قانون مدني مصوبه 19 فروردين ماه 1314

در اولاد

در نسب

طفل متولد در زمان زوجيت ملحق بشوهر است مشروط بر اينكه از تاريخ نزديكي تا زمان تولد كمتر از شش ماه و بيشتر از ده ماه‌ نگذشته باشد

هر طفلي كه بعد از انحلال نگاح [نكاح] متولد شود ملحق بشوهر است مشروط بر اينكه مادر هنوز شوهر نكرده و از تاريخ انحلال نگاح [نكاح] تا‌ روز ولادت طفل بيش از ده ماه نه گذشته باشد مگر آنكه ثابت شود كه از تاريخ نزديكي تا زمان ولادت كمتر از 6 ماه و يا بيش از ده ماه گذشته باشد

در صورتيكه عقد نكاح پس از نزديكي منحل شود و زن مجددا شوهر گند [كند] و طفلي كه از او متولد گردد طفل بشوهري ملحق ‌ميشود كه مطابق مواد قبل الحاق او بان شوهر ممكن است در صورتيكه مطابق مواد قبل الحاق طفل بهر دو شوهر ممكن باشد طفل ملحق بشوهر دوم است مگر آنگه [آنكه] امارات قطعيه بر خلاف آن دلالت كند

در مورد مواد قبل هر كاه [هرگاه] شوهر صريحا يا ضمنا اقرار به ابوت خود نموده باشد دعوي نفي ولد از او مسموع نخواهد بود.

در مورد مواد قبل دعوي نفي ولد بايد در صورتيكه عادتا پس از تاريخ اطلاع يافتن شوهر از تولد طفل براي امكان اقامه دعوي كافي [كافي] ‌ميباشد اقامه گردد و در هر حال دعوي مزبور پس از انقضاء دو ماه از تاريخ اطلاع يافتن شوهر از تولد طفل مسموع نخواهد بود

در مورديكه شوهر مطلع از تاريخ حقيقي تولد طفل نبوده و تاريخ تولد را بر او مشتبه نموده باشند بنوعي كه موجب الحاق طفل باو باشد و بعدها شوهر از تاريخ حقيقي تولد مطلع شود مدت مرور زمان دعوي نفي دو ماه از تاريخ كشف خدعه خواهد بود

احكام مواد قبل در مورد طفل متولد از نزديكي به شبهه نيز جاري است اگر چه مادر طفل مشتبه نباشد

طفل متولد از نزديكي بشبهه فقط ملحق به طرفي ميشود كه در اشتباه بوده و در صورتيكه هر دو در اشتباه بوده‌اند ملحق بهر دو‌ خواهد بود

هر كاه [هرگاه] بواسطه وجود مانعي نكاح بين اوبن طفل باطل باشد نسبت طفل بهر يك از ابوبن كه جاهل بر وجود مانع بوده مشروع و‌ نسبت بديگري نامشروع خواهد بود در صورت جهل هر دو نسب طفل به هر دو مشروع است.

طفل متولد از زنا ملحق بزاني نميشود

‌در نكاهداري و تربيت اطفال

نكاه داري [نگاه داري] اطفال هم حق و هم تكليف ابوبن [ابوين] است.

براي نگاهداري طفل مادر تا دو سال از ولادت او اولويت خواهد داشت پس از انقضاء اين مدت حضانت با پدر است مكر ‌نسبت باطفال اناث كه تا سال هفتم حضانت آنها با مادر خواهد بود

اكر [اگر] مادر در مدتي كه حضانت طفل با او است مبتلا به جنون شود يا با ديگري شوهر كند حق حضانت با پدر خواهد بود.

در صورت فوت يكي از ابوين حضانت طفل با آنكه زنده است خواهد بود هر چند متوفي پدر طفل بوده و براي او قيم معين كرده‌ باشد

هيچيك از ابوين حق ندارند در مدتي كه حضانت طفل بعهده آنها است از نگاهداري او امتناع كند در صورت امتناع يكي از ابوين‌ حاكم بايد بتقاضاي ديگري يا به تقاضاي قيم يا يكي از قرباء و يا بتقاضاي مدعي‌العموم نگاهداري طفل را بهر يك از ابوين گه [كه] حضانت بعهده او‌ست الزام گند [كند] و در صورتيگه [صورتيكه] الزام ممكن يا مؤثر نباشد حضانت را بخرج پدر و هر كاه [هرگاه] پدر فوت شده باشد بخرج مادر تامين كند.

