اهداف اساسی وزارت آموزش و پرورش
تقویت و تحکیم مبانی اعتقادی و معنوی دانش آموزان از طریق تبیین و تعیین اصول و معارف احکام دین مبین اسلام و مذهب حقه جعفری اثنی عشری بر اساس عقل، قرآن و سنت معصومین (ع).
وزارت آموزش و پرورش موظف است طبق اصل 12 قانون اساسی در مناطقی که پیروان دیگر مذاهب اسلامی سکونت دارند ترتیبی اتخاذ نماید که آموزش تعلیمات دینی دانش آموزان مطابق فقه مذهب آنان باشد.
اقلیتهای دینی شناخته شده طبق اصل 13 قانون اساسی در تالیف کتب درسی دینی و تدریس آنها بر اساس کتب دینی و آئین و سنت خود در مدارس خود با نظارت وزارت آموزش و پرورش آزادند.
رشد فضائل اخلاقی و تزکیه دانش آموزان بر پایه تعالیم عالیه اسلام.
تبیین ارزشهای اسلامی و پرورش دانش آموزان بر اساس آنها.
تقویت و تحکیم روحیه اتکال به خدا و اعتقاد به نفس.
ایجاد روحیه تعبد دینی و التزام عملی به احکام اسلامی.
ارتقاء بینش سیاسی بر اساس اصل ولایت فقیه در زمینههای مختلف جهت مشارکت آگاهانه در سرنوشت سیاسی کشور.
ایجاد زمینههای لازم برای حفظ و تداوم استقلال فرهنگی، اقتصادی و سیاسی از طریق آشنا ساختن دانش آموزان به علوم و فنون و صنایع و حرف مورد نیاز جامعه بر اساس اولویتهای موجود در کشور.
شناخت و شکوفا کردن و پرورش استعدادهای دانش آموزان و تقویت روح بررسی و تتبع و تحقیق و ابتکار و خلاقیت در تمام زمینههای علمی، فنی، فرهنگی و علوم اسلامی با تاکید بر نفی روحیه مدرکگرایی.
رشد دادن و تقویت روحیه عدالتپذیری و عدالت گستری و ظلم ستیزی و مبارزه با تبعیضات ناروا و حمایت از مظلومین و مستضعفین.
تقویت روحیه دعوت به خیر، امر به معروف و نهی از منکر به عنوان وظیفهای همگانی و متقابل.
ایجاد روحیه پاسداری از قداست و استواری بنیان و روابط خانواده بر اساس تعالیم عالیه اسلام.
ایجاد روحیه احترام به قانون و التزام به اجرای آن و حمایت از برخورداری عموم مردم از حقوق قانونی خویش.
ایجاد و تقویت روحیه اخوت اسلامی و تعاون عمومی و انفاق و ایثار.
ایجاد روحیه صرفه جوئی و قناعت و پرهیز از اسراف و تبذیر و مصرف زدگی.
تقویت حس مسوولیت و اهتمام به امور مسلمین و پایبندی به نظم و انضباط.
محدوده کلی وزارت آموزش و پرورش
آموزش و پرورش به دو بخش کلی آموزش عمومی و آموزش نیمه تخصصی بشرح زیر تقسیم میشود و وزارت آموزش و پرورش که از این پس وزارت نامیده میشود عهده دار اجرای آن خواهد بود.
آموزش عمومی: شامل ایجاد مهارت لازم در امر خواندن و نوشتن، آموزش مبانی اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی، علمی و هنری در حدی که هر فرد بطور عام به آن احتیاج دارد.
آموزش نیمه تخصصی به دو بخش علمی - عملی - عملی (فنی و حرفهای) به شرح ذیل تقسیم میشود:
آموزش علمی: عبارتست از آموزشهائی که با توجه به اهداف آموزشهای دوره متوسطه ضمن تکمیل آموزشهای عمومی با فراهم آوردن مبانی و زمینههای فراگیری علوم نظری، فرد را از طریق تقویت روحیه استدلال و تفکر با مبادی علوم و فنون آشنا و او را برای طی مدارج عالیه آماده میسازد.
آموزش علمی - عملی (فنی و حرفهای): عبارتست از آموزشهائی که فرد را بر مبنای تعلیم مهارتهائی که جنبه کاربردی و عملی دارد جهت احراز شغل و یا حرفه معینی آماده میسازد و یا بر کارآئی و توانائی افراد شاغل به فنون و حرف میافزاید.
