آيين ‌نامه اجرايي نحوه شناسايي كارگران شاغل در كارگاه هاي ساختماني كشور

هيئت وزيران در جلسه 1402/11/8 به پيشنهاد شماره 130596 مورخ 1402/6/26 وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي (با همكاري وزارتخانه هاي كشور و راه و شهرسازي) و به استناد بند (ط) ماده (5) اصلاحي قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني مصوب 1401، آيين ‌نامه اجرايي نحوه شناسايي كارگران شاغل در كارگاه هاي ساختماني كشور را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين ‌نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

قانون: قانون بيمه ‌هاي اجتماعي كارگران ساختماني مصوب 1384 با اصلاحات بعدي آن.

وزارت: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي.

سازمان: سازمان تأمين اجتماعي.

كارگر ساختماني: كارگران شاغل در كارهاي ساختماني اعم از ايجاد يا توسعه ساختمان، احداث و يا افزايش تراكم ساختمان، تجديد بنا، تعميرات اساسي و يا تخريب مربوط به ساختمان كه به طور مستقيم فعاليت داشته، مشمول مقررات خاص از نظر بيمه و بازنشستگي نبوده و اشتغال وي با بررسي مدارك، انجام استعلام ‌ها و بازرسي توسط سازمان، احراز مي شود.

كارگاه ساختماني: محلي كه در آن عمليات ساختماني اعم از ايجاد يا توسعه، احداث ساختمان، افزايش تراكم ساختمان، تجديد بنا، تعميرات اساسي و يا تخريب مربوط به ساختمان صورت مي ‌پذيرد.

سامانه: سامانه بيمه اجتماعي كارگران ساختماني كه به منظور فراهم سازي زيرساخت لازم جهت ثبت درخواست متقاضيان بيمه كارگران ساختماني و سهولت دسترسي به اطلاعات مرتبط با آنها در راستاي تعريف شاخص ‌هاي ارزيابي، راستي آزمايي و شناسايي دقيق كارگران ساختماني توسط سازمان ايجاد و مورد استفاده قرار مي گيرد. بخشي از اطلاعات موصوف از بانك هاي اطلاعاتي مستقر در وزارت از جمله سامانه اطلاعات رفاه ايرانيان و بخشي ديگر به صورت برخط با ساير نهادها و دستگاه هاي ذي ربط تغذيه مي شوند.

متقاضيان بيمه اجتماعي كارگران ساختماني موظفند درخواست خود را در سامانه ثبت نمايند. سازمان مكلف است ظرف يك ماه درخواست را بررسي و نتيجه را به متقاضي اعلام نموده و متقاضي واجد شرايط را با رعايت بند (ح) ماده (5) قانون، تحت پوشش بيمه قرار دهد.

سازمان مكلف است امكان ثبت اطلاعات كارگاه ساختماني محل اشتغال به كار متقاضيان مربوط را در سامانه فراهم آورد. كارگر ساختماني موظف است در صورت تغيير كارگاه ساختماني به صورت دوره اي (سه ماهه)، اطلاعات مربوط به كارگاه ساختماني جديد را به منظور تسهيل در انجام بازرسي، در سامانه اعلام نمايد. فقدان پروانه ساختماني مالك، نافي بهره مندي كارگر ساختماني از امتيازات موضوع اين آيين نامه نيست.

سازمان مكلف است به اعتراضات متقاضياني كه درخواست آنها تأييد نشده است، ظرف دو ماه براساس شيوه نامه اي كه توسط وزارت تهيه و ابلاغ مي شود، رسيدگي كند و نتيجه رسيدگي را ظرف يك ماه در سامانه ثبت نمايد.

دستگاه هاي موضوع بند (ب) اصلاحي ماده (5) و ماده (13) قانون مكلفند اطلاعات مورد نياز براي بررسي و احراز اشتغال كارگران ساختماني فعال دركارگاه هاي ساختماني را به صورت برخط در اختيار سازمان قرار دهند.

مراجع صدور پروانه ساختماني مكلفند اطلاعات مربوط به پروانه ساختماني صادره را شامل پلاك ثبتي، اطلاعات موقعيت مكاني (طول و عرض جغرافيايي كارگاه ساختماني) و مجموع عوارض صدور پروانه، شماره پرونده، دوره شروع و خاتمه طرح (پروژه)، اطلاعات مالك، سازنده، ساختمان و پايان كار و هرگونه تغييرات بعدي كه در پروانه ايجاد مي ‌شود را به صورت ماهانه در سامانه ملي املاك و اسكان وزارت راه و شهرسازي، بارگذاري نمايند.