هرگاه در اثر عدم مواظبت يا انحطاط اخلاقي پدر يا مادري كه طفل تحت حضانت اوست، صحت جسماني و يا تربيت اخلاقي طفل در معرض خطر باشد، محكمه مي تواند بتقاضاي اقرباي طفل يا بتقاضاي قيم او يا بتقاضاي مدعي العموم هر تصميمي را كه براي حضانت طفل مقتضي بداند، اتخاذ كند.

در صورتيكه بعلت طلاق يا بهر علت ديكر [ديگر] ابوين طفل در يك منزل سكونت نداشته باشند هر يك از ابوين كه طفل تحت‌ حضانت او نميباشد حق ملاقات طفل خود را دارد تعيين زمان و مكان ملاقات و ساير جزئيات مربوطه بان در صورت اختلاف بين ابوين با محكمه ‌است.

طفل را نميتوان از ابوين و يا از پدر و يا از مادري گه [كه] حضانت با او است گرفت مگر در صورت وجود علت قانوني.

مادر مجبور نيست گه [كه] بطفل خود شير بدهد مگر در صورتيكه تغذيه طفل بغير شير مادر ممكن نباشد.

طفل بايد مطيع ابوين خود بوده و در هر سني كه باشد بايد با آنها احترام كند.

ابوين مگلف [مكلف] هستند كه در حدود توانائي خود بتربيت اطفال خويش برحسب مقتضي اقدام كنند و نبايد آنها را مهمل بكذارند [بگذارند].

ابوين حق تنبيه طفل خود را دارند ولي باستناد اين حق نميتوانند طفل خود را خارج از حدود تاديب تنبيه نمايند.

‌در ولايت قهري پدر و جد پدري

طفل صغير تحت ولايت قهري پدر و جد پدري خود ميباشد و همچنين است طفل غيررشيد يا مجنون در صورتي كه عدم رشد يا‌ جنون او متصل بصغر باشد.

هر يك از پدر و جد پدري نسبت با ولاد خود ولايت دارند.

هركاه [هرگاه] طفل هم پدر و هم جد پدري داشته باشد و يكي از آنها محجور يا بعلتي ممنوع از تصرف در اموال مولي‌ عليه گردد ولايت‌ قانوني او ساقط ميشود.

در كليه امور مربوطه باموال و حقوقي مالي مولي‌ عليه ولي نماينده قانوني او ميباشد

هرگاه ولي قهري طفل لياقت اداره كردن اموال مولي عليه را نداشته باشد و يا در مورد اموال او مرتكب حيف و ميل كرده بتقاضاي اقرباي طفل يا بتقاضاي مدعي العموم بعد از ثبوت عدم لياقت با خيانت او در اموال مولي عليه بطرفيت مدعي العموم در محكمه حاكم بكيفر امين بولي منضم ميكند همين حكم در موردي نيز جاري است كه ولي طفل بواسطه كبر سن يا عرض يا امثال آن قادر باداره كردن اموال مولي عليه نباشد

هر گاه ولي قهري طفل محجور شود مدعي ‌العموم مكلف است مطابق مقررات راجعه بتعيين قيم قيمي براي طفل معين كند.

در مواردي كه براي عدم امانت ولي قهري نسبت بدارائي طفل امارات قويه موجود باشد مدعي‌ العموم مگلف [مكلف] است از محكمه ‌ابتدائي رسيدگي بعمليات او را بخواهد محكمه در اين مورد رسيدگي كرده در صورتيكه عدم امانت او معلوم شد مطابق ماده 1184 رفتار مينمايد.

هر گاه ولي قهري منحصر بواسطه غيبت يا حبس بهر علتي كه نتواند بامور مولي‌ عليه رسيدگي كند و كسي را هم از طرف خود معين‌ نكرده باشد حاكم يگنفر [يكنفر] امين به پيشنهاد مدعي‌ العموم براي تصدي و اداره اموال مولي عليه و ساير امور راجعه باو موقتا معين خواهد كرد.

هر يك از پدر و جد پدري بعد از وفات ديگري ميتواند براي اولاد خود كه تحت ولايت او ميباشند وصي معين كند تا بعد از فوت‌ خود در نگاهداري و تربيت آنها مواظبت كرده و اموال آنها را اداره نمايد

هيچيك از پدر و جد پدري نميتواند با حيات ديكري [ديگري] براي مولي‌ عليه خود وصي معين كند.