جهت اشاعه آموزشهای علمی - عملی (فنی و حرفهای) و ایجاد جاذبه برای ورود به این آموزشها امکان ادامه تحصیل فارغ التحصیلان این بخش تا عالیترین سطوح آموزشی باید فراهم گردد.
کلیه وزارتخانهها و موسسات دولتی موظفاند در جهت تامین مفاد این ماده در چهارچوب ضوابط کلی آموزشی کشور با وزارت همکاری نمایند.
اصول و مبانی و خط مشی کلی وزارت آموزش و پرورش
بر اساس تقدم رتبی تزکیه بر تعلیم، تربیت اسلامی در نظام آموزش و پرورش جایگاه ویژهای دارد علاوه بر انتخاب معلمانی که خود باید متصف به صفات کریمه باشند جهت تقویت بنیه تربیتی نظام، واحد امور تربیتی در سطح معاونت وزارت تشکیل میشود.
برخورداری از آموزشهای عمومی برای کلیه دانش آموزان کشور باید به گونهای باشد که بر حسب استعداد و جنس بتوانند از تعلیمات مناسب جهت شکوفائی خلاقیتها بهرهمند شوند.
آموزشهای نظری باید به نحوی برنامهریزی و اجراء شود که دانش آموزان ضمن ممارست، کارهای عملی و تجربی متناسب با سن و جنس و رشته تحصیلی آنها با رعایت اولویتهای منطقهای و شرایط بومی حداقل یک مهارت مورد نیاز جامعه را کسب نمایند.
بمنظور تعمیم و توسعه آموزش و پرورش کشور، زمینههای جلب مشارکت مردم در امر آموزش و پرورش از هر طریق ممکن فراهم آید.
وزارت مکلف است به اشخاص حقیقی و حقوقی که دارای صلاحیتهای علمی و اخلافی بوده و متقاضی تاسیس و اداره مدارس ابتدائی، راهنمایی و متوسطه با هزینه خود و همیاری مردم و اولیاء دانش آموزان باشند و متعهد شوند که در چهارچوب سیاستها و اهداف جمهوریاسلامی ایران فعالیت نمایند مجوزهای لازم را اعطاء کند. حدود صلاحیت علمی و اخلاقی متقاضیان به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
وزارت، به گزینش و تربیت بهترین و کارآمدترین معلمان برای دورۂ ابتدایی اقدام مینماید.
در جهت تامین اهداف تربیتی و آموزشی و هنری کودکان و نوجوانان هماهنگی و همکاری وزارت ارشاد اسلامی و سازمان صدا و سیما الزامی است.
آئیننامه اجرائی این ماده توسط وزارت آموزش و پرورش، ارشاد اسلامی و سازمان صدا و سیما تهیه و بتصویب هیات وزیران میرسد.
وظایف وزارت آموزش و پرورش
وزارت دارای وظایف زیر است:
تشکیل شورایعالی آموزش و پرورش بر اساس قانون مصوب 27 /11 /58 و اصلاحیههای آن.
قانون تشکیل شورای منطقهای و حدود وظایف و اختیارات آن به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
تهیه و تدوین مقررات و تنظیم لوایح مربوط به وظایف محوله.
تهیه و پیشنهاد برنامههای میان مدت و بلندمدت در جهت تامین اهداف و آموزش و پرورش.
همکاری با وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر دستگاههائی که به نحوی در امر آموزش دخالت دارند جهت هماهنگ نمودن آموزشها در چهارچوب نظام آموزشی کشور.
آئیننامه اجرائی این بند توسط وزارت و دیگر دستگاههای اجرائی که به نحوی در امر آموزش دخالت دارند، تهیه و بتصویب هیات وزیران میرسد.
مرجع تشخیص دستگاههائی که به نحوی در امر آموزش دخالت دارند شورای عالی انقلاب فرهنگی میباشد.
تامین و تدارک نیازمندیهای آموزشی و پرورشی (مکان، تجهیزات، امکانات دیگر آموزشی و کمک آموزشی) .
