نظر مشورتي 7/1400/1527 مورخ 1401/02/31 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص نحوه پرداخت پاداش پايان خدمت و ذخيره مرخصي كارمند متوفي به وراث وي

استعلام : با عنايت به تبصره ۲ ماده يك قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و بخشي از هزينه هاي ضروري به كاركنان دولت مصوب 1375 كه اشعار مي دارد «در صورت فوت مستخدم، پاداش موضوع اين ماده به وراث قانوني مستخدم متوفي، موضوع ماده (۸۶) قانون استخدام كشوري تعلق مي گيرد» و نظر به مفاد ماده ۸۶ قانون اخيرالذكر و شرايط وراث قانوني، خواهشمند است دستور فرماييد با توجه به قوانين جاري، نظر آن اداره كل را در خصوص پرداخت پاداش پايان خدمت و همچنين ذخيره مرخصي كاركنان متوفي و تكليف دستگاه هاي اجرايي در موارد ذيل بررسي و اعلام نمايند: ۱ - در فرضي كه وراث مورد اشاره در ماده ۸۶ قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي حائز شرايط اين ماده قانوني نباشند، تكليف چيست؟ ۲ - چنانچه بعضي از وراث واجد شرايط و برخي ديگر نباشند، تسهيم مبلغ بر چه اساسي است ؟ آيا كل مبلغ به وارث يا وراث واجد شرايط پرداخت مي شود؟ ۳- در صورتي كه متوفي داراي وراث قانوني ديگري به غير از موارد موضوع ماده ۸۶ قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي باشد، تكليف چيست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- اولاً، به طور كلي آنچه به عنوان طلب زمان حيات كارمند متوفي محسوب مي شود، جزء ماترك او محسوب مي شود و لذا مطابق قانون مدني بايد به ورثه اش پرداخت شود؛ مانند كارانه، اضافه كار، تفاوت حكم تطبيق حقوقي و ذخيره مرخصي؛ اما آنچه به مناسبت فوت كارمند و به واسطه رابطه استخدامي او به ديگران تعلق مي گيرد؛ نظير پرداخت مستمري ها كه درباره ورثه و افراد تحت تكفل كارمند مزبور برقرار مي شود، بايد با رعايت شرايط مقرر در ماده 86 قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي پرداخت شود و از شمول مقررات ارث مذكور در قانون مدني خارج است؛ بنابراين در فرض سؤال، مطالبات ناشي از ذخيره مرخصي كارمند متوفي بايد بر اساس مقررات قانون مدني در باب ارث پرداخت شود و از شمول ماده 86 قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي خارج است. ثانياً، با توجه به تبصره 2 ماده يك قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و بخشي از هزينه هاي ضروري به كاركنان دولت مصوب 1375 در صورت فوت مستخدم، پاداش موضوع اين ماده (پاداش پايان خدمت) به وراث قانوني مستخدم متوفي، موضوع ماده 86 قانون استخدام كشوري تعلق مي گيرد؛ بنابراين، پاداش مزبور داخل در تركه نيست و مستقيماً به ورثه پرداخت مي شود؛ هم چنان كه شوراي نگهبان به موجب نظريه شماره 46838/30/91 مورخ 7/3/1391 پاداش پايان خدمت موضوع تبصره 2 ماده يك يادشده را جزء تركه محسوب نكرده تا به ورثه شرعي پرداخت شود و آن را از شمول ماترك مستخدم متوفي و احكام مربوط به آن خارج دانسته است. ثالثاً، در شرايطي كه وراث موضوع ماده 86 قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي، حائز شرايط اين ماده نباشند، از عداد ورثه قانوني خارج مي شوند و پاداش پايان خدمت كارمند متوفي به آن ها تعلق نمي گيرد و موجب قانوني براي خروج از ماده 86 يادشده و استناد به مقررات قانون مدني در باب ارث وجود ندارد. 2- هر چند تبصره 2 ماده يك قانون پرداخت پاداش پايان خدمت و بخشي از هزينه هاي ضروري به كاركنان دولت مصوب 1375 با اصلاحات و الحاقات بعدي، صرفاً در باب ورثه قانوني مستخدم متوفي به ماده 86 قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي ارجاع داده و راجع به نحوه تقسيم پاداش تصريحي ندارد؛ اما با لحاظ حكم مقرر در ماده 87 اصلاحي 1347 قانون اخيرالذكر كه مقرر كرده است حقوق وظيفه به تساوي بين وراث قانوني تقسيم و با قطع سهم هر يك از وراث قانوني، به تساوي به سهام بقيه وراث افزوده مي شود و به سبب سكوت مقنن در باب چگونگي تقسيم پاداش پايان خدمت كارمند متوفي بين وراث و با اخذ ملاك از ماده 87 يادشده، در تقسيم پاداش مذكور نيز بر اساس حكم مقرر در اين ماده رفتار مي شود. 3- بنا به مراتب فوق الذكر، پاداش پايان خدمت كارمند متوفي صرفاً در حدود ماده 86 قانون استخدام كشوري مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدي پرداخت مي شود و چنانچه متوفي داراي وارث يا وراثي غير از وراث موضوع اين ماده باشد، مستحق دريافت اين پاداش نيستند