ممگن [ممكن] است پدر يا جد پدري بكسي گه [كه] بسمت وصايت معين كرده اختيار تعيين وصي بعد فوت خود را براي مولي عليه بدهد.

اگر وصي منصوب از طرف ولي قهري بنكاهداري [بنگهداري] يا تربيت مولي ‌عليه يا اداره امور او اقدام نكند يا امتناع از انجام وظائف خود بنمايد‌ منعزل ميشود

ولي مسلم نميتواند براي امور مولي‌ عليه خود وصي غير مسلم معين كند

همينگه [همينكه] طفل كبير و رشيد شد از تحت ولايت خارج ميشود و اگر بعدا سفيه يا مجنون شود قيمي براي او معين ميشود

پدر و جد پدري و وصي منصوب از طرف يكي از آنان ولي خاص طفل ناميده شود

در خانواده

در الزام بانفاق

احكام نفقه زوجه همان است كه بموجب فصل هشتم از باب اول از كتاب هفتم مقرر شده و بر طبق همين فصل مقرر ميشود.

در روابط بين اقارب فقط اقارب نسبي و در خط عمودي اعم از صعودي و يا نزولي ملزم به انفاق يكديگرند.

كسي مستحق نفقه است گه [كه] ندار بوده و نتواند بوسيله اشتغال بشغلي وسائل معيشت خود را فراهم سازد.

گسي [كسي] ملزم بانفاق است كه متمكن از دادن نفقه باشد يعني بتواند نفقه بدهد بدون اينكه از اين حيث در وضع معيشت خود دچار ‌مضيقه كردد [گردد] براي تشخيص تمكن بايد كليه تعهدات و وضع زندگاني شخصي او در جامعه در نظر گرفته شود.

نفقه اولاد بر عهده پدر است پس از فوت پدر يا عدم قدرت او بانفاق بعهده اجداد پدري است با رعايت الاقرب‌ فالاقرب در صورت ‌نبودن پدر و اجداد پدري و يا عدم قدرت آن ها نفقه بر عهده مادر است هرگاه مادر هم زنده و يا قادر بانفاق نباشد با رعايت الاقرب ‌فالاقرب بعهده اجداد و جدات مادري و جدات پدري واجب ‌النفقه است و اگر چند نفر از ‌اجداد و جدات مزبور از حيث درجه اقربيت مساوي باشند نفقه را بايد بحصه متساوي تاديه كنند

نفقه ابوين با رعايت الاقرب‌ فالاقرب بعهده اولاد و اولاد اولاد است

هر گاه يك نفر هم در خط عمودي صعودي و هم در خط عمودي نزولي اقارب داشته باشد كه از حيث الزام بانفاق در درجه مساوي‌ هستند نفقه او را بايد اقارب مزبور بحصه متساوي تاديه كنند بنا بر اين اگر مستحق نفقه پدر و مادر و اولاد بلافصل داشته باشد نفقه او را بايد پدر و ‌اولاد او متساويا تاديه كنند بدون اين گه [كه] مادر سهمي بدهد و همچنين اگر مستحق نفقه مادر و اولاد بلافصل داشته باشد نفقه او را بايد مادر و اولاد ‌متساويا بدهند.

اكر [اگر] اقارب واجب‌النفقه متعدد باشند و منفق نتواند نفقه همه آن ها را بدهد اقارب در خط عمودي نزولي مقدم بر اقارب در خط عمودي‌ صعودي خواهند بود.

در صورت بودن زوجه و يك يا چند نفر واجب ‌النفقه ديگر زوجه مقدم بر سايرين خواهد بود

نفقه اقارب عبارت است از مسگن [مسكن] و البسه و غذا و اثاث‌البيت بقدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجه استطاعت منفق.

واجب ‌النفقه اعم از زوجه و اقارب مي ‌تواند براي مطالبه نفقه خود بمحكمه رجوع كند

زوجه در هر حال مي‌ تواند براي نفقه زمان كذشته [گذشته] خود اقامه دعوي نمايد و طلب او از بابت نفقه مزبور طلب ممتازه بوده و در صورت‌ افلاس يا ورشكستگي شوهر زن مقدم بر غرما خواهد بود ولي اقارب فقط نسبت باتيه نتوانند [ميتوانند] مطالبه نفقه نمايند ‌.