تالیف و طبع و توزیع کتب درسی و نشریات کمک آموزشی بر اساس برنامه ریزیهای زمانبندی شده در چهارچوب نظام آموزشی با رعایت اصل 15 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با رعایت بافت متناسب زندگی روستائی، عشایری و شهری.
زیر پوشش قرار دادن کلیه کودکان لازم التعلیم و تقویت نهضت سوادآموزی.
آموزش مستمر معلمان و کارکنان وزارت به منظور ارتقاء سطح توانایی شغلی آنان.
جذب و انتخاب افراد صالح برای تعلیم و تربیت از طریق گزینش.
تامین نیاز نیروی انسانی آموزشی و پرورشی وزارت از طریق ایجاد دانشسراها و مراکز تربیت معلم و آموزشکدههای فنی و حرفهای.
توسعه و تعمیم تربیت بدنی بویژه مربوط به فنون نظامی در سطح مدارس و مراکز آموزشی وابسته به وزارت با هماهنگی دستگاههای ذیربط.
انجام اقدامات لازم بمنظور تامین، حفظ و ارتقاء سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانش آموزان کشور با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
آئیننامه اجرائی این بند مشترکا توسط وزارتین آموزش و پرورش و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و بتصویب هیات وزیران خواهد رسید.
صدور اجازه تاسیس و نظارت مستمر بر مدارس وابسته به مردم و دیگر دستگاههای اجرائی و آموزشگاههای آزاد.
ایجاد و اداره مدارس ایرانیان مقیم خارج از کشور با هماهنگی وزارت امور خارجه.
نظارت بر اجرای صحیح و دقیق کلیه آئیننامهها و سنجش و ارزیابی نتایج حاصله از برنامهها.
برقراری ارتباط با موسسات بینالمللی و موسسات سایر کشورها در زمینه مسائل آموزش و پرورش با هماهنگی وزارت امور خارجه در چهارچوب سیاستهای کلی کشور.
تاسیس مراکز فنی و حرفهای در جهت تامین اهداف این قانون.
بکارگیری امکانات ویژه و انجام اقدامات لازم در زمینه تعلیم و تربیت فرزندان شهدا و مفقودین و اسرا با همکاری و هماهنگی بنیاد شهید انقلاب اسلامی.
همکاری و هماهنگی با دستگاههای ذیربط نسبت به ارتقاء سطح آموزش علمی و عملی محصلین و مدرسین فنی و حرفهای.
ایجاد شرایط و امکانات مناسب بمنظور ارائه آموزشهای نظامی در آموزشگاهها.
تامین آموزش و پرورش رایگان برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه.
وزارت موظف است از طریق ایجاد و تقویت مدارس استثنائی نیاز افراد عقب مانده را تامین کند.
توجه لازم به هنر و تلطیف ذوق و عواطف دانش آموزان و پرورش خلاقیتهای هنری آنان و نیز استفاده از هنر در فعالیتهای آموزشی و تربیتی.
اهتمام بیشتر جهت تعلیم و تربیت دانش آموزان بیسرپرست بیبضاعت و یا دانش آموزانی که اولیاء آنها فاقد صلاحیت سرپرستی باشند با همکاری دستگاههای ذیربط.
ارتباط مستمر با اولیاء دانش آموزان و استمداد از آنها در تعلیم و تربیت با توجه به نقش عظیم خانواده در این امر خطیر.
برنامهریزی و اجرای برنامههای جاذب و متنوع بمنظور استفاده مفید و سازنده از اوقات فراغت دانش آموزان در محدودۂ اعتبارات مصوب دستگاههای اجرائی ذیربط و با استفاده از کمکهای مردمی.
ماده 11اصلاحی ۱۳۸۶/۰۴/۱۸
وزارت موظف است ظرف 6 ماه از تاریخ تصویب این قانون تشکیلات تفصیلی خود را بر اساس مفاد این قانون تهیه و به تایید معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییسجمهور برساند.
تغییر بنیادی نظام آموزشی و پرورشی مقاطع تحصیلی بر اساس این قانون به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
آئیننامه اجرائی این قانون ظرف 6 ماه توسط وزارت تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
قانون فوق مشتمل بر سیزده ماده و نه تبصره در جلسه علنی روز یک شنبه بیست و پنجم بهمن ماه یکهزار و سیصد و شصت و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 4/12/1366 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی