نظر مشورتي 7/1402/1098 مورخ 1403/02/15 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : شخصي به نوزده سال حبس محكوم شده است؛ اما دادگاه در رأي نوشته است با توجه به اين‌كه پزشكي قانوني بيان داشته كه ايشان تحمل حبس ندارد، مابقي حبس به صد ميليون تومان جزاي نقدي تبديل و تخفيف مي‌شود ؟ آيا اين سابقه مؤثر كيفري محسوب مي‌شود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : ملاك داشتن يا نداشتن سابقه محكوميت مؤثر كيفري، ماده 25 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 است و طبق اين ماده در جرايم عمدي صدور حكم قطعي به مجازات‌هاي مندرج در ذيل اين ماده، محكوم را از حقوق اجتماعي (در مدت‌هاي مقرر در اين ماده) محروم مي‌كند و اين محكوميت‌هاي قطعي، محكوميت مؤثر كيفري محسوب مي‌شوند؛ لذا در فرض سؤال كه در خصوص فردي به علت ارتكاب جرم عمدي حكم به 19 سال حبس صادر و قطعي شده است، با عنايت به بند «ب» ماده يادشده اين محكوميت قطعي داراي مجازات تبعي است و محكوميت مؤثر كيفري محسوب مي‌شود؛ هر چند كه پس از تحمل مدتي از حبس، دادگاه با كسب نظر پزشكي قانوني در اجراي قسمت اخير ماده 502 قانون آيين دادرسي كيفري، بقيه مجازات حبس را به مجازات مناسب ديگري يعني جزاي نقدي (كه فاقد مجازات تبعي است و محكوميت مؤثر كيفري محسوب نمي‌شود) تبديل كند و مجازات تبعي مربوط به محكوميت 19 سال حبس صرفنظر از تبديل بقيه مجازات حبس به جزاي نقدي بايد در خصوص محكوم‌عليه اجرا شود؛ زيرا مقررات ماده 502 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 تأسيس خاصي است و متفاوت از نهاد‌هاي ارفاقي نظير تخفيف در مجازات مي‌باشد و تبديل مجازات تعزيري به مجازات مناسب ديگر موضوع قسمت اخير اين ماده كه ناظر به وضعيت شخصي محكوم‌عليه و تدبيري در اجراي حكم محكوميت اوليه است، تأثيري در اجراي مجازات تبعي (محروميت از حقوق اجتماعي) كه مربوط به محكوميت اوليه است، ندارد.