وزارت راه و شهرسازي مكلف است نسبت به ايجاد دسترسي به اطلاعات سامانه مذكور براي سازمان به صورت برخط جهت اخذ اطلاعات پروانه ساختماني اقدام نمايد.

وزارت كشور مكلف به انجام هماهنگي هاي لازم و ابلاغ بخشنامه ها و دستورالعمل هاي لازم و ساير سازوكارها و ابزارهاي قانوني جهت ثبت اطلاعات مذكور در سامانه فوق‌ الذكر توسط شهرداري ها و دهياري ها مي باشد. تا زمان تكميل اطلاعات و بهره برداري سامانه موضوع اين ماده، مراجع صدور پروانه ساختماني بايد به صورت ماهانه نسبت به ارائه اطلاعات فوق به شعب سازمان تأمين اجتماعي شهرستان مربوط اقدام نمايند.

وزارت صنعت، معدن و تجارت مكلف است اطلاعات و سوابق مربوط به صدور، تمديد، تجديد و يا ابطال پروانه كسب واحدهاي صنفي، فعاليت شخص صاحب جواز/مباشر و همچنين اطلاعات مربوط به كارت بازرگاني شامل نوع فعاليت، دوره فعاليت و هرگونه تغييرات بعدي متقاضيان را با رعايت قانون مديريت داده ها و اطلاعات ملي مصوب 1401 به صورت برخط در اختيار سازمان قرار دهد.

سازمان ثبت اسناد و املاك كشور (اداره كل ثبت شركت ها و مؤسسات غيرتجاري) مكلف است اطلاعات اشخاص حقوقي ثبت شده از جمله اعضاي هيئت مديره، مديرعامل و اعضاي موظف و غيرموظف و تغييرات بعدي آنها را به صورت برخط در اختيار سازمان قرار دهد.

وزارت مكلف است امكان استفاده سازمان از اطلاعات برخط در زمينه شناسايي كارگران واقعي ساختمان از جمله پايگاه اطلاعات رفاه ايرانيان و اطلاعات دهك بندي را در سامانه فراهم آورد.

سازمان آموزش فني و حرفه ‌اي كشور مكلف است با همكاري وزارت، سازمان و وزارت راه و شهرسازي و كانون عالي انجمن هاي صنفي كارگران كل كشور با توجه به تغيير رويكرد تدوين استانداردهاي مهارتي از شغلي به حرفه اي ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه نسبت به تدوين و بازنگري استانداردهاي شايستگي و ارزشيابي مرتبط با مشاغل و حرف كارگران ساختماني متناسب با مهارت مورد نياز كسب وكار و ساخت وساز اقدام نمايد.

استفاده دارندگان موافقت اصولي، پروانه كسب، كارت بازرگاني و كارگران شاغل در كارگاه هاي صنفي، صنعتي و موارد مشابه غيرمرتبط از خدمات بيمه اي موضوع قانون ممنوع است. سازمان مكلف است با به كارگيري روش ‌هاي متنوع و مطابق شيوه نامه بازرسي براي واحدهاي اجرايي تابع، به طور مستقيم بر اشتغال كارگران ساختماني نظارت مستمر داشته باشد. در صورتي كه توسط سازمان احراز شود كه فرد بيمه شده در شغل ساختماني تعريف شده اشتغال نداشته است، متقاضي مكلف است ظرف يك ماه نسبت به پرداخت بيست درصد (۲۰ %) سهم كارفرمايي براي مدت مربوط اقدام نمايد، در غير اين صورت سوابق بيمه اي متخلف، متناسب با مدت عدم اشتغال حذف و مطابق ضوابط قانوني مربوط با وي برخورد مي شود. سازمان مكلف است با به كارگيري روش هاي متنوع و حتي الامكان به صورت مستقيم، بر پوشش بيمه اي كارگران ساختماني نظارت داشته باشد.

شعب سازمان مكلفند نسبت به رسيدگي به اعتراضات بيمه شدگاني كه در فرآيند بازرسي از شمول اين آيين نامه خارج مي‌شوند براساس شيوه نامه موضوع تبصره (2) ماده (2) اين آيين نامه اقدام نمايند و نتيجه را ظرف يك ماه در سامانه ثبت نمايند.

سازمان مكلف است فرآيند و وضعيت نهايي پوشش بيمه اجتماعي متقاضيان را به روش اعلامي وزارت در اختيار آن وزارت قرار دهد.

نظارت بر حسن اجراي اين آيين ‌نامه بر عهده وزارت مي باشد.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبر