه به اين‌كه مجازات در نظر گرفته شده براي محكوم‌عليه حبس ابد مي‌باشد كه جايگزين مجازات اعدام شده است و نيز مجازات حبس ابد در زمره مجازات‌هاي حدي بزه محاربه قرار ندارد، آيا به استناد ماده 10 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 مي‌توان نسبت به ارسال پرونده به دادگاه و تقاضاي تبديل مجازات در نظر گرفته شده اقدام كرد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : برابر تبصره 6 الحاقي به ماده 19 قانون مجازات اسلامي مصوب 1399، تمام حبس‌هاي ابد غيرحدي مقرر در قانون، به حبس درجه يك تبديل شده و قانون‌گذار مجازات حبس ابد غيرحدي را از قوانين كيفري حذف كرده است؛ همچنين ماده 45 قانون مبارزه با مواد مخدر الحاقي 1396 در خصوص مرتكبان جرائمي كه داراي مجازات اعدام يا حبس ابد هستند، در صورتي‌كه در حكم مفسد في‌الارض نباشند، مجازات مشمولين به حبس ابد را به حبس و جزاي نقدي درجه 2 و ضبط اموال ناشي از جرايم مواد مخدر و روان‌گردان تبديل و تقليل داده است و رأي وحدت رويه شماره 783 موخ 19/9/1398 هيأت عمومي ديوان عالي كشور نيز با استنباط از مقررات صدر ماده 45 قانون مذكور، مبناي محاسبه و اعمال تخفيف درباره نحوه اعمال تخفيف مجازات مشمولين به اعدام و حبس ابد را مجازات موجود قابل اجرا دانسته است؛ بنابراين مستنبط از رأي وحدت رويه مذكور و تبصره 6 الحاقي به ماده 19 قانون مجازات اسلامي در فرض استعلام كه مجازات اعدام محكوم‌عليه بابت جرم محاربه با اعمال عفو و تخفيف مقام رهبري در سال 1396 به مجازات حبس ابد تبديل و تخفيف يافته است از آنجا كه مجازات قابل اجرا در حال حاضر حبس ابد است، مشمول مقررات بند «ب» ماده 10 قانون اخيرالذكر است و دادگاه صادركننده حكم قطعي، مجازات حبس ابد غيرحدي قابل اجرا را به حبس درجه يك تبديل كرده و تخفيف مي‌دهد.